SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TP HCM TRƯỜNG TRUNG CẤP BÁCH KHOA SÀI GÒN BÁO CÁO THỰC TẬP THỰC TẾ TẠI NHÀ THUỐC HẢI VÂN 1 Họ và tên NGUYỄN NGUYỆT MAI Lớp 02DS13B1 Mã số học sinh 2203180070 Cơ s.
GIỚI THIỆU NHÀ THUỐC HẢI VÂN 1
Tên và địa chỉ nhà thuốc
Nhà thuốc Hải Vân 1 đặt tại địa chỉ số 94 Đường 28, phường 6, quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh
Vị trí nhà thuốc thuận lợi cho việc kinh doanh buôn bán vì mật độ dân cư đông đúc, xung quanh có nhiều hàng quán, siêu thị, văn phòng,
Hình 1 Nhà thuốc Hải Vân 1
Nhiệm vụ và qui mô tổ chức
Cung ứng thuốc đảm bảo số lượng, chất lượng cho nhu cầu điều trị bệnh
Lựa chọn thuốc hợp lý, phù hợp với nhu cầu và kinh tế của người dân
Tư vấn và hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, tạo được uy tín và lòng tin của khách hàng
Bảo quản thuốc theo đúng nguyên tắc, điều kiện bảo quản ghi trên nhãn
Bán theo giá ổn định chung trên thị trường và đúng giá niêm yết
Ghi chép, lưu trữ hồ sơ sổ sách dầy đủ theo quy định hiện hành của ngành dược
Thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật
Là nhà thuốc tư nhân nên mọi hoạt động của nhà thuốc đều do dược sĩ điều hành và quản lý cũng như chịu trách nhiệm trước pháp luật
Dược sĩ phụ trách chuyên môn: Dược sĩ Đại học TRỊNH THỤC CƠ
Dược sĩ Cao đẳng PHAN THỊ HỒNG, LA THANH NAM
Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược
Chứng chỉ hành nghề dược
Giấy chứng nhận đạt thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP)
Dược sĩ phụ trách chuyên môn
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi hoạt động kinh doanh của nhà thuốc
- Giám sát tất cả hoạt động kinh doanh của nhà thuốc
- Thường xuyên có mặt trong thời gian nhà thuốc hoạt động
- Kiểm tra việc xuất nhập thuốc và đảm bảo chất lượng thuốc
- Tham gia tư vấn bán lẻ thuốc
- Thường xuyên cập nhật kiến thức chuyên môn, nâng cao chất lượng dịch vụ cung ứng thuốc
- Đạo tạo nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên.
- Có bằng cấp chuyên môn về Dược và kinh nghiệm chuyên môn
- Chịu trách nhiệm với dược sĩ chuyên môn về công việc được giao
- Thái độ lịch sự, nhiệt tình với khách hàng
- Tư vấn, hướng dẫn dùng thuốc an toàn, hợp lý cho khách hàng
- Tuân thủ đạo đức hành nghề dược
- Thường xuyên tham gia các lớp cập nhật kiến thức chuyên môn.
Hình 2 Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Hình 3 Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược
Hình 4 Chứng chỉ hành nghề dược
Hình 5 Giấy chứng nhận đạt thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP)
Nhận xét chung về Nhà thuốc Hải Vân 1
Nhân sự có trình độ chuyên môn phù hợp, có lưu hồ sơ nhân sự tại nhà thuốc
Nhà thuốc có diện tích 10,23m² với vị trí riêng biệt, thoáng mát và nền cùng tường kiên cố, đảm bảo vệ sinh Không gian được trang bị cửa kính và trần chống bụi giúp duy trì môi trường sạch sẽ Các khu vực chức năng gồm có nơi để thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc cần kiểm soát đặc biệt, sản phẩm không phải là thuốc, tủ ra lẻ, ngăn trữ riêng biệt, và không gian tư vấn cho bệnh nhân Ngoài ra, nhà thuốc còn cung cấp các dịch vụ như cân sức khỏe và đo huyết áp miễn phí nhằm phục vụ tốt nhất cho khách hàng.
Từng loại thuốc được niêm yết giá rõ ràng, sắp xếp thuốc theo nguyên tắc “Dễ thấy, dễ lấy, dễ kiểm tra”
Tủ, quầy, kệ chắc chắn, sạch sẽ và dễ vệ sinh được bố trí gọn gàng, thẩm mỹ để trưng bày và bảo quản thuốc hiệu quả Hệ thống chiếu sáng rõ ràng giúp nhân viên dễ dàng thao tác lấy thuốc chính xác, hạn chế nhầm lẫn trong quá trình sử dụng.
Nhà thuốc cần trang bị đầy đủ các thiết bị cần thiết như máy tính kết nối internet, phần mềm quản lý thuốc chính xác, máy in, điều hòa và quạt để duy trì điều kiện bảo quản tối ưu, cùng các thiết bị đo nhiệt độ ẩm tự ghi như nhiệt ẩm kế, tủ lạnh và bình cứu hỏa để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quản lý thuốc.
