S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HOÁ Ở Ụ Ạ
TR ƯỜ NG THPT YÊN Đ NH 3 Ị
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
NÂNG CAO CH T L Ấ ƯỢ NG GI H C KHI D Y CÁC BÀI Ờ Ọ Ạ
TH C HÀNH CH Ự ƯƠ NG OXI L U HU NH Ư Ỳ
BAN C B N B NG PH Ơ Ả Ằ ƯƠ NG PHÁP HO T Đ NG Ạ Ộ
Trang 2M C L CỤ Ụ
1. M Đ U Ở Ầ 2
Nguyên t c th c hi n: ắ ự ệ 4
Các hình th c t ch c thí nghi m th c ứ ổ ứ ệ ự hành: 4
2.1.2. Phương pháp dạy h c theo nhómọ 5
C u trúc chung c a quá trình d y h c theoấ ủ ạ ọ nhóm 6
Vai trò c a giáo viên trong ho t đ ngủ ạ ộ nhóm 6
2.2 Th c tr ng v n đ trự ạ ấ ề ước khi áp d ng sáng ki n kinhụ ế nghi m 8ệ
2.2.1 V h c sinh: ề ọ 8
2.2.2 V giáo viên: ề 8
2.2.3. V c s v t ch t: ề ơ ở ậ ấ 8
Trang 32.3 Các sáng ki n kinh nghi m ho c các gi i pháp đã s d ng đ gi i quy tế ệ ặ ả ử ụ ể ả ế
v nấ
đ 8ề2.4 Hi u qu c a sáng ki n kinh nghi m ệ ả ủ ế ệ 16
3. K T LU NẾ Ậ VÀ KI N NGH 18Ế Ị3.1 K T LU N 18Ế Ậ3.2. KI N NGH 18Ế Ị TÀI LI U THAM KH O 19Ệ Ả
1. M Đ UỞ Ầ
1.1 LÝ DO CH N Đ TÀI.Ọ Ề
Giáo d c th k XXI đang đ ng trụ ế ỷ ứ ước nh ng c h i và thách th c l n.ữ ơ ộ ứ ớ
S phát tri n nh y v t ự ể ả ọ c a khoa h c và công ngh , đ c bi t là công nghủ ọ ệ ặ ệ ệ thông tin và truy n thông đang đ a nhân lo i bề ư ạ ước đ u quá đ sang n n kinhầ ộ ề
t tri th c. Xu th h i nh p toàn c u hóa, dân ch hóa, đ i chúng hóa m nhế ứ ế ộ ậ ầ ủ ạ ạ
m đang di n ra trên th gi i tác đ ng đ n s phát tri n c a đ t nẽ ễ ế ớ ộ ế ự ể ủ ấ ước ta
Đ đáp ng yêu c u ngày càng cao c a n n kinh t xã h i, toànể ứ ầ ủ ề ế ộ ngành giáo d c đang n l c đ i m i phụ ỗ ự ổ ớ ương pháp d y h c theo hạ ọ ướng tích
c c, phát huy t i đa kh năng t h c c a h c sinh, t ng bự ố ả ự ọ ủ ọ ừ ước rèn luy n tệ ư duy đ c l p nh m t o ra nh ng l p ngộ ậ ằ ạ ữ ớ ười năng đ ng sáng t o, giàu tính nhânộ ạ văn đáp ng đứ ược yêu c u c a th i đ i.ầ ủ ờ ạ
Trong nh ng năm g n đây Đ ng và Nhà nữ ầ ả ước đã quan tâm nhi u đ nề ế
n n giáo d c. Do đó giáo d c THPT đã có nhi u đ i m i . Đ c bi t làề ụ ụ ề ổ ớ ặ ệ
phương pháp d y h c đang đạ ọ ược quan tâm và coi tr ng trong t t c các mônọ ấ ả
h c. Phọ ương pháp d y h c c a giáo viên có nh hạ ọ ủ ả ưởng không nh đ nỏ ế
3
Trang 4phương pháp h c t p c a h c sinh, do đó s chuy n bi n trong vi c đ i m iọ ậ ủ ọ ự ể ế ệ ổ ớ
phương pháp gi ng d y c a giáo viên là h t s c c n thi t. ả ạ ủ ế ứ ầ ế
Đ góp ph n nâng cao ch t lể ầ ấ ượng gi ng d y môn Hoá h c trả ạ ọ ở ườ ngTHPT có nhi u giáo viên đã tích c c đ i m i phề ự ổ ớ ương pháp trong gi ng d y cóả ạ nhi u nh ng kinh nghi m hay. Nh ng t p chung ch y u trong các gi nghiênề ữ ệ ư ậ ủ ế ờ
c u lý thuy t. Trong khi đó gi th c hành đòi h i khái quát, c ng c ki nứ ế ờ ự ỏ ủ ố ế
th c , phát tri n t duy t ng h p, rèn kĩ năng kĩ x o cho h c sinh c v líứ ể ư ổ ợ ả ọ ả ề thuy t và th c ti n l i thì ít đế ự ễ ạ ược giáo viên quan tâm
Xu t phát t lí do trên tôi đã ch n đ tài ấ ừ ọ ề “Nâng cao ch t lấ ượng giờ
h c khi d y các bài th c hành chọ ạ ự ương oxi l u hu nh ban c b n b ngư ỳ ơ ả ằ
phương pháp ho t đ ng nhóm”ạ ộ v i mong mu n đ tài c a mình s gópớ ố ề ủ ẽ
ph n thi t th c vào vi c đ i m i phầ ế ự ệ ổ ớ ương pháp d y h c.ạ ọ
