Tóm tắt: Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.

Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.

Mã số: 9 22 90 08

HÀ NỘI - 2022

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa hoc: 1 PGS,TS Nguyễn An Ninh

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện Họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Vào hồi……giờ……ngày……tháng……năm………

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia

và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

để chống phá cách sự nghiệp cách mạng của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào Đó chính là vai trò to lớn, không thể phủ nhận của việc thực hiện CSDT đối với nước CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay

Mặt trận Lào Xây dựng đất nước (XDĐN) được thành lập ngày 13/8/1950, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào Mặt trận là một bộ phận hợp thành của hệ thống chính trị ở nước CHDCND Lào Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào, Mặt trận Lào XDĐN đã phát huy tốt vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, tập hợp ý chí nguyện vọng của nhân dân, tập hợp khối đại đoàn kết và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Phía Bắc của nước CHDCND Lào là một vùng núi và cao nguyên rộng lớn, với

27 dân tộc anh em cùng sinh sống Các dân tộc có truyền thống đoàn kết hài hòa trong cuộc sống, lao động sản xuất và trong chiến đấu chống kẻ thù chung Qua hơn 35 năm đổi mới, Mặt trận Lào XDĐN tổ chức triển khai các nghị quyết, chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về thực hiện CSDT trên phạm vi cả nước nói chung và thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc của nước CHDCND Lào nói riêng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh - quốc phòng

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc Lào thời gian qua vẫn còn bộc lộ nhiều yếu kém, bất cập Hiện nay, bức tranh tổng thể trong thực hiện CSDT ở các tỉnh khu vực Bắc Lào nhìn chung vẫn là sự chênh lệch về trình độ phát triển nhiều mặt giữa các dân tộc, chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm với tập quán canh tác lạc hậu, cơ sở hạ tầng một ở số nơi còn yếu kém, điều kiện sinh hoạt và đời sống của nhân dân các dân tộc còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đời sống văn hóa tinh thần còn nghèo nàn Một số hộ dân còn thiếu ý chí tự lực vươn lên và vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại của sự giúp đỡ của Đảng - Nhà nước và

xã hội Những vấn đề đó đều có thể có liên quan đến công tác Mặt trận tham gia thực hiện CSDT Trình độ, năng lực của cán bộ trong hệ thống chính trị, nhất là cán bộ Mặt trận ở cơ sở còn hạn chế, đội ngũ cán bộ Mặt trận cấp cơ sở còn thiếu và yếu kém

về kinh nghiệm, phần lớn là cán bộ trẻ năng lực tiếp cận nhân dân các dân tộc chưa cao, còn tình trạng xa dân, một số còn có biểu hiện quan liêu, tham nhũng Các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách lợi dụng khó khăn về đời sống, tín ngưỡng của đồng bào để phục vụ cho âm mưu tuyên truyền, kích động nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, làm mất ổn định trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Trước tình hình đó, đòi hỏi phải có những nghiên cứu cụ thể về thực tiễn thực hiện vai trò của Mặt trận XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc nhằm đưa

ra các giải pháp cụ thể, thiết thực để phát huy có hiệu quả vai trò của Mặt trận XDĐN trong thực hiện CSDT, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc và xây dựng một nước Lào ngày càng phồn vinh, thịnh vượng

Vì những lý do trên, tôi chọn vấn đề “Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong

thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay” làm đề tài nghiên cứu

luận án tiến sĩ, chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT, luận án phân tích thực trạng vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh Bắc Lào, từ đó đưa ra những yêu cầu, giải pháp phát huy vai trò Mặt trận Lào XDĐN các tỉnh Bắc Lào trong thực hiện CSDT trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm

Thứ hai, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận Lào

XDĐN trong thực hiện CSDT

Thứ ba, phân tích thực trạng vai trò của Mặt trận XDĐN trong thực hiện chính

sách dân tộc ở Bắc Lào với thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra hiện nay

