Màu sắc nghệ thuật hậu hiện đại trong phim Run Lola Run

Phim Run Lola Run của đạo diễn Tom Tykwer được phát hành năm 1998 lấy bối cảnh ở Berlin Đức, là bộ phim tâm lí kinh dị thử nghiệm xoay quanh quanh nhân vật chính Lola cần phải có được 100 mark trong vòng 20 phút để cứu bạn trai mình. Bộ phim mang màu sắc của giai đoạn nghệ thuật hậu hiện đại phương Tây. Mở đầu câu chuyện là hình ảnh Manni đang hốt hoảng gọi cho cô người yêu là Lola tại buồng điện thoại di động. Anh nhận chuyển tiền cho một tổ chức xã hội đen và hẹn 12 giờ sẽ đến lấy nhưng vì sự bất cẩn anh đã để quên túi tiền ở trên tàu điện và bị một người vô gia cư nhặt được nên anh giờ đây đang phải đối mặt với nguy cơ sẽ bị xử lí. Lola cũng rất hoang mang bảo bạn trai đứng ở đó chờ cô, cô sẽ cố gắng xoay sở tiền để đến đưa cho anh trước 12 giờ nếu không anh sẽ nghĩ quẫn vào cướp tiền ở siêu thị.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Đề bài: Theo em phim Run Lola Run ( Tom Tykewr, 1998) mang màu sắc của giai đoạn nào trong lịch sử nghệ thuật phương Tây? Hãy phân tích đặc trưng

đó?

Học phần: Nghệ Thuật Học Đại Cương Giảng viên: ThS Nguyễn Thị Bích Sinh viên thực hiện: Trần Thị Dung

Sinh ngày: 20/03/2001

Mã sinh viên: 19032398 Lớp: K64 Văn Học

I Mở Đầu

Mỗi một giai đoạn nghệ thuật trong lịch sử phương Tây đều đạt được những thành tựu nghệ thuật và mang những nét đặc trưng thẩm mĩ khác nhau Dựa vào các đặc trưng thẩm mĩ, các tác giả đã khai thác vào tác phẩm của mình, tạo dấu

ấn riêng cho thời kì đấy Đến với nghệ thuật hậu hiện đại, các đặc trưng thẩm mĩ

đã có sự đổi mới, phá vỡ các quy tắc cũ của truyền thống Điện ảnh hậu hiện đại

là một trong những mảnh đất được tập trung khai thác rất rõ các đặc trưng thẩm

mĩ Bộ phim điện ảnh Run Lola Run ( 1998) của đạo diễn Tykewr là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho màu sắc giai đoạn nghệ thuật hậu hiện đại

II Nội Dung

1 Khái quát về giai đoạn nghệ thuật hậu hiện đại

1.1 Khái niệm hậu hiện đại

Hậu hiện đại là một khái niệm dùng để chỉ một giai đoạn phát triển kinh tế, khoa học kĩ thuật Nó ra đời khi chủ thuyết hiện đại đã trở nên già cỗi, đã trở

thành những đại tự sự Như Lyotard đã xác định: “Hậu hiện đại là sự hoài nghi

đối với siêu tự sự Nó hiển nhiên là kết quả của sự tiến bộ của các khoa học, nhưng sự tiến bộ này đến lượt nó lại tiền giả định sự hoài nghi đó Tương ứng với sự già cõi của cơ chế siêu tự sự trong việc hợp thức hóa là sự khủng hoảng của nền triết học siêu hình học, cũng như sự khủng hoảng tha thiết chế đại học phụ thuộc vào nó”.

1.2 Bối cảnh: Xuất hiện từ thế kỉ 20, khi thời kì hiện đại kết thúc là lúc giai

đoạn hậu hiện đại được bắt đầu hình thành Chiến tranh thế giới thứ hai phá vỡ

quan niệm “hòa bình bắc ái”, con người hoang mang không biết đi về đâu Hậu

hiện đại phản ánh thực tại khốc liệt của chiến tranh gây ra

Hậu hiện đại ra đời nhằm chống lại triết học ánh sáng, đề cao duy lí, chinh phục khoa học tự nhiên, nhận thức vô tận của cái tôi

1.3 Thành tựu của hậu hiện đại

Về văn học đã có một số tác phẩm tiêu biểu như: Trăm năm cô đơn ( Gabriel Marquer), Những đứa con nửa đêm ( Salman Rushdie), Lolita (Vladimir Nabokov), Tên của đóa hoa hồng (Umberto Eco)…

