Đặc biệt, cách trị cao huyết áp tức thời và phòng tránh bệnh tăng xông là mối quan tâm của rất nhiều người.. huyết áp khi các chỉ số huyết áp tăng cao một cách nhanh chóng khiến người bệ
Trang 1CAO HUYẾT ÁP TỨC THỜI, CÁCH TÍNH HUYẾT ÁP TRUNG BÌNH VÀ
ĐO HUYẾT ÁP ĐÚNG NHẤT
Tổng hợp và Bổ hiệu
NHÀ KHOA HỌC TTCĐ LYĐKQG BÙI ĐẮC SÁNG
Viện hàn lâm KH&CN Việt nam, Hội Đông y Hà Nội Việt Nam
Bệnh cao huyết áp có thể xảy ra ở các độ tuổi khác nhau, trong đó bệnh cao huyết áp ở người cao tuổi và bệnh cao huyết áp ở người trẻ đều đáng lo ngại Đặc biệt, cách trị cao huyết áp tức thời và phòng tránh bệnh tăng xông là mối quan tâm của rất nhiều người
A HUYẾT ÁP TỨC THỜI
1 Huyết áp tăng cao tức thời (đột quỵ) rất nguy hiểm
Bệnh cao huyết áp ở người cao tuổi và bệnh cao huyết áp ở người trẻ đều đáng
lo ngại Trước hết cần biết huyết áp cao là bao nhiêu? Tăng huyết áp là khi chỉ
số huyết áp tâm thu lớn hơn 140 mmHg và huyết áp tâm trương lớn hơn 90
Trang 2huyết áp khi các chỉ số huyết áp tăng cao một cách nhanh chóng khiến người bệnh không thể lường trước được
Khi bị tăng huyết áp, thông thường huyết áp tâm trương cao lên và huyết áp tâm thu cũng tăng cùng lúc Nhưng có những trường hợp tăng không đồng đều, chẳng hạn huyết áp tâm thu cao tâm trương thấp
2 Huyết áp tâm thu cao hơn huyết áp tâm trương luôn tăng
Bệnh cao huyết áp hay tăng huyết áp còn được gọi nôm na là bệnh tăng xông, được xem là “kẻ giết người thầm lặng” Đây là một bệnh lý không phải ai cũng
có triệu chứng lâm sàng điển hình Rất nhiều người bị cao huyết áp nhưng lại không biết mình đang mắc bệnh, thậm chí chưa hiểu huyết áp như thế nào là cao Huyết áp cao nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đúng cách
có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm Các biến chứng nguy hiểm của tăng huyết áp gồm: Tai biến mạch máu não, suy tim, suy thận, nhồi máu cơ tim,
mù lòa và có thể dẫn đến tử vong
3.
Phòng ngừa và hỗ trợ chữa bệnh huyết áp cao
Khi bị tăng huyết áp tức thời (đột ngột), người bệnh cần được xử trí kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm Trong thời gian chờ bác sĩ đến khám hoặc đưa bệnh nhân đến bệnh viện cần thực hiện ngay các bước sơ cứu dưới đây:
- Để người bệnh nằm nghỉ ngơi tại chỗ, hít thở sâu, thả lỏng cơ thể là điều đầu tiên cần thực hiện khi tìm hiểu bị cao huyết áp nên làm gì
- Nếu có máy đo huyết áp cá nhân, đo ngay cho người bệnh để xem huyết áp tăng lên bao nhiêu Nếu chỉ số huyết áp cao trên 180mmHg và có sẵn viên hạ huyết áp nhanh dạng nhỏ giọt dưới lưỡi thì nhỏ luôn cho người bệnh; nếu không
có thì sử dụng thuốc viên hạ huyết áp Trường hợp chỉ số huyết áp từ 200mmHg trở lên, nếu trong nhà có thuốc lợi tiểu thì cho uống kèm luôn
- Nếu không có thuốc tây có thể cho người bệnh uống nước rau cần tây, nước râu ngô, nước rau họ cải hoặc các loại nước có tác dụng lợi tiểu để cải thiện huyết áp
- Nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện để được can thiệp y tế kịp thời, đúng cách
4 Phòng ngừa và hỗ trợ cách điều trị cao huyết áp, người bệnh cần lưu ý thực hiện những điều dưới đây
Trang 3- Nên ăn nhạt, không nên ăn quá 1 muỗng cà phê muối trong khẩu phần ăn hàng ngày
- Hạn chế chất béo, đồ ăn nhanh, đồ ăn đóng hộp, bột đường; tăng cường rau xanh, cá, ngũ cốc, trái cây tươi trong khẩu phần ăn uống
5 Đo kiểm tra huyết áp mỗi ngày, khám sức khỏe định kỳ 06 tháng/lần giúp phòng ngừa huyết áp tăng cao đột ngột.
