Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.

Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HÀ NỘI - 2022

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Phetsamone Duangpasert

1.1 Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 7

1.2 Giá trị của những công trình nghiên cứu đã tổng quan và những

vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ thêm 34

Chương 2: MẶT TRẬN TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC -

2.1 Các khái niệm công cụ liên quan đến luận án 39

2.2 Khái quát về Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện

chính sách dân tộc 52

2.3 Kinh nghiệm của Mặt trận một số nước trong thực hiện chính sách

dân tộc và bài học cho Mặt trận Lào xây dựng đất nước 83

Chương 3: MẶT TRẬN LÀO XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC TRONG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC Ở CÁC TỈNH PHÍA BẮC

HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 92

3.1 Khái quát về các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 92

3.2 Thực trạng Mặt trận tham gia thực hiện chính sách dân tộc ở các

3.3 Vấn đề đặt ra từ thực trạng Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong

thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay 140

Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ

CỦA MẶT TRẬN TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC Ở

4.1 Phương hướng nâng cao vai trò của Mặt trận trong thực hiện chính

sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay 146

4.2 Giải pháp nâng cao vai trò của Mặt trận trong thực hiện chính sách

dân tộc ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay 149

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CHDCND Cộng hòa Dân chủ Nhân dân CNXH Chủ nghĩa xã hội

CSDT Chính sách dân tộc NDCM Nhân dân cách mạng XDĐN Xây dựng đất nước

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Trang

Bảng 3.1: Tình hình dân số các tỉnh phía Bắc nước Lào năm 2018 93

Biểu đồ 3.1: Tổng số lượng nhân dân các dân tộc trong 8 tỉnh phía Bắc

Bảng 3.2: Bảng tổng hợp các dân tộc ở 8 tỉnh Bắc Lào (Tính đến cuối

năm 2020 từ 8 tỉnh, 63 huyện) 101

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào luôn xác định vấn đề dân tộc, công tác dân tộc và đoàn kết các dân tộc có vị trí chiến lược quan trọng Thực hiện chính sách dân tộc (CSDT) nhằm góp phần nâng cao đời sống của đồng bào các dân tộc, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các dân tộc; củng cố, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị; tăng cường an ninh, quốc phòng ở các vùng dân tộc, nhất là vùng dân tộc thiểu số Đồng thời, thực hiện chính sách dân tộc còn góp phần giữ gìn và phát huy giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số; từng bước loại bỏ các hủ tục lạc hậu và đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc để chống phá cách sự nghiệp cách mạng của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào Đó chính là vai trò to lớn, không thể phủ nhận của việc thực hiện CSDT đối với nước CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay

Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng NDCM Lào (năm 2021) có chủ đề: Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, bảo đảm ổn định chính trị vững chắc, triển khai đường lối đổi mới đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế - xã hội theo hướng chất lượng mới, nâng cao chất lượng đời sống của nhân dân, tiếp tục đưa đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển và tiến lên theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa Khi xác định tầm nhìn và định hướng phát triển trong 5 năm (2021 - 2026), Đảng Nhân dân Cách mạng Lào xác định: Cần phải tăng cường công tác mặt trận và công tác quần chúng của Đảng, đáp ứng việc triển khai đường lối của Đảng về xây dựng khối đoàn kết, thống nhất toàn dân; thực hiện tốt CSDT nhằm tăng cường khối đoàn kết toàn dân Điều đó chứng tỏ, Đảng NDCM Lào luôn chú trọng đến việc phát huy vai trò của mặt trận các cấp trong giữ gìn khối đoàn kết dân tộc nói chung và thực hiện CNDT nói riêng Đó là định hướng quan trọng của Đảng NDCM Lào cho công tác mặt trận với sự phát triển đất nước nói chung và trong thực hiện CSDT nói riêng

Mặt trận Lào xây dựng đất nước (XDĐN) được thành lập ngày 13/8/1950, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào Mặt trận là một bộ phận hợp thành của hệ thống chính trị ở nước CHDCND Lào Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào, Mặt trận Lào XDĐN đã phát huy tốt vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, tập hợp ý chí nguyện vọng của nhân dân, tập hợp khối đại đoàn kết và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Phía Bắc của nước CHDCND Lào là một vùng núi và cao nguyên rộng lớn gồm có 8 tỉnh: Xiêng Khoảng, Hủa Phăn, Luông Pha Bang, U Đôm Xay, Luông Nặm Tha, Xay Nha Bu Ly, Bo Kẹo và Phổng Xa Ly Khu vực Bắc Lào

có đường biên giới giáp với 4 quốc gia: Trung Quốc, Mianma, Việt Nam và Thái Lan Như vậy đây là vùng tiếp giáp nhiều nhất với các quốc gia láng giềng (Trung Lào chỉ có 2 quốc gia, Hạ Lào chỉ có 3 quốc gia) Trong khu vực các tỉnh này đều là miền núi, trung du với 27 dân tộc anh em cùng sinh sống Các dân tộc có truyền thống đoàn kết hài hòa trong cuộc sống, lao động sản xuất và trong chiến đấu chống kẻ thù chung Qua hơn 35 năm đổi mới, Mặt trận Lào XDĐN tổ chức triển khai các nghị quyết, chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về thực hiện CSDT trên phạm vi cả nước nói chung và thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc của nước CHDCND Lào nói riêng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa -

xã hội và an ninh - quốc phòng

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc Lào thời gian qua vẫn còn bộc lộ nhiều yếu kém, bất cập: Điển hình là các tình trạng: việc phối hợp thực hiện CSDT giữa Mặt trận với chính quyền và các tổ chức thành viên chưa thường xuyên, chưa chặt chẽ, đồng bộ; Công tác tuyên truyền về CSDT còn đơn điệu, thiếu hấp dẫn thậm chí hình thức; Hoạt động kiểm tra, giám sát đôi khi còn mang tính hình thức, hiệu quả còn thấp; hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận với xây dựng

chính sách và thực hiện CSDT còn hình thức, thiếu cơ chế hợp lý nên kết quả đạt được chưa tương xứng với vai trò của Mặt trận; nhân sự cho Mặt trận chưa được ưu tiên…

Hiện nay, bức tranh tổng thể trong thực hiện CSDT ở các tỉnh khu vực Bắc Lào nhìn chung vẫn là sự chênh lệch về trình độ phát triển nhiều mặt giữa các dân tộc, chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm với tập quán canh tác lạc hậu, cơ sở hạ tầng một ở số nơi còn yếu kém, điều kiện sinh hoạt và đời sống của nhân dân các dân tộc còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đời sống văn hóa tinh thần còn nghèo nàn Một số hộ dân còn thiếu ý chí tự lực vươn lên và vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại của sự giúp đỡ của Đảng - Nhà nước và xã hội Những vấn đề đó đều có thể có liên quan đến công tác Mặt trận tham gia thực hiện CSDT

Trình độ, năng lực của cán bộ trong hệ thống chính trị, nhất là cán bộ Mặt trận ở cơ sở còn hạn chế nên chưa khai thác được mọi tiềm năng để giúp nhân dân ở các vùng các dân tộc Đội ngũ cán bộ Mặt trận cấp cơ sở còn thiếu

về số lượng và hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn, phần lớn là cán bộ trẻ năng lực tiếp cận đồng bào các dân tộc còn hạn chế, một số có biểu hiện quan liêu,

xa dân Trong khi đó, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị luôn tìm mọi cách lợi dụng khó khăn về kinh kế - xã hội và sự khác biệt về tôn giáo, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc để thực hiện các mưu đồ chống phá, kích động nhằm chia

rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, gây mất ổn định trật tự xã hội trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Trước tình hình đó, đòi hỏi phải có những nghiên cứu cụ thể về thực tiễn thực hiện vai trò của Mặt trận XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh phía Bắc nhằm đưa ra các giải pháp cụ thể, thiết thực để phát huy có hiệu quả vai trò của Mặt trận XDĐN trong thực hiện CSDT, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc và xây dựng một nước Lào ngày càng phồn vinh, thịnh vượng

Vì những lý do trên, tôi chọn vấn đề “Mặt trận Lào xây dựng đất nước

trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay” làm đề tài

nghiên cứu luận án tiến sĩ, chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT; luận án phân tích thực trạng vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh Bắc Lào, chỉ ra nguyên nhân, những vấn đề đặt ra từ thực trạng đó; từ đó đưa ra những yêu cầu, giải pháp phát huy vai trò Mặt trận Lào XDĐN các tỉnh Bắc Lào trong thực hiện CSDT trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

luận án, đánh giá kết quả những công trình được lựa chọn tổng quan đã đạt được; từ đó chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu và làm sáng

tỏ thêm

Thứ hai, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận

Lào XDĐN trong thực hiện CSDT

Thứ ba, phân tích thực trạng vai trò của Mặt trận XDĐN trong thực hiện

chính sách dân tộc ở Bắc Lào với thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra hiện nay

Thứ tư, đưa ra yêu cầu, giải pháp để nâng cao vai trò của Mặt trận

XDĐN trong thực hiện CSDT ở các tỉnh Bắc Lào

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là vai trò của Mặt trận Lào XDĐN

trong khi tham gia cùng hệ thống chính trị thực hiện CSDT ở Bắc Lào

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung nghiên cứu: Luận án nghiên cứu vai trò của Mặt trận ở các

tỉnh phía Bắc trong thực hiện chính sách dân tộc, chủ yếu là trên 4 lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh - quốc phòng

- Về không gian nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu trên phạm vi

