Chính vì thế, xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia là quá trình xuất phát từ thực tế của vấn đề thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và đã được Bộ GD&ĐT chỉ đạo cụ thể, chủ t
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN THỊ OANH
KINH NGHIỆM QUẢN LÝ TRONG XÂY DỰNG TRƯỜNG THCS ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA TẠI THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN THỊ OANH
KINH NGHIỆM QUẢN LÝ TRONG XÂY DỰNG TRƯỜNG THCS ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA TẠI THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI
THÁI NGUYÊN - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn "Kinh nghiệm quản lý trong xây dựng trường
trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ở thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh" là
công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Thị Tuyết Mai
Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình
Thái Nguyên, ngày 30 tháng 10 năm 2015
Tác giả luận văn
Trần Thị Oanh
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáo trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa học
Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Tuyết Mai,
cô giáo đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình giúp đỡ từ tập thể lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT Cẩm Phả, Ban Giám hiệu các trường THCS trên địa bàn thành phố Cẩm Phả đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp những thông tin bổ ích phục vụ quá trình nghiên cứu
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Kính mong sự góp ý của các thầy cô, các chuyên gia, các đồng nghiệp
để luận văn của em được hoàn thiện hơn
Thái Nguyên, ngày 30 tháng 10 năm 2015
Tác giả luận văn
Trần Thị Oanh
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC BẢNG v
DANH MỤC SƠ ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4
4 Giả thuyết nghiên cứu 4
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 5
8 Cấu trúc của luận văn 6
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA 7
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7
1.1.1 Một số công trình nghiên cứu ở nước ngoài 7
1.1.2 Một số công trình nghiên cứu ở Việt Nam 7
1.2 Một số khái niệm công cụ của đề tài 8
1.2.1 Khái niệm chuẩn quốc gia 8
1.2.2 Trường THCS đạt chuẩn quốc gia 8
1.2.3 Quản lý 9
1.2.4 Quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia 11
1.2.5 Kinh nghiệm quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia 12
1.3 Tiêu chuẩn trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia 13
1.4 Hiệu trưởng quản lý xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia 17
Trang 61.4.1 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường THCS 17
1.4.2 Nội dung quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn QG 19
1.5 Các yếu tố chi phối việc xây dựng trường chuẩn Quốc gia 30
1.5.1 Các yếu tố khách quan 30
1.5.2 Các yếu tố chủ quan 32
Kết luận chương 1 33
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG THCS ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Ở THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH (giai đoạn 2010-2015) 35
2.1 Vài nét về kinh tế, chính trị xã hội và giáo dục của Thành phố Cẩm Phả 35
2.1.1 Vài nét về điều kiện kinh tế, chính trị xã hội của thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh 35
2.1.2 Một số thành tựu của giáo dục THCS của thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2015 36
2.2 Thực trạng xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia theo 5 tiêu chuẩn ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh 38
2.3 Thực trạng quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh 40
2.3.1 QL tổ chức nhà trường THCS Thành phố Cẩm Phả theo chuẩn QG 40
2.3.2 QL hoạt động giảng dạy của GV THCS Thành phố Cẩm Phả theo các yêu cầu của trường chuẩn QG 41
2.3.3 QL hoạt động học tập của HS THCS Thành phố Cẩm Phả theo chuẩn QG 46
2.3.4 QL hoạt động GD toàn diện của HS THCS Thành phố Cẩm Phả theo chuẩn QG 49
2.3.5 QL việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ QL, GV và NV THCS Thành phố Cẩm Phả đáp ứng yêu cầu trường chuẩn QG 50
2.3.6 QL việc xây dựng CSVC ở trường THCS Thành phố Cẩm Phả theo chuẩn QG 51
2.3.7 QL việc thực hiện XH hoá GD ở Thành phố Cẩm Phả đáp ứng yêu cầu trường chuẩn QG 52
Trang 72.3.8 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc
gia ở Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010- 2015 53
2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ở thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2015 54
2.4.1 Các nội dung quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Cẩm Phả - Quảng Ninh 54
2.4.2 Các biện pháp quản lý trong xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010- 2015 57
Kết luận chương 2 61
Chương 3 BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG THCS ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Ở THÀNH PHỐ CẨM PHẢ - TỈNH QUẢNG NINH 62
3.1 Nguyên tắc khi tổng kết kinh nghiệm 62
3.1.1 Đảm bảo tính mục tiêu 62
3.1.2 Đảm bảo tính khả thi 62
3.1.3 Đảm bảo tính kế thừa 62
3.2 Một số bài học kinh nghiệm rút ra trong quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia ở thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh 63
3.2.1 Bài học thứ nhất: Tổ chức chỉ đạo tuyên truyền nâng cao nhận thức mọi tầng lớp nhân dân về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia 63
3.2.2 Bài học thứ hai: Lập kế hoạch xây dựng trường chuẩn quốc gia trên cơ sở quy hoạch phát triển nhà trường 66
3.2.3 Bài học thư ba: Xây dựng các tổ chức trong nhà trường Trung học cơ sở theo chuẩn Quốc gia 67
3.2.4 Bài học thư tư: Tổ chức chỉ đạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu trường chuẩn Quốc gia 68
3.2.5 Bài học thư năm: Tổ chức chỉ đạo tăng cường quản lý đổi mới phương pháp dạy học của GV 70
Trang 83.2.6 Bài học thứ sáu: Chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh
Trung học cơ sở theo chuẩn QG 72
3.2.7 Bài học thứ bảy: Tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương, phòng GD&ĐT cung ứng các điều kiện vật chất, thiết bị đảm bảo yêu cầu xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia 73
3.2.8 Bài học thư tám: Chỉ đạo quản lý thực hiện công tác Xã hội hóa giáo dục góp phần xây dựng trường chuẩn Quốc gia 75
3.3 Mối quan hệ giữa các bài học 77
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các bài học kinh nghiệm 78
Kết luận chương 3 81
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 82
1 Kết luận 82
2 Khuyến nghị 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO 85 PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
BGDĐT : Bộ Giáo dục đào tạo
CMHS : Cha mẹ học sinh CMNV : Chuyên môn nghiệp vụ CSVC : Cơ sở vật chất
ĐDDH : Đồ dùng dạy học GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo
GVBM : Giáo viên bộ môn GVCN :Giáo viên chủ nhiệm HĐHT : Hoạt động học tập HĐND : Hội đồng nhân dân HN&GDTX : Hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên
PHT : Phó hiệu trưởng PPDH : Phương pháp dạy học
Trang 10DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Bảng thống kết quả quá tình học tập, sự hình thành và phát triển
năng lực và phẩm chất của học sinh Tiểu học theo Thông tư 30 37 Bảng 2.2 Thống kê số trường trên địa bàn Thành phố Cẩm Phả 38 Bảng 2.3 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL tổ chức nhà trường theo chuẩn QG 40 Bảng 2.4 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL kế hoạch dạy học, chương trình
dạy học theo chuẩn QG 41 Bảng 2.5 Ý kiến của cán bộ quản lý về phân công giảng dạy của các trường
THCS theo chuẩn QG 42 Bảng 2.6 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL giảng dạy của GV các trường
THCS 43 Bảng 2.7 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL hoạt động học tập HS các
trường THCS 46 Bảng 2.8 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL hoạt động GD toàn diện của
HS THCS 49 Bảng 2.9 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL bồi dưỡng đội ngũ các trường
THCS 50 Bảng 2.10 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL xây dựng CSVC các trường
THCS 51 Bảng 2.11 Ý kiến của cán bộ quản lý về QL việc thực hiện XHHGD các
trường THCS 52 Bảng 3.1 Tổng hợp kết quả khảo sát tính cần thiết của các bài học kinh nghiệm 79 Bảng 3.2 Tổng hợp kết quả khảo sát tính khả thi của các bài học kinh nghiệm 79
Trang 11DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các bài học 77