1.2 M C ĐÍCH NGHIÊN C U.Ụ Ứ
M c đích c a đ tài này là làm th nào đ kích thích h c sinh thíchụ ủ ề ế ể ọ
h c Hóa h c và thích làm thí nghi m Hóa h c. Qọ ọ ệ ọ ua đó làm n i b t m i liênổ ậ ố
h gi a các ki n th c v i nhau, giúp h c sinh v n d ng ki n th c nhi u l nệ ữ ế ứ ớ ọ ậ ụ ế ứ ề ầ
đ các em nh k và hi u ki n th c v ng ch c, sâu s c h n.ể ớ ỹ ể ế ứ ữ ắ ắ ơ
Hình thành và c ng c t duy hóa h c v s bi n đ i ch t, cácủ ố ư ọ ề ự ế ổ ấ
hi n tệ ượng hóa h c đ c tr ng t đó d đoán và gi i thích hi n tọ ặ ư ừ ự ả ệ ượng thí nghi m …ệ
1.3 Đ I TỐ ƯỢNG NGHIÊN C U.Ứ
Đ tài đề ược áp d ng cho h u h t các em h c sinh l p 10 trụ ầ ế ọ ớ ường THPT Yên
Thu th p các t li u có liên quan đ n đ tài: Sách giáo khoa Hoa hoc, các bàiậ ư ệ ế ề ́ ̣
h c có làm thí nghi m, các sách tham kh o v phọ ệ ả ề ương pháp d y Hoa hoc.ạ ́ ̣
Phương pháp đi u tra s ph mề ư ạ
Tham kh o ý ki n cũng nh phả ế ư ương pháp gi ng d y Hoa hoc c a đ ngả ạ ́ ̣ ủ ồ nghi p thông qua các bu i h p chuyên đ ,d gi thăm l p.ệ ổ ọ ề ự ờ ớ
L y th c nghi m vi c gi ng d y Hoa hoc trên l p đ c bi t là nh ng bài h cấ ự ệ ệ ả ạ ́ ̣ ở ớ ặ ệ ữ ọ Hoa hoc có thí nghi m đ tìm ra h ng rèn kĩ năng làm thí nghi m cho các eḿ ̣ ệ ể ướ ệ
Trang 5Vai trò c a thí nghi m th c hành.ủ ệ ự
B môn hóa h c g n li n v i th c ti n thông qua các s v t hi n tộ ọ ắ ề ớ ự ễ ự ậ ệ ượng trong
th gi i t nhiên và nhi u ng d ng c a nó trong kĩ thu t và đ i s ng. Đi uế ớ ự ề ứ ụ ủ ậ ờ ố ề
đó giúp ngườ ọi h c có h ng thú, hi u bi t các qui lu t c a nó và bi t cách ngứ ể ế ậ ủ ế ứ
d ng vào trong th c ti n c a cu c s ng.ụ ự ễ ủ ộ ố
Thí nghi m th c hành ( g i t t là thí nghi m) trong chệ ự ọ ắ ệ ương trình c a các bủ ộ môn khoa h c th c nghi m nói chung và môn hóa h c nói trong trọ ự ệ ọ ường THPT
nh m m c đích:ằ ụ
Giúp HS hi u bi t sâu s c h n các khái ni m, hi n tể ế ắ ơ ệ ệ ượng, gi i thích đả ược các
hi n tệ ượng x y ra trong th gi i t nhiên và xung quanh ta; giúp HS c ng cả ế ớ ự ủ ố
và kh c sâu nh ng ki n th c, kĩ năng th c hành; giúp HS tin tắ ữ ế ứ ự ưởng vào chân lí khoa h c.ọ
Giúp HS hình thành nh ng ph m ch t c a ngữ ẩ ấ ủ ười nghiên c u khoa h c thôngứ ọ qua nh ng kĩ năng th c nghi m và các thao tác t duy logic.ữ ự ệ ư
Vì v y, coi tr ng thí nghi m th c hành đ i v i các b môn khoa h c th cậ ọ ệ ự ố ớ ộ ọ ự nghi m nói chung và môn hóa h c nói riêng trong nhà trệ ọ ường ph thông làổ
đ nh hị ướng lâu dài và v ng ch c cho m c tiêu đào t o theo đ nh hữ ắ ụ ạ ị ướng: Chuy n m nh t giáo d c ch y u là truy n th ki n th c sang phát tri nể ạ ừ ụ ủ ế ề ụ ế ứ ể
ph m ch t và năng l c ngẩ ấ ự ườ ọi h c, đ m b o hài hòa gi a “ d y ch ”, “ d yả ả ữ ạ ữ ạ
người” và ti p c n ngh nghi p, đ ng th i đ i m i phế ậ ề ệ ồ ờ ổ ớ ương pháp là hình th cứ
t ch c giáo d c ( Ngh quy t 29/NQ TW l n th 8 khóa XI).ổ ứ ụ ị ế ầ ứ
Nh ng yêu c u s ph m đ i v i thí nghi m th c hành [6]ữ ầ ư ạ ố ớ ệ ự
Đ thí nghi m th c hành đ t để ệ ự ạ ược nhi m v và m c đích đ ra (là c ng cệ ụ ụ ề ủ ố
ki n th c HS đã lĩnh h i đế ứ ộ ược trong các gi h c trờ ọ ước đó và rèn luy n kĩ x oệ ả
v kĩ thu t thí nghi m hóa h c, c n đ m b o đề ậ ệ ọ ầ ả ả ược các yêu c u sau đây:ầ
