Phân tích nội dung quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn tới những thay đổi về chất và ngược lại ý nghĩa phương pháp luận của quy luật này

Phần mở đầuQuy luật “từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại” là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, nó cho biết phương thức của sự vận động, p

Trường Đại Học Phenikaa Khoa Khoa Học Cơ bản

Bài Tập Lớn

Tên đề tài:

Phân tích nội dung quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn tới những thay đổi về chất và ngược lại? Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật này trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay?

Họ và tên: Phạm Xuân Trung

Mã sv: 21013291 Lớp: Triết học Mác - Lê-nin_1_2(15CHUNG).3_LT

Học kỳ II 2021-2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

I Các khái niệm 4

1 Chất……… 4

2 Lượng……… 4

3 khái niệm về độ……… 5

4 Điểm nút……….6

5 Bước nhảy……… 6

II Nội dung quy luật từ những thay đổi dần về lượng dấn đến sự thay đổi về chất và ngược lại 7

III Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật này trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay……….7

Phần kết luận……… 10

Danh mục tham khảo 11

Phần mở đầu

Quy luật “từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại” là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, nó cho biết phương thức của sự vận động, phát triển Nhận thức được quy luật này có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự vật, hiện tượng Nếu nhận thức không đúng quy luật này sẽ dẫn đến tư tưởng tả khuynh, hữu khuynh Tả khuynh là phủ nhận sự tích luỹ về lượng, muốn có ngay

sự thay đổi về chất, còn hữu khuynh là khi chất đã biến đổi vượt quá giới hạn độ nhưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản về chất Nước ta đang quá độ lên CNXH, bỏ qua giai đoạn phát triển của CNTB, việc nhận thức đúng đắn quy luật lượng- chất sẽ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình hình thành và phát triển kinh thị trường định hướng XHCN

Phần nội dung

I Các Khái Niệm

1 Chất

Chất là khái niệm dung để chỉ tích khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là

sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính, yếu tố tạo nên sự vật, hiện tượng là nó mà không phải sự vật, hiện tượng khác (trả lời cho câu hỏi sự vật, hiện tượng đó là gì? Và giúp phân biệt nó với sự vât, hiện tượng; nghĩa là khi nó chưa chuyển hóa thành sự vật, hiện tượng khác thì chất của nó vẫn chưa thay đổi Mỗi sự vật, hiện tượng đều có quá trình tồn tại và phát triển qua nhiều giai đoạn, trong mỗi giai đoạn ấy lại có chất riêng Như vậy, mỗi sự vật, hiện tượng không phải chỉ có một chất mà có thể có nhiều chất

Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau Trong hiện thực khách quan không thể tồn tại sự vật không có chất và không thể có chất nằm ngoài sự vật Chất của sự vật được biểu hiện qua những thuộc tính của nó Những thuộc tính cơ bản được tổng hợp lại tạo thành chất của sự vật

Chất của sự vật không những được quy định bởi chất của những yếu tố tạo thành mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành, nghĩa là bởi kết cấu của sự vật Trong hiện thực các sự vật được tạo thành bởi các yếu tố như nhau, song chất của chúng lại khác

Từ đó có thể thấy sự thay đổi về chất của sự vật phụ thuộc cả vào sự thay đổi các yếu tố thành sự vật lẫn sự thay đổi phương thức liên kết giữa các yếu tố ấy

2 Lượng

Lượng là khái niệm dung để chỉ tính quy định vốn có của sự vật, hiện tượng về mặt quy mô, trình độ phát triển, các yếu tố biểu hiện ở số lượng các thuộc tính, ở tổng số các bộ phận, ở đại lượng, ở tốc độ và nhịp điệu vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng Lượng còn biểu hiện ở kích thước dài hay ngắn, số lượng lớn hay nhỏ, tổng số ít hay nhiều, trình độ cao hay thấp, tốc độ vận động nhanh hay chậm, màu sắc đậm hay nhạt…Đặc điểm cơ bàn của lượng

là tích khách quan vì nó là 1 dạng biểu hiện của vật chất, chiếm 1 vị trí nhất định trong không gian và tồn tại trong thời gian nhất định Trong sự vật, hiện tượng

có nhiều loại lượng khác nhau; có lượng là yếu tố quyết định bên trong, có lượng cjir thể hiện yếu tố bên ngoài của sự vật, hiện tượng; sự vật, hiện tượng càng phức tạp thì lượng của chúng cũng phức tạp theo Trong tự nhiên và phần nhiều trong xã hội và nhất là trong tư duy lượng khó đo được bằng số liệu cụ thể mà chỉ có thể nhận biết được bằng năng lực trừu tượng hóa Sự phân biệt giữa chất

và lượng chỉ có ý nghĩa tương đối, tùy theo từng mối quan hệ mà xác định đâu là lượng đâu là chất; cái là lượng trong mối quan hệ này, lại có thể là chất trong mối quan hệ khác

