Văn học và hội họa: Yếu tố hội họa trong thơ Đoàn Văn Cừ

Đoàn Văn Cừ là một nhà thơ tài năng, được bạn đọc biết đến bởi tài họa trong thơ. Đọc thơ Đoàn Văn Cừ, ta cảm nhận được bức tranh thiên nhiên đồng quê, làng mạc. Thơ của ông cho ta cảm giác bình yên, hạnh phúc. Để truyền tải được ý nghĩa cốt lõi, yếu tố hội họa đã góp công sức rất lớn trong thơ Đoàn Văn Cừ. Yếu tố màu sắc là chủ đạo, thơ ông rực rỡ màu sắc, gam màu sáng tối, màu cơ bản hay các màu biến thể. Bảng màu Đoàn Văn Cừ sử dụng chẳng chuộng lạ mà chuộng quen, vì lẽ đó mà người đọc thấy thật gần gũi. Bên cạnh đó, các yếu tố ánh sáng, không gian, đường nét cũng góp sức rất nhiều trong thành công của yếu tố hội họa nói chung.

VĂN HỌC VÀ HỘI HỌA : YẾU TỐ HỘI HỌA TRONG THƠ ĐOÀN VĂN CỪ

Phạm Thị Huyền

Cử nhân Văn học - Đại học Sư phạm Hà Nội

Tóm tắt:

Đoàn Văn Cừ là một nhà thơ tài năng, được bạn đọc biết đến bởi tài họa trong thơ Đọc thơ Đoàn Văn Cừ, ta cảm nhận được bức tranh thiên nhiên đồng quê, làng mạc Thơ của ông cho ta cảm giác bình yên, hạnh phúc Để truyền tải được ý nghĩa cốt lõi, yếu tố hội họa đã góp công sức rất lớn trong thơ Đoàn Văn Cừ Yếu tố màu sắc là chủ đạo, thơ ông rực rỡ màu sắc, gam màu sáng tối, màu cơ bản hay các màu biến thể Bảng màu Đoàn Văn Cừ sử dụng chẳng chuộng lạ mà chuộng quen, vì lẽ đó mà người đọc thấy thật gần gũi Bên cạnh đó, các yếu tố ánh sáng, không gian, đường nét cũng góp sức rất nhiều trong thành công của yếu tố hội họa nói chung

Từ khóa : Yếu tố hội họa trong thơ Đoàn Văn Cừ

1 Mở đầu

Hoài Thanh và Hoài Chân đã nhận xét về

thi sĩ Đoàn Văn Cừ như thế này : "Những bức

tranh trong thơ Đoàn Văn Cừ không phải chỉ

đơn sơ vài nét như những bức tranh của Á

Đông Bức tranh nào cũng đầy sự sống và

nhộn nhịp với hình sắc tươi vui Mỗi bức tranh

là một thế giới linh hoạt" Nhận định ấy lại

một lần nữa khẳng định tài năng vẽ tranh bằng

ngôn từ trong thơ của Đoàn Văn Cừ

Đoàn Văn Cừ vốn là một giáo viên tiểu

học, hay làm thơ ca Ông được biết đến với

những bài thơ có chủ đề về hội hè, đình đám,

chợ Tết nông thôn với màu sắc tươi sáng, rực

rỡ, thể hiện đậm nét không khí của mùa xuân

Đoàn Văn Cừ đã đóng góp cho kho tàng văn

học nước nhà với rất nhiều bài thơ hay về chủ

đề thôn quê, nổi tiếng với hai tập thơ: Thôn ca

(1944) và Đường về quê mẹ (1987)

Điều đặc sắc nhất khi ta đọc thơ của

Đoàn Văn Cừ là những bức tranh rực rỡ sắc

màu mà ông dùng ngôn từ để vẽ nên Thơ ông

mang màu sắc, yếu tố đường nét, ánh sáng của

những bức tranh thiên nhiên, con người thôn

quê giản dị, in đậm trong tâm trí người đọc

Đọc thơ của ông, ta cảm nhận nghệ thuật qua cái bay bổng trong thơ, qua tính nhạc mà ông phổ, qua màu sắc muôn màu muôn vẻ mà ông thể hiện, … Trong bài báo này, chúng tôi sẽ cung cấp đầy đủ hơn về góc nhìn yếu tố hội họa trong thơ Đoàn Văn Cừ, qua các yếu tố cơ bản của hội họa : màu sắc, đường nét, không gian và ánh sáng