Thứ tư, đưa ra yêu cầu, giải pháp để nâng cao vai trò của Mặt trận XDĐN trong

thực hiện CSDT ở các tỉnh Bắc Lào

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong khi

tham gia cùng hệ thống chính trị thực hiện CSDT ở Bắc Lào

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung nghiên cứu: Luận án nghiên cứu vai trò của Mặt trận ở các tỉnh

phía Bắc trong thực hiện chính sách dân tộc, chủ yếu là trên 4 lĩnh vực: chính trị, kinh

tế, văn hóa - xã hội và an ninh - quốc phòng

- Về không gian nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu trên phạm vi 8 tỉnh

phía Bắc của Lào hiện nay

- Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu quá trình Mặt trận tham gia thực

hiện chính sách dân tộc trong 35 năm đổi mới đến nay và tầm nhìn tới 2030

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Caysỏn Phômvihản và chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng - Nhà nước Lào và Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước về vấn đề dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc

- Đề tài dựa trên các nghị quyết của Đảng bộ, chính quyền và Mặt trận ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt là các chương trình, dự án và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Sử dụng phương pháp lịch sử - lôgíc, phương pháp phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa Đồng thời sử dụng một phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội học khác

và phương pháp so sánh phân tích số liệu…

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án góp phần cung cấp, những căn cứ lý luận về Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay và đề xuất những quan điểm của Đảng và Nhà nước cho Đảng bộ tỉnh, chính quyền các cấp trong việc hoạch định, chính sách cụ thể trên các lĩnh vực trong đời sống xã hội

- Luận án sẽ góp phần cung cấp thêm nguồn tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy ở một số trường đại học và các hệ đào tạo, bồi dưỡng ở các trường chính trị - hành chính của Lào và những vấn đề có liên quan đến Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay nhằm có được đội ngũ cán bộ Mặt trận có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao,

có tinh thần hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân

6 Đóng góp mới của luận án

Luận án góp phần khái quát tổng hợp và làm rõ những quan điểm cơ bản của Đảng NDCM Lào và Mặt trận Lào XDĐN về dân tộc, chính sách dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc; làm rõ thực trạng Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay; đưa ra yêu cầu và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

7 Bố cục của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình khoa học của tác giả đã công

bố liên quan đến luận án và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án gồm 4 chương, 11 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1.1 TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1.1 Tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước

Dựa vào nội dung của luận án, nghiên cứu sinh lựa chọn tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước theo các nhóm vấn đề sau:

1.1.1.1 Các công trình nghiên cứu về Mặt trận Lào Xây dựng đất nước

Thứ nhất, những công trình bàn đến vị trí, vai trò, đặc điểm và mối quan hệ của

Mặt trận Lào Xây dựng đất nước với hệ thống chính trị và với mục tiêu phát triển của CHDCND Lào

Thứ hai, những công trình bài viết của các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu về

Mặt trận Lào Xây dựng đất nước trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc, phát triển vùng dân tộc thiểu số, giúp đỡ các DTTS cùng phát triển

Hai tuyến nghiên cứu này cho chúng ta cái nhìn tổng quan về vị trí, nhiệm vụ,

vai trò của Mặt trận trong cách mạng Lào hiện nay

1.1.1.2 Các công trình nghiên cứu về dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc

Từ khi nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào được thành lập, Đảng Nhân dân cách mạng Lào luôn chú trọng việc ban hành và thực hiện các chủ trương, chính sách

để xây dựng khối đoàn kết dân tộc, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số Cũng từ đó đến nay đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu

về các dân tộc, đặc điểm quan hệ dân tộc, đặc điểm các vùng DTTS và nhiệm vụ của Đảng NDCM Lào và hệ thống chính trị Lào hiện nay với các lĩnh vực này

1.1.1.3 Các công trình nghiên cứu về Mặt trận Lào xây dựng Đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc

Trong thời gian qua, đã có nhiều công trình khoa học được công bố nghiên cứu

về vai trò, chức năng và hoạt động của Mặt trận trên nhiều lĩnh vực, trong đó có việc thực hiện chính sách dân tộc Ở lĩnh vực này, những đặc thù của tổ chức và hoạt động, nhiệm vụ và vị thế của Mặt trận; vai trò và mối quan hệ của Mặt trận với các thành viên của hệ thống chính trị, mối quan hệ giữa các thành viên trong Mặt trận Lào XDĐN, những yêu cầu mới trong thực hiện CSDT của Mặt trận, v.v Đặc biệt là những nội dung cốt lõi trong các văn kiện, các báo cáo chính trị về tổ chức, hoạt động, vai trò của Mặt trận Lào XDĐN chính là nguồn tài liệu quan trọng, có tính chính trị, pháp lý để nghiên cứu sinh dựa trên đó phân tích, làm rõ vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam

1.1.2.1 Các công trình nghiên cứu về vai trò, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Ở Việt Nam, có nhiều công trình nghiên cứu vàn về vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trên các lĩnh vực chủ yếu liên quan đến chức năng, nhiệm

vụ và vai trò vị thế của Mặt trận Theo góc độ nghiên cứu của Luận án, chúng tôi tổng quan theo lĩnh vực thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận như sau:

Thứ nhất, Mặt trận tham gia xây dựng sự đồng thuận xã hội Qua đó khẳng định,

xây dựng đại đoàn kết toàn Dân tộc, góp phần phát triển kinh tế xã hội vùng DTTS cần đến và phải có vai trò trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Những kinh nghiệm của MTTQ Việt Nam là tham khảo bổ ích với tổ chức và hoạt động của Mặt trận Lào XDĐN

Thứ hai, Mặt trận thực hiện giám sát và phản biện xã hội ở Việt Nam đã một số

công trình nghiên cứu tiêu biểu dề cập đến vai trò, đặc thù hoạt động và hiệu quả cũng như một số vấn đề đặt ra trong lĩnh vực hoạt động này Qua các nghiên cứu này, có thể thấy đây là lĩnh vực rất quan trọng mà Mặt trận có thể đóng góp cho việc xây dựng và thực hiện đường lối chính sách, đặc biệt là chính sách dân tộc Đây cũng là những kinh nghiệm mà Mặt trận Lào XDĐN có thể tham khảo

Thứ ba, Mặt trận với nhiệm vụ phát huy quyền làm chủ của nhân dân Có khá

nhiều nghiên cứu về việc Mặt trận TQVN tham gia phát huy vai trò là chủ và làm chủ của Nhân dân Những đặc điểm, yêu cầu của bối cảnh đổi mới, những kinh nghiệm sáng kiến của Mặt trận TQVN, những vấn đề đặt ra và hướng giải quyết là những cứ

liệu mà Luận án quan tâm

Thứ tư, Mặt trận tham gia phòng, chống tham nhũng có một số công trình

nghiên cứu tiêu biểu bàn về vấn đề này ở những góc độ khác nhau từ tầm vĩ mô đến các vùng, địa phương Đây là một hướng đóng góp của Mặt trận TQVN với việc xây dựng và hoàn thiện Hệ thống chính trị Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những nghiên cứu về vùng DTTS và vai trò của Mặt trận với HTCT của vùng này trong việc tham

gia thực hiện CSDT và phòng chống tham nhũng ở các vùng này

1.1.2.2 Các công trình nghiên cứu về dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc nên Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn chú trọng việc thực hiện chính sách dân tộc Thời gian qua, ở Việt Nam có khá nhiều công trình bàn về vấn đề này trên các góc độ: nghiên cứu đặc điểm dân tộc, các dân tộc thiểu

số, quan hệ các tộc người trong quá trình đổi mới để xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng XHCN với mục tiêu Dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ công bằng văn minh

Về việc thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu dưới những cấp độ và góc độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn Đáng lưu ý là Chương trình khoa học công nghệ cấp quốc gia “Những vấn đề cơ bản

và cấp bách về dân tộc thiểu số và CSDT ở Việt Nam giai đoạn 2016- 2020” gồm có

17 đề tài, dự án do các nhà khoa học có uy tín thực hiện Đây là nguồn tài liệu tham khảo rất quý đối với tác giả luận án về chính sách dân tộc ở Việt Nam để tham khảo khi đối sánh với chính sách dân tộc ở Lào

Ngoài ra, còn rất nhiều công trình nghiên cứu khác cũng bàn đến những vấn đề liên quan đến đề tài của luận án như: Quản lý xung đột xã hội và điểm nóng chính trị

