vat li thpt le thi lien thpt yen dinh 3 yen dinh 4534

S  GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HOÁ Ở Ụ Ạ

SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ

H ƯỚ NG D N H C SINH L P 12 C  B N PHÂN Ẫ Ọ Ớ Ơ Ả  

D NG VÀ N M Đ Ạ Ắ ƯỢ C PH ƯƠ NG PHÁP GI I BÀI T P Ả Ậ  

M C L CỤ Ụ

2. N I DUNG SÁNG KI N KINH NGHI MỘ Ế Ệ         52.1. C  s  lí lu n c a sáng ki n kinh nghi mơ ở ậ ủ ế ệ        52.1.1. C  s  c a vi c d y ­ h c b  môn: D y h c là quá trình tác đ ng 2ơ ở ủ ệ ạ ọ ộ ạ ọ ộ  chi u gi a giáo viên và h c sinh, trong đó h c sinh là ch  th  c a quá ề ữ ọ ọ ủ ể ủ

trình nh n th c, còn giáo viên là ngậ ứ ườ ổi t  ch c các ho t đ ng nh n th cứ ạ ộ ậ ứ  cho h c sinh. N u giáo viên có phọ ế ương pháp t t thì h c sinh s  n m ố ọ ẽ ắ

ki n th c m t cách d  dàng và ngế ứ ộ ễ ượ ạc l i

              5  2.1.2. C  s  c a ki n th c ­ k  năng: ơ ở ủ ế ứ ỹ

               5  

 1. M  Đ U Ở Ầ

  1.1 Lí do ch n đ  tài:ọ ề

 ­ T  v  trí c a b  môn v t lí trong c p h c THPT hi n nay:ừ ị ủ ộ ậ ấ ọ ệ

       Môn v t lí cũng nh  nhi u môn h c khác đậ ư ề ọ ược xem là môn khoa h cọ  

c  b n, h c v t lí càng c n phát tri n năng l c t  duy, tính ch  đ ng, đ cơ ả ọ ậ ầ ể ự ư ủ ộ ộ  

l p, sáng t o c a h c sinh đ  tìm hi u và lĩnh h i các tri th c khoa h c.ậ ạ ủ ọ ể ể ộ ứ ọ  Trong khuôn kh  nhà trổ ường ph  thông, các bài t p v t lí thổ ậ ậ ường là nh ngữ  

v n đ  không quá ph c t p, có th  gi i đấ ề ứ ạ ể ả ược b ng nh ng suy lu n lôgic,ằ ữ ậ  

b ng tính toán ho c th c nghi m d a trên c  s  nh ng qui t c v t lí, phằ ặ ự ệ ự ơ ở ữ ắ ậ ươ  ngpháp v t lí đã qui đ nh trong chậ ị ương trình h c; bài t p v t lí là m t khâu quanọ ậ ậ ộ  

tr ng trong quá trình d y và h c v t lí.ọ ạ ọ ậ

     Vi c gi i bài t p v t lí giúp c ng c  đào sâu, m  r ng nh ng ki nệ ả ậ ậ ủ ố ở ộ ữ ế  

th c c  b n c a bài gi ng, xây d ng, c ng c  k  năng, k  x o v n d ng líứ ơ ả ủ ả ự ủ ố ỹ ỹ ả ậ ụ  thuy t vào th c ti n, là bi n pháp quý báu đ  phát tri n năng l c t  duy c aế ự ễ ệ ể ể ự ư ủ  

h c sinh, có tác d ng sâu s c v  m t giáo d c t  tọ ụ ắ ề ặ ụ ư ưởng. Vì th  trong gi i bàiế ả  

t p v t lí vi c tìm ra phậ ậ ệ ương án t i  u nh t đ  gi i nhanh, chính xác, đúngố ư ấ ể ả  

b n ch t v t lí là đi u vô cùng quan tr ng.ả ấ ậ ề ọ

­ Đ c tr ng c a môn v t lí l p 12 THPT:ặ ư ủ ậ ớ

  Ch ng trình v t lí l p 12 THPT bao g m c  c , quang, điên xoay chi u vàươ ậ ớ ồ ả ơ ề  

v t lí h t nhân, h u nh  đ u là các ki n th c m i v i các em, đã th  lí thuy tậ ạ ầ ư ề ế ứ ớ ớ ế ế  