Gi h c thí nghi m th c hành c n đ ờ ọ ệ ự ầ ượ c chu n b th t t t ẩ ị ậ ố
Giáo viên ph i t ch c cho HS nghiên c u trả ổ ứ ứ ước b n hả ướng d n làm thíẫ nghi m th c hành (trong sách ho c do giáo viên so n ra). Căn c vào n i dungệ ự ặ ạ ứ ộ
c a gi th c hành, giáo viên c n làm trủ ờ ự ầ ước các thí nghi m đ vi t b n hệ ể ế ả ướ ng
d n đẫ ược c th , chính xác, phù h p v i th c t , đi u ki n thi t b c aụ ể ợ ớ ự ế ề ệ ế ị ủ phòng thí nghi m. C n c g ng chu n b nh ng phòng riêng dành cho các giệ ầ ố ắ ẩ ị ữ ờ thí nghi m th c hành hay phòng th c hành hóa h c.ệ ự ự ọ
T t c các d ng c , hóa ch t c n dùng ph i đấ ả ụ ụ ấ ầ ả ượ ắc s p x p trế ước trên bàn h cọ sinh đ các em không ph i đi l i tìm ki m các th c n thi t.ể ả ạ ế ứ ầ ế
Đ i v i nh ng l p l n đ u tiên vào phòng th c hành thí nghi m, giáo viênố ớ ữ ớ ầ ầ ự ệ
c n gi i thi u nh ng đi m chính trong n i quy c a phòng th c hành:ầ ớ ệ ữ ể ộ ủ ự
H c sinh ph i chu n b trọ ả ẩ ị ướ ởc nhà, nghiên c u b n hứ ả ướng d n, xem l i cácẫ ạ bài h c có thí nghi m th c hành.ọ ệ ự
Ph i th c hi n đúng các quy t c phòng đ c, phòng cháy và b o qu n d ngả ự ệ ắ ộ ả ả ụ
c hóa ch t.ụ ấ
Trên bàn thí nghi m không đệ ược đ các đ dùng riêng nh c p, sách v , mũể ồ ư ặ ở nón,
5
Trang 6 Ph i ti t ki m hóa ch t khi làm thí nghi m.ả ế ệ ấ ệ
Trong khi làm thí nghi m không đệ ược nói chuy n n ào, không đệ ồ ược đi l iạ
m t tr t t , không đấ ậ ự ượ ự ộc t đ ng l y các d ng c hóa ch t các bàn khác màấ ụ ụ ấ ở không dùng kaliclorat
Khi làm xong thí nghi m, ph i r a s ch chai l , ng nghi m và s p x pệ ả ử ạ ọ ố ệ ắ ế
d ng c , bàn gh vào ch quy đ nh.ụ ụ ế ỗ ị
Ph i đ m b o an toàn ả ả ả
Nh ng thí nghi m v i các ch t n , v i các ch t đ c, v i m t s axit đ c v.v ữ ệ ớ ấ ổ ớ ấ ộ ớ ộ ố ặ thì không nên cho h c sinh làm, n u cho làm thì h t s c chú ý theo dõi, nh cọ ế ế ứ ắ
nh đ đam b o an toàn tuy t đ i. ở ể ả ệ ố
Các thí nghi m ph i đ n gi n t i m c t i đa nh ng đ ng th i ph i rõ ràng ệ ả ơ ả ớ ứ ố ư ồ ờ ả Các d ng c thí nghi m cũng ph i đ n gi n, tuy nhiên c n đ m b o chínhụ ụ ệ ả ơ ả ầ ả ả xác, mĩ thu t phù h p v i yêu c u v m t s ph m. Khi ch n thí nghi mậ ợ ớ ầ ề ặ ư ạ ọ ệ
th c hành, giáo viên c n tính đ n tác d ng c a các thí nghi m đó t i vi c hìnhự ầ ế ụ ủ ệ ớ ệ thành kĩ năng, kĩ x o cho h c sinh.ả ọ
Ph i đ m b o và duy trì đ ả ả ả ượ c tr t t trong l p khi làm thí nghi m ậ ự ớ ệ Gi thíờ nghi m th c hành không th đ t k t qu t t n u h c sinh m t tr t t , ít ngheệ ự ể ạ ế ả ố ế ọ ấ ậ ự
ho c không nghe th y nh ng l i ch d n, nh n xét c a giáo viên. ặ ấ ữ ờ ỉ ẫ ậ ủ
Giáo viên ph i theo dõi sát công vi c c a h c sinh ả ệ ủ ọ
Giáo viên chú ý t i k thu t thí nghi m c a các em và tr t t chung c a l p,ớ ỹ ậ ệ ủ ậ ự ủ ớ giúp đ k p th i các nhóm lúc c n thi t. Không nên làm thay cho h c sinh;ỡ ị ờ ầ ế ọ không nên can thi p vào công vi c c a các em ho c h i h không c n thi t.ệ ệ ủ ặ ỏ ọ ầ ế Tuy v y, cũng không nên th , không giúp đ cho h c sinh, không ch choậ ờ ơ ỡ ọ ỉ
h c sinh th y nh ng sai l m, thi u sót.ọ ấ ữ ầ ế
Nguyên t c th c hi n:ắ ự ệ
Th c hi n phự ệ ương pháp này ph i tuân th nguyên t c sau:ả ủ ắ