8 tỉnh phía Bắc của Lào hiện nay

- Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu quá trình Mặt trận tham

gia thực hiện chính sách dân tộc trong 35 năm đổi mới đến nay và tầm nhìn

- Đề tài dựa trên các nghị quyết của Đảng bộ, chính quyền và Mặt trận ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt là các chương trình, dự án và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Sử dụng phương pháp lịch sử - lôgíc, phương pháp phân tích, tổng hợp

và hệ thống hóa Đồng thời sử dụng một phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội học khác và phương pháp so sánh phân tích số liệu…

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án góp phần cung cấp, những căn cứ lý luận về Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

và đề xuất những quan điểm của Đảng và Nhà nước cho Đảng bộ tỉnh, chính

quyền các cấp trong việc hoạch định, chính sách cụ thể trên các lĩnh vực trong đời sống xã hội

- Luận án sẽ góp phần cung cấp thêm nguồn tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy ở một số trường đại học và các hệ đào tạo, bồi dưỡng ở các trường chính trị - hành chính của Lào và những vấn đề có liên quan đến Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay nhằm có được đội ngũ cán bộ Mặt trận có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao, có tinh thần hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân

6 Đóng góp mới của luận án

- Luận án góp phần khái quát tổng hợp và làm rõ những quan điểm cơ bản của Đảng NDCM Lào và Mặt trận Lào XDĐN về dân tộc, chính sách dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc

- Góp phần làm rõ thực trạng Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay, từ khi những năm đổi mới đến nay trên các lĩnh vực về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh - quốc phòng

- Đưa ra yêu cầu và đề xuất một số giải pháp có tính khả thi, phù hợp với tình hình thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc ở các tỉnh phía Bắc hiện nay

7 Bố cục của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình khoa học của tác giả

đã công bố liên quan đến luận án và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án gồm 4 chương, 10 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1.1 TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1.1 Tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước

Dựa vào nội dung của luận án, nghiên cứu sinh lựa chọn tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước theo các nhóm vấn đề sau:

1.1.1.1 Các công trình nghiên cứu về Mặt trận Lào xây dựng đất nước

Mặt trận Lào xây dựng đất nước có vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp khối đại đoàn kết các dân tộc trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa -

xã hội, an ninh, quốc phòng Vì vậy, vấn đề này nhận được sự quan tâm lớn của các nhà khoa học ở nhiều góc độ khác nhau Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như sau:

Thứ nhất, những cuốn sách bàn đến Mặt trận Lào xây dựng đất nước

Cuốn sách Truyền thống và vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thời

kỳ mới [141] đã trình bày về lịch sử, chức năng, nhiệm vụ, vị trí và vai trò hoạt

động của Mặt trận Lào XDĐN Vai trò đó được thể hiện từ khắp các tỉnh, thành phố đến các cơ sở địa phương vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu

số Cuốn sách cũng chỉ rõ hoạt động của cán bộ Mặt trận lại còn gặp nhiều khó khăn về chủ trương, phương tiện và kinh phí Các cán bộ Mặt trận ở các cấp, nhất là cấp địa phương còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng Mặt trận là một thành viên chiến lược của hệ thống chính trị, nhưng hiện nay sự hoạt động

về thực tế vẫn đang còn nhiều hạn chế Cuốn sách này đã cho thấy vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận và quá trình hoạt động của tổ chức này Đây là tài liệu tham khảo quan trọng của luận án về truyền thống lịch sử và vai trò của Mặt trận Lào XDĐN

Cuốn sách Giáo trình tập huấn cán bộ cấp bản Mặt trận Lào XDĐN về

việc tập hợp các dân tộc phát triển kinh tế - xã hội, của Ban Tuyên huấn Trung

ương Đảng NDCM Lào [100] Công trình khoa học này đã trình bày yêu cầu đối với Mặt trận trong việc tập hợp các dân tộc phát triển kinh tế là phải tập hợp được mọi lực lượng xã hội vào trong một tổ chức sản xuất nhất định Trong đó, Mặt trận đã có nhiều kinh nghiệm thành tích rất lớn trong việc huy động và tập hợp các lực lượng xã hội vào sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc Mặt trận trực tiếp tham gia củng cố chính quyền nhân dân, cùng với Đảng và Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, vận động các tổ chức thực hiện nghiêm Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước trong việc giám sát, kiểm tra hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước, cán bộ công chức Nhà nước và đại biểu dân cử Cuốn sách đã cung cấp cho nghiên cứu sinh cái nhìn bao quát về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong việc huy động, tập hợp các dân tộc tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội

Cuốn sách Mặt trận Lào XDĐN trong sự nghiệp cách mạng dân chủ,

bảo vệ và xây dựng đất nước của Khăm Tay Xỉ Phăn Đon [132] đã nhấn mạnh

Mặt trận là một tổ chức quan trọng trong công tác vận động các dân tộc tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Vì Mặt trận là một tổ chức trong hệ thống chính trị nên có nhiệm vụ nâng cao tinh thần và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo vệ đất nước Đồng thời, Mặt trận phải không ngừng chăm lo nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân các bộ Lào, nhất là những người có uy tín đại diện cho các dân tộc Mặt trận các cấp còn phải tìm hiểu, quan tâm đến cơm ăn, áo mặc, nhà ở, công ăn việc làm và việc học hành của các em theo các độ tuổi đi học để báo cáo cho cấp trên thường xuyên quan tâm giúp đỡ, làm cho đời sống của nhân dân các dân tộc ngày càng được hạnh phúc Đây là một tài liệu rất quan trọng vì đã cung cấp cho nghiên cứu sinh những tri thức cơ bản, quan trọng về

sự hình thành, phát triển và vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong sự nghiệp cách mạng của nước CHDCND Lào

Thứ hai, những bài viết bàn đến Mặt trận Lào xây dựng đất nước

Bài viết “Mặt trận Lào XDĐN là một trong những tổ chức thực hiện

chính sách dân tộc” trong cuốn sách “Lịch sử Đảng NDCM Lào”, của Ban Chỉ

đạo nghiên cứu lý luận và thực tiễn Trung ương Đảng [99] đã trình bày nhiệm

vụ của Mặt trận là phải tập hợp về tín ngưỡng tôn giáo và các dân tộc đã theo đạo Là một phương thức thực thi quyền dân làm chủ Mặt trận Lào XDĐN thông qua các tổ chức chính trị để nhân dân được phát huy vai trò của mình trong các hoạt động như tham gia bầu cử Quốc hội, xây dựng chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Ngoài ra, Mặt trận Lào XDĐN có vai trò quan trọng trong sự phát triển của đời sống chính trị và văn hóa - xã hội của nhân dân các dân tộc Đây là một bài viết có liên quan trực tiếp đến nội dung luận án, có giá trị tham khảo trong việc phân tích những khía cạnh thể hiện vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong tham gia thực hiện CSDT

Bài phát biểu tại Hội nghị Ủy viên TW Mặt trận Lào xây dựng đất nước lần thứ IV, Khóa IX tại tỉnh Hủa Phăn, của Bun Nhăng Vo La Chít [105] đã

nhấn mạnh: Mặt trận là một tổ chức mang tính rộng rãi, đa dạng bao gồm các dân tộc, tôn giáo với nhiều phong tục tập quán, nhiều tầng lớp xã hội, nhiều thành phần kinh tế khác nhau, không phân biệt giới tính, lứa tuổi, giai cấp để xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau Hoạt động của Mặt trận các cấp cần tham gia góp phần giải quyết mọi vấn đề xảy ra ở các vùng dân tộc ở nông thôn Công tác Mặt trận phải thực hiện theo nhiệm vụ chủ trương và chính sách của Đảng, Nhà nước, triển khai cho nhân dân các bộ tộc hiểu biết rõ hơn về các vấn đề đang tác động đến đời sống và lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước Mặt trận Lào XDĐN các cấp luôn phải cố gắng tích cực phấn đấu củng cố đoàn kết toàn thể quần chúng nhân dân, vận động, thuyết phục, giáo dục cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là các dân tộc vùng sâu vùng xa thực hiện xóa đói giảm nghèo, tiến hành xây dựng nông thôn mới Mặt trận cần tham gia vào phát triển tình đoàn kết hữu nghị, hợp tác giữa các dân tộc Lào anh em với nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới

Bài tham luận tại Đại hội đại biểu lần thứ VII của Mặt trận Lào XDĐN

về “Trách nhiệm của Mặt trận Lào xây dựng đất nước" của đồng chí Xỉ Xa

Vạt Kẹo Bun Phăn [169] đã nêu rõ về trách nhiệm của Mặt trận, trước tiên là vận động, tuyên truyền, giáo dục về truyền thống, tinh thần yêu nước cho toàn

thể dân tộc, tôn giáo và các tầng lớp xã hội trên cả nước; làm cho cho toàn thể dân tộc tự nhận thức được đó là một trong những yếu tố quyết định sự trưởng thành và phát triển của đất nước Mặt trận cũng đã quy định phương hướng hoạt động của mình là nâng cao tinh thần yêu nước của các dân tộc, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường và mở rộng công tác Mặt trận nhằm động viên mọi sức lực toàn dân tham gia sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Ngoài ra, tác giả cũng đã nhấn mạnh: “Mặt trận Lào XDĐN là tổ chức liên hiệp chính trị của toàn dân tộc, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân trong hệ thống chính trị của Đảng NDCM Lào” [169, tr.8] Bài phát biểu đã đưa ra những định hướng quan trọng cho Mặt trận Lào XDĐN trong tham gia phát triển kinh tế - xã hội nói chung và thực hiện CSDT ở nước CHDCND Lào nói riêng Bài phát biểu có giá trị tham khảo với luận án trong việc phân tích vai trò, nhiệm vụ của Mặt trận Lào XDĐN