r t dài, nhi u công th c ph c t p, nhi u h ng s  v i các đ n v  r t khó nhấ ề ứ ứ ạ ề ằ ố ớ ơ ị ấ ớ 

môn ph i không ng ng nâng cao ki n th c, chuyên môn nghi p v , ph i cóả ừ ế ứ ệ ụ ả  

phương pháp t t trong ôn t p và ki m tra.ố ậ ể

   ­T  từ h cự  t  c a vi c h c t p b  môn: ế ủ ệ ọ ậ ộ

   Nhi u ề h c sinh ọ có ý th c ứ h c môn ọ vât lí đ  thi kh i A, Aể ố 1, nh ng phư ươ  ngpháp còn b  đ ng, đ i phóị ộ ố , trông ch ,   l i vào giáo viên.ờ ỷ ạ

   ­T  yêu c u ngày càng cao c a thi c : ừ ầ ủ ử

       Hi n nay, trong xu th  đ i m i c a ngành giáo d c v   phệ ế ổ ớ ủ ụ ề ương pháp 

ki m tra đánh giá k t qu  gi ng d y và thi tuy n tr c nghi m khách quan đãể ế ả ả ạ ể ắ ệ  

tr  thành phở ương pháp ch  đ o trong ki m tra đánh giá ch t lủ ạ ể ấ ượng d y vàạ  

h c trong nhà trọ ường THPT. Đi m đáng l u ý là n i dung ki n th c ki m traể ư ộ ế ứ ể  đánh giá tương đ i r ng đòi h i h c sinh ph i h c k  n m v ng toàn bố ộ ỏ ọ ả ọ ỹ ắ ữ ộ 

ki n th c c a chế ứ ủ ương trình, tránh h c t  h c l ch. Đ i v i các k  thi ĐH vàọ ủ ọ ệ ố ớ ỳ  

CĐ, h c sinh không nh ng ph i n m v ng ki n th c mà còn đòi h i h c sinhọ ữ ả ắ ữ ế ứ ỏ ọ  

ph n  ng nhanh đ i v i các d ng toán, đ c bi t là các d ng toán mang tínhả ứ ố ớ ạ ặ ệ ạ  

ch t kh o sát mà các em thấ ả ường h c.ọ

­ K t qu  b i dế ả ồ ưỡng HSG và h c sinh vào các trọ ường ĐH – CĐ: 

  Trong quá trình gi ng d y ả ạ b n thân đã không ng ng h cả ừ ọ  h i, tích lũy đỏ ượ  cnhi u kinh nghi m hay đ  có th  áp d ng trong th c t  Vi c b i dề ệ ể ể ụ ự ế ệ ồ ưỡng h cọ  sinh gi i đã có k t qu  nh t đ nh. Trong các k  thi vào ĐH – CĐ hàng nămỏ ế ả ấ ị ỳ  cũng có nhi u h c sinh đ t đi m cao.ề ọ ạ ể

   1.2 M c đích nghiên c uụ ứ  

Tôi nghiên c u đ  tài này nh m: ứ ề ằ

+ Giúp h c sinh l p 12 ban c  b n h c t  ch n môn v t lí có thêm  đọ ớ ơ ả ọ ự ọ ậ ược các 

ki n th c và k  năng c  b n trong ôn t p ph n “Giao thoa anh sang”,giúp cácế ứ ỹ ơ ả ậ ầ ́ ́  

em ôn luyên lí thuy t, phân d ng bài t p và có các phế ạ ậ ương pháp t i  u đố ư ể 

gi i các bài t p ph n này.ả ậ ầ

+ Tìm cho mình 1 phương pháp đ  t o ra các phể ạ ương pháp gi ng d y phùả ạ  

h p v i đ i tợ ớ ố ượng h c sinh n i mình công tác, t o ra không khí h ng thú vàọ ơ ạ ứ  lôi cu n nhi u h c sinh tham gia gi i các bài t p, giúp các em đ t k t qu  caoố ề ọ ả ậ ạ ế ả  trong các k  thi.ỳ

+ Được nghe l i nh n xét góp ý t  đ ng nghi p, đ ng mônờ ậ ừ ồ ệ ồ

+ Nâng cao ch t lấ ượng h c t p b  môn, góp ph n nh  bé vào công cu cọ ậ ộ ầ ỏ ộ  CNH – HĐH đ t nấ ước