- xã hội vùng dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay; Biến đổi văn hoá các dân tộc thiểu số, những vấn đề đặt ra và giải pháp trong thời gian tới; An ninh phi truyền

thống ở vùng DTTS nước ta hiện nay; Đảm bảo dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân vùng dân tộc thiểu số trong thời kỳ đổi mới,; Một số vấn đề cơ bản trong phát triển bền vững dân tộc Mông ở Việt Nam; Điều tra, đánh giá kết quả thực hiện một số chương trình, đề án, dự án, chính sách giai đoạn 2011-2015 Những vấn đề mới trong quan hệ dân tộc và định hướng hoàn thiện chính sách dân tộc ở nước ta; Giải pháp cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc thiểu số; Cuốn sách Dân tộc trong lịch sử và trong thời đại ngày nay

Đáng lưu ý là các công trình nghiên cứu về tổ chức và hệ thống của Mặt trận TQVN trong tham gia thực hiện CSDT thời kỳ đổi mới Một số đặc điểm, tình huống và kinh nghiệm trên lĩnh vực này góp phần cung cấp cơ sở thực tiễn và kinh nghiệm để gợi

ý giải quyết cho các vấn đề mà Luận án quan tâm

1.2 GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ TỔNG QUAN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU, LÀM SÁNG TỎ THÊM

1.2.1 Giá trị của những công trình nghiên cứu đã tổng quan

Một là, ở những mức độ khác nhau, các công trình đã trình bày những vấn đề lý

luận về mặt trận cũng như chính sách dân tộc như quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Cay Sỏn Phôm Vi Hản và quan điểm của Đảng NDCM Lào về bình đẳng giữa các dân tộc, đại đoàn kết dân tộc, quan hệ các dân tộc trong điều kiện lịch sử hiện nay

Hai là, một số công trình đã đi sâu phân tích thực trạng hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận Lào XDĐN trong phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện đồng thuận xã hội và đại đoàn kết dân tộc…

Ba là, các công trình nghiên cứu trên đây đã tập trung và làm sáng tỏ những yếu

tố tác động đến việc thực hiện chính sách dân tộc và đề ra những phương hướng, giải pháp nhằm tiếp tục tổ chức thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam và Lào

Tuy nhiên, còn một số vấn đề mà các công trình khoa học chưa đi sâu nghiên cứu Đó là:

Một là, chưa có những nghiên cứu sâu và đánh giá về chính sách, chương

trình cụ thể và những quy định dành riêng cho các đồng bào dân tộc thiểu số đảm bảo tính đặc thù và bản sắc văn hóa riêng của từng khu vực, từng dân tộc ở nước

CHDCND Lào

Hai là, ở Lào, chưa có công trình khoa học nào trình bày một cách trực tiếp

và có hệ thống về Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc

Ba là, trong các mối quan hệ trong khi Mặt trận Lào XDĐN tham gia vận động

thực hiện chính sách dân tộc ở Lào, các tác giả thường chú ý đến quan hệ giữa Mặt trận với chính sách của Đảng và các tổ chức trong hệ thống chính trị Lào; còn quan hệ giữa Nhân dân với tổ chức Mặt trận và ngược lại thì lại chưa có những nghiên cứu thấu đáo

Đó là những khoảng trống cả về mặt lý luận và thực tiễn để tác giả luận án có thể tiếp tục khai thác

1.2.2 Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm

Một là, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN

trong thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

Hai là, đưa ra quan niệm, đặc điểm, nội dung về vai trò của Mặt trận Lào

XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

Ba là, tập trung phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện CSDT của Mặt trận Lào

XDĐN các tỉnh Bắc Lào

Bốn là, đề xuất những phương hướng, giải pháp nhằm tiếp tục phát huy vai trò,

nhiệm vụ của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc Lào trong thời gian tới