Trang 12MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo có vị trí, vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Nhiều quốc gia trên thế giới đã đạt được những thành tựu to lớn trong quá trình phát triển nhờ sớm coi trọng vai trò của giáo dục và đào tạo Sinh
thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn thế hệ trẻ “Non sông Việt Nam có trở
nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang sánh vai cùng các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” [15, tr33] Lời dạy của Người chứa đựng toàn bộ giá trị chân lý của
thời đại mang tên Người Để không bị tụt hậu, để xây dựng và phát triển thành công một đất nước độc lập tự do theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì rất cần phải nhận thức rõ vị trí và vai trò của giáo dục và đào tạo
Trong suốt tiến trình cách mạng, Đảng và Nhà nước ta đã luôn khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là những chính sách trọng tâm, có vai trò chính yếu của Nhà nước, được ưu tiên trước nhất, thậm chí đi trước một bước so với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội khác
Sự nghiệp giáo dục của nước ta qua hơn hai mươi năm đổi mới đã thu được những thành tựu có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện sứ mệnh nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài Để có thể cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ sáu, khóa XI (tháng 10-2012) chủ trương “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo”, nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế
Với vị trí và vai trò quan trọng của GD và ĐT thì việc xây dựng nhà trường nói chung và các trường đạt chuẩn quốc gia nói riêng có ý nghĩa hết sức quan trọng công cuộc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và quá trình nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng phát triển hiện đại đến năm 2020 của Đảng ta
Trang 13Việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường trong việc đào tạo ra nhân tài, đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, tạo nên nguồn nguyên khí của quốc gia, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia là mục tiêu quan trọng trong sự nghiệp phát triển giáo dục, đồng thời là yêu cầu phát triển mới của đất nước, của địa phương Chuẩn quốc gia về trường học được xem là thước đo đánh giá hình thức hoạt động và hiệu quả đạt được của các loại hình trường: chuẩn hóa trường lớp, chuẩn hóa đội ngũ và chuẩn hóa chất lượng dạy và học trên cơ sở đó để thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Trong thời gian qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước về xây dựng nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, ngành giáo dục đã ban hành nhiều văn bản pháp qui để đưa vào thực hiện Đó là:
Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 năm 2005; Luật Giáo dục sửa đổi bổ sung một số điều số 44/2009/QH12 và văn bản hướng dẫn thi hành 2009;
Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/03/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;
Chương trình giáo dục phổ thông, Ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/5/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;
Quy định Chuẩn hiệu trưởng trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT ngày 22/10/2009 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT;
Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 30/2009/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;
Quy chế công nhận trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia ban hành kèm theo Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;
Trang 14Các văn bản này sẽ tạo thành một hệ thống các qui định làm cơ sở cho việc theo dõi, kiểm tra, đánh giá và đảm bảo chất lượng giáo dục
Chính vì thế, xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia là quá trình xuất phát từ thực tế của vấn đề thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và đã được
Bộ GD&ĐT chỉ đạo cụ thể, chủ trương xây dựng trường trung học đạt chuẩn quốc gia của Bộ Giáo dục và đào tạo đã được các cấp QLGD, các nhà trường THCS, THPT trong toàn quốc hưởng ứng và trở thành một phong trào, một nhiệm vụ chính trị của các nhà trường đã góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo
Công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả tốt đẹp Từ năm 2010 đến năm 2015 cấp ủy, chính quyền Thành phố đã tập trung nguồn lực (trên 200 tỷ đồng) để đầu tư xây mới, nâng cấp hệ thống các trường trên địa bàn Thành phố theo các chỉ tiêu, tiêu chí chuẩn Quốc gia Kinh phí đầu tư xây dựng cơ bản hàng năm (bao gồm ngân sách cấp trên và ngân sách Thành phố) phân bổ cho nhóm công trình giáo dục chiếm tỷ trọng 20 - 30% tổng chi đầu tư xây dựng cơ bản của Thành phố và tăng dần qua các năm Tính đến hết năm 2014 trên toàn Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh có 46/55 trường đạt chuẩn Quốc gia, đạt tỷ lệ 83,64% Dự kiến đến hết năm 2015 tỷ lệ trường học đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn Thành phố sẽ đạt 90,91% Tại đây đã có những bài học kinh nghiệm của các đơn vị đã đón nhận danh hiệu trường THCS đạt chuẩn quốc gia, nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc Để tìm kiếm những giải pháp phù hợp, khả thi, khắc phục những khó khăn, hạn chế, cùng với các trường trung học cơ sở phấn đấu vươn lên, chúng tôi
mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Kinh nghiệm quản lí trong xây dựng trường THCS đạt
chuẩn quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh”
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và khảo sát thực trạng quản lí xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh Rút ra những bài học kinh nghiệm trong quản lý nhằm góp phần xây dựng hệ thống trường Trung học cơ sở của Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh đạt chuẩn Quốc gia
Trang 153 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia của các trường THCS ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Kinh nghiệm quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia của Hiệu trưởng các trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh
4 Giả thuyết nghiên cứu
Trong những năm qua, xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ, song chưa như mong đợi Một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó là do công tác quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia vẫn còn tồn tại những
bất cập nhất định Nếu tiếp thu một cách có chọn lọc những bài học kinh nghiệm
phù hợp hơn với địa phương sẽ góp phần xây dựng được các trường THCS đạt
chuẩn quốc gia đáp ứng tốt yêu cầu phát triển GD&ĐT của tỉnh Quảng Ninh
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Hệ thống hóa lý luận về quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia 5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý xây dựng trường THCS chuẩn
Quốc gia của Hiệu trưởng các trường Trung học đạt chuẩn Quốc gia tại thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh
5.3 Tổng kết kinh nghiệm xây dựng trường THCS chuẩn Quốc gia ở thành
Trang 16Khảo sát 34 người gồm Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, trưởng các Đoàn thể
ở các trường THCS
6.2 Về thời gian khảo sát
Khảo sát thực trạng các biện pháp quản lý trong xây dựng trường Trung học
cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh từ tháng 8 năm
2010 đến tháng 07 năm 2015 Đây là thời gian thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng
bộ thành phố Cẩm Phả lần thứ XXI nhiệm kỳ 2010 - 2015
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các kết quả nghiên cứu, các quan điểm và các khái niệm công cụ về quản lý trong xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia bao gồm:
- Các tài liệu, Văn kiện của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển GD-ĐT, các quy định về xây dựng các trường phổ thông nói chung và trường THCS nói riêng đạt chuẩn quốc gia
- Các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong nước và ngoài nước về phát triển giáo dục, xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia; các tài liệu khoa học có liên quan đến vấn đề xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Xây dựng hệ thống câu hỏi
nhằm trưng cầu ý kiến cán bộ quản lý ở các trường THCS về nội dung và cách thức quản lý xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia
7.2.2 Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn nhóm cán bộ quản lý các cấp có
liên quan, xây dựng một số câu hỏi để tìm hiểu về nội dung và cách thức quản lý
xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia
7.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm quản lý của
hiệu trưởng một số trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh
7.2.4 Phương pháp chuyên gia: sử dụng phương pháp này nhằm xin ý kiến
chuyên gia để xây dựng các bộ tiêu chí khảo sát thực trạng và xin ý kiến về tính cần thiết và khả thi của các bài học kinh nghiệm mà luận văn tổng kết
Trang 177.3 Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng thống kê mô tả và thống kê suy luận để phân tích những số liệu thu được, từ đó đưa ra những kết luận có giá trị định lượng và định tính
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung của luận văn gồm 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn
Quốc gia
Chương 2: Thực trạng quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở
thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh (giai đoạn 2010 - 2015)
Chương 3: Bài học kinh nghiệm trong quản lý xây dựng trường THCS đạt
chuẩn Quốc gia ở Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh
Trang 18Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG TRUNG HỌC
CƠ SỞ ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Một số công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Vào đầu những năm 1970 “Tiêu chuẩn quốc tế phân loại giáo dục” (ISCED)
được thiết kế bởi UNESCO để phục vụ như một công cụ thích hợp để lắp ráp, lập và trình bày số liệu thống kê của giáo dục cá nhân cả trong nước và quốc tế Nó đã được
sự chấp thuận của Hội nghị Quốc tế về giáo dục (Geneva, 1975) Sau đó đã được xác nhận bởi UNESCO (Paris, 1978)
Nước Anh giáo dục có “Chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phổ thông”
Chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường học nước Anh phản ánh quan điểm của Chính phủ Anh về phát triển cán bộ quản lý trường phổ thông, về vai trò lãnh đạo trường học trong thế kỷ XXI Chuẩn này chỉ rõ vai trò quan trọng của hiệu trưởng trong việc thực hiện chính sách giáo dục của Chính phủ và triển khai các chính sách này trong trường học nhằm đạt được mục tiêu phát triển của mọi trẻ em với các nhu cầu, nguyện vọng của chúng
Ở Singapore giáo dục hội đủ các tiêu chuẩn sau:
- Chuẩn mực giáo dục cao
- Môi trường học tập năng động, sáng tạo, được sự hỗ trợ tận tâm của giáo viên
- Có thể học chuyển tiếp hay học tại Singapore vẫn lấy được các bằng cấp của
Mỹ, Anh, Úc, Canada…
- Đội ngũ giáo viên, giảng viên giỏi, có bằng cấp quốc tế và rất nhiệt tâm với học sinh, sinh viên…
Singapore là một quốc gia được xếp hàng đầu trong cả hai lĩnh vực khoa học
và toán học tại một nghiên cứu tập trung ở lứa tuổi học sinh lớp 4 (tiểu học) và lớp 8 (trung học) được tiến hành tại 49 quốc gia vào năm 2002- 2003
1.1.2 Một số công trình nghiên cứu ở Việt Nam
Có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề xây dựng trường chuẩn quốc gia,
có thể kể đến một số công trình như: Luận án tiến sĩ “Thực trạng và những giải pháp
xây trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở Tây Ninh” của Nguyễn Ngọc Dũng; “Xây
Trang 19dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2001-2010” của Hà Thế Truyền
trên tạp chí giáo dục; “Chuẩn quốc gia về giáo dục phổ thông - thách thức lớn trong
lý luận chương trình dạy học của thế giới ngày nay” của Hồ Việt Lương; “Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng trong việc xây dựng trường THPT chuẩn quốc gia ở Quảng Ninh” luận văn thạc sĩ của Đặng Lộc Thọ, năm 2004; “Biện pháp xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia ở huyện Từ Liêm” luận văn thạc sĩ QLGD của
Nguyễn Hữu Hải năm 2008; “Xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở huyện
Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa” luận văn thạc sĩ QLGD của Tạ Quốc Tịch năm 2010,…
Các đề tài nói trên đã nghiên cứu rất nhiều khía cạnh khác nhau trong công tác quản lý xây dựng trường chuẩn Quốc gia nói chung Tuy nhiên chưa có những nghiên cứu sâu về kinh nghiệm quản lý trong xây dựng trường THCS đạt chuẩn Quốc gia, vẫn còn bỏ ngỏ, chưa được quan tâm thỏa đáng, nên vẫn chưa có nhiều công trình nghiên cứu toàn diện về vấn đề kinh nghiệm quản lý trong xây dựng trường THCS
đạt chuấn quốc gia Vì vậy đề tài luận văn thạc sĩ “Kinh nghiệm trong xây dựng
trường THCS đạt chuẩn Quốc gia ở thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh”, sẽ
có những nét riêng phù hợp với địa phương nhằm nhằm góp phần xây dựng hệ thống trường Trung học cơ sở của Thành phố Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh đạt chuẩn Quốc gia
1.2 Một số khái niệm công cụ của đề tài
1.2.1 Khái niệm chuẩn quốc gia
Theo nghĩa của Từ điển tiếng Việt: “Chuẩn là cái được chọn làm căn cứ để
đối chiếu, để hướng theo nó mà làm cho đúng” [25]
Chuẩn QG là chuẩn do nhà nước qui định bằng pháp luật
Từ nhiều khái niệm khác nhau về chuẩn và chuẩn QG: Có thể định nghĩa trường chuẩn QG là nhà trường có đủ các tiêu chuẩn đạt chuẩn QG do nhà nước qui định bằng pháp luật
1.2.2 Trường THCS đạt chuẩn quốc gia
Trường trung học cơ sở đạt chuẩn QG: Là nhà trường thuộc bậc GD trung học
cơ sở có đầy đủ các tiêu chuẩn đạt với chuẩn qui định trường chuẩn QG do nhà nước qui định bằng pháp luật Trường có đủ các điều kiện để thực hiện GD toàn diện HS một cách tốt nhất, hoạt động của các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường cũng thể hiện
Trang 20tốt, tính đồng thuận luôn được duy trì, các mặt về XHH GD cũng được phát huy thu hút nhân dân cùng tham gia vào quá trình QLGD Thể hiện tốt sự kết hợp giữa ba môi trường GD gia đình - GD nhà trường - GD XH nhằm hình thành cho HS có nhân cách với đủ chuẩn mực XH yêu cầu
1.2.3 Quản lý
Từ khi xã hội phát triển và từ sự phân công lao động đã hình thành hoạt động đặc biệt đó là sự chỉ huy, chỉ đạo, điều khiển/điều hành, kiểm tra, điều chỉnh giành cho những người đứng đầu của một tổ chức hay một nhóm Hoạt động đặc biệt đó chính là hoạt động quản lý Và cũng từ lúc đó mọi người đi tìm hiểu bản chất khái niệm quản lý và đưa ra những định nghĩa khác nhau từ những góc nhìn riêng Theo
quan điểm kinh tế học thì F.W Taylor cho rằng: “ Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng,
chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất”; hoặc A.Fayon lại cho rằng: “Quản lý là đưa xí nghiệp tới đích, cố gắng sử dụng các nguồn lực (nhân, tài, vật, lực) của nó” Còn ông H.koontz thì khẳng định:
“Quản lý là hạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân
nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) với thời gian, tiền bạc, vật chất và
sự bất mãn ít nhất Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn với kiến thức quản lý là một khoa học” [dẫn theo 24, tr 2]
Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, tổ chức quản lý) nên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế, … bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, nguyên tắc, phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng Đối tượng quản lý có thể trên quy mô toàn cầu, khu vực, quốc gia, ngành, đơn vị, có thể một con người cụ thể, sự vật cụ thể
Mác viết “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến
hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa các hoạt động cá nhân và thực hiện các chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu Vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải nhạc trưởng” [Mác - Anghen toàn tập], [dẫn theo 24, tr 2]
Các nhà lý luận quản lý Quốc tế như: Frederich Wiliam Tsylor (1856 - 1915), Mỹ; Henri Fsylol (1841-1925), Pháp; Max Weber (1864-1920), Đức đều đã khẳng định:
Quản lý là khoa học và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển của xã hội
Trang 21Về khái niệm quản lý có nhiều cách định nghĩa khác:
1) Quản lý là các hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua những nỗ lực của người khác
2) Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người cộng sự khác cùng chung một tổ chức
3) Koontz và O Donnell định nghĩa: “Có lẽ không có lĩnh vực hoạt động nào
của con người quan trọng hơn là công việc quản lý, bởi vì mọi nhà quản lý ở mọi cấp
độ và trong mọi cơ sở đều có nhiệm vụ cơ bản là thiết kế, duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm
vụ và các mục tiêu đã định” [dẫn theo 24, tr 2]
4) Một định nghĩa giải thích tương đối rõ nét về quản lý được James Stiner và
Stephen Robbins trình bày như sau: “Quản lý là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo
và kiểm soát những hoạt động của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác của tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra” [24, tr 2-3]
