T đó,ừ hướng các em vào ng x có văn hóa trong giao ti p.
Trang 1S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HOÁỞ Ụ Ạ
TR ƯỜ NG THPT YÊN Đ NH 3 Ị
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
NÂNG CAO HI U QU B I D Ệ Ả Ồ ƯỠ NG PH M CH T Ẩ Ấ
Đ O Đ C CHO H C SINH L P 12 THÔNG QUA Ạ Ứ Ọ Ớ
Trang 2M C L C Ụ Ụ
Trang 41 PH N M Đ U Ầ Ở Ầ
1.1. Lí do ch n đ tài:ọ ề
T v trí c a b môn văn trong c p h c THPT hi n nay:ừ ị ủ ộ ấ ọ ệ
Ng văn đ c xem là môn khoa h c c b n có tác d ng to l n trongữ ượ ọ ơ ả ụ ớ
vi c giáo d c ý th c, đ o lý làm ngệ ụ ứ ạ ười, b i dồ ưỡng ph m ch t đ o đ c, tìnhẩ ấ ạ ứ
c m th m m cho h c sinh. ả ẩ ỹ ọ “Đây v a là b môn khoa h c, v a là b môn ừ ộ ọ ừ ộ ngh thu t” ệ ậ [4]. Ngườ ọi h c văn ph i đáp ng hai yêu c u: trang b ki n th cả ứ ầ ị ế ứ
và hoàn thi n nhân cách. Ch t ch H Chí Minh đã t ng nói: ệ ủ ị ồ ừ “Có tài mà không
có đ c thì là ng ứ ườ i vô d ng. Có đ c mà không có tài thì làm vi c gì cũng ụ ứ ệ khó”. Nh v y, trong m t con ng ư ậ ộ ườ “tài” và “đ c” i ứ ph i luôn song hành v i ả ớ nhau. Đây là hai ph m trù khác nhau nh ng gi a chúng có m i liên h bi n ạ ư ữ ố ệ ệ
ch ng v i nhau. Trong m i con ng ứ ớ ỗ ườ i cái “tài”, cái “đ c” ứ không ph i ng u ả ẫ nhiên mà có, mà hai ch y ph i đ ữ ấ ả ượ c vun đ p, trao d i và ph i đ ắ ồ ả ượ c giáo
d c ngay t t m bé. Vi c d y ch (d y cái tài) và d y ng ụ ừ ấ ệ ạ ữ ạ ạ ườ i (d y cái đ c) ạ ứ
ph i luôn luôn đi song song v i nhau, không đ ả ớ ượ c xem nh hay buông b m t ẹ ỏ ộ trong hai m t y. Có nh v y con ng ặ ấ ư ậ ườ i m i phát tri n toàn di n đ ớ ể ệ ượ [3]. c”
Tuy nhiên, xã h i ngày nay đang ti n d n xa h n t i xu hộ ế ầ ơ ớ ướng xem tr ng ki nọ ế
th c mà quên đi nh ng giá tr quan tr ng v đ o đ c con ngứ ữ ị ọ ề ạ ứ ười.
Trong nh ng năm g n đây, vi c h c sinh không m y m n mà v i bữ ầ ệ ọ ấ ặ ớ ộ môn Ng văn là đi u không hi m. Ngữ ề ế ười giáo viên d y văn ngoài trang b đ yạ ị ầ
đ ki n th c cho h c sinh thì ch a đ Thêm vào đó, ngủ ế ứ ọ ư ủ ườ ại d y văn c n ph iầ ả
kh c sâu nh ng bài h c đ o đ c, giá tr làm ngắ ữ ọ ạ ứ ị ười mà tác ph m đ c p thì đóẩ ề ậ
m i là đi u chúng ta c n bàn. Xã h i hi n nay càng phát tri n bao nhiêu thìớ ề ầ ộ ệ ể nhân cách đ o đ c c a h c sinh càng sa sút b y nhiêu. Đ m i cá nhân hoànạ ứ ủ ọ ấ ể ỗ thi n nhân cách, hệ ướng t i xây d ng m t xã h i s ng đúng đ o lý, h p tìnhớ ự ộ ộ ố ạ ợ
người thì ph i b t đ u t ngả ắ ầ ừ ười th y d y văn.ầ ạ
T th c t nh n th c v hành vi đ o đ c h c sinh:ừ ự ế ậ ứ ề ạ ứ ở ọ
Cùng v i s bùng n c a công ngh thông tin và xu hớ ự ổ ủ ệ ướng phát tri nể
c a xã h i, hành vi đ o đ c và s nh n th c v b n thân h c sinh cóủ ộ ạ ứ ự ậ ứ ề ả ở ọ chi u hề ướng đi xu ng. Đi u này, xu t phát t nhi u nguyên nhân khácố ề ấ ừ ề nhau. Trong th i gian g n đây, có nhi u cá nhân có nh ng hành vi l chờ ầ ề ữ ệ
Trang 5chu n, th m chí là băng ho i v đ o đ c. Đau đ n h n, nó l i xu t hi nẩ ậ ạ ề ạ ứ ớ ơ ạ ấ ệ khá nhi u l a tu i h c sinh THPT. V i tâm lí thích th hi n và kh ngề ở ứ ổ ọ ớ ể ệ ẳ
đ nh mình, không ít nh ng cá nhân đã gây ra nh ng t n thị ữ ữ ổ ương không
nh cho b n thân, gia đình và xã h i. B i v y, tôi thi t nghĩ ỏ ả ộ ở ậ ế vi c giáo ệ
d c nhân cách cho h c sinh thông qua m i bài h c là đi u vô cùng c n ụ ọ ỗ ọ ề ầ thi t ế
T th c t c a vi c h c t p b môn: ừ ự ế ủ ệ ọ ậ ộ
Do xu hướng phát tri n chung c a xã h i, b môn Ng văn ngày càng ítể ủ ộ ộ ữ
được h c sinh quan tâm. Đa ph n, các em l a ch n nh ng môn h c kh i A, B,ọ ầ ự ọ ữ ọ ố
D đ có hể ướng m trong tở ương lai. Có nh ng gi d y văn kém hi u qu ,ữ ờ ạ ệ ả không ch ch a đáp ng đ ki n th c cho h c sinh mà còn xem nh giá trỉ ư ứ ủ ế ứ ọ ẹ ị giáo d c rút ra t tác ph m. ụ ừ ẩ Vi c cung c p đ ki n th c cho h c sinh ch m i ệ ấ ủ ế ứ ọ ỉ ớ đáp ng m t n a yêu c u c a b môn, n a còn l i là thông qua tác ph m, b i ứ ộ ử ầ ủ ộ ử ạ ẩ ồ
d ưỡ ng ph m ch t đ o đ c, h ẩ ấ ạ ứ ướ ng h c sinh phát tri n toàn di n là đi u ọ ể ệ ề chúng ta c n bàn ầ
K t qu ế ả giáo d c nhân cách h c sinhụ ọ :
Trong quá trình gi ng d y ả ạ b n thân đã không ng ng h cả ừ ọ h i, tích lũy đỏ ượ cnhi u kinh nghi m hay đ có th áp d ng trong th c t Vi c b i dề ệ ể ể ụ ự ế ệ ồ ưỡng nhân cách c a h c sinh thông qua tác ph m văn h c, hủ ọ ẩ ọ ướng các em phát tri n đ yể ầ
đ v ủ ề “đ c, trí, th , mĩ” ứ ể đã có nhi u thành tích đáng ghi nh n. Có nh ng t pề ậ ữ ậ
th g m nhi u cá nhân kém v ph m ch t đ o đ c, trể ồ ề ề ẩ ấ ạ ứ ường h p cá bi t đã cóợ ệ nhi u chuy n bi n tích c c theo chi u hề ể ế ự ề ướng đi lên
