SỞ GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HÓAỤ Ạ
TR ƯỜ NG THPT YÊN Đ NH 3 Ị
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
Người th c hiên: L u Th Tâmự ư ị Ch c v : T trứ ụ ổ ưởng chuyên môn SKKN thu c môn: Ng vănộ ữ
THANH HOÁ NĂM : 2018
Trang 32.5.2 Th iờ gian ti nế hành 4
2.5.3 Kh o sát các b môn liên quan có n i dung tíchả ộ ộ
h p 4ợ
2.5.4. Ti n trình bài d y: V n d ng ki n th c liên môn đ nâng cao hi u quế ạ ậ ụ ế ứ ể ệ ả
gi ng d y bài “Phú sông B ch Đ ng” c a Trả ạ ạ ằ ủ ương Hán Siêu 5
2.6. Hi u qu c a SKKN đ i v i ho t đ ng giáo d c, v i b n thân,ệ ả ủ ố ớ ạ ộ ụ ớ ả
đ ngồ nghi pệ và nhà
trường 17
Trang 43. K T LU N, KI N NGH 19Ế Ậ Ế Ị
KH O 20Ả
Trang 5l i cho h c sinh nh ng phạ ọ ữ ương pháp h c Văn tích c c cùng v i s h trọ ự ớ ự ỗ ợ
c a các phủ ương ti n công ngh thông tin ngày càng hi n đ i, giúp các ti tệ ệ ệ ạ ế
h c Văn đ t hi u qu cao h n, song vi c h c sinh h c y u môn Văn hi nọ ạ ệ ả ơ ệ ọ ọ ế ệ
v n đang là m t t n t i mà b t c ai quan tâm đ n n n giáo d c c a nẫ ộ ồ ạ ấ ứ ế ề ụ ủ ướ cnhà cũng có th th y. M t trong nh ng nguyên nhân d n đ n tình tr ng là doể ấ ộ ữ ẫ ế ạ
s lên ngôi c a công ngh gi i trí, kéo theo công ngh nghe nhìn, làm văn hóaự ủ ệ ả ệ nghe nhìn chi m u th , văn hóa đ c b suy gi m, d n t i h c sinh khôngế ư ế ọ ị ả ẫ ớ ọ thích h c văn. M t nguyên nhân n a xu t phát t vi c con ngọ ộ ữ ấ ừ ệ ười ngày nay
dường nh th c d ng h n trư ự ụ ơ ước. Con cái đ nh thi kh i nào, trị ố ường gì, b mố ẹ
đ u đ nh hề ị ướng. Th c t nhi u th y cô d y văn cũng không đ nh hự ế ề ầ ạ ị ướng cho con thi vào Khoa văn b i môn này không h a h n gì v đ i s ng cao, côngở ứ ẹ ề ờ ố
vi c t t.ệ ố Trước th c tr ng đó, đ nâng cao h n n a ch t lự ạ ể ơ ữ ấ ượng d y h c, c iạ ọ ả thi n tình hình th c t đòi h i ngệ ự ế ỏ ở ười th y ph i có t m hi u bi t r ng,ầ ả ầ ể ế ộ
người th y ph i thầ ả ường xuyên theo dõi nh ng xu hữ ướng, nh ng đ nh hữ ị ướ ng
c a môn mình ph trách. Đ ng th i ph i t h c, t b i dủ ụ ồ ờ ả ự ọ ự ồ ưỡng đ cung c pể ấ cho h c sinh nh ng ki n th c chu n xác và liên h đọ ữ ế ứ ẩ ệ ược nhi u ki n th c cũề ế ứ
và m i, gi a b môn khoa h c này v i b môn khoa h c khác.ớ ữ ộ ọ ớ ộ ọ
D y h c liên môn trong môn Ng văn là giúp ngạ ọ ữ ười h c nh n th cọ ậ ứ
được tác ph m văn h c trong môi trẩ ọ ường văn hóa l ch s s n sinh ra nó hayị ử ả trong môi trường di n xễ ướng c a nó; th y đủ ấ ược m i quan h m t thi t gi aố ệ ậ ế ữ văn h c và l ch s phát sinh; văn h c v i các hình thái ý th c xã h i khác đ ngọ ị ử ọ ớ ứ ộ ồ