Qua các định nghĩa trên tuy khác nhau về cách diễn đạt nhưng đều gặp nhau ở những nội dung cơ bản:
- Quản lý bao gồm các yếu tố cơ bản sau đây:
+ Chủ thể quản lý (có thể là một người hoặc nhiều người) + Đối tượng bị quản lý (có thể là một người, nhiều người, sự vật, sự việc, …) + Mục tiêu quản lý nhằm thay đổi hoạt động của tổ chức, trạng thái hoạt động
và nâng cao hiệu quả hoạt động;
- Chủ thể tiến hành tác động quản lý bằng các công cụ quản lý và phương pháp quản lý
+ Quản lý về cơ bản là tác động lên con người, sự vật để điều hành các hoạt động có lợi cho tổ chức và đạt được những mục tiêu tổ chức đặt ra Để quản lý tốt trước hết cần hiểu sâu sắc về con người, sự vật với tư cách là đối tượng của quản lý, sau đó đào tạo về cách thức tác động đến con người, sự vật; Quản lý tìm cách, biết cách ràng buộc một cách thông minh tế nhị việc thỏa mãn nhu cầu cho con người với việc con người mang hết năng lực thực hiện công việc được giao
+ Quản lý là thực hiện những công việc có tác dụng định hướng, điều tiết phối hợp các hoạt động của cấp dưới; đó chính là thực hiện các chức năng của quản lý
Trang 22+ Quản lý là thiết lập, khai thông các quan hệ cụ thể để hoạt động chung được hình thành, tiến hành trôi chảy, đạt hiệu quả cao, bền vững và không ngừng phát triển
+ Quản lý là chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý một cách gián tiếp hoặc trực tiếp nhằm thu được những diễn biến thay đổi tích cực của cá nhân, tổ chức theo mục tiêu mong đợi
Như vậy có thể khái quát: Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích, của chủ thể quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được những mục tiêu đã đề ra
Hay nói một cách khác: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng việc thực hiện các chức năng quản lý như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra
Sự tác động quản lý phải bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn hồ hởi, phấn khởi đem hết năng lực và trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bản thân cho tổ chức
và cho cả xã hội
Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội nhân văn như: Toán học, Thống kê, Kinh tế học, Tâm lý học và Xã hội học, Giáo dục học, Logic học,… nó còn là một “nghệ thuật” đòi hỏi sự khôn khéo và tinh tế cao để đạt tới mục đích [dẫn theo 24,tr 4]
1.2.4 Quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
Quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia là các việc mà Hiệu trưởng cần thực hiện trong quá trình xây dựng nhà trường đạt các tiêu chuẩn quốc gia Tổ chức các hoạt động giáo dục có chất lượng toàn diện, phù hợp với mục tiêu giáo dục của cấp học, và tạo tiền đề tiếp cận với trình độ phát triển của các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới Nghĩa là Hiệu trưởng cần tiến hành đồng bộ các nội dung sau:
- Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia
- Đánh giá thực trạng trường theo 5 tiêu chuẩn của trường THCS đạt chuẩn quốc gia
- Xây dựng đề án, làm các thủ tục đăng ký xây dựng trường đạt chuẩn theo 5 tiêu chuẩn của trường THCS đạt chuẩn quốc gia trình các cấp có thẩm quyền
- Sau khi được các cấp có thẩm quyền phê duyệt đề án, Hiệu trưởng tiến hành:
Trang 23+ Xây dựng kế hoạch xây dựng trường THCS đạt chuẩn QG theo 5 tiêu chuẩn;
+ Tổ chức thực hiện xây dựng trường THCS theo 5 tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia;
+ Chỉ đạo thực hiện xây dựng trường THCS theo 5 tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia;
+ Kiểm tra, đánh giá quá trình xây dựng trường THCS theo 5 tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia
1.2.5 Kinh nghiệm quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
Kinh nghiệm theo nghĩa thông thường, kinh nghiệm là sự hiểu biết không thông qua lí luận, sách vở, mà thông qua thực tiễn, do thực hành đem lại Theo nghĩa triết học, kinh nghiệm là tri thức có được do sự tác động trực tiếp của khách thể vào chủ thể, hay là tri thức phát sinh từ mối quan hệ trực tiếp của chủ thể với khách thể,
mà khách thể thì được quan niệm là một sự tồn tại độc lập Kinh nghiệm thuộc về
phạm trù nhận thức cảm tính và làm cơ sở cho sự khái quát của các lí luận khoa học
Trong lịch sử triết học, có những cách hiểu khác nhau về khái niệm kinh nghiệm Chủ nghĩa kinh nghiệm cũng như cảm giác luận cho rằng kinh nghiệm là nguồn gốc duy nhất của tri thức, do đó, nội dung của tri thức không có gì khác ngoài những cái đã có sẵn trong cảm giác Chủ nghĩa kinh nghiệm duy tâm [Beccơli G (G
Berkeley), Hium Đ (D Hume)] coi kinh nghiệm là tập hợp các cảm giác, và không thừa nhận thực tại khách quan là nguồn gốc của kinh nghiệm Trường phái duy lí [Đêcac R (R Descartes), Xpinôza B (B Spinoza)] cho rằng tư duy logic không thể dựa vào kinh nghiệmvì kinh nghiệm chỉ cung cấp những tri thức hỗn độn dẫn đến lầm lẫn, chỉ lí tính mới có năng lực đạt tới chân lí bằng trực giác trực tiếp, không phải qua giai đoạn nhận thức cảm tính Chủ nghĩa thực chứng mới quy kinh nghiệm về những cảm giác, những xúc cảm cảm tính của chủ thể, của con người; nó không đặt vấn đề cái gì nằm ở đằng sau kinh nghiệm đó, tức là vấn đề tồn tại của thế giới hiện thực, độc lập với ý thức của con người Sử dụng các thành tựu của triết học và đi theo truyền thống duy vật, chủ nghĩa duy vật biện chứng thừa nhận kinh nghiệm là cái có sau, là cái được phản ánh, so với hiện thực khách quan là cái có trước, cái phản ánh;
nhưng kinh nghiệm không phải là nội dung thụ động của ý thức, mà là kết quả sự tác
Trang 24động trực tiếp của con người vào thế giới bên ngoài Sự tác động ấy là một quá trình, trong quá trình đó, kinh nghiệm được phong phú, chính xác hơn, và nhận thức cảm tính được chỉnh lí dần qua những phát hiện và những trải nghiệm trong thực tiễn
Kinh nghiệm là từng trải, sống qua rồi [25, tr 324]
Kinh nghiệm quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia là tri
thức hay sự thông thạo về quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia có được thông qua sự tham gia, sự can dự hay tiếp xúc trực tiếp việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
1.3 Tiêu chuẩn trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia
Các tiêu chuẩn của nhà trường THCS đạt chuẩn QG được qui định rõ trong Quy chế công nhận trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia ban hành kèm theo Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã qui định như sau:
Tiêu chuẩn 1 - Tổ chức và quản lý nhà trường
1) Lớp học:
a Tối đa không quá 45 lớp, đảm bảo đủ các khối lớp của cấp học;
b Số lượng học sinh/lớp tối đa không quá 45 học sinh;
2) Tổ chuyên môn:
a Các tổ chuyên môn được thành lập và hoạt động theo quy định hiện hành của Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông
có nhiều cấp học (sau đây gọi chung là Điều lệ trường trung học);
b Hàng năm đề xuất được ít nhất hai chuyên đề chuyên môn có tác dụng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy - học;
c Có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mỗi giáo viên và của cả tổ chuyên môn; đạt các qui định về đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo;
3) Tổ văn phòng:
a Đảm nhận các công việc: văn thư, kế toán, thủ quỹ, y tế trường học, bảo vệ
và phục vụ các hoạt động của nhà trường theo quy định hiện hành của Điều lệ trường trung học;
b Quản lý hệ thống hồ sơ, sổ sách của nhà trường Hướng dẫn sử dụng theo quy định của Điều lệ trường trung học và những quy định trong hướng dẫn sử dụng của từng loại sổ;
Trang 254) Hội đồng trường và các hội đồng khác trong nhà trường:
Hội đồng trường và các hội đồng khác trong nhà trường được thành lập và thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định hiện hành của Điều lệ trường trung học;
hoạt động có kế hoạch, nền nếp, đạt hiệu quả thiết thực góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng nền nếp kỷ cương của nhà trường
5) Tổ chức Đảng và các đoàn thể:
a Tổ chức Đảng trong nhà trường đạt tiêu chuẩn trong sạch, vững mạnh
Những trường chưa có tổ chức Đảng cần có kế hoạch và đạt chỉ tiêu cụ thể về phát triển đảng viên trong từng năm học và xây dựng tổ chức cơ sở Đảng;
b Các đoàn thể, tổ chức xã hội trong nhà trường được công nhận vững mạnh
về tổ chức, có nhiều đóng góp trong các hoạt động ở địa phương;
Tiêu chuẩn 2 - Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên
1) Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng đạt tiêu chuẩn theo quy định hiện hành của Điều lệ trường trung học; thực hiện tốt quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; được cấp quản lý giáo dục trực tiếp xếp loại từ khá trở lên theo qui định hiện hành về chuẩn hiệu trưởng trường trung học
