Vì những lẽ trên, tác giả chọn đề tài: “QUY TRÌNH CẤP PHÉP SỬ DỤNG PHẦN MỀM CÓ BẢN QUYỀN TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN PACISOFT VIỆT NAM” nhằm phân tích rõ hơn những ưu, nhược điểm, th
Mục đích nghiên cứu
Phân tích các ưu điểm và nhược điểm giúp xác định những thuận lợi và khó khăn còn tồn tại trong quy trình cấp phép sử dụng phần mềm có bản quyền tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp tối ưu hóa quản lý bản quyền phần mềm Việc tận dụng những lợi thế hiện có và phát huy điểm mạnh sẽ giúp công ty khắc phục các hạn chế và vượt qua các thách thức trong quá trình cấp phép phần mềm, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra thuận lợi và hợp pháp hơn.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam
- Qui trình cấp phép sử dụng phần mềm bản quyền tại công ty TNHH Pacisoft Việt Nam
Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, đề tài đã áp dụng những phương pháp cụ thể sau:
- Phương pháp phân tích số liệu
- Phương pháp tổng hợp tài liệu lý thuyết.
Nội dung của đề tài
Đề tài bao gồm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực phần mềm
Chương 2 phân tích thực trạng vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam, đề cập đến các nguyên nhân và hậu quả của việc này gây ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp phần mềm quốc gia Bên cạnh đó, nội dung cũng trình bày quy trình cấp phép sử dụng phần mềm tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam, nhằm đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy hoạt động kinh doanh hợp pháp Điều này giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật bản quyền phần mềm và thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh tại Việt Nam.
Chương 3 trình bày các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình cấp phép sử dụng phần mềm có bản quyền tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam Các đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo tuân thủ luật pháp về bản quyền phần mềm, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp Đề xuất cải tiến quy trình cấp phép gồm xây dựng quy trình rõ ràng, minh bạch, và áp dụng các công cụ phần mềm quản lý phù hợp để theo dõi và kiểm soát việc sử dụng phần mềm có bản quyền Đồng thời, việc đào tạo nhân viên về quyền và nghĩa vụ liên quan đến bản quyền phần mềm góp phần nâng cao nhận thức và tuân thủ nội quy, giảm thiểu vi phạm pháp luật Những kiến nghị này nhằm thúc đẩy hoạt động quản lý phần mềm hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty trên thị trường.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRONG LĨNH VỰC PHẦN MỀM
Khái quát chung về quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực phần mềm
Sở hữu trí tuệ là quyền sở hữu các tài sản trí tuệ – kết quả của hoạt động tư duy và sáng tạo của con người Các đối tượng của sở hữu trí tuệ là các tài sản phi vật chất có giá trị kinh tế và tinh thần to lớn, đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nền văn minh, khoa học và công nghệ của nhân loại.
1.1.2 Quyền sở hữu trí tuệ là gì?
Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với các tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng (Điều 4, Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam 2005) Đây là quyền được pháp luật công nhận, cho phép cá nhân hoặc tổ chức độc quyền sử dụng và khai thác các sản phẩm sáng tạo hoặc sở hữu của mình trong lĩnh vực thương mại Quyền sở hữu trí tuệ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các giá trị sáng tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế, sáng tạo.
1.1.3 Phần mềm máy tính là gì?
Phần mềm máy tính là một trong các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 Cụ thể, điều khoản này được quy định tại Khoản 1 Điều 14 và Điều 22 của luật Ngoài ra, Nghị định số 85/2011/NĐ-CP ngày 20/9/2011 đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2006/NĐ-CP để nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả đối với phần mềm máy tính.
Phần mềm máy tính được hiểu rộng, bao gồm các chương trình, tài liệu mô tả, tài liệu hỗ trợ và nội dung thông tin số hóa như cơ sở dữ liệu Theo quan điểm pháp lý, không có sự phân biệt rõ ràng giữa chương trình máy tính và phần mềm máy tính, tạo nên một khái niệm thống nhất và đa dạng trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
1.1.4 Thế nào là vi phạm bản quyền phần mềm máy tính?
Vi phạm bản quyền phần mềm thể hiện qua nhiều hành vi khác nhau như việc
Theo quy định tại Khoản 10, Điều 28, Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, việc nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm tới công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật mà không có sự trả phí hoặc sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả là hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Vi phạm bản quyền phần mềm xảy ra khi sao chép hoặc phát tán trái phép phần mềm có bản quyền, có thể bao gồm việc sao chép, tải xuống, chia sẻ, bán hoặc cài đặt nhiều lần một bản sao vào máy tính cá nhân hoặc máy tính làm việc Khi mua phần mềm, người dùng chỉ mua giấy phép sử dụng chứ không phải chính phần mềm đó; giấy phép quy định số lần cài đặt được phép, do đó cài đặt vượt quá giới hạn này là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ Theo Liên minh Phần mềm – BSA, việc không đọc kỹ giấy phép và cài đặt quá số lần quy định là nguyên nhân phổ biến gây vi phạm bản quyền phần mềm.
Vai trò của việc sử dụng phần mềm có bản quyền trong điều kiện hội nhập
Một cuộc điều tra phần mềm toàn cầu gần đây cho thấy các nhà quản lý CNTT trên toàn thế giới nhận thức rõ về các nguy cơ do phần mềm không phép gây ra 64% người dùng lo ngại về nguy cơ truy cập trái phép của tin tặc, trong khi 59% nhấn mạnh nguy cơ mất dữ liệu là mối đe dọa lớn (Nguồn: Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp – BSA)
Theo ông Đào Anh Tuấn, đại diện Liên minh Phần mềm doanh nghiệp – BSA tại Việt Nam, chi phí cho phần mềm máy tính chỉ chiếm khoảng 5-6% tổng chi phí của mỗi doanh nghiệp, điều này cho thấy phần mềm không phải là khoản chi quá lớn so với các chi phí khắc phục sự cố và rủi ro do sử dụng phần mềm không có giấy phép gây ra Tuy nhiên, việc đầu tư vào phần mềm chính hãng mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho doanh nghiệp, thúc đẩy hiệu quả hoạt động và giảm thiểu các rủi ro pháp lý.
- Tránh việc tin tặc truy cập trái phép vào hệ thống máy tính, cơ sở dữ liệu của doanh nghiệp, đánh cắp dữ liệu
- Không phải đối mặt với những rủi ro về pháp lý, bị xử phạt do hoạt động thanh kiểm tra của các cơ quan thực thi
- Tránh nguy cơ uy tín doanh nghiệp bị hủy hoại và phải đền bù thiệt hại nếu bị kiện ra tòa
Người dùng còn nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật toàn diện, bao gồm chỉnh sửa và khắc phục phần mềm bị lỗi, cũng như xử lý các sự cố kỹ thuật máy tính một cách nhanh chóng và hiệu quả, giúp đảm bảo hoạt động liên tục và ổn định của hệ thống.
- Không bị cài các ứng dụng gián điệp
Việc sử dụng phần mềm có bản quyền giúp doanh nghiệp dễ dàng vượt qua các rào cản khi Việt Nam gia nhập Hiệp định Đối tác Thái Bình Dương (TPP) Ông John Hill, Tham tán Kinh tế từ Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng Việt Nam sẽ có lợi lớn từ việc gia nhập TPP nhưng cũng phải đối mặt với những thách thức về tiêu chuẩn cao trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ TPP đặt ra các tiêu chuẩn rất cao về bảo hộ sở hữu trí tuệ, đòi hỏi doanh nghiệp cần thích ứng để tận dụng các cơ hội từ Hiệp định này.