Tiểu kết chương 1

Trong chuyên đề này, tác giả đã tập trung tổng quan những nội dung quan trọng liên quan đến luận án và các nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau về Mặt trận Lào XDĐN, công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc, những nội dung, quan điểm các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về Mặt trận trong thực hiện chính sách dân tộc ở nước CHDCND Lào và ở Việt Nam - một nước láng giềng có nhiều điểm tương đồng về hệ thống chính trị với Lào

Cả về lý luận và thực tiễn cho thấy cần phải có công trình khoa học nghiên cứu một cách hệ thống về Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay Các công trình khoa học ở Việt Nam về vấn đề này là tài liệu tham khảo rất bổ ích cho tác giả trong quá trình thực hiện các chuyên đề của luận án Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình trước đó, đồng thời xuất phát

từ những yêu cầu thực tiễn đặt ra, nghiên cứu sinh đi sâu phân tích, đánh giá những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN ở các tỉnh Bắc Lào trong thực hiện CSDT

Chương 2 MẶT TRẬN TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC -

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

2.1 CÁC KHÁI NIỆM CÔNG CỤ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

2.1.1 Quan niệm về dân tộc

Hiện nay, khái niệm dân tộc được hiểu theo hai nghĩa:

Thứ nhất, dân tộc - tộc người là một cộng đồng xã hội có mối liên hệ chặt chẽ và

bền vững, có chung loại hình kinh tế, có ngôn ngữ, văn hoá riêng, xuất hiện sau bộ lạc,

bộ tộc

Thứ hai, dân tộc - quốc gia là một cộng đồng người ổn định làm thành nhân dân

một nước, có lãnh thổ quốc gia, có chế độ chính trị, nền kinh tế thống nhất, quốc ngữ chung và có ý thức về sự thống nhất, gắn bó với nhau bởi quyền lợi chính trị, kinh tế, truyền thống văn hoá, lịch sử chung trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, có quan hệ cộng đồng về sắc thái tâm lý, tính cách, bản sắc văn hoá, có chung lịch sử

dựng nước và giữ nước

Luận án tiếp cận khái niệm dân tộc được hiểu theo nghĩa thứ nhất, tức là nghiên

cứu dân tộc với tư cách là những tộc người Theo chúng tôi dân tộc - với tư cách là

những cộng đồng tộc người (ethno) xuất hiện trong quá trình phát triển lịch sử - xã

hội, được phân biệt bởi các đặc trưng cơ bản, mang tính bền vững về kinh tế, xã hội, ngôn ngữ, lịch sử, văn hóa và ý thức tự giác về cộng đồng của mình

2.1.2 Chính sách dân tộc ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

CSDT là tập hợp những đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước CHDCND Lào về vấn đề dân tộc và quan hệ dân tộc nhằm thực hiện quyền bình đẳng, cùng phát triển về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội giữa các tộc người và đảm bảo sự đoàn kết, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia

Nội dung của chính sách dân tộc ở nước CHDCND Lào mang tính toàn diện,

được thể hiện trên các lĩnh vực:

Một là, lĩnh vực chính trị, CSDT tập trung vào việc thực hiện quyền bình đẳng

về chính trị giữa các dân tộc nhằm củng cố và nâng cao chất lượng của hệ thống chính trị các cấp, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng luân chuyển cán bộ và thực hiện phát triển đảng viên vùng dân tộc, khắc phục tình trạng cơ sở không có tổ chức Đảng

Hai là, lĩnh vực kinh tế Đảng và Nhà nước Lào thực hiện một chiến lược kinh tế

trong đó ưu tiên phát triển kinh tế cho vùng đồng bào dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, lạc hậu

Ba là, lĩnh vực văn hóa - xã hội; Đảng và nhà nước Lào rất quan tâm đến

sự phát triển văn hoá, giáo dục của các dân tộc, tạo điều kiện xoá bỏ nạn mù chữ cho đồng bào dân tộc và giữ gìn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc

Bốn là, lĩnh vực an ninh - quốc phòng Vì các dân tộc, nhất là dân tộc thiểu số ở

Lào phần lớn cư trú ở vùng biên giới nên có vai trò rất quan trọng trong việc giữ vững

an ninh trật tự, góp phần ổn định chính trị - xã hội ở vùng biên giới

2.1.3 Thực hiện chính sách dân tộc ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

Theo quan điểm của luận án, thực hiện CSDT là quá trình đưa chủ trương,

chính sách của Đảng, Nhà nước CHDCND Lào về các dân tộc và giải quyết quan hệ dân tộc vào thực tiễn xây dựng đất nước, nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc, thực hiện bình đẳng dân tộc, đoàn kết để phát triển đất nước đồng thời đảm bảo sự ổn định về chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng ở các vùng dân tộc

Mục tiêu chung trong thực hiện CSDT của Đảng và Nhà nước Lào nhằm khai

thác mọi tiềm năng, thế mạnh của các dân tộc, các vùng địa phương để phục vụ đời sống nhân dân các dân tộc, từng bước khắc phục khoảng cách chênh lệch giữa các dân tộc để đạt mục tiêu “Dân giàu hạnh phúc, nước phồn vinh hùng mạnh, xã hội đoàn kết hài hòa, công bằng dân chủ, văn minh”; hướng tới mục tiêu lớn nhất là bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển giữa các dân tộc

Định hướng và nguyên tắc và thực hiện CSDT ở Lào Ngay từ khi ra đời, Đảng

NDCM Lào đã thực hiện nhất quán những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Cay Sỏn Phôm Vi Hản về vấn đề dân tộc, thực hiện CSDT Thực hiện quyền bình đẳng dân tộc, đoàn kết các dân tộc để cùng phát triển là những định hướng lớn được xác định trong văn kiện quan trọng của Đảng

Chủ thể tham gia thực hiện CSDT ở nước CHDCND Lào bao gồm toàn bộ hệ

thống chính trị của nước CHDCND Lào và nhân dân các dân tộc: Đảng NDCM Lào Nhà nước Cộng hòa DCND Lào; Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân các bộ tộc Lào vừa là chủ thể thực hiện chính sách dân tộc vừa là đối tượng thụ hưởng

việc thực hiện chính sách đó

2.2 KHÁI QUÁT VỀ MẶT TRẬN LÀO XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC

2.2.1 Khái quát về Mặt trận Lào Xây dựng đất nước

2.2.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về liên minh giai cấp - cơ sở lý luận cơ bản cho tổ chức và hoạt động của Mặt trận Lào xây dựng đất nước

* Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về liên minh giai cấp là cơ sở duy vật lịch sử cho tổ chức, hoạt động của Mặt trận

Tinh thần chung trong quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin là trong cuộc cách mạng vô sản, giai cấp công nhân có thể đoàn kết các lực lượng trung gian để cùng thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình Lợi ích trực tiếp và lợi ích lâu dài đồng nhất là cơ sở hàng đầu để đoàn kết, tập hợp lực lượng cho các khối liên minh giai cấp và cho các liên minh liên kết vì mục tiêu đoàn kết cộng đồng, đoàn kết quốc gia - dân tộc

Lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học về liên minh giai cấp trong cách mạng vô

sản chính là cơ sở cho việc hình thành mặt trận - tổ chức rộng rãi gồm nhiều giai cấp,

tầng lớp liên minh với nhau để đấu tranh cho mục đích chung

2.2.1.2 Tư tưởng đại đoàn kết các dân tộc của Chủ tịch Cay Xỏn Phôm Vi Hản

là cơ sở lý luận trực tiếp về Mặt trận trong cách mạng Lào

Từ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Chủ tịch Cay xỏn Phôm vi

hản, có thể khái quát về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Mặt trận như sau:

Thứ nhất, mặt trận là một tổ chức liên minh rộng rãi nhất, tập hợp đông đảo nhiều

giai cấp, tầng lớp, các tộc người, các cộng đồng xã hội khác nhau như độ tuổi, giới, nghề nghiệp được tổ chức và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng của giai cấp công nhân

Thứ hai, các tổ chức, cá nhân tham gia mặt trận đều có chung một điểm tương đồng Thứ ba, mặt trận được tổ chức trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng về địa vị và độc

lập về tổ chức

Thứ tư, liên minh giai cấp ở trong mặt trận chủ yếu đựa trên nền tảng quan hệ

công - nông - trí thức nhưng liên minh trong mặt trận rộng rãi hơn nhiều so với liên minh giai cấp