Thí nghi m do t tay h c sinh ti n hành dệ ự ọ ế ướ ự ưới s h ng d n c a giáo viên. ẫ ủ
Thí nghi m đ n gi n, d làm, ít thao tác và nhanh cho hi n tệ ơ ả ẽ ệ ượng rõ ràng
Thí nghi m không đ c h i ho c d cháy n ệ ộ ạ ặ ễ ổ
Nêu cao tinh th n k lu t trong phòng th c hành.ầ ỉ ậ ự
Thí nghi m th c hành lo i ph i h p. ệ ự ạ ố ợ
Trong hình th c t ch c này h c sinh đ c chia thành nhi u nhóm khác nhau, m iứ ổ ứ ọ ượ ề ỗ nhóm ch làm thí nghi m m t ph n đ tài trong th i gian nh nhau, sau đó ph iỉ ệ ộ ầ ề ờ ư ố
h p các k t qu c a các nhóm l i s đ c k t qu cu i cùng c a đ tài.ợ ế ả ủ ạ ẽ ượ ế ả ố ủ ề
Thí nghi m vui ệ
Trang 7Giáo viên hướng d n h c sinh làm thí nghi m vui v i m c đích c ng c bàiẫ ọ ệ ớ ụ ủ ố
h c, gây h ng thú, t o ni m say mê h c t p.V i môn hóa h c, các thí nghi mọ ứ ạ ề ọ ậ ớ ọ ệ vui ch y u là các thí nghi m ph c t p ho c đòi h i hóa ch t khó ki m. Tuyủ ế ệ ứ ạ ặ ỏ ấ ế nhiên nên t n d ng nh ng thí nghi m có th làm nhà đ h c sinh t ti nậ ụ ữ ệ ể ở ể ọ ự ế hành nhà (thí nghi m th c hành ngoài l p) [6]ở ệ ự ớ
2.1.2. Phương pháp d y h c theo nhóm.[4]ạ ọ
Trong phương pháp ho t đ ng nhóm n i lên m i quan h giao ti p h c sinh ạ ộ ổ ố ệ ế ọ
h c sinh. Thông qua th o lu n, tranh lu n trong t p th , ý ki n c a m iọ ả ậ ậ ậ ể ế ủ ỗ cá nhân được đi u ch nh, qua đó ngề ỉ ườ ọi h c nâng mình lên m t trình đ m i.ộ ộ ớ
Ho t đ ng trong t p th nhóm s làm cho t ng thành viên quen d n v i sạ ộ ậ ể ẽ ừ ầ ớ ự phân công h p tác trong lao đ ng xã h i, phát tri n tình b n, ý th c t ch cợ ộ ộ ể ạ ứ ổ ứ
k lu t, ý th c c ng đ ng. Mô hình này nh m chu n b cho h c sinh thíchỷ ậ ứ ộ ồ ằ ẩ ị ọ
ng v i đ i s ng xã h i trong đó m i ng i s ng và làm vi c theo phân công,
h p tác v i t p th c ng đ ng.ợ ớ ậ ể ộ ồ
Vi c h c nhóm t o đi u ki n cho các em tho i mái h n, m nh d n h n, t oệ ọ ạ ề ệ ả ơ ạ ạ ơ ạ
c m giác g n gũi thân thi n nh đang trao đ i ch không ph i là gò ép h cả ầ ệ ư ổ ứ ả ọ
t p. Tr em v n a quan sát, tò mò, thích nh n xét, so sánh, thích đậ ẻ ố ư ậ ược vui
ch i, thi đua đ tr thành ngơ ể ở ười chi n th ng.ế ắ
Tuy nghiên phương pháp này còn b h n ch b i không gian ch t h p c aị ạ ế ở ậ ẹ ủ
l p h c, b i th i gian h n đ nh cho m t ti t h c, giáo viên ph i m t nhi uớ ọ ở ờ ạ ị ộ ế ọ ả ấ ề
th i gian chu n b đ dùng và thi t k nhi m v cho nhóm , t ch c m t cáchờ ẩ ị ồ ế ế ệ ụ ổ ứ ộ
h p lí và h c sinh đã quen v i ho t đ ng này thì m i có k t qu t t. ợ ọ ớ ạ ộ ớ ế ả ố
Do v y giao viên ngai đôi m i, ngai day hoc theo nhom Co giao viên tô ch cậ ́ ̣ ̉ ớ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ́ ̉ ư ́hoat đông nhom chi mang tinh hinh th c, ch a phu h p v i nôi dung bai daỵ ̣ ́ ̉ ́ ̀ ứ ư ̀ ợ ớ ̣ ̀ ̣
d n đ n k t qu ch a cao. M t s giáo viên tr nhi t tình hẫ ế ế ả ư ộ ố ẻ ệ ưởng ng songứ
ch a có nhi u kinh nghiêm trong vi c t ch cho t đ ng nhóm. Trong khi đóư ề ệ ổ ứ ạ ộ
đa s h c sinh đố ọ ược h i thì các em đ u tr l i thích đỏ ề ả ờ ược h c theo nhóm.ọ
C u trúc chung c a quá trình d y h c theo nhóm [4]ấ ủ ạ ọ
LÀM VI C NHÓMỆ
Chu n b ch làm vi cẩ ị ỗ ệ
L p k ho ch làm vi cậ ế ạ ệ
Tho thu n quy t c làm vi cả ậ ắ ệ