Những tiêu chuẩn này còn chặt chẽ hơn cả quy định của WTO, mà nếu không tuân thủ thì hậu quả sẽ rất nghiêm trọng
Việc sử dụng phần mềm có bản quyền mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế quốc gia, bao gồm việc thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ phần mềm trong nước Theo báo cáo của Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp (BSA), sử dụng phần mềm giả mạo gây thiệt hại khoảng 49 triệu USD mỗi năm, làm giảm nguồn thu thuế của chính phủ và làm mất cơ hội việc làm cũng như doanh thu cho các nền kinh tế địa phương Do đó, việc khuyến khích sử dụng phần mềm có bản quyền là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng bền vững và bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia.
Việc xâm phạm bản quyền phần mềm không những cản trở sự phát triển của ngành công nghệ thông tin mà còn gây thiệt hại cho chủ sở hữu và ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng Sản phẩm vi phạm có thể làm gián đoạn dây chuyền sản xuất và gây ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống ngành, địa phương Ngoài ra, vi phạm bản quyền làm suy yếu nền công nghiệp phần mềm Việt Nam, khi các công ty ngại đầu tư phát triển sản phẩm, gây phung phí chất xám và làm mất đi cơ hội thu hút đầu tư công nghệ cao từ nước ngoài Pháp luật quy định về bản quyền phần mềm nhằm bảo vệ quyền lợi của tác giả và chủ sở hữu, đảm bảo sự sáng tạo và phát triển bền vững trong ngành công nghiệp phần mềm.
Bản quyền phần mềm cần được tôn trọng và thực thi nhằm khuyến khích phát triển phần mềm hợp pháp và thúc đẩy hoạt động kinh doanh hiệu quả Việc đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ góp phần tạo điều kiện cho lưu thông pháp lý trong lĩnh vực công nghệ, từ đó thúc đẩy sự phát triển xã hội và tiến bộ công nghệ bền vững.
Trong bối cảnh công nghệ thông tin ngày càng phát triển mạnh mẽ, việc phổ biến trái phép phần mềm máy tính gây thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp phần mềm và tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường Bản quyền phần mềm ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, bởi vì khung pháp lý bảo vệ quyền tác giả ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp và sự phát triển của nền kinh tế Vi phạm bản quyền phần mềm không chỉ làm giảm thu ngân sách của Nhà nước, gây thất nghiệp và giảm thu nhập cho những người làm việc trong lĩnh vực này, mà còn cản trở khả năng đầu tư, sáng tạo của các doanh nghiệp phần mềm Thêm vào đó, vi phạm này còn gây tổn hại đến uy tín của Việt Nam trên thương trường quốc tế.
Một số kinh nghiệm về phần mềm bản quyền từ Liên minh Phần mềm
1.3.1 Đôi nét về Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp (BSA)
Liên Minh Phần Mềm Doanh Nghiệp (BSA) là tổ chức thương mại phi lợi nhuận nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp phần mềm và các đối tác phần cứng phát triển bền vững BSA là tổ chức hàng đầu tập trung vào việc xây dựng một thế giới kỹ thuật số an toàn và hợp pháp Với trụ sở chính tại Washington DC, BSA hoạt động tại hơn 80 quốc gia, sở hữu đội ngũ nhân viên tận tâm làm việc tại 11 văn phòng trên toàn cầu, bao gồm Brussels, London, Munich, Bắc Kinh, Delhi, Jakarta, Kuala Lumpur, Đài Bắc, Tokyo, Singapore và Sao Paulo.
BSA có sứ mệnh toàn cầu thúc đẩy môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển thịnh vượng của ngành công nghiệp phần mềm Các chương trình của BSA nhằm khuyến khích đổi mới, tăng trưởng và xây dựng thị trường cạnh tranh cho phần mềm thương mại và công nghệ liên quan Tham gia vào các hoạt động của BSA, các thành viên lạc quan về tương lai phát triển của ngành, nhận thức rõ rằng thành công sẽ đòi hỏi nỗ lực và hợp tác chặt chẽ Mọi thành viên đều đồng thuận rằng hợp tác giữa các công ty để giải quyết các vấn đề chính ảnh hưởng đến sự đổi mới là yếu tố then chốt để thúc đẩy ngành công nghiệp phần mềm phát triển bền vững.
1.3.2 Những đánh giá của Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp – BSA về tình hình vi phạm bản quyền tại Việt Nam
Nghiên cứu mới từ Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp (BSA) và Trường Quản trị Kinh doanh INSEAD nhấn mạnh rằng việc thúc đẩy sử dụng phần mềm có bản quyền mang lại lợi ích lớn hơn cho nền kinh tế Việt Nam so với việc sử dụng phần mềm lậu Việc tăng cường sử dụng phần mềm hợp pháp không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường công nghệ thông tin tại Việt Nam Đây là một chiến lược quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng giá trị gia tăng và thúc đẩy chuyển đổi số trong nền kinh tế nước ta.
Nghiên cứu cho thấy, mỗi 1% tăng trong mức sử dụng phần mềm có bản quyền tại Việt Nam giúp tạo ra khoảng 87 triệu đô la giá trị kinh tế quốc dân Trong khi đó, mức tăng tương tự đối với phần mềm lậu chỉ mang lại khoảng 37 triệu đô la, thể hiện rõ rằng việc sử dụng phần mềm có bản quyền thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và giá trị nền kinh tế đất nước.
Nghiên cứu đột phá dựa trên dữ liệu từ 95 quốc gia, trong đó có 15 quốc gia châu Á, xác nhận rằng việc tăng sử dụng phần mềm có bản quyền thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và làm tăng đáng kể GDP của nền kinh tế quốc gia Ông Roland Chan, Giám đốc cao cấp phụ trách Truyền thông của BSA tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nhấn mạnh rằng sử dụng phần mềm có bản quyền giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc dân Chính phủ, bộ máy hành chính và doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng các cơ hội này bằng cách giảm vi phạm bản quyền và tăng cường sử dụng phần mềm có bản quyền để tối đa hóa lợi ích kinh tế.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, mỗi đô la đầu tư vào phần mềm có bản quyền đầy đủ mang lại mức ROI lên đến 94 đô la tại Việt Nam Điều này cho thấy việc đầu tư vào phần mềm hợp pháp có khả năng sinh lời cao và mang lại lợi nhuận đáng kể cho doanh nghiệp Lợi ích của việc sử dụng phần mềm chính hãng không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và đầu tư của công ty.
Con số tương ứng đối với mỗi đô la đầu tư thêm vào phần mềm lậu là 9 đô la
Khảo sát với tiêu đề "Nắm bắt cơ hội thông qua tuân thủ cấp phép" cho thấy có tới 78% phần mềm được cài đặt trên máy tính tại Việt Nam mà không có giấy phép hợp lệ, phản ánh vấn đề sử dụng phần mềm trái phép phổ biến Tuy nhiên, so với nghiên cứu của BSA năm 2013, tỷ lệ này đã giảm đáng kể 3%, cho thấy xu hướng cải thiện trong việc tuân thủ bản quyền phần mềm tại Việt Nam Việc giảm tỷ lệ phần mềm không có giấy phép thể hiện nỗ lực nâng cao ý thức về quyền sở hữu trí tuệ và khả năng thúc đẩy thị trường phần mềm hợp pháp Cải tiến này mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp và các nhà phát triển phần mềm trong việc phát triển thị trường công nghệ số tại Việt Nam.
Tỉ lệ phần mềm không giấy phép tại Việt Nam chịu tác động bởi các xu hướng lớn đang diễn ra trong thị trường công nghệ Thị trường máy tính PC đã giảm sút, đặc biệt trong phân khúc người tiêu dùng, khiến cho lượng phần mềm cài đặt lại tăng cao Sự gia tăng này dẫn đến hiện tượng “hiệu ứng lượng cài đặt” và gây áp lực lớn lên tỷ lệ phần mềm không giấy phép Tuy nhiên, những nỗ lực của chính phủ trong việc nâng cao nhận thức về bản quyền phần mềm và tăng cường thực thi pháp luật đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam.