th i kh c ph c đờ ắ ụ ược tính t n m n trong ki n th c văn hóa c a h c sinh.ả ạ ế ứ ủ ọ
Vì th , trong quá trình d y h c, tôi nh n th y vi c tham kh o tài li u tế ạ ọ ậ ấ ệ ả ệ ừ các lĩnh v c khác có vai trò quan tr ng trong vi c khôi ph c, tái hi n hình nhự ọ ệ ụ ệ ả quá kh tài li u tham kh o giúp ngứ ệ ả ườ ọi h c xây d ng đự ượ ầc t m“đón nh n phùậ
h p v i văn b n”ợ ớ ả
Ngoài ra, vi c s d ng tài li u liên môn còn giúp ngệ ử ụ ệ ườ ọi h c có thêm cơ
s đ hi u rõ quy lu t phát tri n c a văn h c, hình thành c ng c nhi uở ể ể ậ ể ủ ọ ủ ố ề
phương pháp nghiên c u văn h c. Tài li u tham kh o v l ch s văn hóa làứ ọ ệ ả ề ị ử
phương ti n có hi u qu đ giúp giáo viên làm rõ n i dung sách giáo khoaệ ệ ả ể ộ kích thích s h ng thú h c t p c a h c sinh, góp ph n nâng cao ch t lự ứ ọ ậ ủ ọ ầ ấ ượ ng
Trang 6nào cho phù h p mà đó h c sinh v a ph i hi u đợ ở ọ ừ ả ể ược n i dung ngh thu tộ ệ ậ
v a ph i n m đừ ả ắ ược ki n th c c a các b môn có liên quan? Làm cách nào đế ứ ủ ộ ể
h c sinh hi u và đánh giá chính xác quan đi m t tọ ể ể ư ưởng c a tác gi là đi uủ ả ề không d ễ
Tôi đã th nhi u gi i pháp, m i gi i pháp đem l i thành công nh tử ề ả ỗ ả ạ ấ
đ nh.Vì th qua m i l n th nghi m, tôi đã t đi u ch nh và t hoàn thi n d nị ế ỗ ầ ử ệ ự ề ỉ ự ệ ầ
phương pháp d y h c. Tôi nh n th y s d ng phạ ọ ậ ấ ử ụ ương pháp tích h p ki nợ ế
th c c a các môn mà h c sinh đã và đang đứ ủ ọ ược h c nh môn L ch s , Đ a lí,ọ ư ị ử ị môn GDCD, phân môn Làm văn, Ti ng Vi t… vào trong bài gi ng đã đ tế ệ ả ạ
hi u qu nh t đ nh. ệ ả ấ ị
Xu t phát t nh ng lý do trên, tôi ch n đ tài ấ ừ ữ ọ ề “V n d ng tích h p liên ậ ụ ợ môn đ nâng cao hi u qu gi ng d y văn b n “Phú sông B ch Đ ng” c a ể ệ ả ả ạ ả ạ ằ ủ
Tr ươ ng Hán Siêu"
Tôi nghiên c u đ tài này nh m: ứ ề ằ
+ Giúp h c sinh l p 10 có thêm đọ ớ ược các ki n th c và k năng c b nế ứ ỹ ơ ả trong ti p nh n văn b n Phú sông B ch Đ ng c a Trế ậ ả ạ ằ ủ ương Hán Siêu
+ Tìm cho mình m t phộ ương pháp đ t o ra các phể ạ ương pháp gi ng d yả ạ phù h p v i đ i tợ ớ ố ượng h c sinh n i mình công tác, t o ra không khí h ng thú,ọ ơ ạ ứ giúp các em đ t k t qu cao trong các k thi.ạ ế ả ỳ
+ Nâng cao ch t lấ ượng h c t p b môn.ọ ậ ộ
+ Mong mu n đố ược HĐKH các c p nh n xét, đánh giá, ghi nh n k t q aấ ậ ậ ế ủ
n l c c a b n thân giúp cho tôi có nhi u đ ng l c m i hoàn thành t t nhi mỗ ự ủ ả ề ộ ự ớ ố ệ
v đụ ược giao
Đ i t ố ượ ng nghiên c u: ứ
Đ tài này đi vào nghiên c u tác ph m “B ch Đ ng giang phú” c aề ứ ẩ ạ ằ ủ
Trương Hán Siêu trong chương trình Ng văn l p 10 (Ban c b n). ữ ớ ơ ả