Ghi nhãn thuốc: có bao bì kín để ra lẻ thuốc và nhãn để ghi các thông tin hướng dẫn cách sử dụng thuốc
Nhân viên nhà thuốc luôn mặc áo blouse trắng, đeo bảng tên và có trang phục gọn gàng, thể hiện thái độ hòa nhã, lịch sự khi tư vấn và giao tiếp với khách hàng Họ chú trọng vệ sinh sạch sẽ các khu vực như tủ, quầy, kệ và dụng cụ bán thuốc hàng ngày, đồng thời thực hiện tổng vệ sinh định kỳ hàng tuần và hàng tháng để duy trì môi trường làm việc sạch sẽ, chuyên nghiệp.
Hình 6 Bên trong nhà thuốc Hải Vân 1
Hình 7 Sắp xếp thuốc tại nhà thuốc Hải Vân 1
Hình 8: Tư vấn, bán lẻ thuốc tại nhà thuốc Hải Vân 1
NỘI DUNG THỰC TẬP
Quá trình xây dựng cơ sở bán lẻ thuốc đạt tiêu chuẩn GPP
Nhà thuốc cần bố trí tại nơi cao ráo, thoáng mát, an toàn và cách xa nguồn ô nhiễm để đảm bảo môi trường sạch sẽ và an toàn cho hoạt động Khu vực hoạt động của nhà thuốc phải được tách biệt rõ ràng với các hoạt động khác, đảm bảo vệ sinh và tránh nhiễu loạn Khi xây dựng, cần chắc chắn, có trần chống bụi, tường và nền nhà dễ vệ sinh, đủ ánh sáng để phục vụ các công việc, đồng thời hạn chế tác động của ánh sáng mặt trời trực tiếp lên thuốc, giúp bảo quản tốt hơn và tránh mất tác dụng.
Diện tích tối thiểu của quầy thuốc là 10m², đảm bảo có khu vực trưng bày và bảo quản thuốc hiệu quả Ngoài ra, không gian này còn cần có khu vực để khách hàng tiếp xúc và trao đổi thông tin về việc sử dụng thuốc với nhân viên bán lẻ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tư vấn và mua hàng.
Cần bố trí thêm các khu vực phù hợp để phục vụ các hoạt động khác nhau, bao gồm khu vực ra lẻ, khu vực tư vấn khách hàng, và khu vực kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dụng cụ y tế Ngoài ra, nếu có, cần thiết lập khu vực pha chế và kho bảo quản để đảm bảo hoạt động diễn ra hiệu quả và an toàn.
Đảm bảo có đủ thiết bị bảo quản thuốc theo quy định như tủ, quầy, giá kệ chắc chắn, dễ vệ sinh và sử dụng nhiệt ẩm kế tự ghi để kiểm tra môi trường lưu trữ Thiết bị bảo quản thuốc cần phù hợp với yêu cầu ghi trên nhãn, trong đó nhiệt độ không quá 30°C và độ ẩm không quá 75% Đối với các loại thuốc yêu cầu bảo quản mát hoặc lạnh, cần có tủ lạnh duy trì nhiệt độ từ 2°C đến 15°C, đảm bảo thuốc được lưu trữ trong điều kiện tối ưu nhằm giữ chất lượng và hiệu quả sử dụng.
Có các dụng cụ ra lẻ và bao bì ra lẻ phù hợp với yêu cầu bảo quản thuốc
Người phụ trách chuyên môn có bằng tốt nghiệp đại học ngành dược, phải có Chứng chỉ hành nghề dược theo quy định hiện hành
Nhà thuốc có nguồn nhân lực thích hợp (số lượng, bằng cấp, kinh nghiệm nghề nghiệp)
Nhân viên trực tiếp bán thuốc, giao nhận, bảo quản thuốc, quản lý chất lượng thuốc và pha chế thuốc cần có bằng cấp chuyên môn và đủ thời gian thực hành nghề nghiệp phù hợp với công việc được giao, đảm bảo tuân thủ các quy định về chất lượng và an toàn thuốc.
Từ 01/01/2020, người trực tiếp bán lẻ thuốc phải có văn bằng chuyên môn dược từ trung cấp dược trở lên
Người trực tiếp pha chế thuốc, người làm công tác dược lâm sàng phải có bằng tốt nghiệp đại học ngành dược
Tất cả nhân viên phải không đang trong thời gian bị kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên có liên quan đến chuyên môn y, dược
Nhân viên phải được đào tạo ban đầu và cập nhật về tiêu chuẩn Thực hành tốt bán lẻ thuốc
2.1.3 Các quy trình thao tác chuẩn theo tiêu chuẩn GPP
Quy trình thao tác chuẩn (SOP) là một tài liệu mô tả chi tiết trình tự các bước thực hiện trong một hoạt động tại nhà thuốc, nhằm đảm bảo quá trình bán thuốc diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và chính xác SOP giúp hạn chế tối đa sai sót trong hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ và tối ưu hóa hiệu quả làm việc trong nhà thuốc Việc áp dụng SOP là bước cần thiết để đảm bảo hoạt động vận hành trơn tru và uy tín của nhà thuốc.