1.3.3 Kinh nghiệm từ Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp – BSA
Kinh nghiệm hoạt động của BSA cho thấy cải thiện sự tuân thủ quy định mua giấy phép sử dụng phần mềm cần nâng cao nhận thức của người dùng về những tác động tiêu cực đối với hoạt động và tài chính của doanh nghiệp khi sử dụng phần mềm không có bản quyền Các chương trình tuân thủ quy định của BSA trên toàn cầu được thiết kế để tiếp cận trực tiếp các tổ chức, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của quản lý tài sản phần mềm và giá trị của phần mềm hợp pháp Theo ông Eduardo Rodriguez-Montemayor của INSEAD eLab, dịch vụ giá trị gia tăng từ phần mềm có bản quyền giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất và có tác động tích cực lớn đến nền kinh tế quốc dân hơn so với phần mềm không có bản quyền, khẳng định rằng việc sử dụng phần mềm bản quyền mang lại lợi ích rõ ràng cho doanh nghiệp và nền kinh tế toàn cầu.
Nghiên cứu cho thấy các chính phủ và doanh nghiệp muốn tận dụng tối đa cơ hội kinh tế từ việc sử dụng phần mềm có bản quyền cần áp dụng các nhóm giải pháp chiến lược Điều này bao gồm việc nâng cao nhận thức về lợi ích của phần mềm có bản quyền, đầu tư vào các giải pháp phần mềm chính hãng, và xây dựng chính sách hỗ trợ sử dụng phần mềm hợp pháp Việc này giúp giảm thiểu rủi ro về pháp lý, tăng cường an ninh thông tin, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ trong nước Áp dụng các giải pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí dài hạn mà còn tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp uy tín, góp phần thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Nền tảng luật pháp vững chắc và hiện đại về sở hữu trí tuệ giúp bảo vệ quyền sở hữu phần mềm và các sản phẩm có bản quyền khác Điều này đảm bảo quyền lợi của các nhà sáng tạo và doanh nghiệp trong môi trường công nghệ số ngày càng phát triển Bảo vệ bản quyền phần mềm trên máy tính để bàn, thiết bị di động và nền tảng điện toán đám mây là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược pháp lý của chúng tôi.
- Tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng các lực lượng chuyên trách
- Nâng cao nhận thức của công chúng về những rủi ro của việc vi phạm bản quyền phần mềm
- Gương mẫu trong việc chỉ sử dụng phần mềm có bản quyền đầy đủ và triển khai các chương trình quản lý tài sản phần mềm.
Một số bài học rút ra từ những nghiên cứu của Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp:
Việc tăng mức sử dụng phần mềm có bản quyền tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương lên 1% sẽ góp phần thúc đẩy nền kinh tế khu vực thêm 18,7 tỷ đô la Trong khi đó, việc sử dụng phần mềm lậu chỉ mang lại khoảng 6 tỷ đô la, tạo ra sự chênh lệch lên đến 12,7 tỷ đô la Điều này cho thấy rõ lợi ích kinh tế lớn từ việc chuyển đổi sang sử dụng phần mềm có bản quyền, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững cho khu vực.
Việc tăng mức sử dụng phần mềm có bản quyền toàn cầu lên 1% đem lại lợi ích kinh tế đáng kể, với tổng giá trị thêm vào khoảng 73 tỷ đô la Trong khi đó, phần mềm lậu chỉ mang lại khoảng 20 tỷ đô la, tạo nên sự chênh lệch đáng kể khoảng 53 tỷ đô la Điều này cho thấy rõ tầm quan trọng của việc thúc đẩy sử dụng phần mềm có bản quyền để góp phần phát triển nền kinh tế toàn cầu bền vững hơn.
Nghiên cứu cho thấy, tất cả các quốc gia đều thu được lợi ích kinh tế lớn hơn từ việc sử dụng phần mềm có bản quyền so với phần mềm lậu Việc chuyển đổi sang phần mềm có bản quyền không chỉ mang lại dịch vụ hỗ trợ tốt hơn mà còn giúp thúc đẩy sự đổi mới và phát triển kinh tế quốc gia Do đó, các quốc gia nên ưu tiên đầu tư vào phần mềm chính hãng để tối đa hóa lợi ích kinh tế và đảm bảo an toàn thông tin cho doanh nghiệp.
Việc sử dụng phần mềm có bản quyền mang lại tỷ lệ hoàn vốn đầu tư cao nhất ở các nước đang phát triển, trung bình đạt 437 USD giá trị GDP tăng thêm trên mỗi đô la chi tiêu Mặc dù vậy, các quốc gia ở mọi mức thu nhập đều nhận được lợi ích từ mỗi đô la đầu tư vào phần mềm có bản quyền, với con số trung bình là 140 USD ở các nước thu nhập trung bình và 117 USD ở các quốc gia thu nhập cao.
Công nghệ thông tin thúc đẩy sự tiến bộ kinh tế và xã hội trên khắp thế giới
THỰC TRẠNG VI PHẠM BẢN QUYỀN PHẦN MỀM TẠI VIỆT
Khái quát về Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển
Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, đáp ứng các quy định pháp luật với giấy phép kinh doanh số 0310446108 do Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp Thành lập từ năm 2010, công ty đã nhận giấy phép đăng ký lần đầu vào ngày 7/11/2010 tại Thành phố Hồ Chí Minh và hoàn tất đăng ký lần thứ hai vào tháng 3/2014 (Xem phụ lục 1).
- Tên công ty: CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN PACISOFT VIỆT NAM
- Tên giao dịch quốc tế: Pacisoft Vietnam Co., LTD
- Người đại diện pháp luật: Nguyễn Việt Trung
- Giám đốc: Nguyễn Việt Trung
- Trụ sở đăng ký kinh doanh: 499/11/28 đường Quang Trung, phường 10, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Quá trình hình thành và phát triển:
Năm 2010, công ty chính thức thành lập và bắt đầu hoạt động tại Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung phân phối các sản phẩm phần mềm đã được cấp phép bản quyền như Microsoft, các phần mềm Antivirus hàng đầu như Kaspersky và Norton Với hơn 50 mặt hàng đa dạng, công ty đã nhanh chóng khẳng định vị thế của mình trên thị trường phần mềm tại khu vực phía Nam, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng về bảo mật và phần mềm chính hãng.
- 8/2011: Thành lập hệ thống quảng cáo đa phương tiện;
- 12/2011: Phân phối hơn 200 mặt hàng trên toàn quốc, tăng 100% doanh thu;
- 4/2012: Trở thành đối tác chính thức của Kaspersky, Symantec, Eset và Microsoft;
- 8/2012: Thành lập hệ thống iWorld (Iworld.com.vn);
- 12/2012: Phân phối hơn 200 mặt hàng trên toàn quốc, tăng 100% doanh thu;
- 09/2013: CHÍNH THỨC hợp tác với hơn 10 thương hiệu phần mềm như Autodesk, Siemens,
- 04/2014: Trở thành đối tác của hãng phần mềm ADOBE
- 7/2014: Trở thành đối tác Bạc của hãng phần mềm MICROSOFT
- 11/2014: Trở thành đại lý phân phối ủy quyền cho hàng phần mềm ZWCAD;
- 03/2015: Trở thành đối tác Bạc của hãng phần mềm SYMANTEC;
- 06/2015: Trở thành thành viên của các hãng phần mềm Chaosgroup V-ray Authorized, Sketchup VAR
2.1.2 Chức năng và lĩnh vực hoạt động
2.1.2.1 Phân phối và cấp phép phần mềm
Ngày nay, phát triển CNTT trong doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và trơn tru Việc trang bị phần mềm như một nền tảng thống nhất giúp nâng cao hiệu suất kinh doanh và mang lại giá trị đích thực Tuy nhiên, việc mở rộng công nghệ nội bộ gây khó khăn trong kiểm soát và tương tác giữa các nền tảng và phiên bản Công ty TNHH PACISOFT VIỆT NAM cung cấp các sản phẩm và giải pháp phù hợp, tư vấn và thiết kế nền tảng phần mềm đa dạng, tiết kiệm chi phí và đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ Đặc biệt, các doanh nghiệp lớn có thể tận dụng công cụ SAM của PACISOFT để nhận diện nhu cầu phần mềm, quy trình cấp phép tối ưu và quản lý CNTT hiệu quả, chuyển đổi phần mềm thành tài sản chiến lược của doanh nghiệp.