Ti n hành gi i quy t nhi m vế ả ế ệ ụ
Chu n b báo cáo k t qu ẩ ị ế ả
Trang 8Qu n lí ho t đ ng nhóm (quan sát quá trình ho t đ ng nhóm, h tr và hả ạ ộ ạ ộ ỗ ợ ướ ng
d n khi c n thi t, khen ng i và đ ng viên HS). ẫ ầ ế ợ ộ
+ Người giáo viên ph i là ngả ười đi u đ ng các nhóm làm vi c.ề ộ ệ
+ Ph i quan sát và theo dõi ho t đ ng, công vi c c a t ng nhóm đ tìm raả ạ ộ ệ ủ ừ ể cách gi i quy t h p lý nh t.ả ế ợ ấ
+ Trong quá trình quan sát các nhóm làm vi c, ngệ ười giáo viên ph i phát hi n ả ệcác sai l m mà các nhóm m c ph i khi tham gia nhóm, nh ng sai l m mang ầ ắ ả ữ ầtính đi n hình và ch a để ư ượ ữc s a ch a đ cu i ph n th o lu n nhóm giáo viênữ ể ố ầ ả ậ
có nh n xét, góp ý.ậ
+ Giáo viên ph i nh c l i các ý ki n mà nhóm đã trình bày m t l n n a kh ngả ắ ạ ế ộ ầ ữ ẳ
Trang 9đ nh l i ý ki n c a nhóm đ nhóm c n b sung ý ki n hay không. Nh n ị ạ ế ủ ể ầ ổ ế ấ
m ng các khái ni m, các ý quan tr ng c a bài h c.ạ ệ ọ ủ ọ
+ Giáo viên tóm t t, t ng h p, liên k t các ý ki n c a t ng nhóm th o lu nắ ổ ợ ế ế ủ ừ ả ậ theo th t đ nêu b t đứ ự ể ậ ược n i dung bài h c.ộ ọ
+ Người giáo viên là ngườ ưới h ng d n và giúp đ các nhóm n u các nhóm cóẫ ỡ ế
Đ vi c ho t đ ng nhóm th c s có hi u qu ph i phân công nhi m v , quyể ệ ạ ộ ự ự ệ ả ả ệ ụ
đ nh th i gian rõ ràng và c th cho các nhóm. Nhóm trị ờ ụ ể ưởng đóng vai trò quan
tr ng nh t Nhóm trọ ấ ưởng ph i là ngả ười kh i đ ng bu i th o lu n nhóm b ngở ộ ổ ả ậ ằ cách t o m t b u không khí vào đ m t cách sinh đ ng, chân tình và th t sạ ộ ầ ề ộ ộ ậ ự
l i ý ki n c a nhóm cu i bu i th o lu n. ạ ế ủ ở ố ổ ả ậ
Vì v y c n hậ ầ ướng d n cho h c sinh ngay t nh ng l n đ u tiên làm vi cẫ ọ ừ ữ ầ ầ ệ theo nhóm theo các hình th c đ n khi quen vi c, các em ph i cùng nhau h pứ ế ệ ả ợ
s c đ hoàn thành nhi m v đứ ể ệ ụ ược giao
Khi làm vi c theo nhóm t các nhóm có quy n l a ch n cách th c hi n nàoệ ự ề ự ọ ự ệ
tu thích, sao cho khi nhóm trình bày ph i đ t đỳ ả ạ ược yêu c u tôi giao.ầ
Các thành viên trong nhóm thay phiên làm nhóm trưởng, th ký, báo cáo,… ư ở
m i l n làn vi c nhóm. V i phỗ ầ ệ ớ ương pháp này đ tránh h c sinh có th làmể ọ ể qua loa, hình th c, n u không có s ki m tra theo dõi c a giáo viên, m t sứ ế ự ể ủ ộ ố
em y u, th đ ng không ch u đ ng não, suy nghĩ, ho c thu c lòng đ c v t,ế ụ ộ ị ộ ặ ộ ọ ẹ không bày t ý ki n c a mình ngỏ ế ủ ượ ạc l i nh ng em nhanh nh n thì t quy tữ ẹ ự ế
đ nh v n đ mà không có s th o lu n trong nhóm. Vì th đ đ m b o choị ấ ề ự ả ậ ế ể ả ả
t t c h c sinh đ u tham gia làm vi c m t cách ch đ ng m t m t tôi khuy nấ ả ọ ề ệ ộ ủ ộ ộ ặ ế khích đ ng viên các em, nh t là các em còn nhút nhát, giao nhi m v choộ ấ ệ ụ nhóm trưởng qu n lí và theo dõi phân công các thành viên trong nhóm làmả
vi c. Khi giao vi c cho các nhóm tôi thệ ệ ường theo dõi quan sát , n u th y cácế ấ
em làm vi c chăm chú và sôi n i thì tôi yên tâm, n u các em làm vi c tr mệ ổ ế ệ ầ
ho c nh n nháo, lúng túng thì tôi hặ ố ướng d n, g i ý cho các em, tránh can thi pẫ ợ ệ quá sâu
9
Trang 10M t khác luôn cho các nhóm thi đua v i nhau qua b ng đi m làm vi c gi aặ ớ ả ể ệ ữ các nhóm, trong quá trình di n ra ho t đ ng nhóm, nhóm nào làm vi c t tễ ạ ộ ệ ố không gây n ào không có thành viên làm vi c riêng nhóm đó đồ ệ ược c ngộ