Một nhà thuốc đạt chất lượng cần có tối thiểu các quy trình thao tác chuẩn sau đây:
SOP về mua thuốc và kiểm soát chất lượng
SOP về bán thuốc kê đơn
SOP về bán thuốc không kê đơn
SOP về giải quyết đối với thuốc bị khiếu nại hoặc thu hồi
SOP về bảo quản và theo dõi chất lượng thuốc
SOP về mua bán thuốc phải kiểm soát đặc biệt
Các quy trình tiêu chuẩn (SOP) liên quan bao gồm đào tạo nhân viên nhà thuốc, vệ sinh nhà thuốc, ghi chép nhiệt độ - ẩm độ, sắp xếp trình bày và theo dõi tác dụng phụ của thuốc, nhằm đảm bảo quy trình vận hành chuyên nghiệp và tuân thủ quy định.
2.1.3.1 SOP mua thuốc và kiểm soát chất lượng:
Hình 8 SOP mua thuốc và kiểm soát chất lượng
Lập kế hoạch mua thuốc:
Lập kế hoạch mua hàng thường kỳ (hàng tuần, hàng tháng, hàng quý, đột xuất)
Khi lập kế hoạch, cần căn cứ vào danh mục thuốc thiết yếu, lượng hàng tồn kho tại cơ sở, khả năng tài chính, tình hình bệnh tật và nhu cầu thị trường để đảm bảo cung ứng đầy đủ và hiệu quả các loại thuốc cần thiết.
Lựa chọn nhà cung cấp:
Chọn nhà cung cấp có đủ tư cách pháp nhân, có uy tín trên thị trường
Một nhà cung cấp uy tín tối thiểu cần có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc hợp lệ, cùng với danh mục mặt hàng cung ứng rõ ràng và danh sách các nhà cung cấp uy tín để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy trong cung ứng thuốc.
Sản phẩm của nhà cung cấp phải được phép lưu hành trên thị trường, đã qua kiểm nghiệm, có công bố tiêu chuẩn chất lượng
Chính sách giá cả, chính sách phân phối, phương thức thanh toán rõ ràng, hợp lý
Chất lượng dịch vụ cao là yếu tố quan trọng để đáp ứng yêu cầu bảo quản hàng hóa trong quá trình vận chuyển, đảm bảo hàng hóa giữ nguyên chất lượng Dịch vụ vận chuyển chuyên nghiệp cần xử lý đơn hàng nhanh chóng, chính xác và xử lý các yêu cầu của khách hàng một cách chu đáo Thái độ phục vụ tốt, chăm sóc khách hàng tận tình góp phần nâng cao trải nghiệm và sự hài lòng của khách hàng.
Lập “danh sách các nhà cung cấp”: điện thoại, địa chỉ, email, người cần liên hệ…
Đàm phán, thỏa thuận, ký hợp đồng
Gửi đơn hàng trực tiếp hoặc qua email, fax,
Nhập thuốc, kiểm nhập và kiểm soát chất lượng thuốc:
Khi nhập hàng phải kiểm tra, kiểm soát từng loại thuốc về số lượng, chất lượng cảm quan, so sánh hóa đơn với đơn đặt hàng
Kiểm tra tính hợp pháp, nguồn gốc và xuất xứ của thuốc là bước quan trọng để đảm bảo an toàn cho người sử dụng Nhãn thuốc cần tuân thủ đúng quy định, rõ ràng về hình ảnh, chữ số, và bao bì còn nguyên vẹn Người tiêu dùng nên kiểm tra kỹ nhà sản xuất, số đăng ký, số lô, ngày sản xuất cùng hạn sử dụng để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Trường hợp thuốc không đạt yêu cầu, phải để ở khu vực riêng, gắn nhãn “hàng chờ xử lý” và báo cho nhà cung cấp giải quyết
Đọc yêu cầu bảo quản của nhà sản xuất ghi trên hộp thuốc để thực hiện đúng
Nhập thông tin Nhập kho vào phần mềm quản lý thuốc
Niêm yết giá bán và xếp thuốc vào các khu vực qui định
Lưu lại các đơn đặt hàng: lưu 02 tại cơ sở
2.1.3.2 SOP bán thuốc kê đơn:
Tiếp đón và chào hỏi khách hàng
Đơn thuốc đúng theo mẫu đã quy định
Có đủ tên, chữ ký, địa chỉ, dấu phòng khám/ bệnh viện của bác sĩ
Hiệu lực đơn thuốc là không quá 05 ngày
Kiểm tra tên, tuổi, địa chỉ bệnh nhân và chuẩn đoán bệnh
Kiểm tra tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, số lượng, cách dùng, liều dùng, cách phối hợp
Trong trường hợp đơn thuốc không hợp lệ, nhân viên bán thuốc cần xem xét từng tình huống cụ thể để quyết định hỏi lại người kê đơn hoặc từ chối bán hàng Đồng thời, họ phải giải thích rõ ràng cho người mua về lý do không thể chấp nhận đơn thuốc, đảm bảo tuân thủ quy định về an toàn và pháp luật trong ngành dược.