Công ty TNHH PACISOFT VIỆT NAM là thành viên và đối tác chiến lược của hơn 3000 hãng phần mềm toàn cầu Công ty phục vụ đa dạng các lĩnh vực như công nghệ thông tin, doanh nghiệp, giáo dục và y tế, cung cấp các giải pháp phần mềm tối ưu và đáng tin cậy Nhờ vào mạng lưới đối tác rộng lớn, PACISOFT VIỆT NAM đảm bảo mang đến các sản phẩm phần mềm tiên tiến phù hợp với nhu cầu của khách hàng Với sự hợp tác toàn cầu, công ty cam kết nâng cao trải nghiệm người dùng và thúc đẩy phát triển công nghệ tại Việt Nam.
+ Thiết kế xây dựng,sản xuất,
+ Công nghệ điện toán đám mây
2.1.2.2 Tƣ vấn kỹ thuật & Cung cấp giải pháp CNTT
Công ty TNHH PACISOFT VIỆT NAM không chỉ hoạt động trong lĩnh vực phân phối và cấp phép phần mềm mà còn đa dạng hóa dịch vụ bằng cách cung cấp các giải pháp Công nghệ Thông tin toàn diện Các dịch vụ này bao gồm triển khai và tư vấn hệ thống công nghệ, tạo giải pháp phần mềm tùy chỉnh phù hợp với từng doanh nghiệp, cùng với hỗ trợ kỹ thuật chuyên nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và cạnh tranh của khách hàng trên thị trường.
- Bảo mật và an ninh
- Phương tiện truyền thông Thống nhất (Lync)
- Ảo hóa Nhắn tin và Cộng tác
- Quản lý Tài sản (SAM & ITAM)
- Lưu trữ và phục hồi
- Triển khai Máy chủ và Máy bàn
2.1.2.3 Quảng cáo Để đạt hiệu quả trong kinh doanh và tối ưu thời gian, nhóm quảng cáo của Richmedia (thành viên Ktis) đã có những phân tích và giải pháp phù hợp với từng đối tượng và nhóm khách hàng Ngành quảng cáo trực tuyến hiện đại với giải pháp Digital Marketing thực sự đã thay đổi “cuộc chơi” trong lĩnh vực quảng cáo
Giải pháp quảng cáo tại Pacisoft Richmedia
- Quảng cáo bài viết và banner trên báo điện tử 24h, Vnexpress, Zing.vn, Vietnamnet
- Quảng cáo Google Adwords, Facebook Ads và nền tảng “Richtext” trên báo điện tử
- Sử dụng công nghệ của Google, Adobe Cloud Marketing nhằm tăng hiệu suất và cạnh tranh chi phí
2.1.2.4 Dịch vụ nội dung số
Sự phát triển của công nghệ thông tin trong lĩnh vực nội dung số như game và dịch vụ thẻ đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong sự phát triển của thanh toán, thương mại điện tử và ngành trò chơi điện tử Pacisoft cung cấp các dịch vụ nội dung số dựa trên nền tảng internet, góp phần thúc đẩy đổi mới và nâng cao trải nghiệm người dùng trong ngành công nghiệp số.
- Phát triển mạng lưới khách hàng sử dụng cổng thanh toán trực tuyến
- Cung cấp hệ thống mua và bán thẻ trực tuyến tự động cho: Thẻ cào điện thoại, games, phần mềm
- Xử lý và đối soát dữ liệu thanh toán qua VMS, Viettel, VNG, VNPTepay
Cơ cấu của tổ chức bao gồm trụ sở chính tại TP Hồ Chí Minh, văn phòng tại
Hà Nội sở hữu đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp với trình độ cao và tổ chức chặt chẽ, bao gồm các phòng ban như Ban giám đốc, Ban cố vấn công nghệ, các phòng kinh doanh KV1 và KV2, phòng Công nghệ thông tin KV1, phòng Hỗ trợ kỹ thuật KV2, phòng PR và Marketing, phòng Hành Chính - Nhân Sự - Tổng Hợp, cùng phòng Thương mại điện tử và Nội dung số.
Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam sở hữu đội ngũ hơn 30 nhân viên có trình độ kỹ thuật chuyên môn cao, năng động và giàu kinh nghiệm Đội ngũ nhân viên của Pacisoft luôn tận tâm, trách nhiệm để cung cấp dịch vụ và giải pháp tối ưu nhất cho khách hàng Với tinh thần làm việc chuyên nghiệp, Pacisoft cam kết đem lại giá trị vượt mong đợi và sự hài lòng cho khách hàng trong mọi dự án.
Cơ cấu nhân sự của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam được tổ chức dựa trên hai tiêu chí chính: trình độ học vấn và phạm vi công việc Việc phân chia này giúp công ty tối ưu hóa năng lực nhân viên, đảm bảo phù hợp với từng vị trí và nhiệm vụ khác nhau Nhờ đó, Pacisoft Việt Nam nâng cao hiệu quả làm việc và phát triển bền vững.
Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức nội bộ Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam
Ban Cố vấn Công nghệ
Hỗ trợ kỹ thuật KV2
Nhóm sản phẩm Bảo mật
Nhóm sản phẩm Hệ thống/
Nhóm sản phẩm 3D/CAD/CAM/CAE
Nhóm Dịch vụ điện toán đám mây cung cấp các giải pháp lưu trữ dữ liệu linh hoạt và an toàn cho doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa hoạt động số Trong khi đó, nhóm sản phẩm Phần cứng đáp ứng các nhu cầu về thiết bị công nghệ chất lượng cao để hỗ trợ vận hành hiệu quả Các phòng ban bao gồm Đối tác và đại lý, Hành chính nhân sự, cùng PR - Marketing, đảm bảo sự phối hợp toàn diện và phát triển bền vững Đội ngũ Hỗ trợ kỹ thuật luôn sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc, mang lại dịch vụ khách hàng tốt nhất.
Kế toán Tài chính Nhân sự Admin/Giám sát
Trưởng phòng Điều phối viên
2.1.4 Tình hình hoạt động kinh doanh
Bảng 2.1: Quy mô tài sản Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam giai đoạn 2013 – 2015
Tiền và các khoản tương đương tiền 26 277 3.447
Các khoản phải thu ngắn hạn 0 599 569
Tài sản ngắn hạn khác 0 0 5
Hình 2.2: Cơ cấu nhân sự theo trình độ học vấn
Trên Đại học Đại học
Hình 2.3: Cơ cấu nhân sự theo phạm vi công việc
Kỹ thuật Hành chính - Nhân sự
PR - Marketing Bán thời gian Đơn vị tính: Triệu đồng
(Nguồn: Phòng Kế toán – Tài chính) Đơn vị tính: Triệu đồng
Qua số liệu được thể hiện ở bảng 1.1, trong năm 2014, Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam có tổng tài sản tăng 921.000.000 đồng tương đương 579,2% so với năm
2013, sở dĩ có sự chênh lệch này là do kết quả của việc gia tăng tài sản dài hạn và tài sản ngắn hạn trong năm 2014
Năm 2015, tổng tài sản của công ty đạt mức cao nhất so với các năm trước, tăng 3.234 tỷ đồng (tương đương 299,4% so với năm 2014) Sự tăng trưởng chủ yếu đến từ sự gia tăng mạnh mẽ của tài sản ngắn hạn, đặc biệt là tiền và các khoản tương đương tiền, phản ánh giai đoạn công ty đã xây dựng được vị thế và tiếng nói trên thị trường Nhờ lượng khách hàng ổn định, hoạt động kinh doanh diễn ra thuận lợi, giúp doanh nghiệp tích lũy nhiều tiền mặt và gửi ngân hàng, thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Trong năm 2015, các khoản phải thu ngắn hạn giảm so với năm 2014 do công ty không phát sinh khoản trả trước cho người bán mà chủ yếu tập trung vào phải thu từ khách hàng Phân tích số liệu cho thấy quy mô tài sản của năm 2015 đã tăng đáng kể so với hai năm trước, điều này phản ánh kết quả tích cực về sự phát triển thuận lợi của hoạt động kinh doanh của công ty.