T nh ng lí do trên tôi đã ch n đ tàiừ ữ ọ ề “Nâng cao hi u qu b i d ệ ả ồ ưỡ ng
ph m ch t đ o đ c cho h c sinh l p 12 thông qua đo n trích “V nh t” ẩ ấ ạ ứ ọ ớ ạ ợ ặ (Kim Lân)”
1.2. M c đích nghiên c u:ụ ứ
Tôi nghiên c u đ tài này nh m: ứ ề ằ
+ Mong mu n góp ph n tìm ra gi i pháp ố ầ ả b i d ồ ưỡ ng ph m ch t đ o đ c ẩ ấ ạ ứ cho h c sinh l p 12 ọ ớ , hướng các em trưởng thành v nhân cách.ề
+ M ra m t con đở ộ ường m i đ áp d ng vào nh ng tác ph m khác nh mớ ể ụ ữ ẩ ằ hình thành cho các em thái đ , k năng s ng, b i đ p tình c m th m m , giáoộ ỹ ố ồ ắ ả ẩ ỹ
d c lòng nhân ái.ụ
+ T o môi trạ ường h c t p thân thi n gi a th y và trò. T đó, giúp các emọ ậ ệ ữ ầ ừ giao ti p, ng x đúng m c, l phép v i th y cô, b n bèế ứ ử ự ễ ớ ầ ạ
+ Được nghe l i nh n xét góp ý t đ ng nghi p, đ ng mônờ ậ ừ ồ ệ ồ
+ Nâng cao ch t lấ ượng h c t p và giáo d c c a b môn, góp ph n nh béọ ậ ụ ủ ộ ầ ỏ vào công cu c CNH – HĐH đ t nộ ấ ước
+ Mong mu n đố ược HĐKH các c p nh n xét, đánh giá, ghi nh n k t q aấ ậ ậ ế ủ
n l c c a b n thân giúp cho tôi có nhi u đ ng l c m i hoàn thành t t nhi mỗ ự ủ ả ề ộ ự ớ ố ệ
v đụ ược giao
1.3. Đ i tố ượng áp d ng, ph m vi, tài li u nghiên c u ụ ạ ệ ứ
Trang 6+ M t s h c sinh có năng l c, có nguy n v ng tham gia các cu c thi HSGộ ố ọ ự ệ ọ ộ
do trường, t nh t ch c, đa ph n đ t ra m c tiêu ph n đ u 2 tham gia thiỉ ổ ứ ầ ặ ụ ấ ấ tuy n sinh vào các trể ường ĐH, cao đ ng…ẳ
+ Ph n l n, s h c sinh nam c a l p đ u thu c vào đ i tầ ớ ố ọ ủ ớ ề ộ ố ượng h c sinh cóọ
h nh ki m Y u, TB, Khá. R t ít trạ ể ế ấ ường h p h c sinh có h nh ki m T t (trợ ọ ạ ể ố ừ
h c sinh n ). C th :ọ ữ ụ ể
1/3 h c sinh có nhu c u th c s H c khá đ u các mônọ ầ ự ự ọ ề
1/3 h c đ theo kh i H c l c trung bình ọ ể ố ọ ự
1/3 không th h c các kh i khác H c y u, ý th c kémể ọ ố ọ ế ứ
1.4. Phương pháp tri n khai đ tàiể ề : Th c hi n b i dự ệ ồ ưỡng ph m ch tẩ ấ
đ o đ c cho h c sinh l p 12 thông qua các bu i h c chính, h c b i dạ ứ ọ ớ ổ ọ ọ ồ ưỡng, các gi t ch n.ờ ự ọ
Trang 7
2. PH N N I DUNG Ầ Ộ
2.1. C s lí lu nơ ở ậ
2.1.1. C s c a vi c d y h c b môn:ơ ở ủ ệ ạ ọ ộ
“D y h c là m t tác đ ng hai chi u gi a giáo viên và h c sinh, trong đó ạ ọ ộ ộ ề ữ ọ
h c sinh là ch th c a quá trình nh n th c, còn giáo viên là ng ọ ủ ể ủ ậ ứ ườ ổ i t ch c ứ các ho t đ ng nh n th c và giáo d c cho h c sinh” ạ ộ ậ ứ ụ ọ [2]. N u giáo viên cóế
phương pháp b i dồ ưỡng t t, giáo d c t t thì h c sinh s n m ki n th c dố ụ ố ọ ẽ ắ ế ứ ễ dàng, hoàn thi n d n nhân cách và ngệ ầ ượ ạc l i
2.1.2. C s c a vi c n m ki n th c, kĩ năngơ ở ủ ệ ắ ế ứ
V m t ki n th cề ặ ế ứ : H c sinh ph i n m đọ ả ắ ược các đ n v ki n th c cơ ị ế ứ ơ
b n trong sách giáo khoa, trong gi gi ng văn. Đó là n n t ng c b n đ cácả ờ ả ề ả ơ ả ể
em phát tri n t duy, nâng cao năng l c c m th giá tr th m m trong tácể ư ự ả ụ ị ẩ ỹ
ph m văn h c.ẩ ọ
V kĩ năngề : T tác ph m văn h c, h c sinh bi t v n d ng ki n th c vàoừ ẩ ọ ọ ế ậ ụ ế ứ
th c t , hình thành thái đ đ o đ c đúng đ n th hi n quan đi m, tình c mự ế ộ ạ ứ ắ ể ệ ể ả
c a mình. Đ ng th i, giúp các em hình thành nh ng bài h c làm ngủ ồ ờ ữ ọ ười trong giao ti p ngoài cu c s ng.ế ộ ố
2.2. Th c tr ng c a v n đự ạ ủ ấ ề
Vi c d y c a ngệ ạ ủ ười th yầ : Đa ph n, có r t nhi u giáo viên tâm huy tầ ấ ề ế
v i ngh văn. Bên c nh đó, cũng không ít các giáo viên đánh giá nh ngh c aớ ề ạ ẹ ề ủ mình. Ph n thì do h c sinh ngày càng xa l v i môn văn, ph n thì h c sinh cáầ ọ ạ ớ ầ ọ
Trang 8bi t ngày càng nhi u, ph n thì do xu th phát tri n chung c a xã h i…B iệ ề ầ ế ể ủ ộ ở
v y đ i v i m t gi d y văn, không khí nhàm chán, máy móc là đi u thậ ố ớ ộ ờ ạ ề ườ ng
th y, r t ít nh ng giáo viên chú tr ng b i dấ ấ ữ ọ ồ ưỡng ph m ch t đ o đ c thôngẩ ấ ạ ứ qua bài h c. Vì th , tác ph m m i ch d ng l i cung c p ki n th c.ọ ế ẩ ớ ỉ ừ ạ ở ấ ế ứ
Vi c h c c a h c sinh: ệ ọ ủ ọ Trong xã h i hôm nay, đ có nh ng h c sinhộ ể ữ ọ
th c s yêu văn, đam mê văn không ph i nhi u. Ph n l n, các em không yêuự ự ả ề ầ ớ thích môn văn vì văn dài, khó nh , khó thu c…và ph n còn vì c ngớ ộ ầ ả ườ ạ i d y
Ngườ ại d y không g i g i trong các em cái giá tr c t lõi, không ch m t i tâmợ ợ ị ố ạ ớ
h n các em giá tr giáo d c. Vì v y, môn văn ngày càng xa l , nhàm chán, thồ ị ụ ậ ạ ụ
đ ng trong s ti p nh n c a h c sinhộ ự ế ậ ủ ọ
Vi c thi cệ ử: Trong các đ thi Đ i h c, Cao đ ng và h c sinh gi i g nề ạ ọ ẳ ọ ỏ ầ đây, ch t lấ ượng môn Ng văn có ph n ch a cao. Vi c h c sinh n m v ngữ ầ ư ệ ọ ắ ữ