Nếu đơn thuốc ghi tên biệt dược: bán theo đúng biệt dược đã kê trong đơn
Dược sĩ đại học sẽ giới thiệu các biệt dược cùng hoạt chất, hàm lượng, dạng bào chế, tác dụng và chỉ định để khách hàng có thể lựa chọn phù hợp với điều kiện kinh tế của mình Khi khách hàng yêu cầu tư vấn hoặc đơn thuốc ghi tên gốc, dược sĩ cung cấp thông tin về các loại thuốc thay thế kèm theo giá cả để khách hàng dễ dàng so sánh và tự chọn loại thuốc phù hợp Điều này giúp khách hàng có thêm lựa chọn và kiểm soát chi phí thuốc hiệu quả.
Hình 9 SOP bán thuốc kê đơn
Nhập dữ liệu vào máy tính và thu tiền:
Nhân viên bán hàng nhập đơn thuốc vào máy tính
In hóa đơn bán hàng
Thu tiền theo hóa đơn
Lấy thuốc theo hóa đơn:
Lấy thuốc theo hóa đơn, cho vào các bao, gói, ghi rõ tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, cách dùng, thời gian dùng của từng thuốc
Ghi vào đơn: Tên thuốc, số lượng thuốc đã thay thế (nếu có)
Ghi rõ số lượng thuốc đã bán vào đơn
Hướng dẫn, giải thích cho khách hàng về tác dụng, chỉ định, chống chỉ định, tác dụng không mong muốn, liều lượng và cách dùng thuốc
Lưu các thông tin và số liệu:
Ghi đầy đủ thông tin vào sổ theo dõi bán thuốc theo đơn (Phụ lục SOP 02.GPP-1)
Ghi đầy đủ thông tin vào sổ theo dõi thông tin chi tiết khách hàng (Phụ lục SOP 02.GPP-2) là bước bắt buộc để đảm bảo quản lý chính xác các loại thuốc phối hợp chứa dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần và tiền chất Việc này giúp tăng cường kiểm soát, đảm bảo tính minh bạch trong quá trình phân phối và sử dụng thuốc, đồng thời đáp ứng yêu cầu về tuân thủ pháp luật và tiêu chuẩn an toàn trong ngành dược Áp dụng đúng quy trình ghi nhận thông tin khách hàng nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý và hỗ trợ công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng.
Ghi đầy đủ thông tin vào sổ theo dõi đơn thuốc không hợp lệ (Phụ lục SOP 02.GPP-
Khi có sự phản ánh của khách hàng về phản ứng của thuốc, cơ sở phải làm báo cáo (SOP 02.GPP- 4)
Giao hóa đơn và đơn thuốc cho khách
Cảm ơn thân thiết với khách hàng
2.1.3.3 SOP bán thuốc không kê đơn:
Hình 10 SOP bán thuốc không kê đơn
Tiếp đón và chào hỏi khách hàng
Tìm hiểu các thông tin về việc sử dụng thuốc của khách hàng:
Trường hợp khách hàng hỏi mua một loại thuốc cụ thể, cần tìm hiểu:
⁎ Thuốc được mua dùng để chữa bệnh/ triệu chứng gì?
Đối tượng sử dụng thuốc cần được xác định dựa trên các yếu tố như giới tính, độ tuổi, tình trạng sức khỏe tổng thể và các bệnh lý mãn tính hiện có Việc biết rõ người dùng đang mắc bệnh gì, có đang dùng thuốc nào khác hay không, cũng như hiệu quả và tác dụng không mong muốn của thuốc đều rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.
⁎ Đã dùng thuốc này lần nào chưa? Hiệu quả?
⁎ Xác định việc sử dụng thuốc để điều trị bệnh/ triệu chứng bệnh nhân đang mắc là đúng hay không đúng?
Trường hợp khách hàng hỏi và tư vấn điều trị một số chứng bệnh thông thường, cần tìm hiểu:
⁎ Ai? (Tuổi, giới tính) mắc chứng bệnh gì? Biểu hiện? Thời gian mắc chứng bệnh đó? Chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng?
⁎ Bệnh nhân có đang mắc bệnh mãn tính nào không? đang dùng thuốc gì?
⁎ Bệnh nhân đã dùng những thuốc gì để điều trị chứng bệnh này? Dùng như thế nào? Hiệu quả?