1.1.1.2 Các công trình nghiên cứu về dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc

Từ khi nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào được thành lập, Đảng Nhân dân cách mạng Lào luôn chú trọng việc ban hành và thực hiện các chủ trương, chính sách để xây dựng khối đoàn kết dân tộc, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số Cũng từ đó đến nay đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề thực hiện chính sách dân tộc

Cuốn sách Kiến thức cơ sở trong công tác quản lý Nhà nước đối với

công tác dân tộc và tôn giáo của tác giả Sỏ Sỏn Phít Pha Nụ Vông, Bộ Nội vụ

(biên soạn) [152] đã trình bày về quá trình thực hiện chính sách đối với dân tộc

là phải phát huy truyền thống đại đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau cũng như truyền thống cần cù, truyền thống đấu tranh anh dũng của các dân tộc trong toàn quốc Thực hiện quyền bình đẳng tuân theo pháp luật giữa các dân tộc trên cơ sở chủ trương, đường lối của Đảng và để đảm bảo quyền, lợi ích của các quốc gia dân tộc Tăng cường tinh thần yêu nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân các dân tộc và chống lại tư tưởng đa đảng

Theo tác giả, trong công tác quản lý nhà nước về dân tộc, cần chú trọng khơi dậy niềm tự hào của các dân tộc về truyền thống đấu tranh dành độc lập

và gìn giữ đất nước Nhà nước cần đảm bảo bảo vệ quyền đối với các dân tộc cùng với việc chú trọng phát huy phong tục tập quán và văn hóa của các dân tộc cũng như của đất nước Lào thân yêu Cũng cần chú trọng thu hẹp khoảng cách về kinh tế, giáo dục, văn hóa và xã hội giữa các dân tộc, nâng cao trình độ đời sống vật chất tinh thần của các dân tộc ngày càng tốt hơn Tạo điều kiện cho các thế hệ trong các dân tộc được học hành và coi trọng việc xây dựng cũng như bồi dưỡng cán bộ là người dân tộc thiểu số làm cán bộ nguồn cũng như khuyến khích họ sinh sống đúng theo nguyên tắc an sinh xã hội Cuốn sách

đã cho thấy tầm quan trọng trong thực hiện công tác dân tộc, CSDT ở nước CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay

Cuốn sách Tập hợp sự đại đoàn kết các dân tộc ở Lào của Ủy ban Trung

ương Mặt trận Lào XDĐN [158] đã nêu ra những nguyên tắc trong chính sách của Đảng NDCM Lào đối với các dân tộc Cuốn sách chỉ rõ, Đảng NDCM Lào luôn coi trọng sự hòa thuận giữa các dân tộc, coi các dân tộc là anh em ruột, một lòng một dạ với nhau Đảng lãnh đạo sự nghiệp cách mạng luôn luôn nhấn mạnh vấn đề này với mong muốn giải phóng các dân tộc ra khỏi sự áp bức bóc lột, nghèo khổ, lạc hậu Đảng lúc nào cũng mong muốn cho nhân dân các dân tộc có đời sống hạnh phúc ấm no và giàu có Các dân tộc phải có quyền, có trách nhiệm và được bảo đảm về mọi mặt thể hiện trong nguyên tắc Hiến pháp

và pháp luật Đảng có chính sách cho các dân tộc phải có người đại diện của dân tộc mình tham gia trong các cơ quan các cấp của Đảng, Nhà nước, Mặt trận

và các tổ chức khác Đảng cũng có chính sách khuyến khích cho các dân tộc thiểu số được học hành và phấn đấu, được phát triển về mọi mặt cũng như khả năng bình đẳng với các dân tộc khác Điều đó cho thấy sự quan tâm, mong muốn của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng một nước Lào mà các dân tộc đều có sự bình đẳng Cuốn sách đã làm rõ sự nhất quán trong quan điểm chỉ đạo của Đảng NDCM Lào với vấn đề dân tộc, đoàn kết dân tộc và tầm quan trọng của công tác dân tộc đối với Lào trong giai đoạn hiện nay

Trong cuốn sách Phát huy truyền thống đoàn kết dân tộc trong đại gia

đình Lào thống nhất, quyết tâm bảo vệ Tổ quốc và xây dựng hoàn thành xã hội XHCN [107], Chủ tịch Cayxỏn Phômvihẳn đã khái quát những nguyên tắc cơ

bản trong quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc đồng thời trình bày một số quan điểm của Đảng NDCM Lào đối với vấn đề dân tộc Chủ tịch cũng nêu rõ những quan điểm này sẽ tuỳ thuộc vào từng giai đoạn phát triển của đất nước sẽ cụ thể hoá thành các chính sách nhằm xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc Cuốn sách này đã giúp cho tác giả luận án hiểu rõ về quan điểm cũng như sự quan tâm, trách nhiệm, sự quyết tâm của người đứng đầu của Đảng đối với đồng bào các bộ tộc Lào

Cuốn sách Tìm hiểu các dân tộc ở Lào của Viện Khoa học xã hội [168]

đã trình bày quá trình hình thành và phát triển của các dân tộc qua từng thời kỳ lịch sử, đời sống văn hoá cũng như hệ thống tổ chức quản lý của các dân tộc Lào, làm rõ một số quan điểm của Đảng và Nhà nước Lào về vấn đề dân tộc Công trình khoa học này không chỉ giúp nghiên cứu sinh hiểu rõ hơn về lịch sử các dân tộc ở Lào mà còn nắm bắt được các quan điểm, chính sách của Đảng

và Nhà nước đối với các dân tộc

Cuốn sách 49 dân tộc trong đại gia đình các dân tộc ở Cộng hoà DCND

Lào của Uỷ Ban dân tộc của Quốc hội năm 2009 [155] Đây là một công trình

khoa học quan trọng đã cung cấp cho tác giả luận án quan điểm của Đảng và Nhà nước về vấn đề dân tộc, về thực chất của vấn đề dân tộc, đưa ra những quan điểm chỉ đạo trong việc giải quyết vấn đề dân tộc Các quan điểm này cơ bản dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin có xét đến điều kiện thực tế của nước Lào Từ những quan điểm này, tác giả luận án có cơ sở khoa học, lịch

sử để tìm hiểu sâu vấn đề Mặt trận thực hiện chính sách dân tộc

1.1.1.3 Các công trình nghiên cứu về Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện chính sách dân tộc

Mặt trận Lào XDĐN được thành lập vào ngày 13/8/1950 với tên gọi là Mặt trận Lào tự do, đến tháng 01/1956 đổi tên thành Mặt trận Lào yêu nước và tháng 12/1979 đổi tên thành Mặt trận Lào xây dựng đất nước Hơn 70 năm qua,

Mặt trận luôn phát huy vai trò là ngọn cờ gắn kết đông đảo nhân dân các dân tộc Lào, thực hiện tốt vai trò của mình trong việc tập hợp đông đảo lực lượng quần chúng nhân dân, kiên định con đường cách mạng mà Đảng NDCM Lào

đề ra

Trong thời gian qua, đã có nhiều công trình khoa học được công bố nghiên cứu về vai trò, chức năng và hoạt động của Mặt trận trên nhiều lĩnh vực, trong đó có việc thực hiện chính sách dân tộc

Cuốn sách Một vài kinh nghiệm chủ yếu của Mặt trận Lào XDĐN và

một số vấn đề phương hướng mới của cách mạng Lào của Chủ tịch Cay Sỏn

Phôm Vi Hản [106] đã chỉ rõ Mặt trận cần tập hợp các dân tộc đoàn kết thành một lực lượng để thực hiện vai trò của Mặt trận nhằm thực hiện chính sách phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội và bảo vệ Tổ quốc trong công cuộc đổi mới toàn diện của Đảng Chủ tịch cũng chỉ rõ nhiều hạn chế và khó khăn cần phải khắc phục của Mặt trận Lào XDĐN như công tác giám sát, kiểm tra còn có nhiều yếu kém, thiếu sót chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo của quần chúng Tuy chưa đi sâu nghiên cứu về vai trò của Mặt trận trong việc thực hiện chính sách dân tộc nhưng những nội dung này đã gợi nhiều ý tưởng cho tác giả khi nghiên cứu về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT

Bài viết: “Bàn về hoạt động của Mặt trận Lào XDĐN” của Chủ tịch Cay

Sỏn Phôm Vi Hản trong Tuyển tập, tập 2 [109], đã nêu lên nhiệm vụ Mặt trận phải có trách nhiệm quan trọng trong việc tổ chức thực hiện tốt chính sách dân tộc và chính sách về các tôn giáo, tin ngưỡng Mặt trận Lào XDĐN còn có quyền phối hợp với Đảng - Nhà nước hướng dẫn tổ chức Liên hiệp Phật giáo Lào để chuẩn bị tổ chức các lễ hội của tôn giáo, tín ngưỡng, Đại hội của Phật giáo toàn quốc trong các nhiệm kỳ của các đạo Phật, đạo Tin Lành Đồng thời, Chủ tịch đã đề cập đến việc Chính phủ công bố áp dụng luật điều Phật giáo, công nhận các tôn giáo, tín ngưỡng đã và đang hoạt động ở CHDCND Lào Mặt trận các cấp đã thường xuyên tiếp xúc với các nhà tu hành, ban lãnh đạo của các tôn giáo và đến tham dự, giám sát các buổi lễ hội của các tôn giáo