+ Mong mu n đố ược HĐKH các c p nh n xét, đánh giá, ghi nh n k t q a nấ ậ ậ ế ủ ỗ 

l c c a b n thân giúp cho tôi có nhi u đ ng l c m i hoàn thành t t nhi m vự ủ ả ề ộ ự ớ ố ệ ụ 

được giao

Đ  tài đề ượ ử ục s  d ng vào vi c:ệ

­ Ôn t p chính khóa và ôn thi t t nghi p ( ch  là ph  ).ậ ố ệ ỉ ụ

­ Ôn thi HSG và CĐ – ĐH   ( là chính ). 

     ­ Giáo viên hướng d n h c sinh ôn t p trên c  s : ôn t p lí thuy t, phânẫ ọ ậ ơ ở ậ ế  

d ng bài t p, gi i các bài t p m u, ra bài t p ôn luy n có đáp án đ  h c sinhạ ậ ả ậ ẫ ậ ệ ể ọ  

t  làm.ự

1.3. Đ i tố ượng nghiên c u.ứ

Là h c sinh l p 12Cọ ớ 1, 12C2 trường THPT Yên Đ nh 3.ị

  Tham kh o cho h c sinh l p 12 Ban KHTNả ọ ớ

35% không th  thi kh i khác (vì xác đ nh không đ u đ i h c, cao đ ngể ố ị ậ ạ ọ ẳ  

s  đi h c ngh  thì môn v t lí cũng r t c n thi t trong h c tâp và xét tuy n sauẽ ọ ề ậ ấ ầ ế ọ ể  này), s  này có h c l c y u, ý th c kém. ố ọ ự ế ứ

Sách giáo khoa v t lí 12 c  b n và nâng cao, sách giáo viên, các chuyên đ , đậ ơ ả ề ề thi và đáp án hàng năm, tài li u t  internet…ệ ừ

1.4  Phương pháp nghiên c u:ứ  Th c hi n ôn t p cho h c sinh l p 12 ho cự ệ ậ ọ ớ ặ  

d y vào gi  t  ch n.ạ ờ ự ọ

­ Phương pháp áp d ng vào vi c:ụ ệ

+ Ôn t p chính khóa và ôn thi t t nghi p (ch  là ph ).ậ ố ệ ỉ ụ

+ Ôn thi h c sinh gi i và ôn thi vào đ i h c – cao đ ng (là chính ). ọ ỏ ạ ọ ẳ

2. N I DUNG SÁNG KI N KINH NGHI M Ộ Ế Ệ

2.1. C  s  lí lu n c a sáng ki n kinh nghi mơ ở ậ ủ ế ệ

2.1.1. C  s  c a vi c d y ­ h c b  mônơ ở ủ ệ ạ ọ ộ : D y h c là quá trình tác đ ng 2 ạ ọ ộ

chi u gi a giáo viên và h c sinh, trong đó h c sinh là ch  th  c a quá ề ữ ọ ọ ủ ể ủtrình nh n th c, còn giáo viên là ngậ ứ ườ ổi t  ch c các ho t đ ng nh n ứ ạ ộ ậ

th c cho h c sinh. N u giáo viên có phứ ọ ế ương pháp t t thì h c sinh s  ố ọ ẽ

n m ki n th c m t cách d  dàng và ngắ ế ứ ộ ễ ượ ạc l i

2.1.2. C  s  c a ki n th c ­ k  năng: ơ ở ủ ế ứ ỹ

    + V  m t ki n th c: Sau khi h c xong, h c sinh ph i nh  đề ặ ế ứ ọ ọ ả ớ ược, hi u để ượ  ccác ki n th c c  b n trong chế ứ ơ ả ương trình sách giáo khoa. Đó là n n t ng v ngề ả ữ  

ch c đ  phát tri n năng l c cho h c sinh   c p cao h n.ắ ể ể ự ọ ở ấ ơ

2.1.2.1. Hiên t ̣ ượ ng nhiêu xa anh sang.̃ ̣ ́ ́

­ Hi n tệ ượng truy n sai l ch so v i s  truy n th ng khi ánh sáng g p v tề ệ ớ ự ề ẳ ặ ậ  

c n g i là hi n tả ọ ệ ượng nhi u x  ánh sáng.ễ ạ

­ Hi n tệ ượng nhi u x  ánh sáng có th  gi i thích đễ ạ ể ả ược n u th a nh n ánhế ừ ậ  sáng có tính ch t sóng. Hi n tấ ệ ượng này tương t  nh  hi n tự ư ệ ượng nhi u xễ ạ 

c a sóng trên m t nủ ặ ước khi g p v t c n. M i chùm sáng đ n s c coi nhặ ậ ả ỗ ơ ắ ư chùm sóng có bước sóng xác đ nh.ị