Đưa ra những lời khuyên đối với từng bệnh nhân cụ thể:
Các hoạt động kinh doanh thuốc
2.2.1 Cách bố trí các tủ, quầy, bàn tư vấn tại cơ sở bán lẻ thuốc:
Nhà thuốc cần có diện tích đủ rộng, thông thoáng để bố trí các khu vực sau đây:
Khu vực bàn tư vấn cho dược sĩ chuyên môn
Khu vực tủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc dùng ngoài, vật tư y tế,
Khu vực tủ thuốc phải kiểm soát đặc biệt
Hình 12 Sơ đồ nhà thuốc Hải Vân 1
2.2.2 Cách sắp xếp và bảo quản thuốc:
2.2.2.1 Sắp xếp theo khu vực:
Khu vực Thuốc kê đơn: phân thành 30 nhóm theo Công văn 1517/BYT-KCB
Khu vực Thuốc không kê đơn: gồm 243 hoạt chất theo Thông tư 07/2017/TT-BYT
Khu vực Thuốc phải kiểm soát đặc biệt: theo Thông tư số 20/2017/TT-BYT
Khu vực Thực phẩm chức năng, dụng cụ y tế, vật tư y tế phải có biển hiệu ghi “Sản phẩm này không phải là thuốc”
2.2.2.2 Sắp xếp theo tác dụng dược lý và điều kiện bảo quản ghi trên nhãn:
Mỗi loại thuốc thường có yêu cầu bảo quản khác nhau:
Các thuốc không yêu cầu bảo quản đặc biệt nên được lưu giữ ở nhiệt độ phòng, đặt trên giá, kệ hoặc tủ, tránh để trên mặt đất hoặc sát tường Ngoài ra, cần tránh để thuốc tiếp xúc với mưa hắt hoặc ánh sáng mặt trời trực tiếp để duy trì chất lượng và hiệu quả của thuốc.
Các loại thuốc như vaccine, thuốc viên, đạn hạ sốt cần được bảo quản ở nhiệt độ đặc biệt để duy trì hiệu quả, đồng thời những hàng dễ bay hơi, có mùi, dễ phân hủy cũng đòi hỏi khu vực bảo quản riêng biệt nhằm đảm bảo an toàn và chất lượng sản phẩm.
2.2.2.3 Sắp xếp theo yêu cầu của các quy chế, quy định chuyên môn hiện hành:
Các loại thuốc kiểm soát đặc biệt cần được sắp xếp riêng biệt hoặc cất giữ trong các ngăn tủ có khóa chắc chắn để đảm bảo an toàn và tránh lây nhiễm Việc bảo quản và quản lý loại thuốc này tuân thủ theo các quy chế chuyên môn ngành Dược hiện hành nhằm đảm bảo sự an toàn, đúng quy trình và kiểm soát chặt chẽ trong quá trình sử dụng.
Hàng chờ xử lý: Xếp vào khu vực riêng, có nhãn “Hàng chờ xử lý”
Riêng các mặt hàng dễ vỡ như chai, lọ, ống tiêm truyền để ở trong cùng và không xếp chồng lên nhau
2.2.2.4 Sắp xếp đảm bảo nguyên tắc: Dễ tìm, dễ lấy, dễ thấy, dễ kiểm tra
Ngoài việc, sắp xếp thuốc theo nguyên tắc dễ tìm, dễ lấy, dễ thấy, dễ kiểm tra, còn phải đảm bảo được tính thẩm mỹ, gọn gàng, ngay ngắn
Nhãn hàng (chữ, số, hình ảnh) trên các bao bì cần sắp xếp quay ra ngoài, thuận chiều nhìn của khách hàng và thu hút họ
Đồng thời đảm bảo chống đổ vỡ hàng hóa: hàng nặng phải được để phía dưới, hàng nhẹ thì sắp xếp để phía trên
2.2.2.5 Sắp xếp theo nguyên tắc FIFO & FEFO
Nguyên tắc FIFO: hàng hóa nào nhập trước thì bán trước, loại hàng nào sản xuất trước cũng cần bán trước
Nguyên tắc FEFO: hàng có hạn dùng còn lại ngắn xếp ra ngoài, hạn dùng dài hơn xếp vào trong
Đối với thuốc bán lẻ: dược sĩ cần bán hết hộp dở rồi mới mở hộp mới, không nên mở nhiều hộp cùng lúc
Các thuốc sắp hết hạn sử dụng được để riêng, dễ nhận biết
2.2.3 Hồ sơ, sổ sách, quy định về lưu trữ tài liệu tại cơ sở bán lẻ thuốc:
Tại cơ sở bán lẻ thuốc có các sổ theo dõi như sau:
Sổ theo dõi tác dụng phụ của thuốc
Sổ theo dõi thông tin chi tiết khách hàng mua thuốc thành phẩm dạng phối hợp chứa hoạt chất gây nghiện, hoạt chất hướng tâm thần hoặc hoạt chất tiền chất là bắt buộc để đảm bảo quản lý chặt chẽ việc phân phối các loại thuốc này Việc duy trì sổ này giúp đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ quy định pháp luật về kiểm soát thuốc, đồng thời hỗ trợ việc phòng chống lạm dụng và buôn bán trái phép các hoạt chất có khả năng gây nghiện Các doanh nghiệp cần cập nhật đầy đủ thông tin khách hàng và lô hàng mua vào để nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát chặt chẽ các loại thuốc phối hợp chứa hoạt chất nguy hiểm.