2.1.4.2 Quy mô nguồn vốn Bảng 2.2 Quy mô vốn Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam giai đoạn 2013 - 2015
(Nguồn: Phòng Kế toán – Tài chính)
Phải trả cho người bán 0 714 690
Người mua trả tiền trước 0 86 14
Các khoản phải trả ngắn hạn khác 0 250 0
Vốn đầu tư của chủ sở hữu 200 200 3.800
Dựa trên bảng số liệu, nguồn vốn của công ty đã có sự biến động rõ ràng qua ba năm Năm 2014, nguồn vốn tăng 921 triệu đồng, tương đương 579,2% so với năm 2013, cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ Trong đó, nợ phải trả chiếm tỷ lệ lớn hơn vốn chủ sở hữu, phản ánh mức độ phụ thuộc vào khoản nợ vay Công ty chỉ đang chịu nợ ngắn hạn mà không có khoản nợ dài hạn nào, điều này ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản và chiến lược tài chính của doanh nghiệp.
Trong năm 2014, nợ ngắn hạn tăng lên 1.050.000.000 đồng so với năm 2013, chủ yếu do phát sinh các khoản vay ngắn hạn, phải trả cho người bán, người mua trả tiền trước và các khoản phải trả ngắn hạn khác Vay ngắn hạn trong hai năm không có sự chênh lệch, đều giữ mức 100.000.000 đồng chủ yếu vay ngân hàng để phục vụ hoạt động kinh doanh và các chi phí phát sinh như chi phí bảo hàng tồn kho Ngoài ra, năm 2014 còn phát sinh các khoản phải trả ngắn hạn khác như chi phí hỗ trợ ngoài lương cho nhân viên, khen thưởng, phúc lợi và các chi phí gặp gỡ khách hàng để phục vụ hoạt động kinh doanh.
Tình hình vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam
2.2.1 Thực trạng vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam
Theo kết quả của cuộc điều tra gần đây trên 15.000 người dùng máy tính tại 33 quốc gia trong khuôn khổ Nghiên cứu Toàn cầu lần thứ 9 về Vi phạm bản quyền phần mềm của Liên minh phần mềm doanh nghiệp (BSA), có đến 57% người dùng máy tính cá nhân trên thế giới thừa nhận hành vi vi phạm bản quyền phần mềm Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này, phản ánh tình trạng phổ biến của việc vi phạm bản quyền phần mềm trên toàn cầu.
Trong những năm gần đây, tình hình vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam vẫn ở mức đáng báo động, luôn nằm trong tốp cao nhất khu vực và thế giới, đặc biệt khi hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ còn chưa hoàn thiện Theo khảo sát của Liên minh Phần mềm doanh nghiệp (BSA), năm 2001, Việt Nam có tỷ lệ phần mềm bị sử dụng trái phép là 94%, giảm so với 97% năm 2000, nhưng vẫn là quốc gia có tỷ lệ vi phạm cao nhất thế giới tại đó Năm 2005, Việt Nam và Zimbabwe là hai quốc gia có tỷ lệ vi phạm phần mềm lên tới 90%, gây lo ngại về tình trạng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Sau khi Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ năm 2006, tỷ lệ vi phạm dần giảm xuống còn 83% vào năm 2010, phản ánh các nỗ lực của chính phủ trong việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tuyên truyền và tăng cường thực thi pháp luật Tuy nhiên, thực tế vẫn cho thấy một số lượng lớn phần mềm sử dụng trái phép, cả trong cộng đồng người dân lẫn doanh nghiệp, khiến công tác phòng chống vẫn còn nhiều thách thức Các cuộc thanh tra của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từ 2010 đến nay đều phát hiện nhiều vi phạm bản quyền phần mềm, với doanh nghiệp phản ánh tổng giá trị phần mềm bị trang bị trong năm 2010 lên tới gần 1,4 triệu USD.
Trong năm 2011, gần 2.000 máy tính của 50 doanh nghiệp bị thanh tra và hầu hết đều sử dụng phần mềm không hợp pháp, gây thiệt hại lớn cho ngành công nghiệp phần mềm Các phần mềm bị vi phạm bản quyền phổ biến nhất trong môi trường doanh nghiệp bao gồm Symantec Norton Anti-Virus, Adobe Acrobat, Symantec PC Anywhere và Adobe PhotoShop Việc sử dụng phần mềm trái phép không những vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng đến an ninh mạng và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Chính sách kiểm tra phần mềm và tăng cường nhận thức về bản quyền phần mềm là các biện pháp cần thiết để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng doanh nghiệp.
Theo số liệu của Liên minh phần mềm doanh nghiệp (BSA) đến cuối năm 2013, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 20 quốc gia có tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm cao nhất trên thế giới, với mức độ vi phạm lên tới 81% Đồng thời, quốc gia này cũng thuộc nhóm 10 nước có tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm cao nhất khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, đặt ra nhiều thách thức cần thúc đẩy các hoạt động đăng ký bản quyền và nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ.
Bảng 2.4: Tỉ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại một số nước trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương
Một số vụ việc liên quan đến vấn đề vi phạm bản quyền phần mềm trong và ngoài nước:
Năm 2014, lần đầu tiên một doanh nghiệp bị kiện vì sử dụng phần mềm không có bản quyền, phản ánh sự chuyển biến trong việc xử lý vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam Vào giữa tháng 12 năm 2013, công ty Gold Long John Đồng Nai bị Microsoft và Lạc Việt đưa ra tòa vì cài đặt nhiều phần mềm không có bản quyền trên 69 máy tính, với tổng giá trị thiệt hại ước tính gần 1 tỷ đồng (45.000 USD) Đây là vụ kiện đầu tiên liên quan đến vi phạm bản quyền phần mềm sau hơn 9 năm chỉ xử phạt hành chính, thể hiện sự nghiêm khắc hơn trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Ngày 6/3/2014, Long John đã đạt được thỏa thuận đền bù, cam kết thực hiện mọi yêu cầu của Microsoft và Lạc Việt, bao gồm việc công khai xin lỗi và bồi thường 100% giá trị phần mềm vi phạm, khoảng hơn 1 tỷ đồng Doanh nghiệp này cũng đã gửi thông báo công khai xin lỗi Microsoft và Lạc Việt vì hành vi sử dụng phần mềm Microsoft Windows, Microsoft Office và từ điển Lạc Việt MTD không có bản quyền trong hoạt động kinh doanh, đồng thời thừa nhận hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam.
Vào ngày 26-9-2013, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm công nghệ cao (C50, Bộ Công an) phối hợp với Thanh tra Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch kiểm tra đột xuất công ty TNHH Thúy Mỹ Tư Việt Nam (Trimmers) về việc chấp hành pháp luật về quyền tác giả đối với phần mềm máy tính Trong quá trình kiểm tra, công ty chỉ cung cấp một số ít máy tính có sử dụng phần mềm bản quyền, còn phần lớn phần mềm cài đặt trái phép của các thương hiệu như Microsoft, Adobe, Autodesk và Lạc Việt đều là thành viên của BSA Trimmers đã thừa nhận vi phạm, ký biên bản xác nhận hành vi sao chép và sử dụng phần mềm trái phép theo luật sở hữu trí tuệ, cam kết chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả và mua bản quyền hợp pháp, nhưng sau đó không hợp tác Ngày 29/5/2015, Microsoft đã khởi kiện Trimmers tại Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương về tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ, yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm bản quyền phần mềm trái phép.