ki n th c nh ng tri n khai ki n th c ch a th c s hi u qu H c sinh ch aế ứ ư ể ế ứ ư ự ự ệ ả ọ ư
bi t k t h p giá tr th m m v i giá tr ki n th c nh m t o chi u sâu cho bàiế ế ợ ị ẩ ỹ ớ ị ế ứ ằ ạ ề
vi t, tác đ ng đ n nh n th c và rung c m th m m c a ngế ộ ế ậ ứ ả ẫ ỹ ủ ườ ọi đ c
Vi c ng x :ệ ứ ử M t th c tr ng nh c nh i trong xã h i ngày nay, đó là cănộ ự ạ ứ ố ộ
b nh “vô c m” trong h c t p. H c sinh có l i ng x kém ý th c, thi u l đệ ả ọ ậ ọ ố ứ ử ứ ế ễ ộ
v i ngớ ườ ới l n tu i, ch y đua theo nh ng thói h c đòi c a xã h i mà quên điổ ạ ữ ọ ủ ộ
l i tu dố ưỡng ph m ch t đ o đ c. Đã có không ít nh ng trẩ ấ ạ ứ ữ ường h p ng xợ ứ ử thi u văn hóa gi a h c sinh v i h c sinh, gi a h c sinh v i giáo viên Caoế ữ ọ ớ ọ ữ ọ ớ
h n n a, là nh ng hành đ ng không đ p m t, vi ph m ph m ch t đ o đ cơ ữ ữ ộ ẹ ắ ạ ẩ ấ ạ ứ
c a m t ngủ ộ ườ ọi h c sinh
T nh ng lý do trên, vi c b i dừ ữ ệ ồ ưỡng giá tr đ o đ c cho h c sinh là vi cị ạ ứ ọ ệ làm c n thi t. Đây là nhi m v quan tr ng đ i v i nh ng giáo viên tr c ti pầ ế ệ ụ ọ ố ớ ữ ự ế
gi ng d y môn Ng văn. ả ạ ữ
2.3. N i dung tri n khaiộ ể
2.3.1. Đ nh hị ướng chung:
Không có m t tác ph m văn h c mà giá tr giáo d c th hi n ngay trên bộ ẩ ọ ị ụ ể ệ ề
m t câu ch Ngặ ữ ượ ạc l i, nó n m chi u sâu văn b n bu c h c sinh rút ra.ằ ở ề ả ộ ọ Thông qua m t tác ph m văn h c, dù là tác ph m th hay văn xuôi đ uộ ẩ ọ ẩ ơ ề
có nh ng giá tr giáo d c nh t đ nh. Có tác ph m ch a nhi u, có tác ph mữ ị ụ ấ ị ẩ ứ ề ẩ
ch a ít. Vì th , môn Ng văn đứ ế ữ ược xem là b môn ngh thu t kh i g i tìnhộ ệ ậ ơ ợ
c m th m m , b i dả ẩ ỹ ồ ưỡng và hoàn thi n nhân cách cho h c sinh.ệ ọ
Mu n phát hi n ra nh ng giá tr đ o đ c c a tác ph m c n:ố ệ ữ ị ạ ứ ủ ẩ ầ
+ Đ c k tác ph m, đánh d u l i nh ng đo n qua tr ng v s di n bi nọ ỹ ẩ ấ ạ ữ ạ ọ ề ự ễ ế tâm lý, tình c m, l i ng x c a nhân v t tr tình trong tác ph m.ả ố ứ ử ủ ậ ữ ẩ
+ Liên h v i b n thân, v i quy t c ng x h p l thệ ớ ả ớ ắ ứ ử ợ ẽ ường trong cu cộ
Trang 9Cu c s ng đ n v i m i chúng ta đ u không h đ n gi n và d dàng. Nó làộ ố ế ớ ỗ ề ề ơ ả ễ
s t ng hòa c a t t c nh ng cung b c c m xúc: h nh phúc, đau đ n, vui v ,ự ổ ủ ấ ả ữ ậ ả ạ ớ ẻ
m t m i Bi k ch, s v p ngã trệ ỏ ị ự ấ ước khó khăn là đi u không th tránh kh i.ề ể ỏ
Th nh ng, có nhi u cá nhân chán n n, m t m i khi ph i đ i m t v i nó.ế ư ề ả ệ ỏ ả ố ặ ớ Không thi u nh ng cá nhân bi quan, s ng buông th , đánh m t mình. Tuy v y,ế ữ ố ả ấ ậ Tràng trong “V nh t” đ ng trợ ặ ứ ước cu c s ng đ y khó khăn, ch t chóc nh ngộ ố ầ ế ư
v n luôn l c quan, tin tẫ ạ ưởng vào cu c s ng:ộ ố
…Gi a cái c nh t i s m l i vì đói khát y, m t bu i chi u ng ữ ả ố ầ ạ ấ ộ ổ ề ườ i trong xóm b ng th y Tràng v v i m t ng ỗ ấ ề ớ ộ ườ i đàn bà n a. M t h n có m t v gì ữ ặ ắ ộ ẻ
ph n ph khác th ớ ở ườ ng. H n t m t m c ắ ủ ỉ ườ ụ ộ i n m t mình và hai m t thì sáng ắ lên l p lánh” ấ
…“H n nghĩ b ng: “Quái sao nó l i bu n th nh ? sao nó l i bu n ắ ụ ạ ồ ế ỉ Ồ ạ ồ
th nh ? ” H n nh vu v m t bãi n ế ỉ ắ ổ ơ ộ ướ c b t, t m t m c ọ ủ ỉ ườ i m t mình.” ộ
“Ít lâu nay h n xe thóc Liên đoàn lên t nh. M i b n qua c a nhà kho l i ắ ỉ ỗ ậ ử ạ
th y m y ch con gái ng i vêu ra đ y. H n đoán h ng i đ y nh t h t r i ấ ấ ị ồ ở ấ ắ ọ ồ ấ ặ ạ ơ
h t vãi, hay ai có công vi c gì g i đ n thì làm. M t l n h n gò l ng kéo cái xe ạ ệ ọ ế ộ ầ ắ ư
bò thóc vào d c t nh, h n hò m t câu ch i cho đ nh c…Tràng ngoái c l i ố ỉ ắ ộ ơ ỡ ọ ổ ạ
vu t m hôi trên m t c ố ồ ặ ườ [1] i
Bước 1: T đo n trích trên, giáo viên phân tích đ h c sinh th y đừ ạ ể ọ ấ ượ choàn c nh s ng v t v , c c nh c c a Tràng. Tuy v y, Tràng v n không t raả ố ấ ả ự ọ ủ ậ ẫ ỏ
bi quan hay chán n n, anh luôn t t o cho mình ni m vui và ti ng cả ự ạ ề ế ười, xóa tan đi nh ng m t m i c a cu c s ng. T đó, giáo viên m r ng ý nh m giáoữ ệ ỏ ủ ộ ố ừ ở ộ ằ
d c h c sinh v lòng l c quan vụ ọ ề ạ ượt qua nh ng chông gai, th thách. Kh c sâuữ ử ắ vào t m nh n th c c a h c sinh thông qua hành đ ng: ầ ậ ứ ủ ọ ộ luôn h c cách m m ọ ỉ
c ườ i trong m i hoàn c nh ọ ả Đó là m t t m gộ ấ ương v ngh l c s ng mà m iề ị ự ố ỗ chúng ta c n h c t p.ầ ọ ậ
Bước 2: Bên c nh đó, đ a ra m t s d n ch ng t th c t cu c s ng nh :ạ ư ộ ố ẫ ứ ừ ự ế ộ ố ư
bi u hi n c a s chán n n khi v p ph i khó khăn, m t m i d n đ n s ngể ệ ủ ự ả ấ ả ệ ỏ ẫ ế ố buông th , đánh m t mình. Th m chí, phó m c cho cu c đ i xô đ y, đ u hàngả ấ ậ ặ ộ ờ ẩ ầ
trước cám d T đó, nh c nh h c sinh v thái đ s ng, ngh l c vỗ ừ ắ ở ọ ề ộ ố ị ự ươn lên trong b t kì hoàn c nh nào. ấ ả
2.3.2.2. Khao khát s ng, bi t trân quý s s ng c a chính b n thân vàố ế ự ố ủ ả