Sổ theo dõi dữ liệu liên quan tới bệnh nhân
Sổ theo dõi xuất nhập tồn kho thuốc dạng phối hợp chứa dược chất gây nghiện, hướng thần hoặc tiền chất là bắt buộc để kiểm soát số lượng và nguồn gốc của các loại thuốc này Việc ghi chép cụ thể giúp đảm bảo tuân thủ các quy định về quản lý thuốc và phòng chống lưu hành trái phép các loại thuốc bị cấm sử dụng Đặc biệt, sổ này còn giúp theo dõi các thuốc thuộc danh mục chất bị cấm trong một số ngành, lĩnh vực, nhằm đảm bảo an toàn, phòng chống lạm dụng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Sổ theo dõi xử lý khiếu nại của khách hàng
Sổ theo dõi chất lượng thuốc định kỳ
Sổ theo dõi đơn thuốc không hợp lệ
Sổ theo dõi các nhà phân phối thuốc
Tại phụ lục I - 1a của Thông tư số 02/2018/TT-BYT qui định như sau:
Nhà thuốc cần có tài liệu hoặc thiết bị tra cứu các hướng dẫn sử dụng thuốc mới nhất, các quy chế dược hiện hành và các thông báo liên quan từ cơ quan quản lý dược Điều này giúp người bán lẻ dễ dàng tra cứu và sử dụng thông tin chính xác khi cần thiết, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Cần có sổ sách hoặc phần mềm máy tính để quản lý chặt chẽ việc nhập, xuất, lưu trữ thuốc, theo dõi số lô, hạn dùng, nguồn gốc và các thông tin liên quan khác nhằm đảm bảo kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc thuốc hiệu quả.
⁎ Thông tin thuốc: Tên thuốc, số Giấy phép lưu hành/Số Giấy phép nhập khẩu, số lô, hạn dùng, nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, điều kiện bảo quản
⁎ Nguồn gốc thuốc: Cơ sở cung cấp, ngày tháng mua, số lượng;
⁎ Cơ sở vận chuyển, điều kiện bảo quản trong quá trình vận chuyển;
⁎ Số lượng nhập, bán, còn tồn của từng loại thuốc
Người mua hoặc bệnh nhân cần ghi rõ tên, ngày tháng, số lượng thuốc mua hoặc sử dụng, đặc biệt đối với các loại thuốc gây nghiện, thuốc tiền chất, thuốc hướng thần, cũng như các dạng phối hợp chứa dược chất gây nghiện hoặc hướng thần Việc cung cấp thông tin chính xác này giúp đảm bảo quản lý chặt chẽ, tuân thủ quy định pháp luật về kiểm soát thuốc và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
⁎ Đối với thuốc kê đơn phải thêm người kê đơn và cơ sở hành nghề
Đến ngày 01/01/2019, các nhà thuốc bắt buộc phải trang bị thiết bị công nghệ thông tin và triển khai ứng dụng công nghệ để kết nối mạng, nhằm kiểm soát xuất xứ, giá cả, cùng nguồn gốc của thuốc mua vào và bán ra Việc này đảm bảo minh bạch trong hoạt động kinh doanh thuốc, đồng thời có cơ chế chuyển thông tin về việc mua bán và chất lượng thuốc giữa các nhà cung cấp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo an toàn cho người bệnh.
19 với khách hàng cũng như việc chuyển giao thông tin cho cơ quan quản lý liên quan khi được yêu cầu
Hồ sơ hoặc sổ sách cần được lưu trữ ít nhất 1 năm kể từ khi thuốc hết hạn sử dụng để đảm bảo theo quy định pháp luật Ngoài ra, các dữ liệu liên quan đến bệnh nhân có đơn thuốc hoặc các trường hợp đặc biệt như bệnh nhân mãn tính, cần theo dõi lâu dài phải được lưu trữ tại nơi đảm bảo an toàn và dễ truy cập Điều này giúp thuận tiện cho việc tra cứu nhanh chóng khi cần thiết, đảm bảo công tác quản lý và kiểm tra diễn ra thuận lợi.
Hoạt động tư vấn sử dụng thuốc hợp lý – an toàn
2.3.1 Các bước trong tư vấn sử dụng thuốc OTC:
Ngoài việc tuân thủ các bước trong quy trình thao tác chuẩn (SOP) về tư vấn và hướng dẫn sử dụng thuốc không theo đơn OTC, dược sĩ cần tư vấn thêm cho bệnh nhân về các điểm cần lưu ý để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình sử dụng thuốc Điều này giúp bệnh nhân hiểu rõ cách dùng thuốc đúng cách, tránh các tác dụng phụ và tương tác thuốc không mong muốn, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và sự an toàn cho người bệnh.
Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thuốc:
Bác sĩ và dược sĩ có thể hướng dẫn chọn thuốc OTC phù hợp dựa trên tiền sử bệnh và các loại thuốc đang sử dụng Người bệnh cần thông báo rõ về dị ứng, thuốc kê đơn và không kê đơn khác để tránh tương tác thuốc gây bất lợi Các chuyên gia y tế sẽ dựa trên thông tin này để lựa chọn loại thuốc OTC an toàn và hiệu quả Ngoài ra, cần đọc kỹ nhãn thuốc trước khi sử dụng để đảm bảo đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng.