Đối với hiệu trưởng và phó hiệu trưởng trường trung học phổ thông chuyên thực hiện theo quy định hiện hành của Quy chế tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông chuyên
2) Có đủ giáo viên các bộ môn đạt trình độ chuẩn đào tạo theo quy định, trong đó
có ít nhất 30% giáo viên đạt tiêu chuẩn dạy giỏi từ cấp cơ sở trở lên; có 100% giáo viên đạt chuẩn loại khá trở lên theo quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học
3) Có đủ viên chức phụ trách thư viện, phòng học bộ môn, phòng thiết bị dạy học được đào tạo hoặc bồi dưỡng đủ năng lực nghiệp vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ
Tiêu chuẩn 3 - Chất lượng giáo dục
Một năm trước khi được đề nghị công nhận và trong thời gian 5 năm được công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia, tối thiểu phải đạt các chỉ tiêu sau:
1) Tỷ lệ học sinh bỏ học và lưu ban hàng năm không quá 5%, trong đó tỷ lệ học sinh bỏ học không quá 1%
2) Chất lượng giáo dục:
a Học lực:
a.1 Số học sinh xếp loại giỏi đạt từ 3% trở lên;
a.2 Số học sinh xếp loại khá đạt từ 35% trở lên;
Trang 26a.3 Số học sinh xếp loại yếu, kém không quá 5%;
b Hạnh kiểm:
b.1 Số học sinh xếp loại khá, tốt đạt từ 80% trở lên;
b.2 Số học sinh xếp loại yếu không quá 2%;
3) Các hoạt động giáo dục:
Thực hiện quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thời gian tổ chức, nội dung các hoạt động giáo dục ở trong và ngoài giờ lên lớp
4) Hoàn thành nhiệm vụ được giao trong kế hoạch phổ cập giáo dục của địa phương
5) Đảm bảo các điều kiện để cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh sử dụng có hiệu quả công nghệ thông tin trong công tác quản lý nhà trường, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá Cán bộ quản lý, giáo viên đều sử dụng được máy vi tính trong công tác quản lý, giảng dạy và học tập nâng cao nghiệp vụ
Tiêu chuẩn 4 - Tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
1) Thực hiện quy định công khai điều kiện dạy học, chất lượng giáo dục, quản lý tài chính, tài sản, tự chủ tài chính, các nguồn kinh phí được đầu tư, hỗ trợ của nhà trường theo qui định hiện hành
2) Khuôn viên nhà trường được xây dựng riêng biệt, có tường rào, cổng trường, biển trường; các khu vực trong nhà trường được bố trí hợp lý, luôn sạch, đẹp Đủ diện tích sử dụng để đảm bảo tổ chức các hoạt động quản lý, dạy học và sinh hoạt
a Các trường nội thành, nội thị có diện tích sử dụng ít nhất từ 6m2/học sinh;
b Các trường khu vực nông thôn có diện tích sử dụng ít nhất từ 10m2/học sinh;
c Đối với trường trung học được thành lập từ sau năm 2001 phải bảo đảm có diện
tích mặt bằng theo qui định hiện hành của Điều lệ trường trung học;
3) Có đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định hiện hành của Điều lệ trường trung học
4) Cơ cấu các khối công trình trong trường bao gồm:
a Khu phòng học, phòng bộ môn:
a.1 Có đủ số phòng học cho mỗi lớp học (không quá 2 ca mỗi ngày); diện tích phòng học, bàn ghế học sinh, bàn ghế giáo viên, bảng đúng quy cách; phòng học thoáng mát, đủ ánh sáng, an toàn;
a.2 Có phòng y tế trường học đảm bảo theo quy định hiện hành về hoạt động y tế trong các trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học;
Trang 27b Khu phục vụ học tập:
b.1 Có các phòng học bộ môn đạt tiêu chuẩn theo quy định hiện hành của Qui định về phòng học bộ môn; phòng thiết bị dạy học, phòng thí nghiệm với đầy đủ trang thiết bị dạy học;
b.2 Có thư viện theo tiêu chuẩn quy định về tổ chức và hoạt động của thư viện trường học, chú trọng phát triển nguồn tư liệu điện tử gồm: tài liệu, sách giáo khoa, giáo án, câu hỏi, bài tập, đề kiểm tra, đề thi ; cập nhật thông tin về giáo dục trong và ngoài nước đáp ứng yêu cầu tham khảo của giáo viên và học sinh;
b.3 Có phòng truyền thống; khu luyện tập thể dục thể thao; phòng làm việc của Công đoàn; phòng hoạt động của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh; Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh đối với trường trung học cơ sở và trường phổ thông có nhiều cấp học;
c Khu văn phòng:
Có phòng làm việc của Hiệu trưởng, phòng làm việc của từng phó Hiệu trưởng, văn phòng nhà trường, phòng họp hội đồng giáo dục nhà trường, phòng họp từng tổ bộ môn, phòng thường trực, kho;
d Khu sân chơi sạch, đảm bảo vệ sinh và có cây bóng mát;
e Khu vệ sinh được bố trí hợp lý, riêng cho giáo viên, học sinh nam, học sinh
nữ, không làm ô nhiễm môi trường ở trong và ngoài nhà trường;
g Có khu để xe cho giáo viên, cho từng khối lớp hoặc từng lớp trong khuôn viên nhà trường, đảm bảo trật tự, an toàn;
h Có đủ nước sạch cho các hoạt động dạy học, nước sử dụng cho giáo viên, học sinh; có hệ thống thoát nước hợp vệ sinh;
4) Có hệ thống công nghệ thông tin kết nối internet đáp ứng yêu cầu quản lý
và dạy học; có Website thông tin trên mạng internet hoạt động thường xuyên, hỗ trợ
có hiệu quả cho công tác dạy học và quản lý nhà trường
Tiêu chuẩn 5 - Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
1) Nhà trường chủ động phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, các đoàn thể, tổ chức ở địa phương đề xuất những biện pháp cụ thể nhằm thực hiện chủ trương
và kế hoạch phát triển giáo dục địa phương
2) Ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập và hoạt động theo quy định hiện hành về tổ chức và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, hoạt động có hiệu quả trong việc kết hợp với nhà trường và xã hội để giáo dục học sinh
Trang 283) Mối quan hệ và thông tin giữa nhà trường, gia đình và xã hội được duy trì thường xuyên, kịp thời, chặt chẽ, tạo nên môi trường giáo dục lành mạnh, phòng ngừa, đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực, vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội xâm nhập vào nhà trường
4) Huy động hợp lý và có hiệu quả sự tham gia của gia đình và cộng đồng vào các hoạt động giáo dục, tăng cường điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị để nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường
1.4 Hiệu trưởng quản lý xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia
1.4.1 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường THCS
1.4.1.1 Chức năng trường THCS
Trường THCS là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thông giáo dục Quốc dân,
trường có chức năng: Giáo dục học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể
chất, thẩm mĩ , kỹ năng sống và các kĩ năng cơ bản, giúp củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục Tiểu học, có trình độ học vấn THCS và những hiểu biết ban đầu
về kỹ thuật, hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung học chuyên
nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động
1.4.1.2 Nhiệm vụ của trường THCS
+ Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo dục, nguồn lực tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục
+ Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật
+ Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trường; quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo
+ Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công
+ Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục
+ Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước
+ Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội
+ Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục
+ Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật
Trang 291.4.1.3 Chức năng quản lí của Hiệu trưởng trường THCS
Quản lí là một thuộc tính gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển của nó, nên quản lí có hai chức năng cơ bản: duy trì và phát triển, để đảm bảo thực hiện được hai chức năng này, hoạt động quản lí phải bao gồm bốn chức năng cụ thể: hoạch định
- tổ chức - chỉ đạo - kiểm tra Các chức năng này vừa mang tính độc lập tương đối, vừa có quan hệ mật thiết với nhau
+ Hoạch định: Chức năng này có vai trò khởi đầu, định hướng cho toàn bộ các
hoạt động của quá trình quản lí và là cơ sở để nhà quản lí huy động tối đa các nguồn lực phục vụ cho việc thực hiện các mục tiêu và là căn cứ để kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chức, của đơn vị và của từng cá nhân
+ Tổ chức: Đó là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn nhân lực theo những
cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu đã đề ra Chức năng này giúp hiện thực hoá các mục tiêu của tổ chức, đồng thời có khả năng tạo ra sức mạnh mới của tổ chức, thậm chí của cả hệ thống nếu việc phân phối, sắp xếp nguồn nhân lực khoa học, hợp lí