Kiến trúc hậu hiện đại là sự kết hợp của kiến trúc cổ điển và hiện đại trong đó hiện đại là trung tâm Ngoài dùng đường thẳng còn có sử dụng thêm đường tròn

và parabol Ý tưởng nội dung kiến trúc khác hẳn với thời kì hiện đại đó là gần gũi với môi trường xunh quanh, là bộ phận của môi trường Hình thức có sự kết hợp với các chi tiết ẩn dụ, tượng trưng Ngoài ra còn đề cao tính trật tự

Các xu hướng: lịch sử quay về với thời kì cổ đại, hồi sinh nghiêm ngặt, sao chép các chi tiết cổ, tân bản xứ

Điện ảnh có các tác phẩm nổi tiếng như Rashomo (Korusawa), Bruning (Lee Chang Dong) …

1.4 Đặc trưng thẩm mĩ

Hậu hiện đại không tin trong mình chỉ có một bản thể và đó là một phần của thế giới

Phi cấu trúc, phi tâm hóa từ chối vai trò chủ thể của con người

Xóa nhòa danh giới giữa nghệ thuật và đời sống hàng ngày, giữa quý phái và đời thường Đồng thời nhấn mạnh phong cách trộn lẫn văn hóa đại chúng

Phủ định tính chất nguyên thủy của một tác phẩm nghệ thuật và cho rằng nghệ thuật cũng là một hiện tượng lặp lại ( liên văn bản)

Nghệ thuật hậu hiện đại là nghệ thuật của cái trào tiếu: dị biệt giễu nhại, ngụy tạo, mất liên tục, phân ly và bất ổn

Chối từ tất cả “đại tự sự” là những ý thức hệ, những tiểu thuyết lớn có tính

cách nền tảng của nền văn minh nhân loài hoặc một nhóm người

Nghệ thuật là trò chơi với những cái vô nghĩa, trực tiếp tham dự vào đối tượng, theo kết cấu hỗn loạn

2 Màu sắc nghệ thuật hậu hiện đại trong phim Run Lola Run (1998)

Phim Run Lola Run của đạo diễn Tom Tykwer được phát hành năm 1998 lấy bối cảnh ở Berlin Đức, là bộ phim tâm lí kinh dị thử nghiệm xoay quanh quanh

nhân vật chính Lola cần phải có được 100 mark trong vòng 20 phút để cứu bạn trai mình Bộ phim mang màu sắc của giai đoạn nghệ thuật hậu hiện đại phương Tây

Mở đầu câu chuyện là hình ảnh Manni đang hốt hoảng gọi cho cô người yêu

là Lola tại buồng điện thoại di động Anh nhận chuyển tiền cho một tổ chức xã hội đen và hẹn 12 giờ sẽ đến lấy nhưng vì sự bất cẩn anh đã để quên túi tiền ở trên tàu điện và bị một người vô gia cư nhặt được nên anh giờ đây đang phải đối mặt với nguy cơ sẽ bị xử lí Lola cũng rất hoang mang bảo bạn trai đứng ở đó chờ

cô, cô sẽ cố gắng xoay sở tiền để đến đưa cho anh trước 12 giờ nếu không anh sẽ nghĩ quẫn vào cướp tiền ở siêu thị

Trong bối cảnh tồi tàn của căn nhà cũ, Lola đã suy nghĩ kiếm bằng được số tiền 100 mark để giúp cho bạn trai, trong đầu cô đã liên tưởng đến bố của mình là giám đốc ngân hàng, ông ấy chắc chắn có thể giúp cô Nên cô đã quyết định chạy

bộ đến ngân hàng mong tìm được sự giúp đỡ của bố

Trong lần chạy đầu tiên Lola đã hoảng hốt chạy xuống cầu thang và cô đã gặp một ông già cùng với một con chó rất hung dữ, cô hét lên rồi chạy thật nhanh vụt qua Trên đường đi vì quá vội vã nên cô đã va chạm vào một người phụ nữ đang đẩy xe nôi em bé Sau khi bà ta chửi rủa cô thì số phận của bà ta hiện lên là một

kẻ bắt cóc con nít Tiếp theo cô lại gặp một anh đang chạy chiếc xe đạp, anh ta đề nghị cho cô thuê chiếc xe đạp với giá 50 mark nhưng cô đã nói không Lúc này hình ảnh tương lai của anh ta được hiện lên đó là bị đánh chảy máu, những kết thúc là một đám cưới Cô tiếp tục chạy và ngang qua chiếc ô tô của ông Meyer – đối tác của bố, khiến ông đâm vào xe của một đám côn đồ Sau khi đến được ngân hàng gặp bố, cô vô tình bắt gặp bố và nhân tình đang nói chuyện với nhau