đi m và ngể ượ ạc l i, nhóm trưởng s ch u trách nhi m khi có b n trong nhómẽ ị ệ ạ không h p tác, đ tránh nhóm làm nhanh ch đ i s sinh ra nói chuy n, làmợ ể ờ ợ ẽ ệ
vi c riêng tôi cho các nhóm trệ ưởng có th ch n nhóm ki m tra chéo, hay traoể ọ ể
đ i thêm các thông tin có liên quan đ n bài h c t các nhóm khác.ổ ế ọ ừ
Nh ng h c sinh h c ch a t t tu theo bài tôi có th x p thành m t nhóm vàữ ọ ọ ư ố ỳ ể ế ộ
t là thành viên trong nhóm c a các em và có th luân phiên cho h c sinh gi iự ủ ể ọ ỏ làm nhóm trưởng ti p vai trò c a tôi còn tôi thì quan sát các nhóm làm vi c.ế ủ ệ2.2. Th c tr ng v n đ trự ạ ấ ề ước khi áp d ng sáng ki n kinh nghi mụ ế ệ
2.2.1 V h c sinh: ề ọ
Hóa h c là m t môn h c khó, tr u tọ ộ ọ ừ ượng, nhi u hi n tề ệ ượng ph c t p nên ph nứ ạ ầ
l n các em có tâm lí s h c b môn. Bên c nh đó theo chớ ợ ọ ộ ạ ương trình đ i m iổ ớ sách giáo khoa Hoa hoc nh hi n nay ph n l n các ti t d y Hoa hoc đ u có thí́ ̣ ư ệ ầ ớ ế ạ ́ ̣ ề nghi m h c sinh r t thích làm thí nghi m nh ng kĩ năng th c hành và x lí k tệ ọ ấ ệ ư ự ử ế
qu thí nghi m c a các còn r t lúng túng, ch a bi t d đoán hi n tả ệ ủ ấ ư ế ự ệ ượng và
gi i thích hi n tả ệ ượng, th m chí có th b nguy hi m do hóa ch t và d ng c bậ ể ị ể ấ ụ ụ ị
v T lí thuy t áp d ng vào th c t còn ch a t tin, ch a thành th o.ỡ ừ ế ụ ự ế ư ự ư ạ
2.2.2 V giáo viên:ề
M t s giáo viên thì ng i d y th c hành vì nó có nhi u thí nghi m mà giáoộ ố ạ ạ ự ề ệ viên nghiên c u ch a kĩ các phứ ư ương pháp d y thí nghi m Hoa hoc nên v nạ ệ ́ ̣ ẫ còn lúng túng trong cách t ch c hổ ứ ướng d n h c sinh làm thí nghi m. M t sẫ ọ ệ ộ ố giáo viên khác l i ng i không cho h c sinh th c hành thí nghi m mà ch giáoạ ạ ọ ự ệ ỉ viên làm cho h c sinh quan sát vì kĩ năng làm c a các em quá ch m nhọ ủ ậ ả
hưởng đ n th i lế ờ ượng 45 phút c a ti t h c. ủ ế ọ
m t s thí nghi m giáo viên làm không thành công t đó làm h c sinh
Trong nh ng năm v a qua trữ ừ ường THPT Yên Đ nh 3 đã đị ược đ u t xây d ngầ ư ự nhà b môn r t thu n l i cho vi c t ch c các ti t h c có th c hành, thíộ ấ ậ ợ ệ ổ ứ ế ọ ự nghi m.ệ
Trước nh ng tình hình đó, tôi c g ng phát huy nh ng thu n l i c a nhàữ ố ắ ữ ậ ợ ủ
trường, đ ng th i kh c ph c khó khăn, tìm m i bi n pháp đ các thí nghi mồ ờ ắ ụ ọ ệ ể ệ Hoa hoc đ́ ̣ ược thành công
2.3. Các sáng ki n kinh nghi m ho c các gi i pháp đã s d ng đ gi iế ệ ặ ả ử ụ ể ả quy t v n đế ấ ề
Trang 112.3.1. Tăng cường giáo d c thái đ , không ng ng kích thích s ham mu n tìmụ ộ ừ ự ố tòi nh ng cái m i nh m phát huy s ch đ ng, sáng t o c a h c sinh m cữ ớ ằ ự ủ ộ ạ ủ ọ ở ứ
đ cao nh t, bi n các emộ ấ ế thành nh ng ngữ ười có kh năng nghiên c u, n mả ứ ắ
v ng các n i dung c n h c và thi t tha nh ng ki n th c m i v Hoá h c đữ ộ ầ ọ ế ữ ế ứ ớ ề ọ ể
có th áp d ng ngh nghi p trong tể ụ ề ệ ương lai
2.3.2. Tăng cường các ho t đ ng rèn luy n kĩ năng th c hành c a h c sinhạ ộ ệ ự ủ ọ trong gi h c, làm cho h c sinh tr thành ch th ho t đ ng b ng các bi nờ ọ ọ ở ủ ể ạ ộ ằ ệ pháp h p lí nh :ợ ư