m i ngọ ười
Tác ph m m đ u b ng nh ng hình nh miêu t b c tranh thê th m c aẩ ở ầ ằ ữ ả ả ứ ả ủ
n n đói năm t D u. M ng s ng con ngạ Ấ ậ ạ ố ười ch tính trong gang t c. Xácỉ ấ
người ch t nh ng r Trong hoàn c nh y, con ngế ư ả ạ ả ấ ườ ẫi v n khao khát s ng,ố ham s ng mãnh li t. S s ng v i h tr nên quý giá. Đ c bi t là hình nhố ệ ự ố ớ ọ ở ặ ệ ả nhân v t Th :ậ ị
Th là th ng i sà xu ng, ăn th t. Th c m đ u ăn m t ch p b n bát bánh ế ị ồ ố ậ ị ắ ầ ộ ặ ố đúc li n ch ng chuy n trò gì. Ăn xong th c m d c đôi đũa qu t ngang mi ng ề ẳ ệ ị ầ ọ ệ ệ
th : ở
Hà, ngon! V ch y th y h t ti n thì b b ề ị ấ ấ ụ ề ỏ ố
Trang 10H n c ắ ườ i:
Làm đ ch gì có v Này nói đùa ch có v v i t thì ra khuân hàng lên xe ế ợ ứ ề ớ ớ
r i cùng v ồ ề
Nói th Tràng cũng c t ế ứ ưở ng là nói đùa, ai ng th v th t. ờ ị ề ậ [1]
Bước 1: T đo n trích trên, giáo viên c n phân tích cho h c sinh th yừ ạ ầ ọ ấ
được tình c nh đáng thả ương c a th gi a c n đói khát. Cái đói khi n cho thủ ị ữ ơ ế ị thay đ i c v nhân hình và nhân tính, làm th m t đi v đ p thiên tính n ổ ả ề ị ấ ẻ ẹ ữ Trong c n đói kh , ngơ ổ ười ta không nghĩ được gì ngoài mi ng ăn. Giáo viênế
kh c sâu hành đ ng c a th : ắ ộ ủ ị g i ý đ Tràng m i ăn và cúi đ u ăn m t ch p ợ ể ờ ầ ộ ặ
h t b n bát bánh đúc. Sau đó theo không Tràng v làm v mà không c n thách ế ố ề ợ ầ
c ướ Thông qua đó, giáo viên đ nh h i ị ướng đ h c sinh th y để ọ ấ ược đó không
ph i là b n tính v n có c a th , chính cái đói đã khi n th méo mó v nhânả ả ố ủ ị ế ị ề cách. Hành đ ng c a th xu t phát t m t th c t : ộ ủ ị ấ ừ ộ ự ế trong b ướ c đ ườ ng cùng,
đ i di n v i cái ch t, con ng ố ệ ớ ế ườ ẫ i v n nghĩ đ n s s ng, v n khao khát ế ự ố ẫ
s ng mãnh li t ố ệ T đó, giáo d c h c sinh ừ ụ ọ bi t trân tr ng s s ng c a chính ế ọ ự ố ủ
b n thân, xem nó là th quý giá nh t. Đ ng th i, c n trân tr ng s s ng ả ứ ấ ồ ờ ầ ọ ự ố
và tính m ng c a nh ng ng ạ ủ ữ ườ i xung quanh.
Bước 2: Bên c nh đó, giáo viên đ a thêm m t s d n ch ng t th c tạ ư ộ ố ẫ ứ ừ ự ế
cu c s ng: Xem thộ ố ường s s ng b n thân m i khi b t c, v p ngã, đau kh ,ự ố ả ỗ ế ắ ấ ổ
t c gi n…m t s cá nhân mu n k t thúc t t c b ng cái ch t. Đó là s ch yứ ậ ộ ố ố ế ấ ả ằ ế ự ạ
tr n hèn nhát, đáng phê phán. Th m chí gây bao kh đau cho ngố ậ ổ ười thân.
Đ ng th i, nh c nh h c sinh bi t quý tr ng s s ng c a ngồ ờ ắ ở ọ ế ọ ự ố ủ ười khác, không làm đi u gì t n h i đ n s s ng và nhân cách c a h ề ổ ạ ế ự ố ủ ọ
2.3.2.3. Dám ước m , dám khát khao cu c s ng có ý nghĩaơ ộ ố
Trong c n đói khát, con ngơ ười không nghĩ được gì ngoài mi ng ăn và sế ự
t n t i c a chính mình. Nh ng ngồ ạ ủ ữ ười dân trong xóm ng c đ u lo l ng trụ ư ề ắ ướ ccái đói và cái ch t. Th nh ng, Tràng l i dám ế ế ư ạ ước m : khát khao m t mái mơ ộ ấ gia đình h nh phúc. Tràng dám đánh cạ ượ ả ạc c m ng s ng c a mình đ đ i l yố ủ ể ổ ấ
cu c s ng th c s có ý nghĩa. Đó không ch là lòng dũng c m mà còn là b nộ ố ự ự ỉ ả ả lĩnh cá nhân trong cu c s ng:ộ ố
M i đ u anh chàng cũng ch n, nghĩ: thóc g o này đ n cái thân mình cũng ớ ầ ợ ạ ế
ch bi t có nuôi n i không, l i còn đèo bòng. Sau không bi t nghĩ th nào, ả ế ổ ạ ế ế
h n t c l ắ ặ ưỡ i m t cái: ộ
Ch c, k ! ậ ệ
Hôm y h n đ a th vào ch t nh b ti n ra mua cho th cái thúng con ấ ắ ư ị ợ ỉ ỏ ề ị
đ ng vài th l t v t r i ra hàng c m đánh m t b a no nê r i cùng đ y xe bò ự ứ ặ ặ ồ ơ ộ ữ ồ ẩ
v ề [1]
Bước 1: T đo n trích trên, giáo viên c n phân tích, ch rõ cho h c sinhừ ạ ầ ỉ ọ
th y đấ ược khát khao m t cu c s ng th c s c a Tràng. Bên b v c c a “cáiộ ộ ố ự ự ủ ờ ự ủ
ch t”, Tràng v n nghĩ v “cái s ng”. Hai ti ng “ế ẫ ề ố ế Ch c, k !” ậ ệ không ph i đ nả ơ
gi n là s li u lĩnh trong nh ng phút giây thi u suy nghĩ. Mà đó chính là sả ự ề ữ ế ự đánh cượ ự ốc s s ng v i cu c đ i đ có đớ ộ ờ ể ược h nh phúc tr n v n. Đi u quanạ ọ ẹ ề
Trang 11tr ng là giáo viên c n ch rõ cho h c sinh th y đọ ầ ỉ ọ ấ ược cu c s ng tăm t i, đóiộ ố ố nghèo…c a con ngủ ười Vi t Nam trệ ước cách m ng. Đ ng th i làm b t lênạ ồ ờ ậ
c m , khát khao h ng t i m t cu c s ng có ý nghĩa, thoát kh i s tăm t i
Bước 2: Giáo viên đ a thêm m t s d n ch ng ngoài cu c s ng nh :ư ộ ố ẫ ứ ộ ố ư
+ Nh ng con ngữ ườ ậi t t nguy n h v n h c t p, m ề ọ ẫ ọ ậ ơ ước và khát khao cu cộ
s ng có ý nghĩaố
+ Nh ng con ngữ ười có s ph n b t h nh, m côi h v n đang nuôi ố ậ ấ ạ ồ ọ ẫ ướ c
m và quy t tâm th c hi n ơ ế ự ệ
T đó, giáo viên đ nh hừ ị ướng cho h c sinh v ý nghĩa c a cu c s ng. Khiọ ề ủ ộ ố