Ph ươ ng pháp nghiên c u: ứ Đ tri n khai đ tàiể ể ề ““V n d ng tích h p ậ ụ ợ liên môn đ nâng cao hi u qu gi ng d y văn b n “Phú sông B ch Đ ng” ể ệ ả ả ạ ả ạ ằ
c a Tr ủ ươ ng Hán Siêu" tôi s d ng các phử ụ ương pháp nghiên c u sau:ứ
Phương pháp kh o sát, th ng kê, phân lo i: Đây là phả ố ạ ương pháp quan
tr ng đ kh o sát các n i dung tích h p trong bài h c.ọ ể ả ộ ợ ọ
Phương pháp phân tích, gi ng bình: Phả ương pháp này được s d ngử ụ
nh m t phư ộ ương pháp chính trong quá trình th c hi n đ tài.ự ệ ề
Phương pháp đ i chi u so sánh: Đ i chi u so sánh m c đ ti n b c aố ế ố ế ứ ộ ế ộ ủ
h c sinh trọ ước và sau khi áp d ng đ tài.ụ ề
Nh ng phữ ương pháp trên s đẽ ược chúng tôi s d ng đan xen trong quáử ụ trình nghiên c u.ứ
Trang 7h p nh t hay là s nh t th hoá đ a t i m t đ i tợ ấ ự ấ ể ư ớ ộ ố ượng m i nh là m t thớ ư ộ ể
th ng nh t trên nh ng nét b n ch t nh t c a các thành ph n đ i tố ấ ữ ả ấ ấ ủ ầ ố ượng, chứ không ph i là m t phép c ng gi n đ n nh ng thu c tính c a các thành ph nả ộ ộ ả ơ ữ ộ ủ ầ y
ấ Hi u nh v y, tích h p có hai tính ch t c b n, liên h m t thi t v iể ư ậ ợ ấ ơ ả ệ ậ ế ớ nhau, quy đ nh l n nhau, là tính liên k t và tính toàn v n. Liên k t ph i t oị ẫ ế ẹ ế ả ạ thành m t th c th toàn v n, không còn s phân chia gi a các thành ph n k tộ ự ể ẹ ự ữ ầ ế
h p. Tính toàn v n d a trên s th ng nh t n i t i các thành ph n liên k t,ợ ẹ ự ự ố ấ ộ ạ ầ ế
ch không ph i s s p đ t các thành ph n bên c nh nhau. Không th g i làứ ả ự ắ ặ ầ ạ ể ọ tích h p n u các tri th c, kĩ năng ch đợ ế ứ ỉ ược th đ c, tác đ ng m t cách riêngụ ắ ộ ộ
r , không có s liên k t, ph i h p v i nhau trong lĩnh h i n i dung hay gi iẽ ự ế ố ợ ớ ộ ộ ả quy t m t v n đ , tình hu ng.ế ộ ấ ề ố
Trong lí lu n d y h c, tích h p đậ ạ ọ ợ ược hi u là s k t h p m t cách h uể ự ế ợ ộ ữ
c , có h th ng, nh ng m c đ khác nhau, các ki n th c, kĩ năng thu c cácơ ệ ố ở ữ ứ ộ ế ứ ộ môn h c khác nhau ho c các h p ph n c a b môn thành m t n i dung th ngọ ặ ợ ầ ủ ộ ộ ộ ố
nh t, d a trên c s các m i liên h v lí lu n và th c ti n đấ ự ơ ở ố ệ ề ậ ự ễ ược đ c p đ nề ậ ế trong các môn h c ho c các h p ph n c a b môn đó. Trongọ ặ ợ ầ ủ ộ Ch ươ ng trình THPT, môn Ng văn ữ , năm 2002 c a B GD&ĐT, khái ni m tích h p cũngủ ộ ệ ợ
được hi u là “s ph i h p các tri th c g n gũi, có quan h m t thi t v i nhauể ự ố ợ ứ ầ ệ ậ ế ớ trong th c ti n, đ chúng h tr và tác đ ng vào nhau, ph i h p v i nhauự ễ ể ỗ ợ ộ ố ợ ớ
nh m t o nên k t qu t ng h p nhanh chóng và v ng ch c.” (tr. 27)ằ ạ ế ả ổ ợ ữ ắ