2.1.2.2. Hên t ̣ ượ ng giao thoa anh sanǵ ́

a. Thí nghi m I­ âng v  giao thoa ánh sángệ ề

Chi u ánh sáng t  đèn D, qua kính l c s c K đ n ngu n S. T  ngu n S ánhế ừ ọ ắ ế ồ ừ ồ  sáng được chi u đ n hai khe h p Sế ế ẹ 1 và S2 thì   màn quan sát phía sau hai kheở  

h p thu đẹ ược m t h  g m các vân sáng, vân t i xen k  nhau đ u đ n. Hi nộ ệ ồ ố ẽ ề ặ ệ  

tượng trên được g i là hi n tọ ệ ượng giao thoa ánh sáng

Hình 1. Hình  nh quan sát đ c hi n t ng giao thoa ánh sáng ả ượ ệ ượ

Hình 2. Hình  nh quan sát đ c các vân sáng, vân t ả ượ ối

b. Đi u ki n đ  có giao thoa ánh sángề ệ ể

­ Ngu n S phát ra sóng k t h p, khi đó ánh sáng t  các khe h p Sồ ế ợ ừ ẹ 1 và S2 th aỏ  

là sóng k t h p và s  giao thoa đế ợ ẽ ược v i nhau. K t qu  là trong trớ ế ả ường giao thoa s  xu t hi n xen k  nh ng mi n sáng, mi n t i. Cũng nh  sóng c  chẽ ấ ệ ẽ ữ ề ề ố ư ơ ỉ 

có các sóng ánh sáng k t h p m i t o ra đế ợ ớ ạ ược hi n tệ ượng giao thoa

­ Kho ng cách gi a hai khe h p ph i r t nh  so v i kho ng cách t  mànả ữ ẹ ả ấ ỏ ớ ả ừ  quan sát đ n hai khe.ế

D ) 1 k

a

D ) 1 k

D a

­ Theo công th c tính t a đ  các vân sáng, vân t i và kho ng vân ta cóứ ọ ộ ố ả  

i ) 5 , 0 k ( a 2

D )

xs  thì các giá 

tr  k d ị ươ ng s  cho t a đ  c a vân sáng   chi u d ẽ ọ ộ ủ ở ề ươ ng c a màn quan sát, ủ   còn các giá tr  k âm cho t a đ    chi u âm. Tuy nhiên các t a đ  này có ị ọ ộ ở ề ọ ộ   kho ng cách đ n vân trung tâm là nh  nhau. T a đ  c a vân sáng b c k là x ả ế ư ọ ộ ủ ậ  

=      k.i

Vân sáng g n nh t cách vân trung tâm m t kho ng đúng b ng kho ng vân i ầ ấ ộ ả ằ ả

­  T ươ ng   t ,   trong   công   th c   xác   đ nh   t a   đ   c a   các   vân   t i ự ứ ị ọ ộ ủ ố  

i ) 5 , 0 k ( a 2

âm  ng v i giá tr  âm c a k, kho ng cách g n nh t t  vân t i b c 1 đ n vân ứ ớ ị ủ ả ầ ấ ừ ố ậ ế   trung tâm là i/2.

h c sinh   các m c đ  t  đ n gi n đ n ph c t p.ọ ở ứ ộ ừ ơ ả ế ứ ạ  Nh  v y, vi c d y bàiư ậ ệ ạ  

m i trên l p m i ch  cung c p ki n th c cho h c sinh. H c sinh mu n cóớ ớ ớ ỉ ấ ế ứ ọ ọ ố  

ki n th c, k  năng ph i đế ứ ỹ ả ược thông qua m t quá trình khác: Đó là quá trìnhộ  