2 Văn học và hội họa : Yếu tố hội họa trong thơ của Đoàn Văn Cừ

2.1 Tìm hiểu chung

Trước khi ta đi thẩm thấu những cái đẹp, cái rực rỡ của màu sắc trong thơ Đoàn Văn Cừ thì cần phải có những lý luận cơ bản về hội họa và đặc biệt là hội họa trong thơ

Hội họa là một trong rất nhiều các hình thức nghệ thuật thưởng thức Theo "Từ điển thuật ngữ mĩ thuật phổ thông" – NXB Giáo dục, 2002 đã định nghĩa hội họa như sau : "Hội họa (A painting P peinture) là nghệ thuật vẽ dùng màu sắc, hình mảng, đường nét

để diễn đạt cảm xúc của người vẽ trước vẻ đẹp của con người, thiên nhiên, xã hội Hội họa là một ngành nghệ thuật tạo hình (…) Đồng với

sự phát triển của xã hội loài người, nghệ thuật

hội họa cũng phát triển dần lên (…) Ngày nay,

cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật

hội họa cũng phát triển đa dạng và phong

phú" (Ngân, 2002)

Hiểu một cách đơn giản thì hội họa

chính là vẽ tranh Đó là sự lựa chọn màu sắc,

thể hiện lý tưởng, ý tưởng của người thực

hiện, sắp xếp các hình khối, phác thảo các

đường nét trên bề mặt hai chiều (giấy hoặc

vải) Do đó, các yếu tố cơ bản hình thành nên

một tác phẩm hội họa thường là : màu sắc,

đường nét, ánh sáng, không gian

Hội họa trong mỹ thuật là vậy, hội họa

trong văn chương lại có những đặc điểm khác

biệt nhất định

Tô Đông Pha – người Trung Quốc đã có

câu nói nổi tiếng : "Thi trung hữu họa, họa

trung hữu thi" (Trong thơ có họa, trong họa có

thơ), khi hội họa (mỹ thuật) vẽ tranh bằng màu

sắc trên giấy, thì thơ ca dùng ngôn từ để vẽ

tranh Nhờ các yếu tố của hội họa đã làm cho

bài thơ trở nên sinh động, dễ hình dung và

cảm nhận riêng đối với từng người đọc Cảm

nhận hội họa trong thơ ca, người đọc thấy

được màu sắc trong từng câu thơ thi sĩ muốn

truyền tải Có thể ví như, thi sĩ đang cầm tay

người đọc phác họa nên bức tranh trong tâm

trí của họ Tại nơi đó, con người có thể tự do

bay bổng, mặc sức tưởng tượng các chiều sâu,

góc khuất của bức tranh

Hội họa làm thơ ca trở nên gần gũi và

đầy màu sắc, tất nhiên là phải gắn bó với các

yếu tố khác trong thơ Chúng ta phải công

nhận rằng, nhờ hội họa, người đọc thơ không

còn thấy mông lung, chơi vơi giữa các ngôn

từ Hay thơ ca khiến hội họa không còn bó

buộc trong một hoàn cảnh, không gian hay

chủ thể cố định

Tuy nhiên, một tác phẩm thơ ca gắn bó

và chạm đến trái tim của người đọc thì yếu tố

hội họa không thôi vẫn chưa đủ Bên cạnh đó, cần phải cân bằng với tính nhạc (âm nhạc) trong thơ ca Để xây dựng được cái cốt lõi, chất trữ tình và tính hình tượng cần có sự hợp lực giữa hai yếu tố âm nhạc và hội họa Người viết cần vận dụng nhuần nhuyễn 2 yếu tố này cùng với cảm xúc của mình để cho ra một bài thơ hay

2.2 Các yếu tố hội họa trong thơ của Đoàn Văn Cừ

Trong bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập

và tìm hiểu trên các yếu tố cơ bản trong hội họa là : màu sắc, ánh sáng, không gian và màu sắc Bên cạnh đó còn rất nhiều các yếu tố khác trong hội họa như : các kĩ thuật hội họa, định tuyến tính, … chúng tôi sẽ không đề cập đến trong bài này