để hướng dẫn chỉ đạo đúng theo nguyên tắc của các tôn giáo và phù hợp với

pháp luật của Nhà nước Lào Tuy chưa trực tiếp bàn về vai trò của Mặt trận trong việc thực hiện CSDT nhưng cuốn sách của Chủ tịch đã giúp tác giả luận

án hiểu rõ hơn nguyên tắc hoạt động, vai trò của Mặt trận

Báo cáo tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Mặt trận XDĐN Lào đã nêu rõ: “CSDT là tổng hợp các quan điểm, chủ trương, đường lối và chính sách của Đảng - Nhà nước được đề ra và tác động trực tiếp đến các dân tộc, quan hệ dân tộc Chính sách dân tộc mang bản chất giai cấp của Nhà nước trong phạm vi đối nội và đối ngoại Mặt trận còn có vai trò quan trọng trong việc tập hợp các dân tộc Lào anh em trong cả nước cùng phát huy quyền làm chủ của các dân tộc Mặt trận vừa là phương thức vừa là môi trường để cho nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình” [134, tr.24]

Trong Báo cáo tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Mặt trận cũng đã nêu rõ: Mặt trận Lào XDĐN là một bộ phận quan trọng trong công tác vận động quần chúng, bởi vì chúng ta muốn giành được thắng lợi sau khi có

đường lối đúng đắn phải tiến hành tuyên truyền giáo dục, giác ngộ, vận động

và tập hợp đoàn kết quần chúng thành lực lượng có tổ chức để làm cách mạng

Đảng của giai cấp công nhân phải thực hiện liên minh với giai cấp nông dân, các dân tộc và tầng lớp xã hội khác Sự đoàn kết thống nhất là yếu tố quyết định sự trưởng thành và phát triển của đất nước Báo cáo chỉ rõ:

Công tác Mặt trận trong thực hiện chính sách dân tộc, phải chú trọng tập hợp các dân tộc thành một khối đại đoàn kết thống nhất, độc lập, một lòng, một dạ, phát huy sức mạnh tinh thần yêu nước, đây cũng là một sức mạnh của các dân tộc, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược, xây dựng và bảo vệ đất nước [137, tr.16]

Trong bài phát biểu “Về nâng cao kinh nghiệm đội ngũ cán bộ của Mặt trận Lào XDĐN” [169] của Chủ tịch Mặt trận XDĐN Lào Xỉ Xạ Vạt Kẹo Bun Phăn tại Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Lào XDĐN, đã nhấn mạnh về những cán bộ làm công tác Mặt trận phải có trình độ cao, dân tin tưởng, có uy tín và nắm được tình hình thực tiễn, hiểu về dân tộc, tôn giáo và có nhiệm vụ quan trọng về vận động tuyên truyền, giáo dục truyền thống tinh thần yêu nước

cho các dân tộc, tôn giáo và các giai tầng xã hội khác trên cả nước, coi đó là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển đất nước

Đại hội lần thứ VII của Mặt trận cũng đã quy định phương hướng hoạt động của Mặt trận là: “Nâng cao tinh thần yêu nước của các dân tộc, tập hợp khối đại đoàn kết của nhân dân, tăng cường và mở rộng công tác Mặt trận nhằm động viên mọi sức lực toàn dân tham gia vào sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” và cũng đã nhấn mạnh: “Mặt trận Lào XDĐN là tổ chức liên hiệp chính trị của toàn dân tộc, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, trong hệ thống chính trị của Đảng NDCM Lào” [136, tr.8]

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng NDCM Lào, nội dung “Về sự thực hiện chức năng, vai trò của Mặt trận Lào xây dựng đất nước” [121] đã nhấn mạnh việc tuyên truyền, giáo dục cán bộ, đảng viên làm nhiệm vụ chính trị đối với các dân tộc, tôn giáo và các tầng lớp xã hội phải được thực hiện với nhiều hình thức và tổ chức (vận động, diễn thuyết - kể chuyện truyền thống cách mạng, gặp gỡ trao đổi kinh nghiệm, tổ chức các đợt đến thăm những người dân tộc có uy tín ở nông thôn, vùng sâu vùng xa, nhất là vào các ngày lễ hội của các dân tộc…) Đồng thời, cán bộ Mặt trận cần thực hiện công tác truyền thông với nhiều hình thức trên các phương tiện thông tin đại chúng… Đây cũng là nhiệm vụ của Mặt trận trong thực hiện chính sách dân tộc để qua đó làm cho nhân dân các dân tộc hiểu rõ và tin tưởng vào sự lãnh đạo, chủ trương của Đảng NDCM Lào và chính sách pháp luật của Nhà nước Thông qua những hoạt động này, Mặt trận giúp cho nhân dân các dân tộc nắm bắt được quá trình thay đổi nền kinh tế, hiểu được cách thức phát triển kinh tế

và giúp cải thiện đời sống vật chất và tinh thần ngày càng tốt hơn

Những nội dung cốt lõi trong các văn kiện, các báo cáo chính trị về hoạt động, vai trò của Mặt trận Lào XDĐN chính là nguồn tài liệu quan trọng, có tính chính trị, pháp lý để nghiên cứu sinh dựa trên đó phân tích, làm rõ vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam

Việt Nam và Lào là hai nước có nhiều nét tương đồng về lịch sử, văn hóa và quá trình đổi mới, phát triển đất nước nên ngoài việc tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước, tác giả đã chọn tổng quan cả những công trình nghiên cứu của Việt Nam để tham khảo về vai trò, nhiệm vụ của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam

1.1.2.1 Các công trình nghiên cứu về vai trò, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Ở Việt Nam, có nhiều công trình nghiên cứu vàn về vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trên các lĩnh vực chủ yếu như:

Thứ nhất, Mặt trận tham gia xây dựng sự đồng thuận xã hội Tiêu biểu

là những công trình sau:

Cuốn sách Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xây dựng sự đồng thuận xã hội

trong quá trình đổi mới đất nước của tác giả Nguyễn Thị Lan [37] Trong cuốn

sách này, tác giả đã làm rõ vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc xây dựng sự đồng thuận xã hội, từ đó tác giả đã xem xét, đánh giá thực trạng Mặt trận tham gia xây dựng sự đồng thuận xã hội, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế về vấn đề này Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất quan điểm và giải pháp để phát huy vai trò của Mặt trận trong việc xây dựng sự đồng thuận xã hội Tuy rằng trong công trình khoa học này tác giả chưa trực tiếp nghiên cứu về Mặt trận thực hiện chính sách dân tộc, nhưng cũng đã bàn đến vấn đề đoàn kết dân tộc, tìm ra điểm tương đồng của các dân tộc để cùng nhau chung sức xây dựng đất nước Tác giả cũng đã bàn đến sự khác biệt của các dân tộc từ nơi cư trú, ngôn ngữ, phong tục tập quán, tâm lý, trang phục.v.v đồng thời khẳng định rằng sự khác biệt này không ảnh hưởng đến mục tiêu chung là xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Những quan điểm trong cuốn sách này là những gợi ý quý báu cho tác giả khi thực hiện tìm hiểu, phân tích về đặc điểm của các dân tộc ở Việt Nam và thấy được những nét tương đồng so với các dân tộc Lào

Tác giả Hoàng Chí Bảo có bài viết công bố trên Tạp chí Mặt trận, số

213+214, năm 2021 với nhan đề “Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong

xây dựng đồng thuận xã hội” [2] Trong bài viết, tác giả đã luận bàn về khái

niệm đồng thuận xã hội đồng thời làm rõ vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng đồng thuận xã hội Tác giả cũng luận giải về những điều kiện đảm bảo phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong xây dựng đồng thuận

xã hội Những quan điểm của tác giả trong bài viết đã góp phần làm rõ hơn vai trò của Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam nên có ý nghĩa tham khảo nhất định khi phân tích, đánh giá vai trò của Mặt trận Lào

Trong Hội thảo khoa học “Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xây

dựng đồng thuận xã hội trong giai đoạn hiện nay - thực trạng và giải pháp”

[92], do Uỷ ban trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức (tháng 12/2020), các báo cáo tham luận đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam trong quá trình xây dựng đồng thuận xã hội, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản để Mặt trận tiếp tục phát huy vai trò của mình trong xây dựng đồng thuận xã hội Một trong những giải pháp đó là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số, giải quyết tốt quyền và lợi ích hợp pháp của các dân tộc Có báo cáo khẳng định rõ, nếu chưa làm được điều này thì khó mà tạo được sự đồng thuận xã hội trong đồng bào các dân tộc, bởi vì khi lợi ích của người dân không được tôn trọng và bảo

vệ thì sẽ nảy sinh sự xung đột xã hội Những ý kiến được bàn luận, trao đổi trong Kỷ yếu hội thảo có ý nghĩa quan trọng cho tác giả khi nghiên cứu về vai trò của Mặt trận trong thực hiện chính sách dân tộc

Thứ hai, Mặt trận thực hiện giám sát và phản biện xã hội Đây là hoạt

động mang tính đặc thù của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được thực hiện theo

Quyết định 217-QĐ/TW ngày 12/12/2003 về việc ban hành Quy chế giám sát

và phản biện xã hội của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội Do đó, ở

mảng nghiên cứu này, cũng có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:

Bài viết “Tăng cường hoạt động phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân” của tác giả Nguyễn Thị Lan [39].Trong bài viết này, tác

giả đã làm rõ khái niệm phản biện xã hội, vai trò của Mặt trận và các đoàn thể trong việc thực hiện phản biện xã hội; về đối tượng, chủ thể của phản biện xã hội Tác giả cũng đã chỉ ra những thuận lợi và khó khăn của Mặt trận và các đoàn thể trong quá trình thực hiện phản biện, từ đó đề xuất một số giải pháp để phát huy vai trò của Mặt trận trong việc thực hiện phản biện xã hội Công trình khoa học này đã góp phần trang bị cho tác giả luận án hiểu rõ hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận để có thể vận dụng vào nội dung phản biện trong quá trình ban hành, thực hiện chính sách dân tộc

Bài viết “Giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội trong cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước” của tác giả

Hoàng Minh Hội [31] đã khái quát thực trạng của hoạt động giám sát cả về thành tựu và hạn chế và nguyên nhân của nó, đồng thời đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội ở Việt Nam Các giải pháp đó là: Tiếp tục ban hành các văn bản về giám sát; Xây dựng cơ chế về việc tiếp thu, chỉnh sửa kiến nghị sau giám sát; xây dựng cơ chế phối hợp giữa Mặt trận, các đoàn thể với tổ chức Đảng, cơ quan Nhà nước; xây dựng cơ chế huy động và phát huy tối đa năng lực giám sát của các tổ chức thành viên của Mặt trận Những giải pháp này có ý nghĩa tham khảo với tác giả luận án khi nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận XDĐN Lào

Bài viết “Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng

trong công tác phòng, chống tham nhũng ở cơ sở” của tác giả Quản Thị Thanh

Hải [26] đã trình bày một hình thức giám sát của Mặt trận ở cơ sở để phòng, chống tham nhũng Thành phần của Ban đều do nhân dân ở cơ sở bầu lên Họ thay mặt nhân dân giám sát việc đầu tư ở cộng đồng, có thể là do Nhà nước đầu

tư hoặc do nhân dân góp vốn đầu tư Bài viết còn đưa ra những giải pháp để Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng hoạt động có hiệu quả hơn Những giải pháp đó đã gợi mở cho luận án khi bàn đến vai trò của Mặt trận trong giám sát thực hiện chính sách dân tộc ở Lào

Bài viết “Một số nhận thức cơ bản về giám sát và phản biện xã hội của

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Đỗ Duy Thường [85] Trong bài viết

này, tác giả đã trình bày khái quát quá trình hình thành và phát triển nhận thức

về giám sát và phản biện xã hội Tác giả cũng đã luận bàn về tính xã hội và tính nhân dân trong giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng thời phân biệt giữa giám sát của Đảng, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam với giám sát của nhân dân đồng thời đúc rút một số kinh nghiệm về hoạt động phản biện và giám sát của Mặt trận Bài viết này đã giúp tác giả hiểu

rõ hơn về tính đặc thù trong hoạt động giám sát, phản biện và tiếp thu những kinh nghiệm quý báu để vận dụng vào luận án của mình cũng như hoạt động của Mặt trận XDĐN Lào

Bài viết “Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác giám sát và phản biện xã hội” của hai

tác giả Nguyễn Thị Ngọc Loan và Từ Lương [46] đã làm rõ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với hoạt động giám sát, phản biện của Mặt trận Tuy bài viết bàn về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam nhưng với những nét tương đồng của hai Đẩng, tác giả có thể vận dụng để làm rõ sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát, phản biện về thực hiện chính sách dân tộc của Đảng NDCM Lào

Luận án Tiến sĩ “Thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội của

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Thọ Ánh [1] đã làm

rõ khái niệm phản biện và giám sát - một trong những chức năng cơ bản của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đánh giá hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận và chỉ ra những vấn đề cần được quan tâm nhằm hoàn thiện chức năng giám sát, phản biện của Mặt trận như phạm vi giám sát và phản biện còn

bị giới hạn, giám sát, phản biện còn mang tính hình thức và chưa tập trung vào những vấn đề mang tính thiết yếu của cộng đồng, nhất là ở cấp cơ sở… Trên cơ

sở dự báo những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nền dân chủ ở Việt Nam và hoạt động giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong

thời gian tới, tác giả đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát và phản biện của Mặt trận

Ngoài ra, còn có một số bài viết khác cũng bàn đến hoạt động giám sát,

phản biện của Mặt trận như “Mặt trận phối hợp với các đoàn thể trong hoạt

động phản biện xã hội ở địa phương” của tác giả Đặng Đình Tân [76]; “Đoàn kết, dân chủ, nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Trần Công Huyên [33], “Thực trạng, những vấn đề đặt ra hiện nay trong hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Ngô Sách Thực [87]; “Góp phần thảo luận về hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Trần Hậu [30] Trong

những công trình khoa học trên, bên cạnh việc khẳng định những kết quả đạt được, các giả cũng chỉ rõ những bất cập của pháp luật hiện hành liên quan đến chức năng giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc, từ đó dẫn đến hoạt động giám sát và phản biện mang tính hình thức, chưa đạt hiệu quả cao, đồng thời đề xuất ban hành các quy định bảo đảm quyền giám sát của Mặt trận Tổ quốc như sửa đổi Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện hành, nghiên cứu xây dựng và ban hành Luật về giám sát của nhân dân Những công trình đó đã giúp tác giả luận

án hiểu rõ hơn về một lĩnh vực hoạt động quan trọng, mang tính đặc thù của Mặt trận là giám sát, phản biện xã hội

Thứ ba, Mặt trận với nhiệm vụ phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Có những công trình tiêu biểu như sau:

Cuốn sách Các đoàn thể nhân dân với việc đảm bảo dân chủ ở cơ sở

hiện nay do tác giả Phan Xuân Sơn chủ biên [72] đã trình bày tương đối hệ

thống quá trình hình thành và phát triển, nội dung phương thức hoạt động của các đoàn thể nhân dân, trong đó có Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm thực hiện chức năng chính trị là cầu nối giữa Đảng, Nhà nướcvà nhân dân; bảo vệ lợi ích

và thực hiện quyền làm chủ nhân dân của nhân dân, đặc biệt là việc bảo đảm dân chủ ở cấp xã trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở nước ta hiện nay Công trình đã đề cập đến một số hạn chế như tình hình thức trong tổ chức thực hiện,

hạn chế của Mặt trận Tổ quốc chưa có khả năng thực hiện toàn diện những nhiệm vụ của mình, thiếu cơ chế xử lý khi ý kiến của Mặt trận Tổ quốc và người dân không được chính quyền, địa phương chấp nhận

Cuốn sách Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với việc thực

hiện quyền làm chủ của nhân dân ở nước ta hiện nay của tác giả Nguyễn Thị

Hiền Oanh [61] đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về

Mặt trận Tổ quốc như: vai trò trong việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, phương hướng và giải pháp để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy được quyền làm chủ ấy Qua khảo sát thực trạng giám sát của Mặt trận đối với quyền lực Nhà nước, theo tác giả bài viết, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát còn thấp, chưa đáp ứng đòi hỏi của xã hội chính là

cơ chế Vì vậy để Mặt trận thực hiện tốt vai trò giám sát của mình, bảo đảm quyền làm chủ nhân dân đối với cơ chế Nhà nước, cần phải cải cách hoàn thiện

bộ máy Nhà nước, xây dựng cơ chế nhằm tạo điều kiện để nhân dân tham gia đóng góp, xây dựng cũng như giám sát, kiểm tra hoạt động chính quyền và cán

bộ, đảng viên

Thứ tư, Mặt trận tham gia phòng, chống tham nhũng

Thời gian qua, công tác phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam được quan tâm, chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt ở các cấp, các ngành, địa phương và đạt được những kết quả quan trọng Trong đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng có những đóng góp nhất định Có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu bàn về

vấn đề này ở những góc độ khác nhau như:

Bài viết “Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác phòng,

chống tham nhũng” của tác giả Nguyễn Quang Minh [54] đã luận giải về nhận

thức và vai trò của Mặt trận trong phòng, chống tham nhũng Vai trò đó là góp phần khắc phục hạn chế của chính sách pháp luật thông qua việc tham gia xây dựng và giám sát xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật phòng, chống tham nhũng thông qua hoạt động tuyên truyền, phổ biến, vận động nhân dân thực hiện chính sách, pháp luật; làm cho việc phòng, chống tham nhũng của nhân dân có trổ chức chặt chẽ; góp phần

xây dựng Đảng, Nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả

Bài viết “Tăng cường vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong tham

gia phòng, chống tham nhũng” của tác giả Nguyễn Phúc Quỳnh [69] Tác giả

đã trình bày khái quát thực trạng chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay đồng thời chỉ ra các điều kiện để Mặt trận có thể tham gia phòng, chống tham nhũng, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường vai trò của Mặt trận trong hoạt động này

Bài viết “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với việc tuyên truyền vận động

nhân dân thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng” của tác giả Tạ

Văn Sỹ [75] đã làm rõ thực trạng của việc tuyên truyền, vận động nhân dân phòng, chống tham nhũng, chỉ rõ thành tựu, hạn chế đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền Đó là:

“Tích cực tuyên truyền các văn bản của Đảng, Nhà nước về phòng, chống tham nhũng; tuyên truyền về hoạt động giám sát, phản biện xã hội, sử dụng hoạt động giám sát, phản biện xã hội như là một công

cụ quan trọng để phòng, chống tham nhũng; tích cực tham gia vào việc hoạch định và hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng; phát huy dân chủ ở cơ sở để tạo điều kiện cho nhân dân tham gia hoạt động giám sát, phản biện; phát huy vai trò của cơ quan báo chí, trước hết là hệ thống báo chí của Mặt trận để phòng, chống tham nhũng” [75, tr28]