b n thân các em đang đ ng trả ứ ước ngưỡng c a tử ương lai thì đây chính là lúc để các em đ n g n h n v i ế ầ ơ ớ ước m và khát v ng c a mình. Đ ng th i, đ ngơ ọ ủ ồ ờ ộ viên, khích l đ các em vệ ể ượt qua t ti, m c c m v b n thân trong cu cự ặ ả ề ả ộ
s ng.ố
2.3.2.4. Yêu thương, trân tr ng, đùm b c l n nhauọ ọ ẫ
“V nh t” m ra không khí đ y tang thợ ặ ở ầ ương đau đ n. đó, ta b t g pớ Ở ắ ặ
nh ng m nh đ i b t h nh đang ch ng ch i v i c n đói, c n khát. Đó là hìnhữ ả ờ ấ ạ ố ọ ớ ơ ơ
nh nh ng ng i dân trong xóm ng c – m t th c rác c a h ng thôn b
ngườ ời đ i coi khinh. Tiêu bi u h n c là th Con ngể ơ ả ị ườ ấi y không tên h rõọ ràng, không nhà c a, ngử ười thân cái đói đã làm lu m t t c Th đ i di n choờ ấ ả ị ạ ệ
m t l p ngộ ớ ườ ới v i hoàn c nh éo le, b t h nh:ả ấ ạ
H n gi ắ ươ ng m t nhìn th , không hi u. Th t ra lúc y h n cũng ch a nh n ắ ị ể ậ ấ ắ ư ậ
ra th là ai. Hôm nay th rách quá, áo qu n t t i nh t đ a, th g y s p h n ị ị ầ ả ơ ư ổ ỉ ị ầ ọ ẳ
đi, trên cái khuôn m t l ặ ưỡ i cày xám x t ch còn th y hai con m t ị ỉ ấ ắ
………
Hôm y h n đ a th vào ch t nh b ti n ra mua cho th cái thúng con ấ ắ ư ị ợ ỉ ỏ ề ị
đ ng vài th l t v t r i ra hàng c m đánh m t b a no nê r i cùng đ y xe bò ự ứ ặ ặ ồ ơ ộ ữ ồ ẩ
v ề [1]
Bước 1: T đo n trích trên, giáo viên c n ch rõ cho h c sinh th y đừ ạ ầ ỉ ọ ấ ượ choàn c nh đáng thả ương c a th Không còn là m t cô nàng ho t bát, nhanhủ ị ộ ạ
nh u, s c s o nh l n đ u tiên Tràng g p, mà đó là m t n n nhân kh n khả ắ ả ư ầ ầ ặ ộ ạ ố ổ
c a cái đói. Đ ng th i, giáo viên kh c sâu hành đ ng Tràng đãi th b n bátủ ồ ờ ắ ộ ị ố bánh đúc. Đó không ph i là s d i kh mà xu t phát t ả ự ạ ờ ấ ừ tình th ươ ng c a ủ
ng ườ i cùng c nh ng ả ộ. Anh Tràng không th t ch i khi th y b d ng đói ráchể ừ ố ấ ộ ạ
c a th trong khi hoàn c nh c a Tràng cũng ch ng khá gi gì. H n n a, Tràngủ ị ả ủ ẳ ả ơ ữ dám cho th cùng v v i mình, cùng trèo lên cái phao s ng đang tròng trànhị ề ớ ố
gi a dòng thác lũ đói – ch t. Đó là s s chia mi ng ăn dù cái ch t có c n k ữ ế ự ẻ ế ế ậ ề
T đó, giáo viên giáo d c h c sinh v tình yêu thừ ụ ọ ề ương, đùm b c nh ng m nhọ ữ ả
Trang 12đ i b t h nh: ờ ấ ạ “th ươ ng ng ườ i nh th th ư ể ươ ng thân”, “lá rách ít đùm lá rách nhi u” ề
Giáo viên c n ch cho h c sinh th y đầ ỉ ọ ấ ược hành đ ng c a Tràng: trộ ủ ước khi
v nhà, Tràng d n v ra t nh mua cho th “ề ẫ ợ ỉ ị cái thúng con đ ng vài th l t v t ự ứ ặ ặ
r i ra hàng c m đánh m t b a no nê r i cùng đ y xe bò v ”, ồ ơ ộ ữ ồ ẩ ề Tràng còn mua
hai hào d u đ th p sáng đêm tân hôn nhân d p có v m i. ầ ể ắ ị ợ ớ Trong hoàn c nh ả
nh t v Tràng không h khinh r , m a mai mà trái l i, anh r t quan tâm, trân ặ ợ ề ẻ ỉ ạ ấ
tr ng, nâng niu cái ph n quý giá c a tâm h n mình ọ ầ ủ ồ
Bước 2: Ch ra bi u hi n c a tình yêu thỉ ể ệ ủ ương, s trân tr ng c a bà c Tự ọ ủ ụ ứ
đ i v i nàng dâu m i:ố ớ ớ
Bà lão kh th dài ng ng lên, đăm đăm nhìn ng ẽ ở ử ườ i đàn bà. Th cúi m t ị ặ
xu ng, tay vân vê tà áo đã rách b t. Bà lão nhìn th và bà nghĩ: ng ố ợ ị ườ i ta có
g p b ặ ướ c đói kh , khó khăn này, ng ổ ườ i ta m i l y đ n con mình. Mà con ớ ấ ế mình cũng m i có đ ớ ượ c v …Bà lão kh d ng h ng m t ti ng, nh nhàng nói ợ ẽ ặ ắ ộ ế ẹ
v i nàng dâu m i: ớ ớ
Ừ , thôi các con đã ph i duyên ph i ki p v i nhau, u cũng m ng lòng… ả ả ế ớ ừ
Bà lão nhìn ng ườ i đàn bà, lòng đ y th ầ ươ ng xót. [1]
Bước 3: Không ch Tràng thỉ ương xót, trân tr ng th mà ngay đ n bà c T ,ọ ị ế ụ ứ
bà là người th u hi u h n ai h t s thua thi t và tình c nh đáng thấ ể ơ ế ự ệ ả ương c aủ
th Bà đã đ t mình vào v trí c a ngị ặ ị ủ ười khác đ suy nghĩ. S ng trong cái đói,ể ố cái kh , bà trân tr ng và yêu thổ ọ ương người ph n cùng c nh ng Giáo viênụ ữ ả ộ
nh n m nh: ấ ạ cái đói, cái ch t ch a h n đã đáng s , đi u đáng s là con ế ư ẳ ợ ề ợ
ng ườ ố i s ng vô c m, d ng d ng tr ả ử ư ướ c n i đau đ ng lo i. đây, con ỗ ồ ạ Ở
ng ườ i đã bi t đùm b c, trân tr ng, yêu th ế ọ ọ ươ ng nhau. Đó là s c m nh ứ ạ giúp con ng ườ ượ i v t qua nh ng giông bão c a cu c đ i ữ ủ ộ ờ
Bước 4: L y m t s d n ch ng c th trong xã h i đ giáo d c h c sinhấ ộ ố ẫ ứ ụ ể ộ ể ụ ọ
v tình yêu thề ương, s đùm b c trong cu c s ngự ọ ộ ố
+ Quyên góp, ng h ngủ ộ ười nghèo, nh ng ngữ ười có hoàn c nh đ c bi tả ặ ệ khó khăn, tr em lang thang, c nh ẻ ơ ỡ
+ Hi n máu c u ngế ứ ười, trân tr ng nh ng m nh đ i b t h nh.ọ ữ ả ờ ấ ạ
+ Yêu thương con người, s n sàng c u giúp con ngẵ ứ ười khi g p ho n n n ặ ạ ạ
T đó, giáo viên kh c sâu cho h c sinh s c m nh c a tình yêu thừ ắ ọ ứ ạ ủ ương.