Trên th gi i, tích h p đã tr thành m t trào l u s ph m hi n đ i, nóế ớ ợ ở ộ ư ư ạ ệ ạ góp ph n hình thành h c sinh nh ng năng l c rõ ràng, có d tính nh ngầ ở ọ ữ ự ự ữ
ho t đ ng tích h p, trong đó h c sinh h c cách s d ng ph i h p ki n th c,ạ ộ ợ ọ ọ ử ụ ố ợ ế ứ
k năng; có kh năng huy đ ng có hi u qu nh ng ki n th c và năng l c c aỹ ả ộ ệ ả ữ ế ứ ự ủ mình vào gi i quy t các tình hu ng c th ả ế ố ụ ể
Nh ng năm g n đây, nhi u phữ ầ ề ương pháp d y h c m i đã và đangạ ọ ớ
được nghiên c u, áp d ng THPT nh : d y h c tích c c, phứ ụ ở ư ạ ọ ự ương pháp th oả
lu n nhóm, phậ ương pháp t o ô ch , phạ ữ ương pháp s d ng công ngh thôngử ụ ệ tin trong d y h c…T t c đêu nh m tích c c hóa ho t đ ng c a h c sinh vàạ ọ ấ ả ằ ự ạ ộ ủ ọ phát tri n t duy sáng t o ch đ ng cho h c sinh. Tích h p liên môn trongể ư ạ ủ ộ ọ ợ
d y h c các môn nói chung và môn Ng văn nói riêng th c s là phạ ọ ữ ự ự ương pháp
h u hi u, t o ra môi trữ ệ ạ ường giáo d c mang tính phát huy t i đa năng l c triụ ố ự
th c c a h c sinh đem đ n h ng thú m i cho vi c d y h c trứ ủ ọ ế ứ ớ ệ ạ ọ ở ường phổ thông
2.1.2. Quan đi mể v n d ng tích h p vào d y h c Ng văn ậ ụ ợ ạ ọ ữ ở
trường THPT
Vi c v n d ng quan đi m tích h p vào d y h c Ng văn trệ ậ ụ ể ợ ạ ọ ữ ở ườ ngTHPT ch ng nh ng d a trên c s các m i liên h v lí lu n và th c ti nẳ ữ ự ơ ở ố ệ ề ậ ự ễ
được đ c p trong các phân môn Văn h c, Ti ng Vi t, Làm văn cũng nh cácề ậ ọ ế ệ ư
b ph n tri th c khác nh hi u bi t l ch s xã h i, văn hoá ngh thu t, đ a lí ộ ậ ứ ư ể ế ị ử ộ ệ ậ ị
mà còn xu t phát t đòi h i th c t là c n ph i kh c ph c, xoá b l i d yấ ừ ỏ ự ế ầ ả ắ ụ ỏ ố ạ
h c theo ki u khép kín, tách bi t th gi i nhà trọ ể ệ ế ớ ường và th gi i cu c s ng,ế ớ ộ ố
Trang 8cô l p gi a nh ng ki n th c và kĩ năng v n có liên h , b sung cho nhau, táchậ ữ ữ ế ứ ố ệ ổ
r i ki n th c v i các tình hu ng có ý nghĩa, nh ng tình hu ng c th mà h cờ ế ứ ớ ố ữ ố ụ ể ọ sinh s g p sau này. Nói khác đi, đó là l i d y h c khép kín “trong n i bẽ ặ ố ạ ọ ộ ộ phân môn”, bi t l p các b ph n Văn h c, Ti ng Vi t và Làm văn v n cóệ ậ ộ ậ ọ ế ệ ố quan h g n gũi v b n ch t, n i dung và kĩ năng cũng nh m c tiêu, đ choệ ầ ề ả ấ ộ ư ụ ủ phép ph i h p, liên k t nh m t o ra nh ng đóng góp b sung cho nhau c vố ợ ế ằ ạ ữ ổ ả ề
lí lu n và th c ti n, đem l i k t qu t ng h p và v ng ch c trong vi c gi iậ ự ễ ạ ế ả ổ ợ ữ ắ ệ ả quy t nh ng tình hu ng tích h p ho c nh ng v n đ thu c t ng phân môn.ế ữ ố ợ ặ ữ ấ ề ộ ừ
2.2.C s c a vi c d y h c b môn:ơ ở ủ ệ ạ ọ ộ
D y h c là m t tác đ ng hai chi u gi a giáo viên và h c sinh, trong đóạ ọ ộ ộ ề ữ ọ