T ch c cho h c sinh t giác làm các thí nghi m, t nh n xét thí nghi m, uổ ứ ọ ự ệ ự ậ ệ ư tiên s d ng hình th c th o lu n, tranh lu n, xây d ng gi thuy t…ử ụ ứ ả ậ ậ ự ả ế
Các g i ý c a giáo viên ph i làm tăng m c đ trí l c c a h c sinh qua vi cợ ủ ả ứ ộ ự ủ ọ ệ
tr l i các câu h i t ng h p, đòi h i so sánh, suy lu n trả ờ ỏ ổ ợ ỏ ậ ước và sau khi thí nghi m đ h c sinh t mình gi i quy t các tình hu ng có “v n đ ” t th pệ ể ọ ự ả ế ố ấ ề ừ ấ
Đòi h i h c sinh ph i áp d ng nhi u k năng x lý thí nghi m bao quát h nỏ ọ ả ụ ề ỹ ử ệ ơ
và có th đáp ng để ứ ược yêu c u c a giáo d c hi n nay “H c sinh t h c, tầ ủ ụ ệ ọ ự ọ ự phát tri n t duy và phát huy tính sáng t o”.ể ư ạ
Th hi n ch t lể ệ ấ ượng công vi c thí nghi m kh o sát t t h n cho h c sinh ệ ệ ả ố ơ ọ ở
t t c các trình đ , không nh ng ch có nh ng h c sinh có trình đ cao và tấ ả ộ ữ ỉ ữ ọ ộ ư duy t t mà th m chí cho h c sinh có trình đ t duy th p.ố ậ ọ ộ ư ấ
V i yêu c u hi n nay c a nhà trớ ầ ệ ủ ường, ph i đ i m i phả ổ ớ ương pháp gi ng d yả ạ
b ng m i hình th c t n i dung đ n phằ ọ ứ ừ ộ ế ương pháp. Vì th , tôi đã m nh d nế ạ ạ
đ i m i phổ ớ ương pháp gi ng d y trong th c hành Hóa h c theo phả ạ ự ọ ương pháp
ho t đ ng nhóm.ạ ộ
Đ i m i nh th nào ổ ớ ư ế
Xu t phát t suy nghĩ và mong mu n đem l i cách h c t p ch đ ng h n choấ ừ ố ạ ọ ậ ủ ộ ơ
h c sinh, Tôi đã ng d ng phọ ứ ụ ương pháp ho t đ ng nhóm trong quá trìnhạ ộ
hướng d n th c nghi m nh m g n h c sinh v i quá trình t đi u khi n thíẫ ự ệ ằ ắ ọ ớ ự ề ể nghi m c n ti n hành ba giai đo n:ệ ầ ế ạ
Giai đo n chu n b :ạ ẩ ị là giai đo n h c sinh đ c sách tìm ra cách ti n hànhạ ọ ọ ế
ho c có th tham kh o trên Internet v i m c đích là h c sinh hành thu th pặ ể ả ớ ụ ọ ậ
ki n th c mà không đế ứ ược giáo viên hướng d n chi ti t và t m ẫ ế ỉ ỉ
Giai đo n sáng t o:ạ ạ là giai đo n yêu c u h c sinh nêu cách ti n hành thíạ ầ ọ ế nghi m m t cách chi ti t và đ a ra nh n đ nh d đoán hi n tệ ộ ế ư ậ ị ự ệ ượng x y ra.ảGiai đo n khám pháạ : nêu hi n tệ ượng và ki m tra l i qua ph n ng thíể ạ ả ứ nghi m.ệ
11
Trang 12Tôi đã xây d ng các thíự nghi m trên c s không cung c p chi ti t các bệ ơ ở ấ ế ướ c
ti n hành thí nghi m nh trế ệ ư ước đây mà h c sinh tìm hi u cách th c thíọ ể ứ nghi m theo s hệ ự ướng d n n i dung c a Tôi và ph i suy nghĩ làm th nào đẫ ộ ủ ả ế ể
th c hi n đự ệ ược hi u qu n i dung đó. Đ h c sinh n m v ng ki n th c, sauệ ả ộ ể ọ ắ ữ ế ứ quá trình hướng d n ki m tra s chu n b và theo dõi h c sinh th c hành thíẫ ể ự ẩ ị ọ ự nghi m, Tôi đã c ng c l i toàn b ki n th c v ph n ng trong th c nghi mệ ủ ố ạ ộ ế ứ ề ả ứ ự ệ cho Sinh viên nh minh h a qua hình nh, phi u h c t p ho c thao tác chínhờ ọ ả ế ọ ậ ặ xác l i cho các em (n u c n thi t)… nh ng th c nghi m đó nh các thi t bạ ế ầ ế ữ ự ệ ờ ế ị
d y h c đã đạ ọ ược trang b Và cu i cùng, Tôi yêu c u h c sinh vi t tị ố ầ ọ ế ường trình
nh ng gì t th c hi n đữ ự ự ệ ược và đánh giá
C th bài th c hành ch ng oxi l u hu nh đ c thi t k nh sau:ụ ể ự ươ ư ỳ ượ ế ế ư
Ti t 53 Bài 31: ế BÀI TH C HÀNH S 4Ự Ố
Ti p t c rèn luy n các thao tác thí nế ụ ệ o nh th c hi n các ph n ng đ t cháy,ư ự ệ ả ứ ố