về việc cô ấy đang mang thai, ông nói sẽ bỏ mẹ con Lola để đến với nhân tình

Cô cầu xin bố giúp đỡ nhưng ông ấy vẫn từ chối, cô đã rất bực mình và hét lên, tiếng hét chói tai của cô đã vỡ tung hết đồ đạc trong văn phòng Bố cô đã tức giận kéo tay cô ra khỏi ngân hàng và tuyên bố đã chán hai mẹ con cô, không có một đứa con dị biệt như Lola Điều này khiến cô vô cùng buồn nhưng cô vẫn tiếp tục

chạy đến cứ bạn trai để ngăn cản anh ta sẽ cướp siêu thị Nhưng đã quá muộn Manni đã bước vào siêu thị với một khẩu súng, trước tình thế vậy cô đã giúp bạn trai cướp được tiền thành công từ siêu thị Khi rời khỏi siêu thị, họ bị bao vây bởi lực lượng cảnh sát và Lola đã bị bắn chết

Lần chạy thứ hai bối cảnh vẫn quay lại là căn nhà của cô, cô chạy ra khỏi nhà cũng gặp lại con chó và một người đàn ông ở cầu thang, cô bị ngã và phải chạy với một tư thế khập khiễng Ở Lần chạy này cô vẫn va phải phụ nữ, vẫn gặp các

sơ, anh chàng ăn trộm xe đạp, và thậm chí cô đã va phải người vô gia cư đã nhặt được túi tiền của Manni mà không hay biết Những nhân vật mà cô gặp được cũng đã có sự thay đổi vận mệnh về tương lai Lần này cô là chạy băng qua mũi

xe ô tô của ông Meyer cũng khiến ông bị va vào xe của nhóm du côn Đến ngân hàng lần này cô nghe được cuộc trò chuyện khác với lần trước Nhân tình của ba nói rằng đứa con trong bụng không phải là con của ông ấy Lola rất tức giận chộp lấy khẩu súng của bác bảo vệ để giữ bố đẻ của mình làm con tin và buộc đưa ra

đủ số tiền 100 mark Cô đã phạm pháp nhưng khi ra ngoài nhìn cô cảnh sát đã nghĩ cô là người ngoài cuộc May mắn thoát khỏi đó và chạy thật nhanh đến gặp Manni kịp lúc anh chưa vào siêu thị Nhưng chiếc xe cứu thương chạy quá tốc đã tông phải khiến anh chết

Lần chạy thứ ba, mọi thứ lại quay về lúc đầu Lần này cô cũng gặp con chó hung dữ và một ông già nhưng cô đã an toàn chạy qua nó Cô vẫn băt gặp lại các nhân vật ở hai lần chạy trước Đầu tiên là va phải người phụ nữ đẩy đứa trẻ, sau đấy là anh chàng áo đỏ ăn trộm xe đạp và cả ông Meyer đối tác của bố Lần này

cô đã dừng lại nói chuyện với ông Meyer nên không có tai nạn xe như hai lần trước Ông ấy đã chạy đến đón cha cô trước khi cô đến gặp cha mình Kêu thét trong tuyệt vọng, cô đã quyết định thử vận may tại một sòng bài để thử vận may của mình Đặt hết số tiền ít ỏi của mình có để chơi với 100 điểm duy nhất Cô đặt cược vào con số 20 trước khi đồng hồ vào thời điểm giữa trưa, và tiếng hét chói tai của cô đã giúp quả bóng roulette đứng lại đúng số 20 Cô đã thắng và rời

đi với túi ni lông đầy ắp tiền Trong khi đó bạn trai cô đang đuổi theo người vô

gia cư cầm số tiền của anh ở trên phố, anh đã lấy lại số tiền đó và giao đúng vào lúc 12 giờ Lúc này Lola cũng đã chạy đến nơi, thấy Manni rất an toàn nên hai người nhìn nhau đi về phía trước Kết thúc phim

Nội dung của bộ phim tuy rất đơn giản chỉ là cuộc chạy đua với thời gian của Lola trong vòng 20 phút phải kiếm được 100 mark cứu bạn trai mình Nhưng bộ phim đã thành công khi xây dựng nhân vật Lola – nữ anh hùng thời hậu hiện đại, người có thể vượt qua mọi ràng buộc về thời gian truyền thống Đồng thời còn niềm khao khát được tự do, được hạnh phúc của con người Chính sự khao khát mãnh liệt ấy đã thôi thúc bước chân của Lola phải chạy thật nhanh để giải cứu cho bạn trai của mình