h c sinh là ch th c a quá trình nh n th c, còn giáo viên là ngọ ủ ể ủ ậ ứ ườ ổi t ch cứ các ho t đ ng nh n th c cho h c sinh. N u giáo viên có phạ ộ ậ ứ ọ ế ương pháp t t thìố
h c sinh s n m ki n th c d dàng và ngọ ẽ ắ ế ứ ễ ượ ạc l i
2.3.C s c a vi c n m ki n th c, kĩ năngơ ở ủ ệ ắ ế ứ
V m t ki n th cề ặ ế ứ : H c sinh ph i n m đọ ả ắ ược các đ n v ki n th c cơ ị ế ứ ơ
b n trong sách giáo khoa, trong gi gi ng văn. Đó là n n t ng c b n đ cácả ờ ả ề ả ơ ả ể
em phát tri n t duy, nâng cao năng l c c m th văn h c.ể ư ự ả ụ ọ
V kĩ năngề : H c sinh bi t vân d ng ki n th c các b môn liên quan đọ ế ụ ế ứ ộ ể
c m th tác ph m văn h c t đ n gi n đ n ph c t p, t tái hi n ki n th cả ụ ẩ ọ ừ ơ ả ế ứ ạ ừ ệ ế ứ
đ n v n d ng ki n th c. ế ậ ụ ế ứ
2.4. Th c tr ng c a v n đự ạ ủ ấ ề
V phía giáo viên: giáo viên lúng túng trong vi c t o h ng thú h c t pề ệ ạ ứ ọ ậ cho h c sinh, m t s GV ng i so n giáo án tích h p liên môn do m t nhi uọ ộ ố ạ ạ ợ ấ ề
th i gian tìm hi u tài li u liên quan.ờ ể ệ
V phía h c sinh: ề ọ Th c t cho th y, h c sinh hi n nay ít m n mà v iự ế ấ ọ ệ ặ ớ các môn xã h i, trong đó có môn văn nguyên nhân m t ph n do xu th xã h i.ộ ộ ầ ế ộ Các em h c văn ch v i tính ch t đ i phó, ít em có năng khi u th c s ọ ỉ ớ ấ ố ế ự ự
2.5. Các gi i pháp đã s d ng đ gi i quy t v n đả ử ụ ể ả ế ấ ề
2.5.1. Cách th c ti n hành đ tàiứ ế ề
+ Kh o sát đ i tả ố ượng h c sinh trọ ước và sau tác đ ng c a đ tài: Tôi l aộ ủ ề ự
ch n kh o sát hai l p 10C1, 10C2: Đây là hai l p có m t b ng chung trongọ ả ở ớ ớ ặ ằ
l p không đ ng đ u, m t s em h c khá nh ng cũng có m t s em l c h cớ ồ ề ộ ố ọ ư ộ ố ự ọ
Trang 9+ Xây d ng thi t k lên l p theo tinh th n ng d ng nh ng nghiên c u lýự ế ế ớ ầ ứ ụ ữ ứ
lu n. ậ
+ Trao đ i th ng nh t v i giáo viên trong t k ho ch th c nghi m. ổ ố ấ ớ ổ ế ạ ự ệ
+ T ch c d y h c song song hai lo i giáo án th c nghi m và đ i ch ng. ổ ứ ạ ọ ạ ự ệ ố ứ+ Ti n hành ki m tra HS: sau khi h c xong tác ph m th c nghi m, đ a raế ể ọ ẩ ự ệ ư các câu h i ki m tra ki n th c gi ng nhau cho c l p th c nghi m và đ iỏ ể ế ứ ố ả ớ ự ệ ố
2.5.3. Kh o sát các b môn liên quan có n i dung tích h pả ộ ộ ợ
Bài 14 Công dân v i s nghi p xây d ng và b o v T qu c ớ ự ệ ự ả ệ ổ ố
( Giáo d c công dân 10 – Nhà xu t b n Giáo d c) ụ ấ ả ụ
Bài 19: Nh ng cu c kháng chi n ch ng ngo i xâm các th k X đ n XVữ ộ ế ố ạ ở ế ỉ ế
(L ch s l p 10, Ban c b n – Nhà xu t b n Giáo d c ị ử ớ ơ ả ấ ả ụ )
Bài 28 Truy n th ng yêu nề ố ướ ủc c a dân t c Vi t Nam th i phong ki n ộ ệ ờ ế (L ch ị
s l p 10, Ban c b n – Nhà xu t b n Giáo d c) ử ớ ơ ả ấ ả ụ