t a nhi t; làm thí nghi m an toàn, chính xác; quan sát hi n tỏ ệ ệ ệ ượng hóa h cọ
Đo n dây thép, b t l u hu nh, than g (nh ng m u nh ), b t s t.ạ ộ ư ỳ ỗ ữ ẩ ỏ ộ ắ
Oxi được đi u ch trong các l th y tinh 100ml.ề ế ọ ủ
PHI U H C T P S 1Ế Ọ Ậ Ố
Xác đ nh s oxi hóa xác đ nh đâu là ch t oxi hóa đâu là ch t kh ị ố ị ấ ấ ử
T i sao ph i dùng gi y nhám đ trà s ch dây s t. ạ ả ấ ể ạ ắ
T i sao ph i qu n dây s t thành hình lò xo.ạ ả ấ ắ
T i sao c n m u than g đ làm m i.ạ ầ ẩ ỗ ể ồ
T i sao dạ ưới eclen đ ng oxi ph i có m t ít nự ả ộ ước ho c ít cát s ch. ặ ạ
T i sao sau khi k t thúc thí nghi m đ u dây s t có hình gi t tròn.ạ ế ệ ầ ắ ọ
PHI U H C T P S 2Ế Ọ Ậ Ố
Xác đ nh s oxi hóa c a các ch t, đâu là ch t oxi hóa, đâu là ch t kh ị ố ủ ấ ấ ấ ử
T i sao ph i s d ng b t s t m n, nguyên ch t, ạ ả ử ụ ộ ắ ị ấ
T i sao ph i tr n đ u h n h p.ạ ả ộ ề ỗ ợ
T i sao ch c n th y đ m đ ng nghi m dạ ỉ ầ ấ ố ỏ ố ệ ưới đáy là không đun n a nh ngữ ư
ph n ng v n x y ra.ả ứ ẫ ả
PHI U H C T P S 3Ế Ọ Ậ Ố
Trang 13 Xác đ nh s oxi hóa c a các ch t, đâu là ch t oxi hóa, đâu là ch t kh ị ố ủ ấ ấ ấ ử
T i sao l u hu nh cháy trong không khí l i m h n khi cháy trong oxi.ạ ư ỳ ạ ờ ơ
Nêu hi n tệ ượng và gi i thích hi n tả ệ ượng khi cho cánh hoa h ng vào bìnhồ
ch a khí.ứ
T i sao ph i đ y kín nút bình sau khi làm thí nghi m.ạ ả ậ ệ
M u báo cáo th c hành đẫ ự ược giáo viên hướng d n ti t h c trẫ ở ế ọ ước theo m uẫ sau:
Tên nhóm:…… B N TẢ ƯỜNG TRÌNH THÍ NGHI MỆ
M c (1), (2), (3) ( b ng 1) h c sinh chu n b trụ ở ả ọ ẩ ị ướ ởc nhà, có đi u ch nh phùề ỉ
h p sau ph n hợ ầ ướng d n chung c a giáo viên.ẫ ủ
H c sinh ch vi t n i dung các m c (3), (4) (B ng 2) sau khi ti n hành thíọ ỉ ế ộ ụ ả ế nghi m và đệ ược nhóm th o lu n đi đ n th ng nh t.ả ậ ế ố ấ
Nhóm 1. Nghiên c u trứ ước cách ti n hành thí nghi m tính oxi hóa c a oxi. ế ệ ủNhóm 2. Nghiên c u trứ ước cách ti n hành thí nghi m tính oxi hóa c a l uế ệ ủ ư
Trang 14chính xác giáo viên cho h cọ
sinh bi u di n thí nghi m.ể ễ ệ
D đoán hi n tự ệ ượng:
Fe cháy thành tia sáng. H t sáng là s tạ ắ
và s t t oxit.ắ ừ3Fe + 2O2 Fe→ 3O4
Dùng gi y nhám đ trà s ch dây s tấ ể ạ ắ
đ lo i b oxit s t và l p d u m bênẻ ạ ỏ ắ ớ ầ ỡ ngoài làm cho s t ti p xúc tr c ti p v iắ ế ự ế ớ oxi khi ph n ng. ả ứ
Ph i qu n dây s t thành hình lò xo đả ấ ắ ể tăng di n tích ti p xúc c a s t v i oxi.ệ ế ủ ắ ớ
C n m u than g đ làm m i vì banầ ẩ ỗ ể ồ
đ u ph n ng c n cung c p nhi t đ ầ ả ứ ầ ấ ệ ộ
Dưới eclen đ ng oxi ph i có m t ítự ả ộ
nước ho c ít cát s ch đ h t oxit s tặ ạ ể ạ ắ
r i xu ng không ch m vào đáy bìnhơ ố ạ gây n t bình. ứ
Khi k t thúc thí nghi m đ u dây s tế ệ ầ ắ
có hình gi t tròn oxi cháy h t t a raọ ế ỏ
m t lộ ượng nhi t làm nóng ch y dâyệ ả thép
chính xác giáo viên cho h cọ
sinh bi u di n thí nghi m.ể ễ ệ
nghi m trên ng n l a đèn c n khi th yệ ọ ử ồ ấ
xu t hi n đ m đ trong ng nghi mấ ệ ố ỏ ố ệ thì không đun n a.ữ
Fe + S FeS→
Ph i s d ng b t s t m n, nguyênả ử ụ ộ ắ ị
ch t, vì s t m n và nguyên ti p xúc v iấ ắ ị ế ớ
l u hu nh t t h n n u đ lâu s tư ỳ ố ơ ế ể ắ chuy n thành oxit s t không tác d ngể ắ ụ
v i l u hu nh. ớ ư ỳ
Ph i tr n đ u h n h p đ Fe ti pả ộ ề ỗ ợ ể ế