ôn t p. Trong 6 m c đ  c a nh n th c, tôi chú ý đ n 2 m c đ  là: ậ ứ ộ ủ ậ ứ ế ứ ộ M c đứ ộ 

v n d ngậ ụ  và m c đ  sáng t o ứ ộ ạ  

      M c đ  v n d ng là m c đ  h c sinhứ ộ ậ ụ ứ ộ ọ  có th  v n d ng các ki n ể ậ ụ ế  

th c c  b n đã ứ ơ ả  h c đ  gi i đ ọ ể ả ươ c các d ng BT áp d ng công th c thay s  và ạ ụ ứ ố   tính toán . Còn m c đ  sáng t o yêu c u h c sinhứ ộ ạ ầ ọ  ph i bi t t ng h p l i, ả ế ổ ợ ạ  

s p x p l i, thi t k  l i nh ng thông tin đã ắ ế ạ ế ế ạ ữ  có đ  đ a v  các d ng BT c ể ư ề ạ ơ  

b n ho c b  sung thông tin t  các ngu n tài li u khác đ ả ặ ổ ừ ồ ệ ể  phân thành các 

d ng BT và nêu các ph ạ ươ ng pháp gi i sao cho phù h p v i các ki n th c đã ả ợ ớ ế ứ  

h c ọ

2.2. Th c tr ng c a v n đ  trự ạ ủ ấ ề ước khi áp d ng sáng ki n kinh nghi m:ụ ế ệ

­   Vi c h c t p c a h c sinh nh m 2 m c đích ệ ọ ậ ủ ọ ằ ụ : H c đ  bi t và h c đ  thi.ọ ể ế ọ ể  

N u ch  h c đ  bi t thì h c sinh ch  c n “đ c” và “nh ”. Còn h c đ  thi h cế ỉ ọ ể ế ọ ỉ ầ ọ ớ ọ ể ọ  sinh ph i có k  năng cao h n: Nh  ki n th c ­> Trình bày ki n th c ­> V nả ỹ ơ ớ ế ứ ế ứ ậ  

d ng ki n th c ­> Sáng t o thêm t  các ki n th c đã có ­> K t qu  h c t p.ụ ế ứ ạ ừ ế ứ ế ả ọ ậ

­  Trong các đ  thi ĐH ­  CĐ và HSG g n đây ề ầ : M i đ  thi thỗ ề ường có m t sộ ố câu h i khó (câu h i nâng cao) mà n u hoc sinh ch  v n d ng công th c SGKỏ ỏ ế ỉ ậ ụ ứ  thì không th  làm để ược. Ví  d  :Chụ ương Song ánh sáng   SGK l p 12 c  b ń ở ớ ơ ả  

có  Bài 35: Giao thoa anh sang;  ́ ́   ki n th c lý thuy t ch  nói chung chung,ế ứ ế ỉ  không đi sâu vào t ng v n đ  c  th  nh ng các d ng bài t p đ a ra trong cácừ ấ ề ụ ể ư ạ ậ ư  

k  thi ĐH và CĐ l i ph c t p. V i ch  ki n th c SGK thì h c sinh ban cỳ ạ ứ ạ ớ ỉ ế ứ ọ ơ 

b n không th  nào gi i đả ể ả ược đ  thi ĐH và CĐ ph n này. H n n a, “ Giaoề ầ ơ ữ  thoa anh sang”   v i h c sinh THPT th t ph c tap b i nguôn sang co thê lá ́ ớ ọ ậ ứ ̣ ở ́ ́ ́ ̉  ̀nguôn đ n săc, nguôn gôm hai, ba nguôn sang đ n săc hoăc nguôn anh sang̀ ơ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ơ ́ ̣ ̀ ́ ́  trăng.  Trong quá trình gi ng d y tôi nh n th y h c sinh th́ ả ạ ậ ấ ọ ường ch  bi t làmỉ ế  

nh ng bài t p đ n gi n thay vào công th c có s n, còn các bài t p yêu c uữ ậ ơ ả ứ ẵ ậ ầ  

ph i có kh  năng phân tích đ  ho c t  duy thì k t qu  r t kém. Đ  giúp h cả ả ề ặ ư ế ả ấ ể ọ  sinh có th  n m để ắ ược và v n d ng các phậ ụ ương pháp c  b n đ  gi i các bàiơ ả ể ả  