Bài 2: V trí đ a lý Ph m vi lãnh th ị ị ạ ổ (Đ a lý l p 8) ị ớ
Bài 1 Truy n th ng đánh gi c gi nề ố ặ ữ ướ ủc c a dân t c Vi t Namộ ệ
( Giáo d c Qu c phòng – An ninh 10 – Nhà xu t b n Giáo d c) ụ ố ấ ả ụ
2.5.4. Ti n trình bài d y: ế ạ V n d ng ậ ụ tích h pợ liên môn để nâng cao
hi u qu gi ngệ ả ả d y ạ văn b nả “Phú sông B ch Đ ng” (Trạ ằ ương Hán Siêu)
A. M C TIÊU BÀI H CỤ Ọ
1. Ki n th c ế ứ
Qua bài h c, h c sinh th y đọ ọ ấ ược:
N i dung yêu nộ ước và t tư ưởng nhân văn c a bài ủ Phú sông B ch Đ ng ạ ằ N iộ dung yêu nước th hi n qua hoài ni m v chi n công l ch s trên sông B chể ệ ệ ề ế ị ử ạ
Đ ng. T tằ ư ưởng nhân văn th hi n qua vi c đ cao vai trò, v trí, đ c đ c aể ệ ệ ề ị ứ ộ ủ con người, coi đây là nhân t quy t đ nh đ i v i s nghi p c u nố ế ị ố ớ ự ệ ứ ước
Th y đấ ược nh ng đ c tr ng c b n c a th phú v các m t k t c u, hìnhữ ặ ư ơ ả ủ ể ề ặ ế ấ
tượng ngh thu t, l i văn.ệ ậ ờ
b o v Đ t nả ề ấ ước trong m i th i đ i.ọ ờ ạ
Giáo d c b i dụ ồ ưỡng th c dân t c, trân tr ng di s n văn hóa c a cha ôngứ ộ ọ ả ủ
Trang 104. Đ nh hị ướng góp ph n hình thành năng l cầ ự
Năng l c h p tác, năng l c t duy sáng t o, năng l c gi i quy t v n đ ,ự ợ ự ư ạ ự ả ế ấ ề năng l c t h c, năng l c giao ti p ti ng Vi t, năng l c thự ự ọ ự ế ế ệ ự ưởng th c văn h c/ứ ọ
c m th th m m … ả ụ ẩ ỹ
BCHU N B C A GIÁO VIÊN VÀ H C SINHẨ Ị Ủ Ọ
GV: SGK, SGV Ng văn 10, tài li u tham kh o, thi t k bài gi ng, máyữ ệ ả ế ế ả tính, máy chi u.ế
HS: SGK, v so n, tài li u tham kh o, h c bài cũ, xem trở ạ ệ ả ọ ước bài m i.ớC PHƯƠNG PHÁP TH C HI NỰ Ệ
Phương pháp tr c quan: Quan sát tranh, xem videoự
S d ng k thu t d y h c: Ho t đ ng nhómử ụ ỹ ậ ạ ọ ạ ộ
Gv k t h p phế ợ ương pháp đ c sáng t o, đ i tho i, trao đ i, nêu v n đ ,ọ ạ ố ạ ổ ấ ề
th o lu n, tích h pả ậ ợ
D TI N TRÌNH D Y H C:Ế Ạ Ọ
Ho t đ ng 1: Kh i đ ng (GV tích h p v i b môn L ch s , Đ a lí)ạ ộ ở ộ ợ ớ ộ ị ử ị
GV chia l p h c thành 4 nhóm tham gia trò ch i: Tìm hi u vớ ọ ơ ể ề
nh ng chi n công trên sông B ch Đ ng.ữ ế ạ ằ
N i dung: Em hãy cho bi t dòng sông B ch Đ ng đã ghi d u nh ng chi nộ ế ạ ằ ấ ữ ế công hi n hách nào trong l ch s ch ng ngo i xâm c a dân t c ? Có nh ng tácể ị ử ố ạ ủ ộ ữ
gi , tác ph m văn h c nào vi t v sông B ch Đ ng ?ả ẩ ọ ế ề ạ ằ
Cách ch i: Trong vòng 5 phút nhóm nào k đúng và đơ ể ược nhi u h n thìề ơ chi n th ng.ế ắ
GV nh n xét, t ng h p, khái quát và m r ngậ ổ ợ ở ộ
Tích h p v i b môn Đ a lí:ợ ớ ộ ị