2.2.1 Màu sắc

"Từ điển thuật ngữ mỹ học phổ thông" (9.104), NXB Giáo dục, 2002 có định nghĩa

về màu sắc thế này: " Màu sắc (a colour, p.couler) các màu khác nhau trong tự nhiên hay màu bản thân của từng vật thể(ví dụ: màu

lá cây thường là màu lục, ) màu sắc nhờ ánh sáng rọi vào nên mới có nhiều sắc độ phong phú mà người hoạ sĩ phải quan sát và khám phá ra Nếu mọi vật chìm trong bóng tối thì không còn thấy màu sắc nữa(…) Màu sắc phối hợp với nhau màu sắc phối hợp với nhau trên tranh tạo thành hoà sắc, trong màu sắc

có phân thành những màu: màu cơ bản, màu chủ đạo, màu lạnh, màu nóng, màu dịu…” 1

(Ngân, 2002) Trong hội họa, yếu tố quan trọng nhất là màu sắc, có khi đậm nhạt, có khi sáng tối Và trong thơ ca, yếu tố này cũng không ngoại lệ, trong thơ của Đoàn Văn Cừ lại được thể hiện một cách rõ ràng Đọc thơ của Đoàn Văn Cừ,

ta cảm nhận được màu sắc thiên nhiên tươi tắn của thôn quê, con người và cuộc sống vì thế

mà hiện rõ cho ta cảm nhận được sâu sắc nhất

Đoàn Văn Cừ cứ như mở ra trước mắt người

đọc sự rực rỡ của các gam màu sáng, sự mượt

mà của vật thể, …

"Thơ thị giác cũng là thơ tạo sắc" nhà

phê bình Nguyễn Quang Trung đã từng nói

như vậy Quả thật, thi sĩ họ Đoàn đã vẽ nên

bức tranh với đủ các loại màu, không mới lạ

nhưng nhìn thật thích mắt Giống như bữa tiệc

ngũ sắc, bài thơ "Đám cưới mùa xuân" có đủ

loại gam màu sáng tối, đậm nhạt, đối chọi

nhau Khi là các màu cơ bản, nhưng lại pha

trong ấy những loại màu biến thể lạ mà quen

thuộc như các màu : nâu hồng, nâu sẫm, thắm,

gấm, nhung, biếc, lam, … Cả bài thơ ngập

tràn trong thế giới sắc màu, chỉ với bốn mươi

câu vậy thôi, nhưng Đoàn Văn Cừ mang đến

sự phân biệt cho thị giác của chúng ta hơn ba

mươi màu sắc Màu sắc kéo gần người đọc lại

với hồn thơ của thi sĩ Có câu thơ đơn sắc, lại

khi xen kẽ với câu thơ có tới hai hay ba màu

"Đàn cò trắng giăng hàng bay phấp phới"

" Nắng dát vàng trên bãi cỏ non xanh

Ðầu cạo nhẵn, áo vàng , quần nâu sẫm

Hai má thắm , ngây thơ nhìn trời biếc

Nếp chùa trắng in hình trên trời biếc "

(Thivien.net, 2022)

Tuy sử dụng rất nhiều màu sắc trong bài

thơ, nhưng với bảng màu đồ sộ này lại có cảm

giác quen thuộc với mỗi người dân Việt ta

Các loại màu thi sĩ Đoàn Văn Cừ sử dụng lại

là các loại màu gắn bó với cuộc sống thôn quê

đầy bình dị Trông có vẻ là lòe loẹt màu,

nhưng lại mang đến cảm giác yên bình, thật lạ

lùng ! Cũng nhờ chính bảng màu ấy, Đoàn

Văn Cừ tạo ra một đám cưới vui nhộn nhưng

yên bình Yên bình mà lại vui nhộn thì sẽ hạnh

phúc Đây cũng là cái cốt lõi nhất trong đám

cưới xưa nay của người Việt ta, là cái giống

của ngày hôm qua và ngày hôm nay Dù là đám cưới hiện đại hay xưa kia, người ta vẫn

cứ thích một đám cưới tràn ngập sắc màu hạnh phúc như trong thơ của thi sĩ họ Đoàn này Bên cạnh đó, Đoàn Văn Cừ cũng có các bài thơ lấy một tông màu làm chủ đạo Thí dụ như bài thơ "Chợ Tết" của ông, sắc màu đỏ chiếm nổi bật cả bài