t p trong các đ  thi ph n: giao thoa v i nguôn sang gôm hai, ba nguôn đ n săcậ ề ầ ớ ̀ ́ ̀ ̀ ơ ́ hoăc giao thoa v i nguôn anh sang trăng, tôi ch n đ  tài: ̣ ớ ̀ ́ ́ ́ ọ ề “Hu ng d n h cớ ẫ ọ  sinh l p 12 ban c  b n phân d ng và n m đớ ơ ả ạ ắ ược phương pháp gi i bàiả  

t p ph n: Giao thoa anh sang”ậ ầ ́ ́  Trong đ  tài này, tôi tóm t t nh ng ph n lýề ắ ữ ầ  thuy t c  b n, đ a ra các d ng bài t p và phế ơ ả ư ạ ậ ương pháp gi i, bài t p t  luy nả ậ ự ệ  

nh m giúp các em ôn t p lí thuy t, phân d ng bài t p và có phằ ậ ế ạ ậ ương pháp gi iả  các d ng bài t p.ạ ậ

2.3.  Phân d ng bài t p  ạ ậ

2.3.1. D NG 1: XAC ĐINH TOA ĐÔ CAC VÂN SANG, VÂN TÔI VA TINHẠ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ́ ̀ ́  CHÂT VÂN TAI ĐIÊM M BIÊT TŔ ̣ ̉ ́ ƯƠC TOA ĐÔ ́ ̣ ̣ X M

Cách gi i: ả

­ T a đ  vân sáng b c k: ọ ộ ậ ki

a

D k

xs

  ­ T a đ  vân t i th  k: ọ ộ ố ứ ( k 0 , 5 ) i

a 2

D ) 1 k (

Ví d  1:ụ   Trong giao thoa v í khe I­âng có a = 1,5 (mm), D = 3 (m), ngớ ười ta 

đ m có t t c  7 vân sáng mà kho ng cách gi a hai vân sáng ngoài cùng là 9ế ấ ả ả ữ  (mm).  Xác đ nh t a đ  c a vân sáng b c 4, vân t i th  3.ị ọ ộ ủ ậ ố ứ

HƯỚNG D NẪ Theo bài, kho ng cách gi a 7 vân sáng là 9 (mm), mà gi a 7 vân sáng có 6ả ữ ữ  kho ng vân, khi đó 6.i = 9 (mm)   i = 1, 5 (mm)   ả → →

3

10 5 , 1 10 5 , 1 D

= 0,75.10­6 (m) = 0,75 (μm)

T a đ  c a vân sáng b c 4 là xs(4) = ọ ộ ủ ậ  4i =   6 (mm).   

V  trí vân t i th  3 theo chi u dị ố ứ ề ương  ng v i k = 2, nên có xứ ớ t(2) =   (2 + 0,5)i =   3,75 (mm)

Khi đó t a đ  c a vân t i th  3 là x = ọ ộ ủ ố ứ  3,75 (mm)

HƯỚNG D NẪ

Ví d  2:ụ  Trong thí nghi m I­âng v  giao thoa ánh sáng, hai khe cách nhau a =ệ ề  0,8 (mm) và cách màn là D = 1,2 (m). Chi u ánh sáng đ n s c bế ơ ắ ước sóng λ = 0,75 (μm) vào 2 khe. Đi m M cách vân trung tâm 2,8125 (mm) là vân sáng hayể  vân t i ? B c c a vân t i M ?ố ậ ủ ạ

8125 , 2

 = 2 + 0,5  k = 2. V y t i M là vân t i th  3.→ ậ ạ ố ứ

Ví d  3:ụ  Trong m t thí nghi m I­âng v  giao thoa ánh sáng, dùng bộ ệ ề ước sóng 

đ n s c có bơ ắ ước sóng λ= 0,5 (μm)

a) Xác đ nh vân sáng b c 2 và vân t i th  5.ị ậ ố ứ

b) T i đi m M và N cách vân sáng trung tâm l n lạ ể ầ ượt 5,75 (mm) và 7 (mm) là vân sáng hay vân t i ? N u có, xác đ nh b c c a vân t i M và N.ố ế ị ậ ủ ạ

 HƯỚNG D NẪa) T a đ  c a vân sáng b c hai (có k = 2) và vân t i th  năm ( ng v i k = 4)ọ ộ ủ ậ ố ứ ứ ớ  là: 

mm 25 , 2 i ) 5 , 0 4 ( ) 5 ( x

mm 1 i.