+ Sông B ch Đ ngạ ằ , còn g i làọ B ch Đ ng Giangạ ằ (ch Nhoữ : ?? ? ; tên Nôm: sông R ng), hi u làừ ệ sông Vân Cừ, là m t con sông ch y gi aộ ả ữ th xã Qu ngị ả Yên (Qu ng Ninhả ) và huy nệ Th y Nguyênủ (H i Phòngả ), cách v nh Hị ạ Long, c a L cử ụ kho ng 40ả km. Nó n m trongằ h th ng sông Thái Bìnhệ ố Đi mể
đ u là phà R ng H i Phòng (ranh gi i H i Phòng và Qu ng Ninh). Đi mầ ừ ả ớ ả ả ể
cu i là c a Nam Tri u H i Phòng. Sông có chi u dài 32ố ử ệ ả ề km. Các lo i tàuạ thuy n có t i tr ng 300400 t n tham gia v n t i đề ả ọ ấ ậ ả ược c hai mùa. Sôngả
B ch Đ ng là con đạ ằ ường th y t t nh t đ đi vàoủ ố ấ ể Hà N iộ (Thăng Long ngày
x a) t mi n namư ừ ề Trung Qu cố , t c a sông Nam Tri u các chi n thuy n điừ ử ệ ế ề vào sông Kinh Th yầ , sông Đu ngố và cu i cùng làố sông H ngồ đo n ch yạ ả qua Hà N iộ
Trang 11Sơ đồ sông Bạch Đằng ngày nay
Tích h p v i b môn L ch s , Giáo d c qu c phòng – an ninh:ợ ớ ộ ị ử ụ ố
Sông B ch Đ ng n i ti ng v i 3 chi n công c a dân t c Vi t Nam:ạ ằ ổ ế ớ ế ủ ộ ệ
1. Năm 938: Ngô Quy n chém đ u t ề ầ ướ ng gi c Ho ng Thao, phá tan quân xâm ặ ằ
l ượ c Nam Hán.
Năm 931, Dương Đình Ngh lãnh đ o nhân dân đánh b i cu c xâm lệ ạ ạ ộ ượ ủ c c aquân Nam Hán. Đ u năm 937, ông b Ki u Công Ti n gi t h i đ đo t ch cầ ị ề ễ ế ạ ể ạ ứ
Ti t đ s Tháng 10/938, Ngô Quy n đem quân đánh Ki u Công Ti n. Côngế ộ ứ ề ề ễ
Ti n cho ngễ ười sang c u c u nhà Hán. L i d ng c h i này quân Nam Hánầ ứ ợ ụ ơ ộ kéo vào xâm lược nước ta l n th 2.ầ ứ
Ngô Quy n nhanh chóng ti n quân vào thành Đ i La, b t gi t Ki u Côngề ế ạ ắ ế ề
Ti n và dùng k đóng c c sông B ch Đ ng, cho quân mai ph c hai bênễ ế ọ ở ạ ằ ụ ở
b sông. Khi th y tri u lên, ông cho m t toán quân ra khiêu chi n, gi vờ ủ ề ộ ế ả ờ thua, nh quân Hán vào bên trong bãi c c. V a lúc nử ọ ừ ước tri u rút, c c nhô lên,ề ọ quân ta đ ra đánh. Thuy n gi c vổ ề ặ ướng c c l i b đánh b t ng t nhi u phía,ọ ạ ị ấ ờ ừ ề tan v , tỡ ướng gi c Ho ng Thao b tiêu di t.ặ ằ ị ệ
Tr n B ch Đ ng năm 938ậ ạ ằ
Trang 12 Tr n th ng l n sông B ch Đ ng năm 938 có ý nghĩa vô cùng quan tr ngậ ắ ớ ở ạ ằ ọ
đ i v i l ch s Vi t Nam, nó đã giúp ch m d t 1000 nămố ớ ị ử ệ ấ ứ B c thu cắ ộ trong l chị
s Vi t Nam, m ra m t th i k đ c l p t ch cho Vi t Nam.ử ệ ở ộ ờ ỳ ộ ậ ự ủ ệ
2. Chi n tranh ch ng T ng năm 981 ế ố ố : Cu c kháng chi n ch ng quân T ng l nộ ế ố ố ầ
1 di n ra t tháng 1 4/981 c a quân dân nhà Ti n Lê (Đ i C Vi t)ễ ừ ủ ề ạ ồ ệ
ch ng l i cu c xâm lố ạ ộ ượ ủc c a nhà T ng (Trung Qu c), gi v ng n n đ cố ố ữ ữ ề ộ
l p, t ch , th hi n ch quy n qu c gia c a dân t c ta.ậ ự ủ ể ệ ủ ề ố ủ ộ
Nhà T ng l y c Lê Hoàn t x ng Đ , đ i niên hi u, đ u năm 981, quânố ấ ớ ự ư ế ổ ệ ầ