"Bà tôi ngồi trong ổ,

Mặc áo đỏ cho tôi"

"Con gà mào đỏ chót "

"Chiếc phong bao giấy đỏ "

(Thivien.net, 2022) Những màu sắc ấy đã họa nên bức tranh tuyệt đẹp trong không gian của bài thơ Tết có sắc đỏ làm chủ đạo, mong một năm làm ăn may mắn, những điều tốt lành đến với gia đình Hay những màu sắc tươi sáng trong đám cưới mùa xuân cho ta một hình dung về đám cưới nhộn nhịp trên làng quê Tất cả những gam màu tươi sáng ấy làm nên bản sắc rất riêng cho thi sĩ Đoàn Văn Cừ Người ta nhớ đến ông là nhớ đến một nhà thơ về hội hè, đình đám, chợ Tết nông thôn là vậy

Trong thơ ca nói riêng, văn học nói chung, các yếu tố được đưa vào đều phải thể hiện chức năng của bản thân nó đến với người đọc và phải có ý nghĩa Yếu tố màu sắc được coi là yếu tố hội họa đắt giá nhất trong thơ của Đoàn Văn Cừ Nếu bạn chú ý lắng nghe, cảm nhận những màu sắc sặc sỡ ấy, ta cảm nhận được cái tâm hồn ngộ nghĩnh, vui vẻ nơi đồng quê Đôi khi lại bâng khuâng, man mác buồn trong khung cảnh tươi tắn Màu sắc trong thơ Đoàn Văn Cừ khiến Hoài Thanh phải thốt lên : "Trong các nhà thơ đồng quê không ai có ngòi bút dồi dào mà rực rỡ như Đoàn Văn Cừ"

2.2.2 Ánh sáng

Trong hội họa, ánh sáng là yếu tố quan

trọng đóng vai trò làm nổi bật các chủ thể

trong tranh Khi vẽ tranh, người họa sĩ bao giờ

cũng phải tính toán chỗ nào để đổ bóng, chỗ

nào được ánh sáng chiều vào để định màu sắc

sao cho chuẩn

Sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối là

cơ sở để chúng ta xác định màu sắc trong bức

tranh Ánh sáng giúp con người nhìn rõ bức

tranh, cảm nhận hết màu sắc, đường nét Đôi

khi chỉ cần tối đi chút, làm lệch màu ban đầu

của bức tranh, bức tranh vì thế mà cũng truyền

tải không trọn vẹn đến người thường thức

Ánh sáng quan trọng đối với cuộc sống chúng

ta, kể cả nghĩa đen hay nghĩa bóng Một người

không còn gì tuyệt vọng hơn bằng không tìm

được nguồn sáng của đời mình Ta lấy lí do gì

để sống tiếp và tồn tại khi cuộc đời bao quanh

bởi bóng tối, bức tranh còn vị gì nếu ta cảm

nhận nó khi không có ánh sáng Và để cảm

nhận một bài thơ, ta không thể biết nó ở cung

bậc nào nếu thiếu đi mối tương quan giữa ánh

sáng và bóng tối Người đọc có thể dựa theo

sáng tối mà cảm nhận không khí trong bài thơ,

khi âm u, khi vui vẻ, … Vì vậy, ánh sáng

trong thơ ca ngoài soi rọi bức tranh màu sắc,

nó còn là công cụ biểu cảm của thi sĩ khi viết

bài thơ

Đi tìm nguồn sáng trong thơ của Đoàn

Văn Cừ, ta thấy những nguồn sáng tự nhiên là

chủ yếu, như là ánh mặt trời rực lửa hay ánh

trăng đêm dịu mát Tất cả đều thân thuộc với

chúng ta, nhưng qua tâm hồn thi sĩ của nhà

thơ Đoàn Văn Cừ, cho ta cảm nhận được cái

đẹp, rực rỡ của chúng mà chúng ta lỡ bỏ quên

"Trưa hè nắng rọi vàng hoe

Nhà tranh khói bám, cổng tre gió lùa"