Đ ng làm vi c t t khi trong m i chúng ta mu n đừ ệ ố ỗ ố ược đ n đáp l i. S ng là đề ạ ố ể cho đi. M t xã h i ph n vinh, giàu m nh s là m t xã h i độ ộ ồ ạ ẽ ộ ộ ược xây nên từ tình yêu thương. Nh ng con ngữ ười có lòng nhân ái, s n sàng giúp đ ngẵ ỡ ườ ikhác s nh n đẽ ậ ược chính nh ng gì mà ngữ ười đó cho đi.
2.3.2.5. Gi gìn v đ p thiên tính nữ ẻ ẹ ữ
Trong xã h i hi n đ i, nét đ p n tính ngộ ệ ạ ẹ ữ ở ười ph n Vi t Nam đangụ ữ ệ
d n mai m t. Văn hóa phầ ộ ương Tây đang nh hả ưởng không nh đ n l i s ng,ỏ ế ố ố trang ph c, ng x , nhân cách c a con ngụ ứ ử ủ ười. Nhi u cá nhân đang d n đánhề ầ
m t đi nét đ p v n có. Tác ph m “V nh t” th hi n thành công v đ pấ ẹ ố ẩ ợ ặ ể ệ ẻ ẹ truy n th ng c a ngề ố ủ ười ph n Vi t Nam thông qua nhân v t th :ụ ữ ệ ậ ị
Trang 13Bước 1: Giáo viên ch ra cho h c sinh th y đỉ ọ ấ ược hành đ ng, thái độ ộ
ngượng ngùng c a th khi cùng Tràng v nhà:ủ ị ề
Ng ườ i đàn bà nh cũng bi t xung quanh ng ư ế ườ i ta đang nhìn d n c v ồ ả ề phía mình, th càng ng ị ượ ng ngh u, chân n b ị ọ ướ c díu c vào chân kia ả
Ng ườ i đàn bà theo l i h n ng i xu ng mép gi ờ ắ ồ ố ườ ng. C hai b ng cùng ả ỗ
g c i đã kín n ố ổ ướ c đ y ăm p. Đ ng rác mùn tung bành ngay l i đi đã hót ầ ắ ố ố
s ch…Ngoài v ạ ườ n ng ườ i m đang lúi húi gi y nh ng búi c m c nham nh ẹ ẫ ữ ỏ ọ ở
V h n đang quét l i cái sân ợ ắ ạ
Ng ườ i đàn bà l ng l ng đi vào trong b p. Tràng nom th hôm nay khác ẳ ặ ế ị
l m, rõ ràng là ng ắ ườ i đàn bà hi n h u đúng m c. ề ậ ự [1]
Bước 3: Thông qua nh ng đo n trích tiêu bi u trong tác ph m, giáo viênữ ạ ể ẩ
nh n m nh v đ p n tính: đó là bi t đi u, ý t , giàu lòng t tr ng, bi t giấ ạ ẻ ẹ ữ ế ề ứ ự ọ ế ữ gìn nhân cách, đ m đang, tháo vát, chăm ch Đó cũng là ph m ch t t t đ pả ỉ ẩ ấ ố ẹ
c a ngủ ười ph n Vi t Nam. T đó, hình thành trong tâm h n các em ý th cụ ữ ệ ừ ồ ứ sâu s c v giá tr c a b n thân, đ c bi t là h c sinh n Đ nh hắ ề ị ủ ả ặ ệ ọ ữ ị ướng cho các
em nh ng hành đ ng và cách c x đúng m c, gi gìn v đ p thiên tính n ữ ộ ư ử ự ữ ẻ ẹ ữ
Bước 4: Giáo viên m r ng thêm m t s bi u hi n không phù h p, khôngở ộ ộ ố ể ệ ợ
đ p m t, đi ngẹ ắ ượ ạ ớc l i v i chu n m c chung c a xã h i n gi i hi n nay.ẩ ự ủ ộ ở ữ ớ ệ
Đ c bi t là tình tr ng gây bè kéo cánh, b o l c h c đặ ệ ạ ạ ự ọ ường, văng t c ch iụ ử
b y, yêu theo phong trào, đánh m t b n thân, s ng đua đòi… m t b ph nậ ấ ả ố ở ộ ộ ậ
h c sinh n Giúp các em nh n th c đọ ữ ậ ứ ược thiên tính n , có ý th c gi gìn vữ ứ ữ ẻ
đ p nhân cách c a chính mình.ẹ ủ
2.3.2.6. L phép, có văn hóa trong giao ti p và ng xễ ế ứ ử
Bước 1: Th v n là m t ngị ố ộ ười ph n ý t , bi t đi u nh ng chính cái đóiụ ữ ứ ế ề ư
đã khi n th lu m t t c , th tr nên chua chát, đanh đá, cong c n v i l i giaoế ị ờ ấ ả ị ở ớ ớ ố
ti p không m y l ch s trong l n th hai g p Tràng:ế ấ ị ự ầ ứ ặ
L n th hai, Tràng v a tr hàng xong, ng i u ng n ầ ứ ừ ả ồ ố ướ ở ổ c c ng ch t nh ợ ỉ thì th đâu s m s p ch y đ n. Th đ ng tr ị ở ầ ậ ạ ế ị ứ ướ c m t h n s ng s a nói: ặ ắ ư ỉ
Điêu! Ng ườ i th mà điêu! ế [1]
Bước 2: Ch ra s thay đ i trong giao ti p và ng x c a th v i bà c T :ỉ ự ổ ế ứ ử ủ ị ớ ụ ứ
Bà lão ph p ph ng b ấ ỏ ướ c theo con vào nhà. Đ n gi a sân bà lão đ ng s ng ế ữ ứ ữ
l i, bà lão càng ng c nhiên h n. Quái, sao l i có ng ạ ạ ơ ạ ườ i đàn bà nào trong y ở ấ
nh ? Ng ỉ ườ i đàn bà nào l i đ ng ngay đ u gi ạ ứ ầ ườ ng th ng con mình th kia? ằ ế Sao l i chào mình b ng u? ạ ằ
…Bà lão l p c p b ậ ậ ướ c vào. Ng ườ i đ n bà t ầ ưở ng bà lão già c , th c t ả ị ấ
ti ng chào l n n a: ế ầ ữ
Trang 14 U đã v ! ề ạ [1]
Bước 3: Giáo viên c n ch rõ l i giao ti p c a th khi g p Tràng d cầ ỉ ố ế ủ ị ặ ở ố
t nh. Th cong c n, đanh đá, không h i han trỉ ị ơ ỏ ước sau. T t c đ u xu t phát tấ ả ề ấ ừ cái đói Th nh ng k t khi theo Tràng tr v , th đã có s thay đ i r t l n.ế ư ể ừ ở ề ị ự ổ ấ ớ
B n tính ngày thả ường c a th v n không ph i là nh ng gì ta th y B n tínhủ ị ố ả ữ ấ ả ngày thường c a th v n không ph i là nh ng gì ta th y khi nói chuy n v iủ ị ố ả ữ ấ ệ ớ Tràng. Th v n bi t gi gìn, v n ý th c đị ẫ ế ữ ẫ ứ ượ ễc l nghĩa trong giao ti p v iế ớ
người trên. Giáo viên phân tích cho h c sinh th y đọ ấ ược thái đ ng x lộ ứ ử ễ phép c a th trủ ị ước bà c T Đ ng th i, giáo d c h c sinh v thái đ l phépụ ứ ồ ờ ụ ọ ề ộ ễ trong giao ti p v i ông bà, cha m , th y cô và nh ng ngế ớ ẹ ầ ữ ườ ới l n tu i.ổ