Thứ năm, Mặt trận có nhiệm vụ thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân, là

một trong những phương thức thực thi quyền làm chủ, quyền dân chủ của nhân dân

Từ những phân tích trên, Mặt trận là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự

nguyện của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hôi, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu với chức năng tập hợp quần chúng ở mọi giai cấp, dân tộc và tôn giáo; lấy liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân đội ngũ trí thức làm nòng cốt cho khối đại đoàn kết toàn Dân tộc Lào, qua đó tập hợp rộng rãi các lực lượng xã hội

để thực hiện đường lối các dân tộc đoàn kết, bình đẳng, giúp đỡ nhau cùng thực hiện đường lối, của Đảng, Nhà nước vì mục tiêu xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, thống nhất và thịnh vượng

2.2.2 Các đặc điểm, ưu thế của Mặt trận Lào Xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc

2.2.2.1 Đặc điểm và ưu thế về địa vị chính trị, pháp lý

Mặt trận Lào XDĐN được thành lập ngày 13/8/1950 với tên gọi là Mặt trận Lào tự do Tháng 1/1956 đổi tên thành Mặt trận Lào yêu nước Tháng 12/1979 đổi tên thành Mặt trận Lào xây dựng đất nước (sau đây gọi tắt là Mặt trận) đặt dưới sự

lãnh đạo bởi Đảng NDCM Lào Hiện nay, Mặt trận là một bộ phận hợp thành của hệ

thống chính trị ở nước CHDCND Lào (Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức

chính trị - xã hội như: Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Công đoàn Lào, Hội Liên hiệp phụ nữ Lào, Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Lào) Mặt trận là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp các tổ chức xã hội rộng rãi Mặt trận không có hội viên

và chỉ có thành viên

Chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Lào xây dựng đất nước được quy định tại

Điều 8 Luật Mặt trận Lào XDĐN (Sửa đổi năm 2018) như sau: (1) Là ngọn cờ tập hợp đoàn kết nhân dân các bộ tộc Lào, xây dựng sự vững mạnh và củng cố sức mạnh toàn dân; (2) Giáo dục, vận động nhân dân các bộ tộc Lào tham gia vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước; (3) Phát huy quyền làm chủ trong việc giữ gìn văn hóa, phong tục tập quán tốt đẹp, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân các

bô tộc Lào và các tầng lớp; (4) Sâu sát, thu thập ý kiến, phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân các bộ tộc Lào; (5) Kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan chính quyền nhà nước và thành viên của Mặt trận Lào XDĐN thông qua ý kiến của nhân dân các bộ tộc Lào (6) Là trung tâm phối hợp với các thành viên của mình [148, tr.5]

Điều 2, Điều lệ Mặt trận thông qua ở Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Lào XDĐN Khóa X ngày 8-9/06/2016 đã quy định nhiệm vụ như sau:

* Nhiệm vụ chung: Tập hợp, đoàn kết nhân dân các bộ tộc Lào, tầng lớp, dân

tộc, giới tính, độ tuổi trên cơ sở đường lối chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước; Vận động mọi lực lượng toàn xã hội thực hiện đường lối chính sách của Đảng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ đạt kết quả thực tế; Xuống

cơ sở gặp gỡ, giáo dục, hòa giải nhân dân các bộ tộc để xây dựng tình đoàn kết, hòa hợp chặt chẽ; Góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, chặt chẽ và xây dựng Nhà nước quản lý bằng pháp luật, là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; kiểm tra - giám sát hoạt động của Quốc hội, hội đồng địa phương và chính quyền các cấp; Phối hợp với các thành viên và mọi bộ phận liên quan trong hoạt động công tác vì xã hội và nhân dân các bộ tộc Lào; Góp phần vào công tác ngoại giao nhân dân theo đường lối đối ngoại của Đảng