"Đèn khuya tát nước trăng ngà

Đồng hồ đêm vắng: Tiếng gà năm canh"

"Đêm thanh đập lúa trăng vàng

Nến sao thắp sáng trên màn trời xanh"

(Thivien.net, 2022)

(Hè – Đoàn Văn Cừ)

Hay là:

"Ngày mùa kéo lúa dưới trăng khuya

Công việc vừa yên ngủ bốn bề

Sao Nhác lên dần soi lấp lánh

Tiếng gà thức giấc gáy te te"

(Thivien.net, 2022) Nguồn ánh sáng trong thơ Đoàn Văn Cừ

là những nguồn sáng rất đỗi bình dị từ thiên nhiên Bằng tình yêu thiên nhiên sâu sắc và ánh mắt quan sát tỉ mỉ, thi sĩ Đoàn Văn Cừ mới thể hiện được xuất sắc những nguồn sáng

ấy vào trong thơ của mình để làm nổi bật những vật thể có trong tranh Ta cảm nhận được ánh nắng chói chang mùa hè, cái nắng như đổ lửa giữa trưa hè ở miền bắc, nhưng đêm lại có ánh trăng ngà dịu mát, những vì sao lấp lánh trên bầu trời mà ông đã từng ví như "sao trời từng chiếc rơi thành lệ" Tất cả làm nên bức tranh thôn quê bình yên đến lạ Những người nông dân cần cù sớm khuya làm nên hạt gạo, qua đây bộc lộ nên những đức tính tốt đẹp vốn có của dân tộc ta Đọc lại những dòng thơ, ai cũng bồi hồi nhớ về thủa còn chăn trâu, cắt cỏ Thời thơ ấu khi chưa có những nhà cao, xe cộ tấp nập, vẫn còn mùa lúa trổ đòng đòng thơm ngát cả một vùng Nguồn sáng nhân tạo cũng được ông sử dụng để xây dựng hình tượng hay không gian trong bài thơ, đó là các loại đèn, đuốc, …

"Đêm thuế đèn dây thắp sáng choang

Đình ran tiếng vọt, tiếng kêu oan

Trát về truyền hạn hai ngày nữa

Trống mõ canh khuya rợn xóm làng"

(Thivien.net, 2022)

Nguồn sáng từ đèn dây sáng choang

trong đình, vọng lên từng tiếng vọt, kêu oan

của dân chúng Ánh sáng dù có mạnh, nhưng

vẫn gợi cho người đọc nỗi lo của người dân

khi ấy : lo cháy nhà, lo vỡ đê, lo sưu cao thuế

nặng Từ nỗi lo của dân chúng, ta cảm nhận

được cái tình của nhà thơ Ông lo cho nhân

dân chịu khổ, lo đất nước còn đói nghèo, đem

những tâm tư ấy viết nên thơ

Thơ Đoàn Văn Cừ luôn gắn với thôn

quê, với những người dân bình dị mộc mạc

Tuy chất thơ rực rỡ đầy màu sắc, nhưng ông

vẫn cho ta thấy cuộc sống này vẫn còn nhiều

diện mạo, mỗi mặt là một phức tạp khác nhau

Đọc thơ, chúng ta không chỉ đắm chìm trong

cái "tả chân" của ông mà cũng còn suy nghĩ

thật nhiều về hiện thực đời sống

2.2.3 Không gian

Không gian trong hội họa là khoảng cách

giữa các vật thể với nhau trên một mặt phẳng

hai chiều của tranh, người xem có thể nhận

diện theo độ gần xa của màu sắc đậm nhạt,

hay trên dưới theo trình tự sắp xếp các hình

khối

Còn không gian trong thơ văn, gọi là

không gian nghệ thuật thì mang đầy hơi

hướng chủ quan của người cảm thụ Bởi sự

trần thuật trong nghệ thuật xuất phát từ điểm

nhìn, diễn ra theo trường nhìn nhất định

Ngoài ra, không gian trong thơ văn không chỉ

có vật thể mà còn có cả tâm tưởng, do vậy mà

không gian nghệ thuật có tính độc lập tương

đối

Thơ mùa xuân của Đoàn Văn Cừ không

có bối cảnh ba chiều, không có góc nhìn gần

xa, hay điểm nhìn di động, cố định để bao

quát hết cả bức tranh toàn cảnh Tất cả mọi thứ như được xếp chồng lên nhau Do vậy, không gian trong thơ của ông vừa mang đậm đặc điểm không gian của hội họa mỹ thuật, nhưng lại vẫn có nét của hội họa thơ ca

"Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon Với cụ già chống gậy bước lom khom

Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu Con bò ngộ nghĩnh đuổi theo sau "

(Thivien.net, 2022)

(Chợ Tết – Đoàn Văn Cừ)

Mấy câu thơ trên đều diễn tả các hoạt động trong khung cảnh, có thằng cu "chạy lon xon", bà cụ "bước lom khom" hay cô yếm thắm "che môi cười lặng lẽ", … Dưới sự sắp xếp của nhà thơ, các hoạt động trong bức tranh chồng chéo lên nhau, tạo nên sự chồng lớp rộn ràng của phiên chợ Trong tâm trí của mỗi người, chắc hẳn ai cũng nghĩ đến không gian của phiên chợ Tết nhộn nhịp, có hoạt động này bên này, bên kia Nhưng khi trải ra thành bức tranh, các hoạt động diễn ra cùng một lúc, nằm trải ra trên một mặt phẳng của bức tranh Thiên nhiên cũng không nằm ngoài

sự sắp xếp ấy, trên dưới rõ ràng:

"Chiều mát đường xa, nắng nhạt vàng, Đoàn người về ấp gánh khoai

Trời xanh cò trắng bay từng lớp Xóm chợ lều phơi xác lá bàng."

(Thivien.net, 2022)

(Đường về quê mẹ - Đoàn Văn Cừ)

Tất cả như hiện diện trên mặt phẳng của bức tranh Không giống như các nhà văn khác,

không gian trong thơ Đoàn Văn Cừ không mở

rộng theo chiều sâu, thơ ông có trên một mặt

phẳng

2.2.4 Đường nét

"Từ điển thuật ngữ mỹ học phổ thông"

có định nghĩa về đường nét như sau: "Đường

nét hiện lên ở trong tranh rõ ràng, đứt đoạn

hoặc liên tục, dùng để phác hình, viền hình,

xác định hình (…) Đường nét có khi rõ, khi

mờ Đường nét tạo thêm sự uyển chuyển, nhịp

nhàng, khỏe mạnh cho bức tranh." 2 (Ngân,

2002)

Trên thực tế, đường nét là giới hạn của

một vật đối với xung quanh nó Trong hội họa,

đường nét thể hiện bằng ngòi bút, mảng màu

sáng tối đậm nhạt Còn trong thơ văn, đường

nét góp phần tạo dựng hình tượng Hình tượng

đó có thể linh động, biến tấu theo cảm nhận

của người đọc Thơ là hội họa từ ngôn từ, họa

là nghệ thuật từ màu sắc, đường nét, chúng

luôn có những điểm tương đồng và khác nhau

"Anh tôi búi tóc dắt trên đầu

Áo ngắn răm mình nhuộm củi nâu

Một áo thâm trùng buông quá gốc

Một đôi guốc gộc để đi đâu"

(Thivien.net, 2022)

(Anh tôi – Đoàn Văn Cừ)

Ta có thể cảm nhận được các đường nét

trong những hình ảnh về người anh trai

Người thanh niên cường tráng khỏe mạnh,

tháo vát việc đồng áng Những ngôn từ, câu ca

vẽ nên đường nét, tạo nên hình tượng đọng lại

trong tâm hồn người đọc, chạm vào từng dấu

ký ức trong trái tim người

Hay là đường nét ở những bức tranh

thiên nhiên

"Làng tôi: mươi chục nóc nhà tranh Một ngọn chùa cao, một nóc đình Một rặng tre già vươn chót vót Một dòng sông trắng chảy vòng quanh"

(Thivien.net, 2022)

(Làng – Đoàn Văn Cừ)