Các loại thuốc OTC đều đi kèm nhãn thông tin rõ ràng in trên bao bì, cung cấp các dữ liệu quan trọng như tác dụng của thuốc, hướng dẫn sử dụng, những đối tượng không phù hợp để dùng, tác dụng phụ có thể gặp phải, ngày hết hạn và cách bảo quản an toàn Nhờ đó, người dùng có thể sử dụng thuốc đúng cách, an toàn và hiệu quả, đảm bảo sức khỏe của bản thân.
Không dùng quá liều khuyến cáo:
Các loại thuốc không kê đơn (OTC) chứa thành phần hoạt tính giúp thuốc phát huy tác dụng như hạ sốt, giảm đau hoặc giảm ho Người dùng cần lưu ý khi sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc để tránh dùng quá nhiều thành phần hoạt tính giống nhau, điều này có thể gây hại cho sức khỏe.
Không nên tự ý tăng liều lượng thuốc mong muốn nhanh chóng khỏi bệnh, vì làm như vậy có thể dẫn đến gia tăng các tác dụng phụ mà không mang lại hiệu quả điều trị cao hơn Việc vượt quá liều khuyến cáo không chỉ gây hại cho sức khỏe mà còn làm giảm hiệu quả của thuốc, gây nguy hiểm cho người dùng Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và liều lượng được đề xuất là cách đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả tối ưu trong điều trị.
Tương tác giữa hai loại thuốc OTC hoàn toàn có thể xảy ra và gây ra các tác dụng phụ hoặc ảnh hưởng đến hoạt tính của thuốc Ngoài ra, một số loại thuốc còn có khả năng tương tác với thực phẩm và thức uống, làm giảm hoặc tăng hiệu quả điều trị Việc nhận biết và quản lý các tương tác này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng thuốc OTC hàng ngày.
Không nên sử dụng thuốc OTC trừ khi nhằm mục đích điều trị các triệu chứng Người trưởng thành dùng thuốc OTC đúng bệnh và đúng cách sẽ giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ Tuy nhiên, đối tượng có nguy cơ cao hơn bao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và bệnh nhân mãn tính, do đó họ cần thận trọng khi sử dụng.
2.3.2 Một số bệnh thường gặp và cách xử lý tại nhà thuốc:
Triệu chứng: nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa mũi, hắt hơi, biểu hiện ở mắt
Kháng histamin H1: Diphenhydramin, Chlorpheniramin, Cetirizin, Loratadin,
Chống sung huyết mũi: Pseudoephedrin, Naphazolin, Xylometazolin, Phenylephrine
Corticosteroid nhỏ/xịt mũi: Triamcinolon, Budesonide, Fluticason
Để bảo vệ sức khỏe, bệnh nhân nên đeo khẩu trang khi ra ngoài và hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng Việc mặc ấm khi thời tiết lạnh giúp phòng ngừa các bệnh về đường hô hấp Quản lý vệ sinh mũi, thường xuyên sử dụng nước muối sinh lý để rửa mũi giúp làm giảm triệu chứng và ngăn ngừa nhiễm khuẩn.
Triệu chứng: lạnh, nghẹt mũi, ho, sốt, khó nuốt, khàn tiếng
Giảm đau, hạ sốt: Paracetamol, Ibuprofen, Naproxen
Thuốc dùng trong viêm và loét miệng: Amylmetacresol, Tyrothricin
Kháng Histamin H1 nếu đau họng do nguyên nhân dị ứng: Diphenhydramin,
Kháng acid hay ức chế bơm proton OCT: nếu đau họng do trào ngược acid từ dạ dày lên họng gây đau
Kháng sinh: nếu đau họng gây ra do vi khuẩn (bác sĩ kê)
Để duy trì sức khỏe tốt, bệnh nhân nên hạn chế ngủ trong phòng máy lạnh để tránh làm tổn thương cơ thể Không nên uống nước đá lạnh nhằm giảm nguy cơ gây tổn thương niêm mạc họng và tiêu hóa Giữ ấm cơ thể giúp phòng tránh bệnh, đặc biệt trong thời tiết chuyển mùa Xúc họng bằng nước muối sinh lý là cách hiệu quả để làm dịu cổ họng và giảm viêm Uống chanh nóng pha mật ong giúp bổ sung vitamin C, tăng cường đề kháng và làm dịu cổ họng hiệu quả.
Triệu chứng ban đầu của bệnh thường xuất hiện dần dần, bao gồm ngạt mũi hoặc chảy nước mũi, đau họng và ho Bệnh nhân còn có thể cảm thấy đau đầu hoặc mệt mỏi toàn thân, kèm theo hắt hơi, sốt nhẹ hoặc cao Ngoài ra, mất hoặc giảm khả năng cảm nhận vị giác và khứu giác là những dấu hiệu đặc trưng của bệnh, giúp nhận biết sớm tình trạng bệnh lý.