* Nhiệm vụ cụ thể: Giáo dục và tập hợp tình đoàn kết nhân dân các bộ tộc Lào

để họ hoạt động đúng theo đường lối của Đảng và pháp luật Nhà nước; Giáo dục và tập hợp tình đoàn kết các tôn giáo và tín đồ; Giáo dục và tập hợp tình đoàn kết các tầng lớp, nhân sĩ, trí thức, doanh nhân và cơ quan tổ chức xã hội hoạt động đúng đường lối của Đảng và pháp luật Nhà nước; Củng cố bộ máy tổ chức và nhân sự của mình đảm bảo có chất lượng cao để hoàn thành nhiệm vụ chính trị mà Đảng, Nhà nước và nhân

dân giao phó; Tập trung làm công tác chính trị - tư tưởng cho hàng ngũ cán bộ của mình; kiểm tra - giám sát để xử lý dư luận xã hội và đề nghị bộ phận liên quan kịp thời giải quyết

2.2.2.2 Đặc điểm về cơ cấu tổ chức của Mặt trận

Hệ thống tổ chức của Mặt trận Lào XDĐN có 4 cấp tương đương với 4 cấp đơn

vị hành chính như sau: cấp Trung ương; cấp tỉnh, thành phố; cấp huyện; cấp cơ sở (làng, bản…) Cấp Trung ương có Ủy ban trung ương Mặt trận; Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận và Ban Thường trực Ủy ban trung ương Mặt trận Cấp tỉnh có Ủy ban Mặt trận cấp tỉnh, thành phố, đặc khu (sau đây gọi chung là cấp tỉnh) Cấp huyện

có Ủy ban Mặt trận cấp huyện, thành phố thuộc tỉnh và đơn vị hành chính tương đương (sau đây gọi chung là cấp huyện) Cấp cơ sở có Uỷ ban Mặt trận cấp cơ sở (làng, bản)

Ở mỗi cấp còn có Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận, làm việc theo chế độ tập thể bàn bạc và quyết định theo đa số, có phân công cá nhân phụ trách

2.2.2.3 Ưu thế phối hợp giữa Mặt trận Lào XDĐN với các tổ chức trong hệ thống chính trị

- Mối quan hệ giữa Mặt trận với Đảng NDCM Lào: Đảng thực hiện vai trò lãnh

đạo đối với Mặt trận thông qua việc ban hành đường lối, chủ trương, chính sách gắn với thực tế và dựa trên nguyện vọng của quần chúng nhân dân Đảng lãnh đạo Mặt trận thông qua Đảng đoàn Mặt trận

- Mối quan hệ giữa Mặt trận với Nhà nước: Mặt trận và Nhà nước đều là các tổ

chức trong hệ thống chính trị Điều 6 Luật Mặt trận XDĐN Lào và điều 28 Điều lệ Mặt trận đã quy định về mối quan hệ giữa Mặt trận và Nhà nước là quan hệ phối hợp để thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của Hiến pháp và pháp luật và quy chế phối hợp công tác do Uỷ ban Mặt trận các cấp và cơ quan Nhà nước có liên quan ở từng cấp ban hành

Trong quan hệ với Đảng và Nhà nước, Mặt trận thông qua phương thức hiệp thương, dân chủ, cộng đồng trách nhiệm, cùng tham gia và giám sát, tư vấn phản biện đồng cấp để thể hiện vai trò trong xây dựng và đôn đốc thực hiện đường lối, pháp luật, chính sách Theo đó, sức mạnh của Mặt trận là “sức mạnh mềm” lấy ra từ sự đồng thuận, ủng hộ và trí tuệ từ đa số, nhưng không hề là “ba phải” hay “dĩ hòa vi quý”

- Quan hệ giữa Mặt trận XDĐN Lào với nhân dân: Điều 7 Điều lệ Mặt trận

XDĐN Lào quy định Mặt trận đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; mở rộng và đa dạng hóa các hình thức tập hợp đoàn kết nhân dân; động viên, hỗ trợ nhân dân thực hiện dân chủ, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

2.2.2.4 Đặc điểm và ưu thế về phương thức hoạt động

Mặt trận hoạt động dựa theo những nguyên tắc chủ yếu như: tự nguyện, hiệp thương dân chủ, hợp tác bình đẳng, đoàn kết chân thành, tôn trọng lẫn nhau, phối hợp

và thống nhất hành động