+ Chỉ đạo: Chức năng này cùng với chức năng tổ chức giúp hiện thực hoá mục
tiêu của tổ chức Đó là quá trình chủ thể quản lí tác động làm ảnh hưởng tới hành vi, thái độ của khách thể quản lí nhằm đạt được các mục tiêu với kết quả tốt đẹp nhất trên cơ sở mọi người tích cực, tự giác, mang hết khả năng làm việc Do vậy, chức năng chỉ đạo là cơ sở phát huy các động lực cho việc thực hiện các mục tiêu quản lí
+ Kiểm tra: Kiểm tra là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo cho các
hoạt động đạt tới mục tiêu của tổ chức Kiểm tra giúp cho người quản lí biết được mọi người thực hiện các nhiệm vụ với mức độ tốt xấu như thế nào, đồng thời cũng cho biết các quyết định quản lí ban hành có phù hợp với thực tế hay không để có cơ sở điều chỉnh các hoạt động, có các tác động giúp đỡ, đôn đốc, nhắc nhở, thúc đẩy các cá nhân, các tập thể hoàn thành mục tiêu quản lí Với ý nghĩa như thế, chức năng kiểm tra vừa là chức năng cuối cùng vừa là tiền đề cho một quá trình quản lí mới tiếp theo
1.4.1.4 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trưởng (theo điều 19, Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học) là:
+ Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;
+ Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại khoản 3 Điều 20 của Điều lệ trường THCS;
Trang 30+ Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường
và các cấp có thẩm quyền;
+ Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;
+ Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;
+ Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;
+ Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;
+ Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường;
+ Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành; thực hiện công khai đối với nhà trường;
+ Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật
1.4.2 Nội dung quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn QG
1.4.2.1 QL tổ chức nhà trường theo chuẩn QG
Thành lập tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học, mỗi tổ chuyên môn có một tổ trưởng và một hoặc hai tổ phó Thành lập tổ văn phòng có đủ các nhân viên: kế toán, văn thư - thủ quỹ, thiết bị - thí nghiệm, thư viện và y tế học đường theo Thông tư liên tịch số 35/2006/TTLT-BGD&ĐT-BNV ngày 23/08/2006 của Bộ GD&ĐT và Bộ Nội Vụ Thành lập Ban đại diện cha mẹ học sinh của các lớp và của nhà trường, hội đồng trường, hội đồng thi đua - khen thưởng, hội đồng kỷ luật; củng
Trang 31cố, kiện toán tổ chức cơ sở Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh theo quy định tại Điều lệ trường trung học Xây dựng trường phát triển qui mô,
số lớp, số HS toàn trường theo yêu cầu nhà trường đạt chuẩn QG
Thành lập các lớp học sinh theo Điều lệ trường trung học: mỗi lớp không quá
45 học sinh được chia thành nhiều tổ, mỗi tổ không quá 12 họ sinh; mỗi lớp có một lớp trưởng và một hoặc hai lớp phó; mỗi tổ có tổ trưởng và tổ phó do tập thể lớp hoặc
tổ bầu ra; học sinh đảm nhận những nhiệm vụ này không quá 2 học kỳ trong cấp học
Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chức trong nhà trường xây dựng kế hoạch hoạt động thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của cấp trên và theo kế hoạch năm học của nhà trường Chỉ đạo các tổ chức trong nhà trường đăng ký danh hiệu thi đua do địa phương từ cấp huyện (thị) trở lên tổ chức
1.4.2.2 QL hoạt động giảng dạy của GV theo các yêu cầu của trường chuẩn QG
- Quản lý việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch sinh hoạt chuyên đề của tổ chức chuyên môn đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia
- Quản lí việc thực hiện quy chế làm việc của nhà trường và đổi mới hình thức, nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn: Tổ chuyên môn sinh hoạt ít nhất 2 tuần 1 lần
Hình thức và nội dung sinh hoạt phải thực sự góp phần đảm bảo kỷ cương và thực sự
có tác dụng nâng cao chất lượng dạy học Hiệu trưởng phải tổ chức và chỉ đạo tốt hoạt động của tổ chuyên môn, coi tổ chuyên môn là đơn vị chính để triển khai mọi hoạt động chuyên môn trong nhà trường Hình thức sinh hoạt nhóm bộ môn, sinh hoạt chung cả tổ chuyên môn phải được tăng cường Khuyến khích tổ chức hội thảo, giao lưu với các nhóm, tổ chuyên môn của các trường khác Nội dung sinh hoạt tập trung theo hướng chuyên đề phục vụ cho công tác chuyên môn, hạn chế các nội dung phổ biến công việc hành chính hoặc có tính chất sự vụ
- Quản lí hồ sơ sổ sách của các nhân và tập thể: Cá nhân và tổ chuyên mô phải có
đủ hồ sơ sổ sách theo quy định của Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT Thực hiện quy định của
Sở GD&ĐT Quảng Ninh về sử dụng, bảo quản và lưu trữ hồ sơ sổ sách; chế độ kiểm tra định kỳ, đột xuất hồ sơ sổ sách của cá nhân và của tổ chuyên môn
- Quản lý việc soạn bài của giáo viên theo hướng dẫn đổi mới phương pháp giảng dạy phát huy tính tích cực chủ động của HS Giáo viên cần thực hiện các quy định thống nhất của Sở GD&ĐT Quảng Ninh
Trang 32- Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh: Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh cần được tính đến ngay từ khi xác định mục tiêu và thiết
kế bài học nhằm giúp cho học sinh và giáo viên kịp thời nắm được những thông tin liên
hệ ngược đề điều chỉnh hoạt động dạy - học Giáo viên phải nắm vững mối quan hệ giữa cho điểm và đánh giá, khắc phục thói quen khá phổ biến là khi chấm bài chỉ chú trọng đến cho điểm, ít có những lời phê chỉ rõ ưu điểm, khuyến điểm cho học sinh Để phát huy vai trò tích cực chủ động của học sinh, giáo viên cần hướng dẫn học sinh phát triển
kỹ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học của mình
1.4.2.3 QL hoạt động học tập của HS theo chuẩn QG
- QL việc rèn luyện, ý thức thái độ, động cơ học tập của HS trường chuẩn QG
Quản lý chặt chẽ hoạt động học ở trường tập trung vào thực hiện tốt nội quy học tập của học sinh: đi học chuyên cần; chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập;
tham gia học tập tích cực, chủ động trong việc khám phá và chiếm lĩnh kiến thức;
tham gia nhận xét các ý kiến của bạn và tự đánh giá kết quả học tập của bản thân;
thực hiện nghiêm túc quy chế thi; tham gia tích cực các hoạt động sáng tạo khoa học, các hoạt động ngoại khóa… phát huy vai trò tự quản của HS
Phối hợp với cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ quản lí chặt chẽ hoạt động
tự học ở nhà của học sinh với nội dung chủ yếu là thực hiện công việc giáo viên bộ môn giao về nhà; chuẩn bị các nội dung hoạt động ngoại khóa; đọc sách để bồi dưỡng nâng cao kiến thức; tham gia viết bài cho các báo, tạp chí; hoạt động thể dục thể thao
- QL việc đổi mới PP học của HS đáp ứng yêu cầu đổi mới GD phổ thông
- QL việc GV rèn luyện kỹ năng tự giác đánh giá của HS trường chuẩn QG
- Phối hợp các lực lượng GD để QL chất lượng học tập của HS
Trang 331.4.2.4 QL hoạt động GD toàn diện của HS trường chuẩn QG
* Quản lí hoạt động giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức và pháp luật cho học sinh:
- Quản lí việc giáo dục ý thức về chủ quyền dân tộc, sự toàn vẹn của lãnh thổ quốc gia; quyền lợi và nghĩa vụ của công dân trong cuộc sống, học tập, lao động và hoạt động chính trị xã hội; nghĩa vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; chấp hành đường lối chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam
- Quản lí việc giáo dục ý thức đạo đức thể hiện trên cả 3 mặt: nhận thức, tình cảm và hành vi đạo đức Giáo dục ý thức về mục đích cuộc sống cho bản thân, gia đình và xã hội; lối sống tự chủ, tích cực, năng động, sáng tạo; các mối quan hệ trong gia đình, tập thể và xã hội biểu hiện qua văn hóa giao tiếp như tính lễ độ, thật thà, khiêm tốn, lòng nhân đạo, tình nhân ái, bao dung, vị tha…; ý thức về cuộc sống lao động sáng tạo vì sự giàu mạnh của đất nước, vì hạnh phúc của nhân dân trong đó có hạnh phúc cá nhân
- Quản lí việc giáo dục ý thức về quyền lợi công dân được Nhà nước bảo hộ
về luật pháp; nghĩa vụ công dân trong việc thực hiện nghiêm chỉnh luật pháp Nhà nước; tham gia đóng góp xây dựng các Bộ luật của Nhà nước; vận động toàn dân đấu tranh để pháp luật được thực hiện công bằng, Nhà nước pháp quyền được đảm bảo về quyền lực
* Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp:
Giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động giáo dục đa mục tiêu, bao gồm: Mục tiêu trí dục, mục tiêu đức dục, mục tiêu sức khỏe, mục tiêu thẩm mĩ, mục tiêu lao động Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đạt hiệu quả nếu đảm bảo tính tự nguyện,