Giảm đau, hạ sốt: Paracetamol, Ibuprofen, Naproxen
Kháng Histamin H1: Chlorpheniramin, Diphenhydramin, Promethazin, Doxylamin
Chống sung huyết mũi (dạng uống): Phenylephrin, Pseudoephedrin
Chống sung huyết mũi tác dụng tại chỗ: Oxymetazolin, Xylometazolin
Nước muối dạng xịt để giảm ngạt mũi: Xisat, Natri clorid 0,9%
Dạng viên phối hợp: Rhumenol Flu 500, Glotadol Cold, Decolgen forte, Ameflu giúp tiết kiệm chi phí, không phải uống nhiều viên, có hiệu quả khá tốt với người lớn
Dành lời khuyên cho bệnh nhân, nên nghỉ ngơi đầy đủ để tăng cường đề kháng và giảm cảm giác mệt mỏi Hãy uống nhiều nước để giữ cho cổ họng luôn ẩm và giúp giải độc cơ thể Tránh sử dụng cà phê, rượu, thuốc lá vì chúng có thể làm tình trạng viêm thêm nặng Giữ ấm cơ thể để hạn chế sự lây lan của virus hoặc vi khuẩn gây bệnh Súc miệng bằng nước muối pha loãng hằng ngày giúp giảm viêm và làm sạch họng Ngậm viên ngậm trị ho và giảm đau họng để giảm cảm giác khó chịu, giúp việc điều trị trở nên hiệu quả hơn.
Ho là phản ứng bảo vệ của cơ thể giúp làm sạch đường dẫn khí và loại bỏ các hạt, chất nhầy ra khỏi hệ thống hô hấp Triệu chứng đi kèm thường bao gồm cảm cúm, viêm họng, sốt, ho có đờm, đau ngực, khó thở và thở khò khè Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang cố gắng đẩy độc tố và chất nhầy ra ngoài để bảo vệ phổi và hệ hô hấp.
Giảm ho khan: Codein, Dextromethorphan, Pholcodine
Tiêu chất nhầy: Acetylcystein, Ambroxol, Bromhexin, Guaifenesin
Kháng Histamin H1 nếu ho đi kèm với chảy dịch mũi, viêm mũi dị ứng:
Thuốc thông mũi – giảm nghẹt mũi (dùng tại chỗ) nếu ho đi kèm với ngạt mũi:
Viên ngậm giảm ho, dịu họng
Để phục hồi nhanh chóng, bệnh nhân nên nghỉ ngơi hợp lý, uống nhiều nước để giữ ẩm cho cổ họng và ngực, hạn chế tiếp xúc với không khí khô, khói thuốc lá, và tránh xúc họng bằng nước muối để giảm viêm Đồng thời, duy trì tập thể dục nhẹ nhàng, uống chanh nóng pha mật ong để bổ sung vitamin C và hỗ trợ hệ miễn dịch, giúp giảm các triệu chứng và tăng cường sức đề kháng.
Triệu chứng: đầy bụng, khó tiêu, đau vùng thượng vị, ợ hơi, ợ chua, chán ăn, buồn nôn, nôn, táo bón hoặc tiêu chảy
Kháng acid (antacid): Maalox, Kremil S, Phosphalugel, Gastropulgite
Kháng Histamin H2: Cimetidin, Ranitidin, Famotidin
Ức chế bơm proton: Omeprazol, Lansoprazol, Esomeprazol, Pantoprazol
Bảo vệ niêm mạc dạ dày: Sucralfat, Bismuth
Chống co thắt: Drotaverin, Buscopan
Nhiễm vi khuẩn HP: Bác sĩ kê phác đồ điều trị
Lời khuyên dành cho bệnh nhân gồm không hút thuốc lá, không uống rượu bia để bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa Bệnh nhân nên giảm căng thẳng và hạn chế thức ăn chua, cay để tránh kích ứng dạ dày Thay vào đó, nên lựa chọn các thực phẩm lỏng, mềm, dễ tiêu hóa nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục Đồng thời, duy trì chế độ ăn uống điều độ, không bỏ bữa để đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất cho cơ thể.
Triệu chứng: Đi đại tiện từ 3 lần trở lên/ngày, phân lỏng, nhiều nước, có thể kèm nôn, sốt
Bù nước và điện giải: Oresol (uống)
Giảm nhu động ruột: Loperamid, Diphenoxylat
Chế phẩm vi sinh: Lactobacillus acidophilus, Bacillus subtilis, Saccharomyces boulardii
Hấp phụ, che chở niêm mạc ruột: Attapulgite, Diosmectite, Than thảo mộc, Kaolin
Lời khuyên dành cho bệnh nhân là nên uống nhiều nước sạch để duy trì sức khỏe, tránh uống nước có gas hoặc đồ uống nhiều đường gây hại cho cơ thể Cần cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, hạn chế đồ béo để phòng tránh các vấn đề sức khỏe Ngoài ra, việc rửa tay sạch sẽ, ăn chín uống sôi đều là những thói quen quan trọng giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả.
Triệu chứng: Đi ngoài ít hơn 3 lần/tuần, phân rắn, lổn nhổn, có thể kèm đau bụng, cứng bụng, đau đầu và chán ăn nhẹ
Thẩm thấu: Sorbitol, lactulose, macrogol
Làm mềm: các muối Ca, K, Na của docusat