748 triệu đồng và bồi thường án phí
Vào chiều ngày 29/7/2016, website của Tổng công ty Hàng không Việt Nam bị tấn công và thay đổi giao diện (deface) trong vòng 30 phút, sau đó trở lại hoạt động bình thường Dữ liệu lấy từ website của Vietnam Airlines, theo chuyên gia bảo mật tại TP.HCM, gồm khoảng 400.000 thông tin khách hàng chưa được mã hoá toàn bộ, chứa đầy đủ họ tên, địa chỉ, năm sinh, nơi công tác, nguy cơ lỗ hổng bảo mật đã tồn tại nhiều tháng trước mà chưa được khắc phục Các chuyên gia cảnh báo về khả năng hacker nhúng mã khai thác lỗ hổng zero-day vào các tập tin Excel liên quan đến tài khoản Lotusmiles, đặc biệt khi người dùng sử dụng phần mềm Microsoft Office không bản quyền, dễ bị tấn công qua các lỗi chưa được vá Sự cố này dẫn đến việc các màn hình hiển thị thông tin chuyến bay tại sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài bị tấn công bằng hình ảnh, nội dung xúc phạm Việt Nam và Philippines, xuyên tạc về tình hình Biển Đông.
Vào ngày 22/7/2016, công ty công nghệ Bitmanagement đã gửi đơn kiện lên Tòa án Liên bang cáo buộc Hải quân Mỹ sử dụng phần mềm của họ trên diện rộng mà không có sự cho phép Công ty này tố cáo rằng Hải quân Mỹ đã cài đặt ứng dụng thực tế ảo 3D mang tên BS Contact Geo trên "hàng trăm nghìn" máy tính mà không được sự đồng ý của họ hoặc các bên liên quan Trước đó, hai bên đã có một thỏa thuận nhỏ, trong đó Bitmanagement đồng ý cấp phép cho Hải quân Mỹ sử dụng phần mềm trong phạm vi hạn chế để thử nghiệm vào năm 2011 và 2012 Ứng dụng BS Contact Geo chỉ được phép cài đặt cho mục đích thử nghiệm, chạy thử và tích hợp vào hệ thống của Hải quân Mỹ, nhưng đã bị sử dụng rộng rãi hơn so với thỏa thuận ban đầu.
Hải quân Mỹ có kế hoạch sử dụng rộng rãi phần mềm, đã đàm phán với công ty cấp phép để xin giấy phép bổ sung nhưng chưa ký kết thỏa thuận Trong khi đó, cơ quan này vẫn tiếp tục cài đặt và sử dụng phần mềm BS Contact Geo một cách bất hợp pháp, theo cáo buộc Bitmanagement cho rằng hành động này có thể vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và đã đâm đơn kiện đòi bồi thường thiệt hại lên đến gần 600 triệu USD Hiện tại, Hải quân Mỹ chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ việc này.
2.2.2 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm bản quyền phần mềm
Các số liệu gần đây cho thấy tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam đã giảm đáng kể, nhưng vẫn còn ở mức đáng báo động Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này bao gồm thiếu ý thức về quyền sở hữu trí tuệ, sự dễ dàng tiếp cận phần mềm lậu và hạn chế trong thực thi các chính sách bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường các biện pháp kiểm soát là yếu tố cần thiết để giảm thiểu tình trạng vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam.
Hiểu biết của xã hội về bảo hộ sở hữu trí tuệ còn hạn chế, dẫn đến thiếu ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ Nhiều doanh nghiệp vẫn vô tư sử dụng phần mềm miễn phí hoặc tải phần mềm không phép mà không nghĩ đến việc phải trả phí hay xin phép chủ sở hữu, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của các nhà sáng tạo và chủ sở hữu trí tuệ.
Hệ thống pháp lý tại Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu quả tối đa trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, mặc dù đã ban hành đầy đủ các văn bản pháp luật và ký kết các điều ước quốc tế liên quan Các cơ quan thi hành pháp luật và xử lý vi phạm trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đặc biệt là bản quyền phần mềm máy tính, vẫn chưa phát huy hết vai trò của mình trong việc ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.
Thứ ba, kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp tập trung vào các dự án mang lại lợi nhuận trực tiếp Tuy nhiên, họ chưa chú trọng đến việc khai thác các nguồn lực vô hình như bản quyền phần mềm, vốn không đòi hỏi chi phí đầu tư lớn nhưng vẫn đáp ứng hiệu quả các nhu cầu kinh doanh Điều này cho thấy tiềm năng tăng trưởng và tối ưu hóa tài nguyên vô hình còn chưa được khai thác triệt để trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay.
Vào thứ tư, nhiều diễn đàn và báo điện tử đã chia sẻ cùng hướng dẫn cách cài đặt và sử dụng các phần mềm đã bị bẻ khóa sẵn, góp phần làm gia tăng nguy cơ vi phạm bản quyền phần mềm Các cửa hàng công khai bày bán phần mềm không có giấy phép bản quyền, mà không gặp phải bất cứ biện pháp chế tài nào từ phía nhà nước, gây ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp phần mềm chính hãng.
Quy trình cấp phép sử dụng phần mềm tại Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam
Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam quản lý quy trình cấp phép sử dụng phần mềm theo chuẩn quốc tế, đảm bảo hiệu quả tối ưu từ các giai đoạn chính như tìm kiếm khách hàng, khảo sát hệ thống và hiểu rõ nhu cầu của khách hàng Chúng tôi tư vấn sản phẩm phù hợp, đáp ứng mọi yêu cầu của khách hàng để mang lại trải nghiệm tốt nhất Quá trình tiếp nhận và xử lý lỗi cũng được thực hiện chuyên nghiệp khi khách hàng có yêu cầu, nhằm duy trì dịch vụ chất lượng cao và sự hài lòng của khách hàng.
Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam thực hiện cấp phép sử dụng phần mềm theo sơ đồ hình 2.1, phù hợp với chính sách của từng hãng phần mềm Mỗi sản phẩm và hãng phần mềm có quy trình cấp phép riêng biệt, đòi hỏi sự điều chỉnh phù hợp với từng nhà cung cấp Để hiểu rõ hơn về quy trình này, tác giả phân tích quá trình cấp phép phần mềm thiết kế kỹ thuật PTC Creo 3.0 mà tác giả tham gia, bắt đầu từ bước tìm kiếm khách hàng, xác định đại diện khách hàng đến tiếp nhận yêu cầu.
Hình 2.4 Quy trình cấp phép sử dụng phần mềm Công ty TNHH Pacisoft Việt
Tìm kiếm khách hàng Tiếp nhận nhu cầu khách hàng Đáp ứng yêu cầu khách hàng
Tư vấn sản phẩm phù hợp Thực thi
Xác lập đại diện khách hàng
Tiếp nhận yêu cầu từ đại diện khách hàng Xác định phạm vị, địa điểm triển khai dự án
Báo cáo tới đại diện khách hàng
Báo cáo kết quả nội bộ công ty KẾT THÚC
Bước 1: Tìm kiếm khách hàng
Bộ phận Telesales của công ty chịu trách nhiệm gọi điện tới khách hàng tiềm năng, chủ yếu là các doanh nghiệp sử dụng phần mềm thiết kế kỹ thuật 3D, thiết kế khuôn mẫu hoặc gia công cơ khí Mục tiêu của chúng tôi là giới thiệu phần mềm PTC Creo 3.0, giúp khách hàng nâng cao hiệu quả công việc và tối ưu hóa quy trình thiết kế Trong quá trình tư vấn, Telesales còn khai thác thông tin khách hàng để hiểu rõ nhu cầu và xây dựng mối quan hệ lâu dài, góp phần mở rộng thị trường và tăng doanh số bán hàng.