Bước 4: Giáo d c h c sinh v văn hóa trong giao ti p, ng x Trụ ọ ề ế ứ ử ước khi nói, m i ngỗ ườ ầi c n ph i suy nghĩ và cân nh c l i nói c a mình cho phù h pả ắ ờ ủ ợ
v i đ i tớ ố ượng và hoàn c nh. Đ ng th i, giáo viên m r ng thêm v l i ngả ồ ờ ở ộ ề ố ứ
x và nh ng hành vi không đ p m t c a m t b ph n gi i tr hi n nay: th yử ữ ẹ ắ ủ ộ ộ ậ ớ ẻ ệ ấ
ngườ ới l n làm ng không chào h i, ăn nói c c l c v i ngơ ỏ ộ ố ớ ười trên, vô l v iễ ớ
th y cô, cha m , văng t c, ch i b y n i công c ng… ầ ẹ ụ ử ậ ơ ộ
2.3.2.7. Nén n i đau cá nhân, gieo hi v ng và ni m tin vào lòng ngỗ ọ ề ười khác
Bước 1: Ni m tin và hi v ng trong cu c s ng đã làm nên phép màu kìề ọ ộ ố
di u, nó hệ ướng con ngườ ế ươi đ n t ng lai tươi sáng, ti p thêm ngh l c đ conế ị ự ể
ngườ ượi v t qua khó khăn:
Nhà ta thì nghèo con V ch ng chúng mày li u mà b o nhau làm ăn. R i ạ ợ ồ ệ ả ồ may ra ông gi i cho khá…Bi t th nào h con, ai giàu ba h , ai khó ba đ i? ờ ế ế ở ọ ờ
Có ra r i con cái chúng mày v sau ồ ề
…B a c m ngày đói trông th t th m h i. Gi a cái m t rách có đ c m t ữ ơ ậ ả ạ ữ ẹ ộ ộ lùm rau chu i thái r i, và m t đĩa mu i ăn v i cháo, nh ng c nhà đ u ăn r t ố ố ộ ố ớ ư ả ề ấ ngon lành. Bà c v a ăn, v a k chuy n làm ăn, gia c nh v i con dâu. Bà lão ụ ừ ừ ể ệ ả ớ nói toàn chuy n vui, toàn chuy n sung s ệ ệ ướ ng v sau này: ề
Tràng Khi nào có ti n ta mua l y đôi gà. Tao tính r ng cái ch đ u ạ ề ấ ằ ỗ ầ
b p kia làm cái chu ng gà thì ti n quá. Này ngo nh đi ngo nh l i ch m y ế ồ ệ ả ả ạ ả ấ
l i có đàn gà ngay cho mà xem… ạ [1]
Bước 2: Trong tác ph m, tâm lí c a bà c T đẩ ủ ụ ứ ược di n bi n vô cùngễ ế
ph c t p. Ngứ ạ ười m nghèo y ai oán, xót thẹ ấ ương cho s ki p c a con mình.ố ế ủ Tuy v y, bà c nén n i đau, n i bu n, s t i ph n vào trong đ t o không khíậ ố ỗ ỗ ồ ự ủ ậ ể ạ
đ m m, vui v trong gia đình. Giáo viên phân tích đ h c sinh th y đầ ấ ẻ ể ọ ấ ượ c
t m lòng th m th o, yêu thấ ơ ả ương con c a ngủ ười m nghèo y. Nh ng câu nóiẹ ấ ữ
c a bà c T : “ủ ụ ứ Bi t th nào h con, ai giàu ba h , ai khó ba đ i? Có ra r i ế ế ở ọ ờ ồ con cái chúng mày v sau”, “khi nào có ti n ta mua l y đôi gà. Tao tính r ng ề ề ấ ằ cái ch đ u b p kia làm cái chu ng gà thì ti n quá. Này ngo nh đi ngo nh l i ỗ ầ ế ồ ệ ả ả ạ
ch m y l i có đàn gà ngay cho mà xem”. Bà lão nói toàn chuy n vui, toàn ả ấ ạ ệ chuy n sung s ệ ướ ng v sau này ề ”. Gi a c n đói khát, ữ ơ bà v n an i, đ ng viên, ẫ ủ ộ
Trang 15gieo hi v ng, th p lên ni m tin cho con mình đ chúng l c quan v ọ ắ ề ể ạ ươ n lên
kh i hoàn c nh ỏ ả
Bước 3: Giáo viên đ a ra m t s minh ch ng ngoài cu c s ng nh :ư ộ ố ứ ộ ố ư
Nh ng con ngữ ười đang đ i di n v i b nh t t, cái ch t, h v n khôngố ệ ớ ệ ậ ế ọ ẫ
H n đã có m t gia đình. H n s cùng v sinh con đ cái đ y. Cái nhà ắ ộ ắ ẽ ợ ẻ ở ấ
nh cái t m che m a che n ng. M t ngu n vui s ư ổ ấ ư ắ ộ ồ ướ ng ph n ch n đ t ng t ấ ấ ộ ộ tràn ng p trong lòng. Bây gi h n m i th y h n nên ng ậ ờ ắ ớ ấ ắ ườ i, h n th y h n có ắ ấ ắ
b n ph n ph i lo l ng cho v con sau này. H n xăm xăm ch y ra gi a sân, ổ ậ ả ắ ợ ắ ạ ữ
h n cũng mu n làm vi c gì đ d ph n tu s a l i căn nhà ắ ố ệ ể ự ầ ử ạ
…Bà lão xăm x n thu d n, quét t ắ ọ ướ c nhà c a. Hình nh ai n y đ u có ý ử ư ấ ề nghĩ r ng thu x p c a nhà cho quang qu , n n n p thì cu c đ i h có th ằ ế ử ẻ ề ế ộ ờ ọ ể khác đi, làm ăn có c kh m khá h n. ơ ấ ơ [1]
Bước 2: Ch ra đo n văn th hi n s c m thông, th u hi u, bi t s chiaỉ ạ ể ệ ự ả ấ ể ế ẻ khó khăn c a nh ng thành viên trong gia đình bà c T :ủ ữ ụ ứ
Chè đây. – Bà lão múc ra m t bát – Chè khoán đây, ngon đáo đ c ộ ể ơ
Ng ườ i con dâu đón l y cái bát, đ a lên m t nhìn, hai con m t th t i l i ấ ư ắ ắ ị ố ạ
Th đi m nhiên và vào mi ng. Tràng c m cái bát th hai m đ a cho, ng ị ề ệ ầ ứ ẹ ư ườ i
m v n t ẹ ẫ ươ ườ i c i, đon đ : ả
Cám đ y mày , hì. Ngon đáo đ , c th ăn mà xem. Xóm ta kh i nhà ấ ạ ể ứ ử ố
ch ng có cám mà ăn đ y ẳ ấ
Tràng c m đôi đũa, g t m t mi ng b v i vào mi ng. M t h n chun ầ ợ ộ ế ỏ ộ ệ ặ ắ ngay l i, mi ng cám đ ng chát và ngh n b trong c B a c m t đ y không ạ ế ắ ẹ ứ ổ ữ ơ ừ ấ
ai nói câu gì, h c m đ u ăn cho xong l n, h tránh nhìn m t nhau. M t n i ọ ắ ầ ầ ọ ặ ộ ỗ
t i h n lên vào tâm trí m i ng ủ ờ ọ ườ [1] i.