tự giác, tự quản, tính tập thể và tính hiệu quả Các nội dung chính của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm:
- Quản lí giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức, pháp luật: Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động chính trị của địa phương như tuyên truyền cho bầu cử Hội đồng nhân dân, Đại hội Đảng các cấp, kỷ niệm các ngày lễ lớn; Chăm sóc gia đình liệt sỹ, thương binh, giúp đỡ gia đình neo đơn, giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó;
Tìm hiểu lịch sử địa phương …
Trang 34- Tìm hiểu ứng dụng khoa học kỹ thuật: Lập những nhóm nghiên cứu bộ môn (nhóm cán sự), tổ chức học ứng dụng vào cuộc sống
- Tổ chức lao động công ích xã hội: Tham gia trồng cây phủ xanh đất trống đồi núi trọc, trồng cây xanh quanh trường, trồng cây kỷ niệm; lao động tu sửa trường lớp, xây dựng “Công trình thanh niên”, lao động giúp nhân dân địa phương phòng chống thiên tai, phòng trừ sâu bệnh,…
- Tổ chức hoạt động văn hóa - văn nghệ: Giới thiệu sách báo, tác phẩm có giá trị lớn, tổ chức cuộc thi, hội diễn văn nghệ,…
* Quản lí các hoạt động giáo dục thể chất, quốc phòng và giáo dục vệ sinh môi trường
- Đối với quản lí hoạt động giáo dục thể chất, quốc phòng: quản lí hoạt động giáo dục thể chất trên cơ sở quản lí chất lượng giảng dạy môn Thể dục nội khóa, các hoạt động ngoại khóa và các hoạt động rèn luyện thân thể Giáo dục thể chất trước hết phải hướng vào việc hoàn thiện cơ thể học sinh về mặt hình thái và chức năng, làm cho cơ thể thích nghi với môi trường; phòng ngừa bệnh tật và bảo vệ sức khỏe cho học sinh; phát triển các phẩm chất vận động như sức nhanh, sức mạnh, sức bền,
sự khéo léo; hình thành và hoàn thiện kỹ năng, kỹ xảo vận động quan trọng như đi, đứng, chạy, nhảy….; hình thành hứng thú bền vững và nhu cầu luyện tập đều đặn thể dục thể thao
- Đối với quản lí hoạt động giáo dục môi trường: quản lí hoạt động giáo dục môi trường được thực hiện theo hướng lồng ghép trong chương trình dạy học Nội dung chính của giáo dục môi trường bao gồm các vấn đề: môi trường và tài nguyên;
độ ô nhiễm môi trường; mối quan hệ dân số, môi trường và tài nguyên; sự cần thiết
và biện pháp bảo vệ môi trường và phát triển môi trường bền vững Phương pháp giáo dục môi trường là lồng ghép hoặc tích hợp, liên hệ vận dụng vào các môn học, chủ yếu là các môn: Sinh học, Địa lý và Giáo dục công dân; tổ chức lao động bảo vệ môi trường; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường và bảo vệ môi trường; tham quan môi trường thiên nhiên
* Quản lí hoạt động giáo dục lao động, hướng nghiệp và dạy nghề
- Đối với quản lí giáo dục lao động:
Quản lí nội dung chủ yếu của giáo dục lao động ở trường THCS là trang bị cho học sinh tri thức và kỹ năng lao động chung, lao động kỹ thuật cơ bản, lao động
Trang 35kỹ thuật chuẩn bị cho nghề nghiệp thuộc các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, dịch
vụ và lao động một nghề thông dụng cần phát triển ở địa phương
Quản lí nhiệm vụ cơ bản của giáo dục lao động ở trường THCS là giáo dục ý thức lao động: lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân; hình thành những phẩm chất cần thiết cho lao động: tính kỷ luật, tính cẩn thận, tinh thần trách nhiệm, vượt khó,…; rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo lao động, lao động có kỹ thuật tiến tới làm tốt một nghề và biết nhiều nghề
- Đối với quản lí giáo dục hướng nghiệp: Quản lí nội dung chủ yếu của giáo dục hướng nghiệp là yêu cầu giáo viên định hướng nghề cho học sinh bằng cách thông tin cho học sinh biết về đặc điểm hoạt động và yêu cầu phát triển của các nghề trong xã hội, đặc biệt là các nghề và cac nơi đang cần nhiều lao động trẻ tuổi có văn hóa; về những yêu cầu tâm sinh lý của mỗi ghề; về tình hình phân công và yêu cầu điều chỉnh lao động ở cộng đồng dân cư; về hệ thống trường lớp đào tạo nghề của Nhà nước, tập thể và tư nhân giáo viên biết cách tư vấn nghề cho học sinh theo ba bước: đánh giá năng lực và cá tính học sinh, phân tích yêu cầu của nghề đối với người lao động và đối chiếu giúp học sinh lựa chọn nghề chính xác
- Đối với quản lí dạy nghề:
Quản lí nội dung dạy nghề ở trường THCS tập trung chủ yếu vào các nội
dung: đặc điểm nghề (đối tượng, công cụ, quy trình, tổ chức, yêu cầu và đặc trưng
tâm lý), trình độ kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ nghề nghiệp
Quản lí nhiệm vụ cơ bản của dạy nghề, bao gồm: Cung cấp kiến thức, kỹ năng cơ bản, hình thành và phát triển kỹ năng cần thiết của nghề phổ thông; giáo dục thái độ lao động đúng đắn đối với nghề nghiệp, có đạo đức nghề nghiệp, chống những biểu hiện tiêu cực trong lao động
* Quản lý giáo dục thẩm mỹ cho HS: GD thẩm mỹ cần được khẳng định vai
trò tác dụng và cần được thực hiện đồng bộ có trách nhiệm trong công tác GD
1.4.2.5 QL việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ QL, GV và NV đáp ứng yêu cầu trường chuẩn QG
* Quản lý việc nâng cao nhận thức về việc xây dựng đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên theo chuẩn quốc gia
Hiệu trưởng là chủ đề quản lý phải có nhận thức đúng đắn về công tác đổi mới
và xác định đúng trách nhiệm trong việc xây dựng đội ngũ theo chuẩn quốc gia Đổi
Trang 36mới phương pháp quản lý giáo dục theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy tính chủ động và tự chịu trách nhiệm, giải quyết một cách có hiệu quả các vấn đề bức xúc, nổi cộm trong nhà trường, trong đó đổi mới phương thức hoạt động dạy - học là yếu tố quan trọng và quyết định nhất
- Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ chủ chốt giúp việc cho Hiệu trưởng
trường chuẩn quốc gia (bao gồm: Phó hiệu trưởng, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn,
Ban chấp hành công đoàn, Ban chấp hành đoàn trường….): Hiệu trưởng giao những
quyền hạn nhất định cho đội ngũ cán bộ chủ chốt trong nhà trường nhằm phát huy tính chủ động sáng tạo và khả năng tự chịu trách nhiệm trước công việc được giao, đồng thời đặt ra cho đội ngũ cán bộ chủ chốt những yêu cầu để họ tự đổi mới cả trong
tư duy và hành động
- Nâng cao nhận thức của giáo viên và nhân viên về việc phấn đấu bồi dưỡng nhằm đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn: giáo viên là lực lượng lao động chính, trực tiếp tạo ra sản phẩm giáo dục Muốn chất lượng giáo dục đạt chuẩn và nâng cao chất lượng giáo dục thì trước hết người làm ra sản phẩm giáo dục ít nhất phải đạt về trình
độ Nhân viên làm việc trong trường chuẩn thì ít nhất cũng phải đạt chuẩn trình độ mới tránh được bất cập Hiệu trưởng phải làm cho mọi người thực sự có nhận thức mới về việc tự hoàn thiện bản thân để đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia
* Đẩy mạnh bồi dưỡng nâng cao trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia
- Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia
- Quản lí việc giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia
Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên và nhân viên về đổi mới phương pháp giảng dạy Quán triệt tư tưởng đổi mới trước yêu cầu mới, thách thức mới của
xã hội Đổi mới phương pháp dạy học là một trong các nội dung quan trọng của đổi mới giáo dục trung học phổ thông
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh phải tiến hành ở tất cả các môn học và thường xuyên ở trên lớp Đổi mới phương pháp dạy học đảm bảo đa số học sinh hiểu bài giảng ngay trên lớp và gây được hứng thú cho học sinh, giúp học sinh nhớ lâu và còn tiếp tục suy nghĩ tìm
Trang 37tòi sau tiết học Đổi mới phương pháp dạy học gắn liền với việc sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học trên cơ sở bám sát nội dung sách giáo khoa, yêu cầu chuẩn bị của bộ môn về kiến thức, kỹ năng; tránh việc sử dụng phương tiện dạy học một cách hình thức, máy móc, đánh lừa sự chú ý của học sinh mà quên mất việc khắc sâu kiến thức trọng tâm bài học Đối với các bộ môn khoa học thực nghiệm phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các bài thí nghiệm, thực hành quy định trong chương trình
* Quản lý việc tổ chức các hội thảo về chuyên môn cho GV, tổ chức các cuộc thi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho GV
1.4.2.6 QL việc xây dựng cơ sở vật chất trường chuẩn QG
* Kế hoạch hóa việc xây dựng cơ sở vật chất của nhà trường theo chuẩn quốc gia
- Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch quản lí cơ sở vật chất: Đánh giá thực trạng
về các quy định quản lí cơ sở vật chất đã có của nhà trường và mức độ hiệu lực của chúng; hiệu qủa của việc quản lí cơ sở vật chất nhà trường hiện có, đặc biệt là quản