Thông tin cá nhân của người phụ trách trang bị phần mềm bản quyền cho doanh nghiệp gồm tên, số điện thoại, email và vị trí công tác, như nhân viên IT, kỹ thuật, mua hàng hoặc hành chính – nhân sự.
- Số lượng máy tính có sử dụng phần mềm thiết kế của doanh nghiệp khách hàng
- Tên và tình trạng phần mềm thiết kế doanh nghiệp đang sử dụng
Từ đó nắm bắt nhu cầu thực sự của khách hàng để chuyển cho bộ phận kinh doanh
Bước 2: Xác định đại diện khách hàng và tiếp nhận nhu cầu
Telasales giúp nhân viên kinh doanh dễ dàng xác định chính xác đại diện khách hàng, từ đó liên hệ và xây dựng mối quan hệ tin cậy Nhờ thông tin thu thập được, nhân viên kinh doanh có thể hiểu rõ nhu cầu thực sự của khách hàng, tăng hiệu quả trong quá trình tư vấn và chốt đơn hàng Việc xác định đúng đại diện và lắng nghe nhu cầu khách hàng là bước quan trọng để nâng cao tỷ lệ thành công trong bán hàng.
Xác định khả năng đáp ứng nhu cầu của công ty, nếu có thể, nhân viên kinh doanh sẽ tiếp nhận nhu cầu và tiến hành xử lý
Bước 3: Xin giá và báo giá
Nhân viên Phòng mua hàng liên hệ với hãng phần mềm PTC qua email để cung cấp thông tin của khách hàng, giúp quá trình đề xuất giá và hỗ trợ phù hợp Giá thành phần mềm PTC thay đổi tùy thuộc vào loại hình, quy mô doanh nghiệp và số lượng phần mềm cần trang bị, do đó việc cung cấp đầy đủ thông tin khách hàng là cực kỳ quan trọng Thông tin chính xác về khách hàng giúp Pacisoft và doanh nghiệp sử dụng nhận được mức giá tốt nhất từ nhà cung cấp phần mềm, tối ưu hóa chi phí đầu tư.
Sau khi nhận được giá nhập từ nhà cung cấp, nhân viên Phòng mua hàng sẽ chuyển thông tin này cho nhân viên kinh doanh để cân đối lợi nhuận Nhân viên kinh doanh sẽ so sánh và chuẩn bị báo giá bán cho khách hàng qua email, được xem là thư chào hàng, báo giá chính thức từ Pacisoft đến khách hàng Quá trình này giúp tối ưu hoá lợi nhuận và đảm bảo thông tin chính xác khi giao dịch.
Bước 4: Lập đơn hàng hoặc ký hợp đồng (đối với những đơn hàng có giá trị cao)
Sau khi khách hàng đồng ý với báo giá của Pacisoft, nhân viên kinh doanh sẽ lập "Xác nhận đặt hàng" hoặc "Hợp đồng mua bán phần mềm bản quyền", trong đó có thể phát sinh các hoạt động đàm phán hợp đồng Trong quá trình này, nhân viên kinh doanh cùng nhân viên kỹ thuật sẽ trực tiếp gặp khách hàng để thương lượng điều khoản hợp đồng hoặc hỗ trợ trình chiếu, dùng thử sản phẩm.
Bước 5: Đăng ký mua hàng và xác nhận đặt hàng với hãng phần mềm PTC
Sau khi ký hợp đồng với khách hàng, nhân viên Phòng mua hàng đăng ký đơn hàng trên hệ thống của hãng phần mềm PTC tại https://ptc.force.com/ Để đảm bảo việc mua hàng của Pacisoft nhằm phân phối cho khách hàng cuối, hãng PTC yêu cầu gửi "Xác nhận đặt hàng" đã ký với khách hàng Khi lệnh mua hàng được chấp thuận, PTC sẽ gửi xác nhận qua email cho Pacisoft, đảm bảo quy trình mua bán diễn ra thuận tiện và hợp pháp.
Bước 6: Ký kết hợp đồng với hãng phần mềm PTC
Sau khi hoàn tất thủ tục đặt hàng và được hãng phần mềm PTC chấp thuận, Pacisoft sẽ soạn thảo hợp đồng theo thỏa thuận ký kết để trở thành nhà phân phối chính thức tại Việt Nam Trong bước này, không còn phát sinh các đàm phán hợp đồng mới với hãng phần mềm PTC Hợp đồng mua bán phần mềm (Software Sale Contract) sau khi được ký và đóng dấu bởi ông Nguyễn Việt Trung – Giám đốc điều hành của Pacisoft, sẽ được gửi qua email cho phía PTC để tiến hành ký kết.
Bước 7: Nhận bộ chứng từ thanh toán
Hợp đồng mua bán phần mềm (Software Sale Contract) sau khi được ký bởi đại diện hãng sẽ được gửi lại cho Pacisoft cùng với hóa đơn thương mại (Invoice) qua email Hóa đơn thương mại do hãng phần mềm PTC cung cấp là loại hóa đơn chiếu lệ, phù hợp cho các giao dịch liên doanh Nhân viên bộ phận quan hệ đối tác nhận được các chứng từ sẽ chuyển tiếp cho bộ phận kế toán để tiến hành thanh toán một cách nhanh chóng và chính xác.
Bước 8: Thanh toán (quốc tế) cho hãng phần mềm PTC
Sau khi nhận đầy đủ bộ chứng từ gồm “Hợp đồng mua bán phần mềm” và “Hóa đơn thương mại” được gửi qua email cho Pacisoft, nhân viên phòng mua hàng sẽ chuyển các chứng từ này cho bộ phận kế toán để tiến hành thanh toán Công ty Pacisoft sẽ thực hiện thanh toán cho hãng phần mềm PTC thông qua hình thức chuyển khoản ngân hàng.
- Tên tài khoản: Công ty Parametric Technology (Hongkong) Limited
- Ngân hàng Cổ phần Hong Kong và Thượng Hải, chi nhánh chính
Hợp đồng mua bán phần mềm giữa Pacisoft và hãng PTC quy định việc thanh toán bằng đồng đô la Mỹ Kế toán cần thực hiện các nghiệp vụ mua bán ngoại tệ để chuyển tiền thanh toán cho hãng phần mềm Thanh toán toàn bộ giá trị hóa đơn ngay sau khi hợp đồng ký kết và nhận được hóa đơn thương mại, đảm bảo tuân thủ quy trình thanh toán quốc tế và tối ưu hóa quản lý tài chính.
Bước 9: Cung cấp chứng từ thanh toán
Sau khi hoàn tất thủ tục thanh toán quốc tế cho hãng phần mềm PTC, kế toán sẽ gửi bộ chứng từ thanh toán qua email cho hãng Hãng phần mềm PTC sẽ xác nhận đã nhận chứng từ bằng một email phản hồi, gửi lại cho Pacisoft ngay sau khi xác nhận thành công.
Bước 10: Nhận hàng từ hãng phần mềm PTC
Trong vòng 2 tuần kể từ khi ký kết “Hợp đồng mua bán phần mềm,” hãng phần mềm PTC cam kết giao hàng đúng chất lượng và số lượng theo hợp đồng Trước khi giao hàng, PTC sẽ xác nhận chính xác ngày giờ giao hàng qua email Do là sản phẩm vô hình, PTC sẽ gửi giấy phép điện tử qua email cho Công ty Pacisoft để bàn giao sản phẩm.
Bước 11: Giao hàng cho khách hàng và nhận thanh toán
Đánh giá quy trình cấp phép sử dụng phần mềm tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam
Pacisoft cung cấp hơn 9.000 phần mềm đa dạng, bao gồm các hệ thống điều hành kinh doanh thông minh, phần mềm ảo hóa, bảo mật, CAD/CAM, phần mềm sản xuất và ứng dụng văn phòng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu công nghệ của khách hàng Công ty còn sẵn có các sản phẩm phần cứng, giải pháp tích hợp và dịch vụ chuyên nghiệp nhằm mang lại sự lựa chọn toàn diện và hoàn chỉnh hạ tầng công nghệ thông tin theo tiêu chuẩn hiện đại.