Tính liên văn bản là một trong những đặc trưng được thể hiện rất rõ trong nền điện ảnh của hậu hiện đại Bộ phim không còn là một chuỗi câu chuyện dài có kết thúc mà nó là sự lặp lại ba lần chạy của nhân vật Lola Nhưng đều có chung nội dung đó là mang được số tiền 100 mark đến chỗ Manni Các đường phố và trung tâm của Berlin được lặp lại hết lần này đến lần khác Những nhân vật, sự vật cô chạy ở trên đường phố đều giống nhau, tuy nhiên lần chạy được lặp lại đã có sự thay đổi về cuộc đời của chính cô và các nhân vật khác

Phim dường như mang lại cho chúng ta thấy có sự kết hợp của nhiều thể loại khác nhau như hành động, tâm lí, tình cảm….Ngoài ra cảnh chạy trên cầu thang của Lola còn được kết hợp bằng hoạt hình Yếu tố hoạt hình này cũng được lặp lại ba lần nhưng mỗi lần chạy có sự thay đổi khác nhau Sự kết hợp hoạt hình vào phim điện ảnh đã phá vỡ quy tắc truyền thống có trước kia tạo nên sự mới mẻ, làm bộ phim trở nên bắt mắt, thú vị, hấp dẫn người xem

Tính trào tiếu được thể hiện rất rõ qua nhân vật chính Lola Đạo diễn đã xây dựng nhân vật có vẻ rất khác thường Từ vẻ bề ngoài đến tính cách đều mang vẻ

dị biệt khác thường, khi cô tức giận tiếng hét chói tai của cô có thể phá vỡ mọi đồ vật xung quanh Tiếng hét của Lola được xuất hiện đầu phim đó là tiếng hét hoang mang không biết phải làm sao để kiếm được 100 mark trong vòng 10 phút Tiếng hét thứ hai là ở trong văn phòng của bố, cô đã rất tức giận khi ông ấy có

nhân tình, nói muốn bỏ mẹ con cô để sống với cô nhân tình Tiếng hét thứ ba là tiếng hét tạo điểm nhấn cho bộ phim, đã giúp cô dừng lại ở con số 20 và thắng được một số tiền lớn Vì tính cách và khả năng khác thường này bố cô đã chối bỏ

và nói rằng ông không có đứa con dị biệt như cô

Kết cấu bộ phim theo mô típ hỗn loạn, không có sắp xếp trật tự từ đầu đến cuối như ở thời hiện đại Ở đây câu chuyện phim được lặp lại theo một kết cấu hỗn loạn Ở cảnh quay lần chạy thứ nhất Lola không kiếm được 100 mark và cũng không chạy kịp đến điểm hẹn để ngăn Manni cướp siêu thị và kết cục là cô

bị bắn chết Tưởng rằng phim sẽ đưa đến kết cục theo trật tự cấu trúc hiển nhiên

là Lola chết, Manni sẽ bị đi tù vì tội danh cướp siêu thị Nhưng bộ phim lại tạo ra một sự bất ngờ đó là cảnh quay lại được quay trở về điểm xuất phát từ căn phòng của cô, và cô lại bắt đầu cuộc chạy đua với thời gian để đến ngân hàng tìm gặp

bố Và cứ như thế được lặp lại đến lần thứ ba, phim đã không theo một quy tắc nhất định, nó là sự bất quy tắc phá vỡ hình tượng phim ở các giai đoạn trước Mỗi cảnh quay, mỗi lần chạy đều mang đến những sự thay đổi, kết quả khác nhau nhưng được kết nối với nhau bằng kí tự và mô típ lặp lại của một chiếc xe cứu thương Những nhân vật Lola gặp ở trên đường phố qua mỗi lần lặp lại đều có sự thay đổi số phận về tương lai