Bức tranh thiên nhiên về cảnh làng quê đồng ruộng hiện ra Các từ họa nên đường nét cho ta cái nhìn cụ thể như: "cao, chót vót, chảy vòng quanh" Đường nét họa nên không

mơ hồ mà rõ ràng từng vật thể Qua ấy cho ta

ấn tượng về một làng quê thanh bình cùng với tâm hồn nghệ sĩ của nhà thơ

Như chúng ta đã biết, đường nét trong thơ không phải là cái hữu hình, vốn không thể cảm nhận bằng thị giác, vì vậy, để cảm thụ được đường nét trong thơ ca phụ thuộc nhiều vào cảm nhận của người đó Trong mỹ thuật, mỗi đường nét của hội họa lại mang một ý nghĩa đặc trưng: một bức vẽ có nhiều đường thẳng, đó là một bức tranh sống động, nhiều đường cong lại là một bức tranh với sự uyển chuyển duyên dáng Trong thơ ca thì không vậy, người ta có thể hình dung được đường nét của "mộ ngọn chùa cao" hay "một dòng sông trắng chảy vòng quanh", nhưng lại không biết được thật sự nó thế nào, tỉ lệ tuyệt đối của nó

ra sao từ đó có cái nhìn tổng quan về toàn cảnh Nhưng trong tâm thức mỗi người, đoạn thơ kia lại là một bức tranh với đường nét khác nhau, chẳng ai giống ai, từ đó cảm nhận

về đoạn thơ cũng khác nhau, phong phú và đa dạng Yếu tố đường nét cùng với các yếu tố khác cùng nhau làm nổi bật lên cái tài thi họa của nhà thơ Đoàn Văn Cừ

3 Kết luận

Qua quá trình tìm hiểu về "Văn học và hội họa: yếu tố hội họa trong thơ Đoàn Văn Cừ" ta thấy được sự sáng tạo, tài năng, hồn

thơ thi sĩ của nhà thơ Đoàn Văn Cừ Tổng hợp

lại, các yếu tố hội họa cơ bản trong thơ Đoàn

Văn Cừ được thể hiện phong phú, đa dạng và

liên kết chặt chẽ với nhau, tất cả đều làm nên

sự ấn tượng trong thơ Đoàn Văn Cừ Tuy

nhiên, chúng ta có thể nhận thấy được yếu tố

màu sắc có phần mạnh hơn và chiếm ưu thế

hơn trong thơ của ông

Màu sắc trong thơ Đoàn Văn Cừ là yếu

tố tạo nên nét riêng của ông, cũng là yếu tố tạo

nên cái tiếng của thơ ông Ai nhớ về thơ ông

cũng ấn tượng bởi màu sắc, màu sắc đọng lại,

len lỏi vào trong tâm người đọc Xin được

phép nhắc lại nhận định của Hoài Thanh để

chúng ta thấy được sự thành công của Đoàn Văn Cừ khi sử dụng màu sắc vẽ tranh ngôn từ : "Trong các nhà thơ đồng quê không ai có ngòi bút dồi dào mà rực rỡ như Đoàn Văn Cừ"

Ánh sáng, không gian và đường nét cũng

là những yếu tố làm nên cái hay trong cái họa của thơ Đoàn Văn Cừ Mỗi một yếu tố được thể hiện đều có những ý nghĩa nhất định và để lại trong lòng người đọc những ấn tượng Nhờ những yếu tố ấy giúp ông chuyển những lý tưởng, tâm tư tình cảm của ông đến với người đọc Tạo cho mỗi bài thơ là một không gian sống động, riêng biệt và đầy hoài niệm

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bùi Vũ Ngọc Dung, (2011), Khóa luận tốt nghiệp: Yếu tố hội họa trong thơ Victo Huygô , Đại học Sư phạm Hà Nội 2

2 Đặng Bích Ngân (chủ biên), (2002), Từ điển thuật ngữ mĩ học phổ thông , NXB Giáo

dục

3 Thivien.net (2022), Trang thơ Đoàn Văn Cừ (66 bài thơ) - Thi Viện, URL:

https://www.thivien.net/%C4%90o%C3%A0n-V%C4%83n-C%E1%BB%AB/author-LVC 7w_TnaCYvCpc157M6GQ