Bước 3: Giáo viên phân tích cho h c sinh th y rõ s thay đ i và chuy nọ ấ ự ổ ể
bi n trong suy nghĩ n i Tràng. T m t con ngế ơ ừ ộ ười ng ngh ch, không đ ý gìờ ệ ể
đ n căn nhà c a mình, Tràng đã d n nh n ra đó chính là t m c a h n. H nế ủ ầ ậ ổ ấ ủ ắ ắ
c m th y mình ph i có trách nhi m đ tu s a l i căn nhà. Không ch Tràngả ấ ả ệ ể ử ạ ỉ
mà c th , bà c T cũng ý th c rõ đi u này. H cùng tham gia xây d ng, ýả ị ụ ứ ứ ề ọ ự
th c đứ ược trách nhi m c a b n thân trệ ủ ả ước gia đình
Đo n văn th 2: Giáo viên phân tích cho h c sinh th y đạ ứ ọ ấ ượ ự ấc s th u hi uể hoàn c nh thi u th n trong c n đói kh , h bi t đ ng c m, bi t cùng nhau sả ế ố ơ ổ ọ ế ồ ả ế ẻ chia nh ng đ ng cay trong cu c s ng.ữ ắ ộ ố
Trang 16Bước 4: Giáo viên m r ng đ n m t s bi u hi n c a l i s ng ích k , vôở ộ ế ộ ố ể ệ ủ ố ố ỉ
c m trả ước nh ng khó khăn c a gia đình, lữ ủ ười bi ng trong lao đ ng, thíchế ộ
hưởng th , vô trách nhi m, l i, s ng th v i nh ng v t v , khó khăn c aụ ệ ỷ ạ ố ờ ơ ớ ữ ấ ả ủ gia đình, không bi t s chia mà ch bi t đòi h i, ph c v …nh m giáo d c h cế ẻ ỉ ế ỏ ụ ụ ằ ụ ọ sinh v cách s chia, có ý th c v b n ph n và trách nhi m c a b n thânề ẻ ứ ề ổ ậ ệ ủ ả
…Trong óc Tràng v n th y đám ng ẫ ấ ườ i đói và lá c đ bay ph p ph i… ờ ỏ ấ ớ [1]
B ướ c 2: Giáo viên phân tích đ h c sinh th y rõ suy nghĩ tích c c, hể ọ ấ ự ướ ng
v tề ương lai c a Tràng. Gi a b a c m th m h i c a ngày đói, ti ng tr ngủ ữ ữ ơ ả ạ ủ ế ố thúc thu vang lên t ng h i d n d p. Qua câu chuy n c a th , Tràng v raế ừ ồ ồ ậ ệ ủ ị ỡ nhi u đi u trong suy nghĩ. Hình nh cu i cùng k t thúc tác ph m gieo vàoề ề ả ố ế ẩ lòng ngườ ọi đ c m t ni m tin: r t có th Tràng s là m t trong s đám ngộ ề ấ ể ẽ ộ ố ườ iđói đi trên đê S p, phá kho thóc c a Nh t. Đó là suy nghĩ nh ng nó s s mộ ủ ậ ư ẽ ớ
bi n thành hành đ ng th c ti n. Gi a c n đói khát, Tràng đang nh n th cế ộ ự ễ ữ ơ ậ ứ đúng đ n, hắ ướng t i nh ng đi u t t đ p trong tớ ữ ề ố ẹ ương lai
Bước 3: Giáo viên giáo d c h c sinh v cách s ng, trân tr ng c h i đụ ọ ề ố ọ ơ ộ ể
ch ng minh b n lĩnh c a mình; bi t vứ ả ủ ế ươn lên vượt lên trên khó khăn, thử thách trong cu c s ng; luôn hộ ố ướng t i nh ng đi u t t đ p trong tớ ữ ề ố ẹ ương lai…2.4. Hi u qu sáng ki n kinh nghi m ệ ả ế ệ
* Đ i v i ho t đ ng giáo d c ố ớ ạ ộ ụ :
Đ tài ề “Nâng cao hi u qu b i d ệ ả ồ ưỡ ng ph m ch t đ o đ c cho h c ẩ ấ ạ ứ ọ sinh l p 12 thông qua đo n trích “V nh t” (Kim Lân)” ớ ạ ợ ặ giúp các em h cọ sinh nh n th c đúng đ n, tu dậ ứ ắ ưỡng ph m ch t đ o đ c c a mình nh m đ tẩ ấ ạ ứ ủ ằ ạ
hi u qu cao h c t p và giao ti p.ệ ả ọ ậ ế
Thu n l i ậ ợ :
Sau khi v n d ng đ tài này tôi nh n th y đa s h c sinh nh n th cậ ụ ề ậ ấ ố ọ ậ ứ đúng đ n v nh ng ph m ch t đ o đ c c n có trong m i con ngắ ề ữ ẩ ấ ạ ứ ầ ỗ ười. T đó,ừ
hướng các em vào ng x có văn hóa trong giao ti p. ứ ử ế Không ch riêng đ iỉ ố
v i tác ph m này mà h u h t các tác ph m khác, tôi đ u k t h p cớ ẩ ở ầ ế ẩ ề ế ợ ả
vi c d y ch và d y ngệ ạ ữ ạ ười, d y ki n th c và d y k năng s ng cho h cạ ế ứ ạ ỹ ố ọ sinh. Trong các năm tôi nh n th y m t k t qu rõ r t. Nh ng l p mà tôi đ cậ ấ ộ ế ả ệ ữ ớ ượ
tr c ti p gi ng d y còn t n t i r t ít nh ng bi u hi n thi u văn hóa trong ngự ế ả ạ ồ ạ ấ ữ ể ệ ế ứ
x H u h t các em đã có s trử ầ ế ự ưởng thành vượ ật b c v nh n th c, v l i ănề ậ ứ ề ờ