Ngoài ra, còn có một số bài viết khác như “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng” của tác giả Trần Ngọc

Đường [18], “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng

chống tham nhũng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Trần Thị Mai

[49], “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác bảo đảm an ninh quốc

phòng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số” của tác giả Vũ Dương Châu [10];

“Phát huy vai trò người có uy tín trong phong trào Toàn dân tham gia bảo vệ

chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia” của tác giả Nguyễn Hữu

Dũng [14]; bài viết “Phát huy vai trò người có uy tín trong phong trào Toàn

dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia ở An Giang” của tác giả Phạm Hồng Sơn [71]…

Có thể nhận thấy, có khá nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam bàn đề vai trò của MTTQ Việt Nam trên các khía cạnh như phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, củng cố an ninh quốc phòng, thực hiện hoạt động đối ngoại… Điều đó cho thấy vai trò rất to lớn của MTTQ Việt Nam Những công trình nghiên cứu nói trên

đã cung cấp cho nghiên cứu sinh giá trị tham chiếu khi phân tích vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện CSDT

1.1.2.2 Các công trình nghiên cứu về dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc nên Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn chú trọng việc thực hiện chính sách dân tộc Thời gian qua, ở Việt Nam có khá nhiều công trình bàn về vấn đề này

Cuốn sách Phát huy vai trò đội ngũ trí thức các dân tộc thiểu số nước ta

trong sự nghiệp cách mạng hiện nay của tác giả Trịnh Quang Cảnh [7] Cuốn

sách đã làm rõ vai trò của đội ngũ trí thức ở các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp cách mạng của Việt Nam và đưa ra các giải pháp phát huy vai trò đội ngũ trí thức các dân tộc thiểu số Những giải pháp đó có ý nghĩa tham khảo với luận án trong việc đưa ra các chính sách dân tộc ở Lào

Bài viết “Một số giải pháp phát huy vai trò của người có uy tín trong

đồng bào dân tộc thiểu số” của tác giả Nguyễn Mạnh Quang [67] đã đưa ra

một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của người có uy tín, tiêu biểu trong cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số Các giải pháp đó là: cấp uỷ, chính quyền lựa chọn, xây dựng lưc lượng người có uy tín, tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số; bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về phương pháp, kỹ năng tuyên truyền, vận động cho người có uy tín; vận động người có uy tín làm báo cáo

viên, tuyên truyền viên; định kỳ Mặt trận tổ chức gặp mặt người có uy tín, kịp thời biểu dương, khen thưởng

Về việc thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu dưới những góc độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn Đặc biệt, Uỷ ban dân tộc Việt Nam đã triển khai thực hiện Chương trình

khoa học công nghệ cấp quốc gia giai đoạn 2016- 2020 “Những vấn đề cơ bản

và cấp bách về dân tộc thiểu số và CSDT ở Việt Nam giai đoạn 2016- 2020”

gồm có 17 đề tài, dự án do các nhà khoa học có uy tín thực hiện Đây là nguồn tài liệu tham khảo rất quý đối với tác giả luận án về chính sách dân tộc ở Việt Nam để tham khảo khi đối sánh với chính sách dân tộc ở Lào

Đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu mô hình quản

lý nhà nước về công tác dân tộc ở một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”, do tác giả Nguyễn An Ninh làm chủ nhiệm [58] Đề tài

đã khái quát được một số kinh nghiệm trong quá trình điều chỉnh mô hình quản

lý nhà nước trên thế giới Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở giúp định hướng xây dựng mô hình quản lý nhà nước về công tác dân tộc ở Việt Nam, là

cơ sở để nghiên cứu, hoạch định và thực hiện chính sách dân tộc trong thời gian tới Kết quả nghiên cứu đề tài đã giúp tác giả luận án những tri thức về mô hình quản lý nhà nước đối với công tác dân tộc ở Việt Nam và một số nước trên thế giới

Đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia mã số KX.04.21/16 “Xu

hướng biến đổi quan hệ dân tộc: Những vấn đề đặt ra và định hướng chính sách” do tác giả Trương Minh Dục làm chủ nhiệm [13] Từ xem xét thực trạng

quan hệ dân tộc, nhóm thực hiện đề tài đề xuất một số nguyên tắc khi thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam như: chính sách dân tộc phải có hệ thống, từ chính sách chung đến chính sách cụ thể; phải có chính sách phát triển người dân tộc thiểu số về thể chất; xây dựng bộ luật phát triển dân tộc thiểu số; tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân các dân tộc ý thức về sự thống nhất của cộng đồng quốc gia dân tộc Ngoài ra, đề tài cũng đưa ra một số giải pháp để thực hiện tốt chính sách dân tộc ở Việt Nam như: “xây dựng quan hệ dân tộc trên

nguyên tắc, bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp nhau cùng phát triển; bảo đảm quyền bình đẳng giữa các dân tộc; xây dựng quan hệ dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp nhau cùng phát triển chính là để giữ vững chủ quyền lãnh thổ quốc gia, bảo đảm sự phát triển bền vững cho đất nước; xây dựng quan hệ tộc người ở Việt Nam phải đặt trong bối cảnh quốc tế, đặc biệt là

xu hướng bình đẳng dân tộc giữa cá nước; đấu tranh chống lại tư tưởng dân tộc hẹp hòi, kỳ thị và chia rẽ dân tộc” [Xem 13, tr.151-164]… Có thể nói, Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu của đề tài đã cung cấp cho tác giả rất nhiều kiến thức bổ ích khi triển khai các nội dung của luận án, nhất là những nguyên tắc trong thực hiện chính sách dân tộc như cần xem xét quan hệ dân tộc dưới nhiều khía cạnh khác nhau như cách thức cư trú, địa bàn cư trú; lĩnh vực kinh tế; lĩnh vực văn hoá; các lĩnh vực xã hội: giáo dục đào tạo, y tế, chăm sóc sức khoẻ; lĩnh vực tôn giáo, tín ngưỡng; đời sống chính trị…

Đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Bảo đảm quyền của các

dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế”,

do tác giả Lê Văn Lợi làm chủ nhiệm [47] Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu của đề tài đã đưa ra những giải pháp, kiến nghị có ý nghĩa tham khảo quan trọng với tác giả luận án được trong việc Mặt trận thực hiện chính sách dân tộc

ở Lào như thực hiện nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử vì lý do dân tộc trong bảo đảm quyền của các dân tộc thiểu số; xây dựng Luật Dân tộc;

áp dụng chính sắc đặc thù/đặc biệt trong thực hiện bảo đảm quyền của các dân tộc thiểu số Đặc biệt, báo cáo của đề tài đã đề cập đến vai trò của Mặt trận và các đoàn thể trong việc kiểm tra,giám sát, phản biện quá trình thực hiện việc bảo đảm quyền của các dân tộc thiểu số mà trước hết là giám sát việc thực hiện chủ trương, đường lối của đảng về giám sát, phản biện xã hội của; coi trọng tổng kết việc thực hiện các quyết định của Chính phủ về giám sát, phản biện,

về thanh tra nhân dân; đấu tranh chống lại các thế lực thù địch nhằm chia rẽ dân tộ; Măt trận và các đoàn thể cần phối hợp với các tỉnh giáp biên giới Việt Nam ở Trung quốc, Lào, Campuchia trong việc tuyên truyền, vận động nhân

dân dọc biên giới bảo về đường biên, cột mốc, chống vượt biên trái phép… Những đề xuất này đã gợi mở cho tác giả luận án khi nghiên cứu về giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận XDĐN Lào trong thực hiện chính sách dân tộc

Đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu giải pháp,

chính sách phát triển thể lực, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực các dân tộc thiểu số đến năm 2030” do tác giả Vũ Chung Thủy làm chủ nhiệm,

[86] Các tác giả thực hiện đề tài đã đưa ra các nhóm chính sách nhằm phát triển thể lực cho nhân dân các dân tộc thiểu số Đó là các nhóm chính sách về y tế; phát triển thể dục thể thao; về dinh dưỡng; về đảm bảo điều kiện sống Có thể tham khảo các nhóm chính sách này trong quá trình nghiên cứu luận án về thực hiện chính sách dân tộc

Đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Một số vấn đề cơ bản trong

cộng đồng các dân tộc trên tuyến biên giới Việt- Lào” do tác giả Văn Đức

Thanh làm chủ nhiệm [79] Đề tài có giá trị lý luận và thực tiễn cao, không những đối với Việt Nam mà cả đối với Lào trong việc thực hiện chính sách dân tộc Từ việc phân tích lý luận, khảo sát thực tiễn hiệu quả tác động của chính sách đối với cộng đồng các dân tộc Việt Nam trên tuyến biên giới Việt Lào, báo cáo đề tài đã đúc rút một số kinh nghiệm về việc vận dụng chính sách dân tộc đối với cộng đồng này Báo cáo đề tài đã đưa ra nhận diện một số vấn đề cơ bản đối với cộng đồng dân tộc thiểu số ở biên giới Việt - Lào Những vấn đề này không những phù hợp với điều kiện của Việt Nam mà còn đối với cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Lào cư trú dọc biên giới Lào - Việt Đây là những dân tộc nghèo khổ nhất trong cộng đồng cá dân tộc thiểu số đối với cả Lào và Việt Nam

Từ những nhận diện đó, nhóm tác giả đề tài đã đề xuất các phương hướng, giải pháp cần thực hiện nhằm đưa lại sự phát triển bền vững cho cá dân tộc thiểu số ở dọc biên giới Việt - Lào Báo cáo đề tài cũng đưa ra một số kiến nghị đối với Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với cộng đồng dân tộc này Đây là nguồn tài liệu rất quan trọng của luận án khi đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc

Ngoài các đề tài nghiên cứu khoa học cấp quốc gia, ở Việt Nam còn có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ và cuốn sách, bài viết đăng tải trên các tạp chí khoa học về chính sách dân tộc

Đề tài “Điều tra, đánh giá kết quả thực hiện một số chương trình, đề án,

dự án, chính sách giai đoạn 2011-2015 do Ủy ban Dân tộc quản lý” do tác giả

Trịnh Quang Cảnh (chủ nhiệm đề tài NCKH cấp Bộ) [8] Trong báo cáo tổng hợp đề tài, tác giả khái quát đặc điểm kinh tế - xã hội và tình hình thực hiện một số chương trình, đề án, dự án, chính sách dân tộc trên địa bàn điều tra Đánh giá kết quả thực hiện chương trình, chính sách do Ủy ban Dân tộc quản

lý trong giai đoạn 2011-2015 đồng thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số chính sách và định hướng đổi mới chính sách giai đoạn 2016-2020 Những nội dung này đã gợi mở cho tác giả luận án trong việc đề xuất những giải pháp thực hiện các chương trình dự án ở vùng đồng bào các dân tộc trên đất nước Lào vì đều có những điểm tương đồng với Việt Nam

Đề tài “Nghiên cứu đánh giá chính sách đối với các dân tộc thiểu số

thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn ở nước ta” do tác

giả Lê Ngọc Thắng làm chủ nhiệm [82] Thông qua việc làm rõ những vấn đề

lý luận và thực tiễn về đánh giá chính sách đối với các dân tộc thiểu số ở các tỉnh có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn ở Việt Nam, đề tài đề xuất giải pháp nhằm đổi mới xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách đối với các dân tộc thiểu số trên những địa bàn này trong giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn đến 2020 Những giải pháp này có ý nghĩa tham khảo trong việc thực hiện chính sách dân tộc ở Lào

Đề tài “Đánh giá hiệu quả của một số dự án bảo tồn và phát triển một số

dân tộc rất ít người (SiLa, PuPéo, RơMăm, Brâu và Ơđu” do tác giả Trịnh

Quang Cảnh làm chủ nhiệm [6] Đề tài này tập trung đánh giá 6 dự án dành cho

5 dân tộc thiểu số ít người nhất ở 3 tỉnh của Việt Nam là Hà Giang, Lai Châu, Nghệ An Đề tài đi sâu đánh giá dự án bảo tồn và phát triển các dân tộc rất ít người dựa trên các tiêu chí về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, môi trường, an

ninh quốc phòng nhằm bảo tồn và phát triển các dân tộc ít người Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các dự án bảo tồn, phát triển các dân tộc thiểu số rất ít người có ý nghỉa tham khảo với tác giả luận án trong việc đề xuất chính sách, dự án đặc thù đối với các dân tộc rất ít người nhất của quốc gia Lào

Cuốn sách Những vấn đề mới trong quan hệ dân tộc và định hướng hoàn

thiện chính sách dân tộc ở nước ta do tác giả Phan Văn Hùng chủ biên [32] đã

đề cập đến một số vấn đề quan hệ dân tộc ở Việt Nam hiện nay; phân tích các yếu tố tác động đến quan hệ dân tộc, chỉ ra nguồn gốc bất bình đẳng và xung đột dân tộc đồng thời làm rõ chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước Việt Nam Cuốn sách cũng đưa ra một số định hướng chính sách dân tộc

về vấn đề xóa đói giảm nghèo, khoảng cách giàu nghèo giữa các dân tộc, các vùng dân tộc; vấn đề thiếu đất sản xuất, đất ở và tranh chấp đất đai trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và một số nội dung khác như vấn đề tôn giáo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Những nội dung đã nêu trong cuốn sách tuy bàn đến vấn đề dân tộc của Việt Nam nhưng tác giả luận án nhận thấy có nhiều điểm tương đồng với vấn đề dân tộc của đất nước Lào nên đã tham khảo để vận dụng vào luận án, nhất là vấn đề xoá đói giảm nghèo và khoảng cách giàu nghèo của các dân tộc, vấn đề tôn giáo ở vùng dân tộc thiểu số Vấn đề dân tộc

và chính sách dân tộc liên quan đến nhiều lĩnh vực Trong cuốn sách, các tác giả có những đánh giá, nhận định có giá trị tham khảo tốt, song cũng có những

ý kiến, kiến nghị, đề xuất cần tiếp tục được nghiên cứu, thảo luận Tất cả đều nhằm giúp tác giả luận án có cái nhìn tổng quan, nhiều chiều về vấn đề này

Công trình khoa học của nhiều tác giả thuộc Uỷ ban dân tộc, Viện Dân

tộc học, Phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số và miền núi Việt Nam [90]

chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu vấn đề phát triển bền vững ở vùng dân tộc thiểu

số và vùng núi ở Việt Nam Trong cuốn sách, các tác giả đã tập trung làm sáng

tỏ những cơ sở lý luận và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển bền vững; thực trạng phát triển kinh tế xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng núi; định hướng chiến lược và giải pháp phát triển bền vững

vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng núi Vấn đề phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng núi không chỉ là vấn đề cần giải quyết đối với việc thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam mà cũng là vấn đề đang được chú trọng ở Lào Vì vậy, các định hướng và giải pháp được các tác giả trình bày có ý nghĩa tham khảo với tác giả luận án khi nghiên cứu những vấn đề thực tiễn về Mặt trận thực hiện chính sách dân tộc ở Lào

Cuốn sách Giải pháp cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc thiểu

số của Viện Dân tộc học [94] có hai nhóm nội dung cơ bản Đó là nhóm nội

dung mang tính tổng quan về lý thuyết và định hướng chính sách và nhóm nội dung đề cập các giải pháp cụ thể trong các lĩnh vực: sản xuất nông nghiệp, chuyển giao khoa học công nghệ, đào tạo và sử dụng cán bộ, chính sách tái định cư, đa dạng hóa thu nhập của đồng bào dân tộc và miền núi Cuốn sách đã

đề cập đến các vấn đề liên quan trực tiếp và gián tiếp, trước mắt và lâu dài nhằm góp phần tìm ra các giải pháp hữu hiệu, thiết thực phù hợp nhằm cải thiện đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số như đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, nhất là giao thông, thuỷ lợi; nâng cao dân trí, bảo tồn và phát triển văn hoá truyền thống của dân tộc gắn liền với phát triển du lịch, dịch vụ Những nội dung trong cuốn sách này đã bổ sung kiến thức cho tác giả luận án khi nghiên cứu về giải pháp giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Lào - một nội dung quan trọng trong thực hiện chính sách dân tộc

Cuốn sách Dân tộc trong lịch sử và trong thời đại ngày nay” của tác giả

Trần Hữu Tiến [83] đã chỉ rõ vấn đề dân tộc không chỉ được tiếp cận dưới góc

độ dân tộc học, xã hội học mà còn được tiếp cận dưới góc độ chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa xã hội khoa học Cuốn sách làm rõ những vấn đề dân tộc, những vấn đề bản chất dân tộc, dân tộc và xã hội, vấn đề dân tộc trong học thuyết Mác - Lênin và một số vấn đề về quan hệ dân tộc - giai cấp trên thế giới hiện nay Cuốn sách này tập trung nghiên cứu những vấn đề cốt lõi liên quan đến dân tộc dưới quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc, về bản chất nguyên tắc và các đặc trưng của dân tộc nghiên cứu những yếu tố tác động trong mối quan hệ giữa các dân tộc, quan hệ giữa dân tộc và giai cấp

trong thế giới đương đại Tác giả đưa ra 3 cách tiếp cận về “dân tộc”: Một là,

những cộng đồng người được hình thành qua các giai đoạn lịch sử khác nhau,

có trình độ phát triển khác nhau Hai là, những cộng đồng người có chung văn

hóa, ngôn ngữ và sinh sống trong những vùng rộng lớn vượt qua biên giới quốc

gia Ba là, cộng đồng người cùng sinh sống trong cùng một lãnh thổ nhưng có

nguồn gốc khác nhau Cuốn sách này là tài liệu tham khảo bổ ích cho tác giả luận án về những vấn đề lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc; những quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề dân tộc, luận án tham khảo soi chiếu với quan điểm của Đảng NDCM Lào về vấn đề dân tộc cũng như việc đề ra các chính sách dân tộc ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Bài viết của tác giả Lê Văn Lợi “Giải quyết vấn đề dân tộc ở Việt Nam

trong giai đoạn hiện nay” [48] đã trình bày khái quát các văn bản của Đảng và

Nhà nước Việt Nam về vấn đề dân tộc thiểu số và kết quả đạt được từ việc thực hiện các chính sách đó cùng những hạn chế, yếu kém Trên cơ sở xem xét thực trạng, tác giả đề xuất một số giải pháp để khắc phục những hạn chế, yếu kém, trong đó có giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần tích cực tham gia tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện chính sách dân tộc; cùng phối hợp với chính quyền để tuyên truyền đồng bào dân tộc xoá bỏ các hủ tục lạc hậu, các tệ nạn xã hội, quan tâm đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các dân tộc Mặt trận cũng cần phải đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, nhân rộng các điển hình tiên tiến trong thực hiện chính sách dân tộc