3 Khái niệm về độ

Độ là giới hạn mà trong đó lượng biến đổi chưa gây nên sự thay đổi căn bản về chất Sự vật vẫn là nó, mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại trong một độ thích hợp khi lượng biến đổi vượt quá giới hạn độ thì sự vật không còn là nó Trong phạm vi một độ nhất định hai mặt chất và lượng tác động qua lại lẫn nhau làm cho sự vật vận động Mọi sự thay đổi về lượng đều có ảnh hưởng đến trạng thái chất của sự vật, nhưng không phải những thay đổi về lượng nào cũng dẫn

đến thay đổi về chất Chỉ trong trường hợp khi sự thay đổi về lượng đạt tới mức phá vỡ độ cũ thì chất của sự vật mới thay đổi, sự vật chuyển thành sự vật khác

4 Điểm nút

Điểm giới hạn mà tại đó, sự thay đổi về lượng đạt tới chỗ phá vỡ độ cũ, làm cho chất của sự vật, hiện tượng thay đổi, chuyển thành chất mới, thời điểm

mà tại đó bắt đầu xảy ra bước nhảy, gọi là điểm nút

5 Bước nhảy

Bước nhảy là khái niệm dùng để chỉ giai đoạn chuyển hóa cơ bản về chất của sự vật, hiện tượng do những thay đổi về lượng trước đó gây ra, là bước ngoặt

cơ bản trong sự biến đổi về lượng Bước nhảy kết thúc một giai đoạn biến đổi về lượng, là sự gián đoạn trong quá trình vận động liên tục của sự vật, hiện tượng

Sự vật, hiện tượng mới xuất hiện là do bước nhảy được thực hiện; trong sự vật, hiện tượng đó lượng lại biến đổi, đến điểm nút mới, lại xảy ra bước nhảy mới Cứ như thế, sự vận động của sự vật, hiện tượng diễn ra, lúc thì biến đổi tuần

tự về lượng, lúc thì nhảy vọt về chất, tạo nên một đường dài thay thế nhau vô tận

sự vật, hiện tượng cũ bằng sự vật, hiện tượng mới

Căn cứ vào quy mô và nhịp độ của bước nhảy, có bước nhảy toàn bộ và bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ làm cho tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố của sự vật, hiện tượng thay đổi Bước nhảy cục bộ chỉ làm thay đổi một

số mặt, một số yếu tố, một số bộ phận của chúng Sự phân biệt bước nhảy toàn

bộ hay cục bộ chỉ có ý nghĩa tương đối, bởi chúng đều là kết quả của quá trình thay đổi về lượng

Căn cứ vào thời gian của sự thay đổi về chất và dựa trên cơ chế của sự thay đổi đó, có bước nhảy tức thời và bước nhảy dần dần Bước nhảy tức thời làm chất của su vật, hiện tượng biến đổi mau chóng ở tất cả các bộ phận của nó Bước nhảy dần dần là quá trình thay đổi về chất diễn ra bằng cách tích luỹ dần những yếu tố của chất mới và loại bỏ dần các yếu tố của chất cũ, trong trường hợp này sự vật, hiện tượng biến đổi chậm hơn

II Nội dung quy luật từ những thay đổi dần về lượng dấn đến sự thay đổi về chất và ngược lại.

Từ những điều trình bày ở trên có thể khái quát lại nội dung cơ bản của quy luật chuyển hóa những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại như sau: Mọi đối tượng đều là sự thống nhất của hai mặt đối lập chất

và lượng, những sự thay đổi dần dần về lượng vượt quá giới hạn của độ sẽ dẫn đến sự thay đổi căn bản về chất của nó thông qua bước nhảy, chất mới ra đời tiếp tục tác động trở lại duy trì sự thay đổi của lượng

III Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật này trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

Công nghiệp hóa là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình phát triển vì nó đưa cả nền sản xuất vật chất và đời sống – xã hội của đất nước lên trình độ mới Ở mỗi thời kì lịch sử, căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa có nội dung và bước đi cụ thể, phù hợp Ta thấy rõ được vai trò, ý nghĩa phương pháp luận của quy luật “từ những thay đổi về lượng dẫn tới những thay đổi về chất và ngược lại” được áp dụng

Thứ nhất, trong hoạt động nhận thức và thực tiễn phải biết tích lũy về lượng để có biến đổi về chất; tránh tư tưởng nôn nóng, đốt cháy giai đoạn, coi phát triển là những bước nhảy liên tục, xem nhẹ hoặc bỏ qua quá trình tích lũy về lượng Để tiến lên trình độ công nghiệp hóa ngày càng cao, mỗi quốc gia nhất thiết phải có 1 số ngành sản xuất công nghiệp nền tảng, mà thiếu chúng thì

không thể triển khai các ngành công nghiệp khác Các ngành luyện kim, cơ khí, chế tạo, năng lượng, hóa chất,…chính là những nền tảng cho các ngành công nghiệp khác có điều kiện, tiền đề xây dựng, phát triển Trên thực tế, không ít quốc gia đã nôn nóng; không dàng sự quan tâm ở tầm chiến lược cho các ngành công nghiệp này Hệ quả trực tiếp là nền sản xuất công nghiệp quốc gia về cơ bản dừng lại ở trình độ láp ráp và các ngành công nghiệp phụ trợ cũng không thể phát triển, nền công nghiệp quốc gia ngày càng lép vế trước các cơ sở công nghiệp FDI