2 ) 2 ( x

t s

TH1: Tr ườ ng giao thoa đ i x ng ố ứ

M t trộ ường giao thoa đ i x ng n u vân trung tâm O n m t i chính gi a c aố ứ ế ằ ạ ữ ủ  

trường giao thoa. G i L là đ  dài c a trọ ộ ủ ường giao thoa, khi đó m i n aỗ ử  

trường giao thoa có đ  dài là L/2ộ

Cách gi i t ng quát: ả ổ

Xét m t đi m M b t k  trên trộ ể ấ ỳ ường giao thoa, khi đó đi m M là vân sáng hayể  vân t i thì t a đ  c a M luôn th a mãn:ố ọ ộ ủ ỏ

 Nt  = Ns­ 1 n u  0 ế n<0,5 ho c Nặ t= Ns+1 n u ế n  0,5

Ví d  1:ụ  Trong thí nghi m I­âng v  giao thoa ánh sáng, kho ng cách gi a haiệ ề ả ữ  khe là a = 1 (mm), kho ng cách t  hai khe t i màn là D = 2 (m), ánh sáng cóả ừ ớ  

bước sóng λ = 0,66 (μm). Bi t đ  r ng c a vùng giao thoa trên màn có đế ộ ộ ủ ộ 

r ng là 13,2 (mm), vân sáng trung tâm n m   gi a màn. Tính s  vân sáng vàộ ằ ở ữ ố  vân t i trên màn.ố

HƯỚNG D NẪTheo bài ta có L = 13,2 (mm)

D  dàng tính đễ ược kho ng vân i = 1,32 (mm).ả

Khi đó n=  = 5, v y   đ u trậ ở ầ ường giao thoa là vân sáng, s  vân sáng là 11 vàố  

s  vân t i là 10.ố ố

TH2: Tr ườ ng giao thoa không đ i x ng ố ứ

D ng toán này thạ ường là tìm s  vân sáng hay vân t i có trên đo n P, Q v iố ố ạ ớ  

P, Q là hai đi m cho trể ước và đã bi t t a đ  c a chúng.ế ọ ộ ủ

Các gi i ng n ng n h n c  có l  là tính kho ng vân i, v  hình đ  tìm. Trongả ắ ọ ơ ả ẽ ả ẽ ể  

trường h p khác ta có th  gi i các b t phợ ể ả ấ ương trình xP ≤ xM ≤ xQ, v i M làớ  

đi m xác đ nh t a đ  c a vân sáng hay vân t i c n tìm. T  đó s  các giá tr  kể ị ọ ộ ủ ố ầ ừ ố ị  

th a mãn chính là s  vân c n tìm.ỏ ố ầ

Ví d  2:ụ  Trong thí nghi m giao thoa ánh sáng I­âng, kho ng cách hai khe Sệ ả 1S2 

là 1 mm, kho ng cách t  Sả ừ 1S2  đ m màn là 1m, bế ước sóng ánh sáng là 0,5 (μm). Xét hai đi m M và N (  cùng phía v i O ) có t a đ  l n lể ở ớ ọ ộ ầ ượt là xM = 2 (mm) và xN = 6,25 (mm)

a) T i M là vân sáng hay vân t i, b c c a vân tạ ố ậ ủ ương  ng là bao nhiêu?ứ

25 , 6 i

x

4 5 , 0

2 i

A. 7 vân sáng, 6 vân t iố   B. 6 vân sáng, 7 vân t i.ố

C. 6 vân sáng, 6 vân t i ố D. 7 vân sáng, 7 vân t i.ố

HƯỚNG D NẪ  Kho ng vân i = ả 6.3

10 35 , 0

1 10 7 , 0 a

D  = 2.10­3 m= 2mm

S  vân sáng: Nố s = 2 1

i 2

1

k

k

 (1)Khi bi t  ế λ1 và λ2 thì các c p giá tr  nguyên c a kặ ị ủ 1 và k2 th a mãn (1) choỏ  phép xác đ nh t a đ  trùng nhau c a các vân sáng, c p (kị ọ ộ ủ ặ 1, k2) nguyên và nhỏ 

nh t cho bi t t a đ  trùng nhau g n nh t so v i vân trung tâm O.ấ ế ọ ộ ầ ấ ớ