Bài viết “Vấn đề dân tộc ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện

nay” của hai tác giả Nguyễn Lâm Thành và Lê Ngọc Thắng [80] đã làm rõ đặc

điểm của toàn cầu hoá và chỉ ra các tác động của toàn cầu hoá đến sự phát triển của các quốc gia trên thế giới và những thách thức đối với vấn đề dân tộc Nó tạo nên mối quan hệ đa chiều bao gồm cả những tương tác tích cực và tiêu cực giữa tộc người với tộc người trong một quốc gia; tạo nên mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân chủ, công bằng và sự phân tầng xã hội, phân chia giai cấp ngày càng sâu sắc Cùng với đó là những hạn chế khác như các

dân tộc thiểu số có đời sống khó khăn, thiếu thốn hơn mặt bằng chung của xã hội; học vấn của các dân tộc không đồng đều; công tác quản lý nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế Những vấn đề nói trên tuy các tác giả bàn về vấn đề dân tộc ở Việt Nam nhưng cũng xảy ra tương tự ở Lào Do đó, bài viết có ý nghĩa tham khảo với tác giả luận án khi đánh giá những yếu tố tác động đến việc thực hiện chính sách dân tộc của Mặt trận Lào trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế hiện nay

Về thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam còn có nhiều công trình

khoa học khác đã công bố như cuốn sách Vị trí chiến lược của vấn đề dân tộc,

công tác dân tộc và đoàn kết dân tộc trong sự nghiệp cách mạng nước ta của

tác giả Nguyễn Quốc Phẩm [63]; cuốn sách Những vấn đề cơ bản về chính

sách dân tộc ở nước ta hiện nay của tác giả Phan Xuân Sơn, Lưu Văn Quảng

[73]; bài viết “Thực trạng và giải pháp công tác phát triển giáo dục ở vùng

dân tộc thiểu số hiện nay” của tác giả Hà Thị Khiết [34]; bài viết “Một số vấn

đề về đoàn kết dân tộc và chính sách dân tộc ở nước ta hiện nay” của tác giả

Bùi Thị Thanh [78]; bài viết “Vai trò của Mặt trận trong việc phối hợp với các

tổ chức thành viên nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số” của tác giả Vũ Dương Châu [9]; bài viết “Mấy suy nghĩ về vấn đề dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc trong chiến lược đại đoàn kết toàn dân” của tác giả Lù Văn Que [70]; Bài viết “Đấu tranh phòng ngừa các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc xâm phạm an ninh quốc gia” của tác giả Phạm

Thị Oanh [62] Những công trình khoa học có giá trị tham khảo với tác giả luận án về những vấn đề lý luận và thực tiễn trong thực hiện chính sách dân tộc

ở Lào

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người có uy tín trong cộng đồng giữ vai trò rất quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng Trong việc thực hiện CSDT, Mặt trận nhất thiết phải phát huy vai trò của họ Vì vậy, ở Việt Nam đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này

Bài viết “Một số kinh nghiệm về phát huy vai trò của người có uy tín

trong đồng bào các dân tộc ở Hà Giang” của tác giả Đào Thị Thanh Thuý [84]

đã đánh giá hoạt động của Mặt trận các cấp trong phát huy vai trò của người có

uy tín trong đồng bào dân tộc ở Hà Giang, từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm trong phát huy vai trò của họ như: công tác vận động, phát huy vai trò của người có uy tín phải được thực hiện thường xuyên, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành; cần xác định nội dung, phương pháp vận động đối với từng cá nhân người có uy tín để họ có thể phát huy tối đa sở trường, năng lực của mình; công tác vận động phải kết hợp giữa vận động cá biệt và vận động rộng rãi; quan tâm thực hiện các chế độ, chính sách và khen thưởng người có

uy tín có thành tích xuất sắc trong các lĩnh vực Những bài học kinh nghiệm được đưa ra trong bài viết có ý nghĩa tham khảo trong việc đưa ra các giải pháp

về thực hiện chính sách dân tộc ở Lào

Bài viết “Phát huy vai trò người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu

số ở tỉnh Trà Vinh” của tác giả Vũ Dương Châu với [11] đã luận giải về vai trò

của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số và đưa ra các giải pháp mà tỉnh Trà Vinh đã thực hiện có hiệu quả để bồi dưỡng, xây dựng, phát huy vai trò của họ Những giải pháp này tác giả có thể tham khảo trong quá trình khi đề

ra giải pháp để nâng cao vai trò người có uy tín trông đồng bào các dân tộc thiểu số ở Bắc Lào

Ngoài ra, còn có một số công trình khác như bài viết “Một số giải pháp

phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số” của tác

giả Nguyễn Mạnh Quang [67]; bài viết “Phát huy vai trò người có uy tín trong

phong trào Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia ở An Giang” của tác giả Phạm Hồng Sơn [71]… Những bài viết này

có ý nghĩa tham khảo với tác giả luận án khi đưa ra các giải pháp phát huy vai trò của nhân dân, nhất là những người có uy tín trong cộng đồng trong việc thực hiện chính sách dân tộc ở Lào

Mặt trận Lào XDDN cũng như Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đều hoạt động dựa trên nguyên tắc hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành

động Cho đến nay, đã có một số công trình khoa học luận bàn về vấn đề này Tiêu biểu như:

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Kết

hợp chế độ tập trung dân chủ trong Đảng và chế độ hiệp thương dân chủ trong tổ chức Mặt trận do tác giả Nguyễn Quang Du làm chủ nhiệm [91] đã

làm rõ bản chất nguyên tắc tập trung dân chủ và nguyên tắc hiệp thương dân chủ Từ đó, các tác giả đã phân tíc mối quan hệ giữa hai nguyên tắc này và phân tích thực trạng kết hợp giữa hai nguyên tắc trong tổ chức Mặt trận dưới

sự lãnh đạo của Đảng Các tác giả cũng đã chỉ rõ một số vấn đề đặt ra đối với Mặt trận cần giải quyết để thực hiện tốt hơn sự kết hợp hai nguyên tắc này Công trình khoa học này đã giúp tác giả luận án hiểu rõ hơn về bản chất của nguyên tắc hiệp thương dân chủ- một nguyên tắc mà Mặt trận Lào XDĐN đang áp dụng trong thực hiện chinh sách dân tộc

Bài viết “Hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động giữa

các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Nguyễn

Hữu Dũng [15] đã chỉ rõ hiệp thương dân chủ vừa là nguyên tắc tổ chức vừa là phương thức hoạt động cơ bản của mặt trận Tổ quốc Việt Nam Tác giả đã phân tích thực trạng và đưa ra một số giải pháp để thực hiện tốt hơn nguyên tắc này Những vấn đề mà tác giả đưa ra trong bài viết có ý nghĩa trong việc nghiên cứu thực hiện nguyên tắc này của Mặt trận Lào thực hiện chính sách dân tộc

Bài viết “Phát huy nguyên tắc hiệp thương dân chủ, nâng cao chất

lượng, hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” của tác giả Trần Thanh Mẫn [51] đã

khái quát những thành tựu, hạn chế Mặt trận đã đạt được trong quá trình thực hiện nguyên tắc hiệp thương dân chủ và khẳng định nguyên tắc này thực hiện rất hiệu quả và rằng Hiệp thương dân chủ trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chính là sự thực hành dân chủ, phát huy trí tuệ, đề cao trách nhiệm đại diện của mọi thành viên, thuyết phục lẫn nhau hướng tới sự đồng thuận, thống nhất ý chí

và hành động vì mục đích chung Tác giả đã đưa ra các giải pháp để phát huy tốt hơn nguyên tắc này như đổi mới quy trình phối hợp và thống nhất hành động, hiệp thương dân chủ; tiếp tục rà soát các quy định đã bất cập nhằm bổ sung, sửa đổi; nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu tổ chức thành viên; nghiên cứu xây dựng quy trình tập hợp ý kiến nhân dân Những vần đề bài viết đưa ra đã giúp ích rất nhiều cho tác giả luận án trong việc ngiên cứu nguyên tắc hiệp thương dân chủ của Mặt trận Lào XDĐN trong thực hiện chính sách dân tộc

Về vấn đề này còn có các bài khác như “Hiệp thương dân chủ, phối hợp

và thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả Trần Thanh Mẫn [50]; bài viết “Suy nghĩ về thực hiện nguyên tắc hiệp thương dân chủ trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” của tác giả

Lê Truyền [88]… Các công trình khoa học nói trên ở Việt Nam là tài liệu tham khảo rất bổ ích cho tác giả luận án Trong điều kiện cả lý luận và thực tiễn về các hoạt động của Mặt trận XDĐN Lào trong thực hiện chính sách dân tộc và những chính sách khác có liên quan đang còn rất khiêm tốn thì những công trình khoa học ở Việt Nam đã gợi mở nhiều vấn đề cần nghiên cứu, góp phần quan trọng để hoàn thành luận án

1.2 GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ TỔNG QUAN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU, LÀM SÁNG TỎ THÊM

1.2.1 Giá trị của những công trình nghiên cứu đã tổng quan

Những công trình nghiên cứu của các tác giả Lào và Việt Nam tuy có cách tiếp cận khác nhau nhưng về cơ bản, đây là những công trình nghiên cứu

có liên quan trực tiếp đến đề tài luận án Giá trị khái quát của những công trình nghiên cứu được thể hiện trên những khía cạnh chủ yếu sau:

Một là, ở những mức độ khác nhau, các công trình đã trình bày những

vấn đề lý luận về mặt trận cũng như chính sách dân tộc như quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Cay Sỏn Phôm Vi Hản và quan điểm của Đảng