- Hạn chế rượu bia, cà phê và các loại đồ uống có ga, có cồn khác Đây là một giải pháp quan trọng trong các cách điều trị bệnh cao huyết áp ở người trẻ
- Nói không với thuốc lá, thuốc lào…cũng là biện pháp hỗ trợ cách trị bệnh tăng huyết áp cần thực hiện nghiêm túc
- Duy trì cân nặng ở mức hợp lý, nếu có thừa cân, béo phì cần thực hiện giảm cân
- Tránh xa căng thẳng - stress là một trong những cách trị bệnh huyết áp cao hiệu quả
- Tập thể dục thường xuyên
- Đo kiểm tra huyết áp mỗi ngày, khám sức khỏe định kỳ 06 tháng/lần
- Nếu đang có các vấn đề về huyết áp cần tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ
B CÁCH TÍNH HUYẾT ÁP TRUNG BÌNH VÀ ĐO HUYẾT ÁP ĐÚNG
Huyết áp là một trong các chỉ số thể hiện sức khỏe của mỗi người Vì vậy, cách tính huyết áp trung bình được rất nhiều người quan tâm muốn tìm hiểu Huyết
áp trung bình (MAP) là áp lực động mạch trung bình trong trong một chu kỳ tim
Trang 4Huyết áp trung bình (hay gọi đầy đủ là huyết áp động mạch trung bình, viết tắt
là MAP) là chỉ số áp suất mà nếu giữ nguyên giá trị không đổi như vậy trong suốt thời gian một chu kỳ tim, thì có hiệu lực bơm máu bằng đúng một chu kỳ thực hiện với áp suất biến động lên cao lúc tâm thu, xuống thấp lúc tâm trương Huyết áp trung bình của người bình thường dao động trong khoảng
90/60mmHg đến 140/90mmHg.
MAP bình thường thay đổi từ 70-95 mmHg MAP<70 mmHg thường có nghĩa
là giảm tưới máu các bộ phận xảy ra trong trường hợp người bệnh bị sốc
Trang 5I CÁCH TÍNH HUYẾT ÁP TRUNG BÌNH
Cách tính huyết áp trung bình là lấy Cung lượng tim (CO) nhân với Sức cản ngoại biên (SVR) cộng với Áp suất tĩnh mạch trung tâm
1 Cách tính huyết áp trung bình bằng công thức ước lượng
Dù công thức tính huyết áp trung bình như đã nói, song trên thực tế người ta không tính MAP bằng cách đo cung lượng tim và sức cản ngọai biên mà bằng cách đo trực tiếp hay gián tiếp áp suất động mạch Do đó, cách tính huyết áp trung bình có thể ước lượng bằng công thức:
Huyết áp trung bình động mạch (MAP) = Huyết áp tâm trương (DP) + 1/3 (Huyết áp tâm thu (SP) – Huyết áp tâm trương (DP)
2 Công thức tính ước lượng: MAP = DP+1/3 (SP - DP)
(Trong đó, DP là Huyết áp tâm trương, SP là Huyết áp tâm thu) Ví dụ, HA tâm thu là 120 mmHg, HA tâm trương là 80 mmHg, áp huyết trung bình động mạch
Trang 6II CÁCH ĐO HUYẾT ÁP ĐÚNG NHẤT
Không đo huyết áp ngay sau khi vừa hoạt động tốn khá nhiều sức lực như chạy nhanh, leo cầu thang, mới ăn no xong, quá đói hoặc quá mệt…
Cần lưu ý những điểm sau:
- Trước khi đo huyết áp, nên chọn tư thế ngồi thoải mái nhất Trước khi đo, mọi người nên thả lỏng, nghỉ ngơi thoải mái trong 5 phút Thời gian đo huyết áp phải cần ít nhất 10 phút
- Khi đo lần đầu nên đo cả hai tay để xem huyết áp ở tay nào cao hơn thì chọn
để đo những lần sau
- Nên đo huyết áp 2 lần/ngày: sáng trước khi ăn cơm và chiều sau bữa ăn 1 tiếng…