lí, sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học được cung cấp; xác định rõ mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng thành viên trong Hội đồng giáo dục, của giáo viên và nhân viên;
- Hiệu trưởng tổ chức và chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý cơ sở vật chất:
Trên cơ sở đánh giá thực trạng quản lí cơ sở vật chất, thiết lập quyền hạn, trách nhiệm của cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường nhằm phát huy vai trò của các
tổ chức và đoàn thể trong nhà trường, dự kiến nhân lực, tài lực, phục vụ nâng cao chất lượng quản lí cơ sở vật chất nhà trường
- Hiệu trưởng kiểm tra đánh giá thực hiện kế hoạch quản lí cơ sở vật chất: Tổ chức họp hội nghị liên tịch để đánh giá về hiệu quả của kế hoạch quản lí cơ sở vật
Đối chiếu tiêu chí, tiêu chuẩn với hiệu quả công việc của tập thể và cá nhân để định
ra mức độ tuyên dương, khen thưởng Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến các sai lệch so với kế hoạch đề ra, từ đó ra các quyết định hoặc có các biện pháp điều chỉnh kịp thời
* Nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện có đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia
- Đối với cơ sở vật chất hiện có: Nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất hiện có theo hướng bố trí sắp xếp lại toàn bộ cơ sở vật chất hiện có theo cơ cấu các
khối công trình của trường chuẩn quốc gia
- Đối với thiết bị dạy học hiện có: Nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học hiện có trước hết là tổ chức tiếp nhận, bảo quản thiết bị dạy học được cung cấp cùng một lúc với số lượng lớn và nhiều chủng loại tương ứng với chương trình và sách giáo
Trang 38khoa mới: tranh, ảnh, bản đồ, mẫu vật, dụng cụ thí nghiệm, các thiết bị dạy học hiện đại: máy thu hình, đầu máy quay băng, đèn chiếu qua đầu, máy vi tính…
- Quản lý chặt chẽ việc giáo viên sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học trong các giờ lên lớp đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục THCS Đối với các môn khoa học thực nhiệm, giáo viên phải thường xuyên sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học được trang bị
- Tổ chức tập huấn sử dụng thiết bị dạy học để giáo viên làm chủ được các thiết
bị dạy học hiện đại và sử dụng các phương tiện dạy học hỗ trợ việc đổi mới phương pháp dạy học
- Tổ chức cho giáo viên mượn, trả thiết bị dạy học của nhà trường một cách khoa học, đảm bảo nhanh chóng, thuận lợi
* Đầu tư mua sắm bổ sung trang thiết bị và sửa chữa CSVC; Xây dựng qui hoạch nhà trường theo chuẩn QG
1.4.2.7 QL việc thực hiện XH hoá GD đáp ứng yêu cầu trường chuẩn QG
* Nâng cao nhận thức của các lực lượng xã hội về xã hội hóa giáo dục
Xã hội hóa giáo dục là quá trình giáo dục gia nhập và hòa nhập vào xã hội đồng thời xã hội tiếp nhận giáo dục như một thành tố; là quá trình làm cho xã hội hiểu về giáo dục cộng đồng trách nhiệm với giáo dục để giáo dục phát triển đạt được mục tiêu đề ra
Nâng cao nhận thức của toàn dân về hệ thống quan điểm của Đảng và các chính sách của Nhà nước ta về xã hội hóa giáo dục; khẳng định tư tưởng chiến lược của Đảng: xã hội hóa giáo dục không phải là giải pháp tình thế trong khi nền kinh tế của đất nước còn khó khăn, đầu tư kinh phí cho giáo dục còn hạn hẹp, mà là chủ trương chiến lược lâu dài, xuyên suốt trong quá trình phát triển GD&ĐT; xác định mục tiêu của xã hội hóa giáo dục là huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhà nước Nội dung chủ yếu của xã hội hóa giáo dục bao gồm: giáo dục cho mọi người,
đa dạng hóa loại hình trường lớp, các hình thức đào tạo, đa phương hóa nguồn lực và thể chế hóa chính sách của Nhà nước về xã hội hóa giáo dục
Trang 39* Nâng cao hiệu quả phối hợp hoạt động của nhà trường, gia đình và xã hội góp phần xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia
- Xây dựng nhà trường là trung tâm của sự phối hợp giữa 3 môi trường: nhà trường, gia đình và xã hội
Nhà trường đóng vai trò chủ động trong việc xây dựng kế hoạch thực hiện mục tiêu phát triển nhà trường, thực hiện dân chủ và tạo mọi điều kiện để các thành viên nhà trường phát huy tối đa khả năng lao động của mình Không ngừng nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên
đủ mạnh, đạt chuẩn và trên chuẩn về trình độ, đáp ứng kịp thời yêu cầu đổi mới giáo dục THCS và yêu cầu trường chuẩn quốc gia Tiếp tục tìm giải pháp tăng cường cơ
sở vật chất, trang thiết bị dạy học theo hướng kiên cố và hiện đại, đảm bảo các yêu cầu trường chuẩn quốc gia
- Tổ chức hội nghị cha mẹ học sinh hàng năm và đại hội giáo dục:
Thành lập Ban đại diện cha mẹ học sinh các lớp và nhà trường theo đúng quy định của Luật giáo dục và tạo điều kiện để Ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt động
Định kỳ nhà trường có trách nhiệm truyền đạt thông tin về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước và chủ trương, kế hoạch và biện pháp chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ của nhà trường tới Ban đại diện cha mẹ học sinh
Ngoài định kỳ mỗi năm học tổ chức 3 lần họp cha mẹ học sinh, nhà trường tham mưu tổ chức đại hội giáo dục hàng năm Xuất phát từ yêu cầu xây dựng trường chuẩn quốc gia, việc tổ chức đại hội giáo dục phải thực sự là hoạt động vừa mang tính khoa học vừa mang tính quần chúng sâu sắc và phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương Đại hội phải thực sự là diễn đàn dân chủ của mọi tầng lớp nhân dân, mọi lực lượng xã hội bàn về giáo dục nói chung và xây dựng trường chuẩn quốc gia nói riêng Đại hội phải thông qua được nghị quyết xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia, đề ra chương trình hành động cụ thể huy động mọi lực lượng trong xã hội gia xây dựng trường chuẩn quốc gia; tổ chức ký cam kết giữa nhà trường và Ban đại diện cha
mẹ học sinh thực hiện nghị quyết của Đại hội
Sau đại hội giáo dục, Hiệu trưởng phải đặc biệt coi trọng khâu chỉ đạo và thực hiện Cần tránh kiểu làm xã hội hóa giáo dục chỉ dừng lại ở tổ chức họp cha mẹ học sinh định kỳ và tổ chức đại hội giáo dục một cách hình thức mà không dẫn đến hành động thực tế Việc thực hiện nghị quyết, cam kết sau đại hội phải được phân công,
Trang 40phân nhiệm rõ ràng có đôn đốc kiểm tra chặt chẽ, có sơ kết, tổng kết đánh giá kịp thời hàng quý, hàng năm
- Thu hút các lực lượng xã hội tham gia làm giáo dục:
Xã hội hóa giáo dục không chỉ là vận động mọi người tham gia đóng góp tiền bạc, vật chất để xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị mà quan trọng là vận động toàn xã hội tham gia vào công tác giáo dục, cùng giải quyết các vấn đề giáo dục đang đặt ra Mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội tùy theo sức của mình mà đóng góp tài lực, vật lực, trí tuệ cho công tác giáo dục và phát triển giáo dục nói chung, xây dựng trường chuẩn quốc gia nói riêng
Vận động các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình giáo dục nhà trường, tạo
ra những sân chơi bổ ích cho học sinh Cụ thể: các ngành văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, tổ chức Đoàn thanh niên tham gia tổ chức các hoạt động văn nghệ - thể dục thể thao; ngành y tế, bảo hiểm xã hội chăm lo sức khỏe học sinh, tư vấn về y tế học đường, vệ sinh an toàn thực phẩm, tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS, giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sả vị thành niên Các ngành tư pháp, công an tham gia tổ chức triển khai chương trình giáo dục pháp luật, thực hiện cam kết trách nhiệm ngăn ngừa tệ nạn xã hội xâm nhập học đường Các đơn vị bộ đội, hội cựu chiến binh phối hợp thực hiện giáo dục quốc phòng - an ninh Các nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp
tư nhân tham gia các hoạt động giáo dục lao động, kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp
và dạy nghề cho học sinh
* Quản lý tài chính nhằm phát huy hiệu lực nguồn lực tài chính huy động từ xã hội hóa giáo dục
Do tính đa dạng của hoạt động xã hội hóa giáo dục nên khả năng huy động nguồn lực tài chính từ các lực lượng xã hội cũng rất phong phú Hiệu trưởng cần tham mưu với chính quyền địa phương quản lý chặt chẽ theo đúng quy định của tài chính tất cả các nguồn thu từ đóng góp của nhân dân và các tổ chức xã hội
Hiệu trưởng tổ chức thu các khoản thu theo quy định của liên Bộ GD&ĐT, Bộ tài chính và UBND tỉnh Quảng Ninh như: tiền xây dựng, học phí, lệ phí tuyển sinh…Thực hiện đúng chế độ miễn, giảm cho các đối tượng chính sách
Các nguồn thu khác do cha mẹ học sinh tự nguyện đóng góp, nhà trường phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện theo đúng quy định của liên phòng GD&ĐT và phòng tài chính Cẩm Phả