Chúng tôi duy trì mối quan hệ trực tiếp với các nhà sản xuất phần mềm trong và ngoài nước nhằm đảm bảo cung cấp những sản phẩm phù hợp, đúng thời gian, chất lượng tốt nhất và giá cả cạnh tranh cho khách hàng.
Pacisoft sở hữu đội ngũ nhân sự có trình độ cao từ Cao đẳng trở lên, luôn làm việc với đam mê và nhiệt huyết tuổi trẻ, đảm bảo chất lượng dịch vụ Ngoài ra, công ty còn có đội ngũ kỹ thuật viên chuyên môn cao, được đào tạo bài bản từ các hãng phần mềm quốc tế và trong nước, sẵn sàng hỗ trợ khách hàng 24/7 để đáp ứng mọi nhu cầu.
Năng lực tài chính còn hạn chế của Pacisot thể hiện rõ qua việc quản lý và sử dụng nguồn vốn chưa hiệu quả, dẫn đến lợi nhuận sau thuế âm trong hai năm liên tiếp 2012 và 2013 Các chỉ tiêu về tài sản, nguồn vốn và hoạt động kinh doanh cho thấy doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì ổn định tài chính Điều này cho thấy cần có các giải pháp tối ưu hơn để nâng cao năng lực tài chính và cải thiện hiệu quả hoạt động của công ty.
Pacisoft có đội ngũ nhân viên trình độ cao, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc phân bổ công việc hợp lý giữa các bộ phận Điều này dẫn đến mỗi nhân viên chưa thể phát huy hết khả năng của mình và hiệu quả công việc giảm sút Việc một nhân viên phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau gây ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất và chất lượng công việc của công ty.
Nhân viên kinh doanh chưa được trang bị đầy đủ kiến thức kỹ thuật, dẫn đến khó khăn trong việc xử lý các lỗi phát sinh khi khách hàng liên hệ Khi gặp sự cố tác động đến công việc của khách hàng, nhân viên kinh doanh cần phải xử lý ngay lập tức, nhưng khi thiếu kiến thức kỹ thuật, họ phải chuyển lỗi cho bộ phận kỹ thuật gây trì hoãn và ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng Điều này không những làm gián đoạn quy trình làm việc của kỹ thuật viên mà còn gây sự không hài lòng từ phía khách hàng, ảnh hưởng đến uy tín của công ty.
Chế độ lương thưởng và phụ cấp chưa được công ty quan tâm đúng mức, đặc biệt trong thời điểm nhu cầu về phần mềm bản quyền tăng cao do ảnh hưởng của Hiệp định TPP Mặc dù nhân viên phải làm thêm giờ để hỗ trợ khách hàng sau giờ làm việc, nhưng Công ty TNHH Pacisoft Việt Nam vẫn chưa có chính sách hỗ trợ về lương thưởng hay phụ cấp cho những đóng góp này Công ty căn cứ vào kết quả kinh doanh để đánh giá năng lực và trả hoa hồng, khiến nhiều nhân viên kinh doanh gặp khó khăn khi không được hỗ trợ thêm cho các lượt gặp khách hàng ngoài giờ, nhất là khi khách hàng không đủ khả năng tài chính hoặc bị giới thiệu nhà cung cấp khác Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tuyển dụng và giữ chân nhân viên tài năng trong công ty.
Pacisoft đã xây dựng vị trí nhất định trên thị trường chỉ sau 5 năm hoạt động nhờ vào sự trung thành và tin tưởng của khách hàng Nhiều doanh nghiệp lớn trong nước đã lựa chọn Pacisoft làm nhà cung cấp chính thức của mình, chứng tỏ uy tín và chất lượng dịch vụ của công ty Xem danh sách khách hàng tiêu biểu trong phụ lục để biết thêm các đối tác hàng đầu đã hợp tác thành công cùng Pacisoft.
Pacisoft đã nỗ lực không ngừng để trở thành Đối tác Vàng của nhiều hãng phần mềm trong và ngoài nước, nhờ đó nhận được sự hỗ trợ và ưu đãi tốt nhất từ đối tác Những hỗ trợ này góp phần giúp Pacisoft thực hiện hiệu quả chiến lược Marketing – Mix gồm các chiến lược về sản phẩm, giá, phân phối và xúc tiến.
Ý thức sử dụng của người tiêu dùng vẫn còn hạn chế, chưa hình thành rõ ràng về việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, dẫn đến tư tưởng sử dụng miễn phí mà không trả phí vẫn phổ biến Đa số người dân và doanh nghiệp chưa nhận thức đúng về trách nhiệm và nghĩa vụ trong việc sử dụng phần mềm hợp pháp, thường vô tư tải và sử dụng các phần mềm miễn phí mà không xin phép hoặc thanh toán phí bản quyền.
Trong thị trường công nghệ thông tin ngày càng cạnh tranh gay gắt, Pacisoft đối mặt với nhiều đối thủ trong cả hai lĩnh vực phần mềm và phần cứng Sự gia tăng của các đối thủ cạnh tranh này khiến việc xác định chiến lược kinh doanh phù hợp trở nên khó khăn hơn, đặt ra thách thức lớn cho sự phát triển của công ty.
Biến động giá do nhiều đối thủ cạnh tranh trên thị trường đưa ra các mức giá khác nhau cho cùng một loại sản phẩm ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của Pacisoft Để được khách hàng lựa chọn làm nhà cung cấp, Pacisoft buộc phải giảm giá thành sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ hậu mãi, dù điều này làm giảm lợi nhuận Tuy nhiên, công ty vẫn chấp nhận điều này nhằm mục tiêu định vị thương hiệu Pacisoft trong lòng khách hàng.
Nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập với nền kinh tế thế giới, trong đó công nghệ thông tin đóng vai trò vô cùng quan trọng và thiết yếu cho mọi doanh nghiệp Đáp ứng nhu cầu này, nhiều công ty công nghệ thông tin đã ra đời cung cấp các giải pháp bảo mật an toàn và phần mềm bản quyền, trong đó có Công ty trách nhiệm hữu hạn Pacisoft Việt Nam, chuyên kinh doanh cấp phép phần mềm có bản quyền và giải pháp công nghệ thông tin Với hơn 5 năm hoạt động, Pacisoft đã xây dựng được tên tuổi trên thị trường trong và ngoài nước, nhờ đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, đào tạo bài bản về nghiệp vụ và kỹ năng giao tiếp khách hàng, đối tác Công ty duy trì mối quan hệ lâu dài với đa dạng khách hàng thân thiết, đặc biệt là khối doanh nghiệp, tổ chức nhà nước và giáo dục, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy hoạt động kinh doanh phát triển Tuy nhiên, phản ánh qua các báo cáo tài chính cho thấy công ty đã trải qua giai đoạn khó khăn khi mới bắt đầu, chưa có điểm nổi bật hoặc dấu ấn rõ nét trong lòng khách hàng, khiến kết quả kinh doanh chưa thực sự khả quan Điều này đã thúc đẩy từng bộ phận trong công ty tập trung phân tích điểm yếu, tìm cách khắc phục và đề xuất chiến lược kinh doanh mới, góp phần phục hồi và nâng cao vị thế của công ty trên thị trường.
Từ năm 2014 trở đi, hoạt động kinh doanh của công ty đã có sự cải thiện rõ rệt, dần khẳng định vị thế trên thị trường phần mềm và trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Sở hữu trí tuệ không còn xa lạ trong cuộc sống hiện đại, nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu rõ giá trị và tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong lĩnh vực phần mềm máy tính, đang ngày càng trở thành một vấn đề nghiêm trọng cần được chú ý Việc chống lại các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sáng tạo và thúc đẩy sự phát triển công nghệ.