Thứ 2, khi đã tích lũy đủ về lượng phải quyết tâm tiến hành bước nhảy, tránh tư tưởng, bảo thủ, trì trệ, ngại khó, không dám thực hiện bước nhảy, coi sự phát triển chỉ là những thay đổi đơn thuần về lượng Đối với Việt Nam, khi chính thức bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng chủ trương tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa, và từ cuối thế kỷ XX đến nay, quá trình này được xác định đầy đủ là công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đó là một quá trình kinh

tế, kỹ thuật - công nghệ và kinh tế - xã hội toàn diện, sâu rộng nhằm chuyển đổi nền sản xuất và xã hội Việt Nam từ trình độ nông nghiệp lạc hậu lên trình độ công nghiệp với các trình độ công nghệ ngày càng tiên tiến, hiện đại, văn minh

Để thực hiện chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Việt Nam đã

đề ra và tổ chức thực hiện nhiều giải pháp khác nhau Các đường lối thực hiện

CNH, HĐH đã tính đến các đặc điểm của quá trình chuyển đổi kinh tế ở Việt Nam trong từng giai đoạn, bối cảnh của thế giới và khu vực

Thứ ba, trong hoạt động nhận thức và thực tiễn cần phải vận dụng một cách linh hoạt các hình thức bước nhảy, chống giáo điều, dập khuôn, máy móc… Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam, nước ta đã trải qua nhiều giai đoạn, qua các lần Đại hội Đảng toàn quốc đã đúc kết nhiều kinh nghiệm; đưa ra nhiều phương án, đổi mới tư duy để phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của nước ta Ở Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII (Năm 2016): Đại hội XII đã kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XI; tổng kết, nhìn lại 30 năm đổi mới để rút ra những bài học kinh nghiệm cho thời gian phát triển tới Đại hội cũng đã chỉ rõ việc đổi mới chưa đồng bộ và toàn diện, dẫn đến một số chỉ tiêu kinh tế

-xã hội chưa đạt được theo kế hoạch; nhiều chỉ tiêu, tiêu chí trong mục tiêu phấn đấu để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại không đạt được Đại hội cũng đã thông qua mục tiêu tổng quát của giai đoạn 2016-2020, đó là: “Đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; phát triển kinh tế nhanh, bền vững, phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại… chủ động và tích cực hội nhập quốc tế để phát triển đất nước; nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới”

Phần kết luận

Nhận thức là cả một quá trình, thông qua hoạt động thực tiễn, những yêu cầu và đòi hỏi của cuộc sống nảy sinh và cùng với đó những phương thức giải quyết cũng sẽ xuất hiện Việc nhận thức và vận dụng nội dung quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến thảy đổi về chất và ngược lại cũng như vậy Từ những quy luật nhận thức trên, chúng ta phải biết vận dụng nó một cách sáng tạo và phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện, lịch sử cụ thể của nước ta Đảng ta đã vận dụng vận dụng nội dung của quy luật này trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta và đã đạt được nhiều thành tựu ấn tượng Sau 35 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đưa nước ta từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới trở thành quốc gia có thu nhập trung bình thấp và ngày càng hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới; đời sống của người dân ngày càng được cải thiện, vị thế và uy tín của đất nước ta trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao Đóng góp vào những thành quả to lớn này của phát triển đất nước có vai trò hết sức quan trọng của ngành Công Thương với việc Việt Nam đã và đang dần khẳng định được vị thế là một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp của khu vực và của thế giới Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia có nền công nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu (CIP) ở mức khá cao, thuộc vào nhóm các quốc gia có năng lực cạnh tranh công nghiệp trung bình cao với vị trí thứ 44 trên thế giới vào năm 2018 theo đánh giá của UNIDO

DANH MỤC THAM KHẢO

1 Hội đồng biên soạn giáo trình Triết học Mác Lênin, GS.TS Phạm Văn Đức (chủ biên) Giáo trình triết học Triết học Mác Lênin NXB Chính trị quốc gia Năm 2009

2 Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương (MOIT) Công nghiệp hóa ở Việt Nam và quá trình phát triển kinh tế xã hội, tin tức, Thứ 4, 08/06/2022

3 Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương (MOIT) Những thành tựu nổi bật trong phát triển công nghiệp góp phần quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tin tức, Thứ 5, 10/09/2020

4 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) , Giáo trình Triết học Mác – Lênin ( Dành cho bậc đại học hệ không chuyên lý luận chính trị ) , Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

Sự thật , Hà Nội

5 Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các môn khoa học Mác – Lênin , Tư tưởng Hồ Chí Minh (2008 ) , Giáo trình Triết học Mác – Leenin ,Nhà xuất bản Chính trị quốc gia , Hà Nội