T ng đem 4 v n quân sang xâm lố ạ ược nước ta
S đ cu c kháng chi n ch ng T ng l n 1 (981) ơ ồ ộ ế ố ố ầ
Trang 13 Phân tích các tin tình báo đ a v , Lê Hoàn quy t đánh đ ch trên c hai tuy nư ề ế ị ả ế
th y, b , phá tan âm m u ph i h p hai đoàn quân th y, b c a chúng. Ông đãủ ộ ư ố ợ ủ ộ ủ
b trí l c lố ự ượng d c theo tuy n sông B ch Đ ng, sông Kinh Th y kéo dài choọ ế ạ ằ ầ
đ n vùng L c Đ u Giang (thu c đ a ph n t nh Thái Bình ngày nay, n i h pế ụ ầ ộ ị ậ ỉ ơ ợ
l u 6 con sông l n mi n B c g m sông C u, sông Thư ớ ở ề ắ ồ ầ ương, sông L c Nam,ụ sông Đu ng, sông Kinh Th y và nhánh chính sông Thái Bình). Trong đó, l cố ầ ự
lượng t p trung cao nh t là vùng c a bi n B ch Đ ng – n i đoàn thuy nậ ấ ở ử ể ạ ằ ơ ề chi n c a đ ch v a m i ti n vào vùng L c Đ u Giang – n i h p quân c a haiế ủ ị ừ ớ ế ụ ầ ơ ợ ủ đoàn quân th y, b c a quân T ng.ủ ộ ủ ố Nh ng c c đóng trên sông B ch Đ ngữ ọ ạ ằ gây cho đ ch r t nhi u tr ng i. Cu c chi n kéo dài su t 2 tháng t tháng 2ị ấ ề ở ạ ộ ế ố ừ
đ n tháng 4 năm 981. Đ i quân T ng b đánh tan, vua T ng Thái Tông bu cế ạ ố ị ố ộ
ph i ra l nh bãi binh, rút tàn quân v nả ệ ề ước, ch u th t b i th m h i trong cu cị ấ ạ ả ạ ộ xâm lược Đ i C Vi t. Cu c kháng chi n ch ng T ng xâm lạ ồ ệ ộ ế ố ố ược do Lê Hoàn
ch huy đã th ng l i v vang, n n đ c l p dân t c đỉ ắ ợ ẻ ề ộ ậ ộ ược b o toàn.ả
M t trong nh ng đ n th vua Lê Đ i Hành t i Ninh ộ ữ ề ờ ạ ạ
Bình.
3. Năm 1288: H ng Đ o V ư ạ ươ ng Tr n Qu c Tu n đánh tan quân Nguyên ầ ố ấ Mông – b t s ng t ắ ố ướ ng gi c Ô Mã Nhi ặ
Tr n B ch Đ ng năm 1288ậ ạ ằ x y ra trênả sông B ch Đ ngạ ằ thu c đ tộ ấ Đ iạ
Vi tệ , là m t tr n đánh quan tr ng trong các cu cộ ậ ọ ộ kháng chi n ch ng Nguyênế ố Mông trong trong l ch s Vi t Namị ử ệ Đây là chi n th ngế ắ v vang c a quânẻ ủ Đ iạ
Vi tệ do Qu c công Ti t chố ế ế Tr n H ng Đ oầ ư ạ cùng v iớ Thái thượ nghoàng Tr n Thánh Tôngầ và vua Tr n Nhân Tôngầ ch huy trỉ ước quân xâm
lượ Nguyên Mông. Quân Nguyên b thi t h i vô cùng n ng (v i kho ng h nc ị ệ ạ ặ ớ ả ơ
4 v n quân sĩ b lo i kh i vòng chi n), và nhi u tạ ị ạ ỏ ế ề ướng Nguyên trong đó có
cả Ô Mã Nhi, Ph m Nhànạ và Phàn Ti pế cũng b b t s ng và dâng lên Thị ắ ố ượ nghoàng Thánh Tông. Ngoài ra, có nh ng 400 chi n thuy n c a quân Nguyên r iữ ế ề ủ ơ vào tay quân Tr n. Đ i th ng trên sông B ch Đ ng đầ ạ ắ ạ ằ ược xem là tr n th yậ ủ chi n l n nh t trong l ch s Vi t Nam, và là th ng l i tiêu bi u nh t c a Đ iế ớ ấ ị ử ệ ắ ợ ể ấ ủ ạ
Vi t trong ba cu c kháng chi n ch ng quân xâm lệ ộ ế ố ược NguyênMông