Bộ phim được sử dụng các chuỗi ảnh động flash và dựng phim màn hình chia nhỏ, hình ảnh chuyển động có nhịp độ nhanh, chớp nhoáng không bị trói buộc bất

kì một tiêu chuẩn nào về thời đại hay thể loại Những cuộc chạm chán, tương tác bằng ánh mắt, hành động với những nhân vật qua đường đều thấy được cuộc đời

và tương lai của họ Nhưng mỗi lần chạy thì cuộc đời vận mệnh của mỗi người đã

có sự thay đổi

Ngôn ngữ trong phim rất ít lời thoại, đa số là những cảnh chạy trên đường phố của Lola nhưng những ngôn ngữ được thể hiện trong phim không phải là ngôn ngữ mĩ lệ, phô trương mà chỉ là ngôn ngữ bình dân được sử dụng hàng ngày trong cuộc sống đời thường Điều này mang rõ nét đặc trưng của giai đoạn hậu

hiện đại đó là xóa nhòa ranh giới giữa nghệ thuật và đời sống hàng ngày, nhấn mạnh phong cách trộn lẫn văn hóa đại chúng

Cả ba lần chạy của Lola được kết hợp trên nền nhạc Techno – dòng nhạc iconic của thập niên 90, tạo nên sự dồn dạp, tạo nhịp điệu, tiết tấu cho từng bước chạy của nhân vật chính Ngoài ra âm nhạc còn mang lại cảm giác rất nhanh, hồi hồi, kịch tính khiến tình huống trở nên gấp gáp và người xem không thể bỏ lỡ một giây phút nào

Về màu sắc trong phim là màu đỏ, đó là màu tóc của Lola, điện thoại bàn ở nhà cô cũng màu đỏ, người đàn ông đi xe đạp cũng mặc một áo khoác màu đỏ, xe cứu thương màu đỏ, cảnh quay cuộc trò chuyện của hai người trên giường cũng là gam màu đỏ Tất cả đều có mối liên hệ với nhau tạo nê màu sắc chủ đạo cho bộ phim

Bộ phim được sử dụng rất hiệu quả kĩ thuật hiệu ứng cánh bướm Đây là một cách tiếp cận độc đáo và rất mới mẻ, khác lạ so với thời điểm phim được ra mắt Nhân vật có thể quay trở về quá khứ, mỗi một sự tác động, thay đổi rất nhỏ có thể tạo nên vận mệnh hiện tại và tương lai của của chính bản thân và mọi thứ xung quanh mà nhân vật tác động Như nhân vật Lola ở lần chạy thứ ba do bị mất thời gian khi đứng lại nói chuyện với ông Meyer – đối tác của bố nên ông Meyer đã đến đón bố cô đi trước khi cô kịp gặp được bố mình Kết quả là cô đến sòng bạc

để thử vận may với số tiền ít ỏi mà mình có Chính sự thay đổi tưởng như rất nhỏ

ấy, lại làm thay đổi số phận của cuộc đời cô, vừa có được tiền vừa chạy kịp lúc đến chỗ mark an toàn

Thông điệp của bộ phim còn cho chúng ta thấy được quy luật nhân quả ở đời

“gieo dì gặt nấy” Ở lần cảnh quay đầu tiên Lola đã kiếm được số tiền 100 mark

và chạy kịp đến ngăn cản Manni vào siêu thị nên cô đành bất đắc dĩ cùng mark trộm số tiền ấy ở siêu thị và kết cục cho việc phạm tội là cô bị bắn chết Tiếp theo

là ở lần chạy thứ hai cô đã dí súng vào cổ của bố mình để lấy được 100 mark Khi

ra khỏi cửa cảnh sát đã nhầm nghĩ cô là người ngoài cuộc, cô phạm tội nhưng may mắn chốn thoát được Nhưng kết cục lại chính là người bạn trai của Manni

của cô đã bị xe cứu thương đâm chết Đó chính sự chừng phạt cho việc làm sai trái Còn ở lần cuối cùng Lola đã không phạm phải một sai lầm nào nên đã có sự may mắn Chính sự may mắn đấy đã giúp cô chiến thắng có được số tiền lớn ở song bài, và bạn trai cô Manni cũng tìm được người vô gia cư để lấy lại số tiền đó

Ngoài ra bộ phim còn đề cao thuyết tự do, vai trò của con người trong cuộc sống Khi đối mặt với cái chết, con người có những hành động dũng cảm và ngu ngốc hơn bình thường Lola vì bạn trai mà đã dính vào vòng luân lí của pháp luật,

cô sẵn sàng đi cướp siêu thị cùng bạn trai dù cô biết điều đó là không đúng Thậm chí cô còn lấy súng bắt bố mình làm con tin để cướp tiền từ ngân hàng Đó là sự khao khát tự do, mong muốn có được tình yêu trọn vẹn và viên mãn Vì thế ở cả hai lần chạy đầu bị chết nên Lola mới mạnh mẽ quyết liệt muốn được quay lại để

có được kết cục viên mãn cùng với người yêu mình như lần chạy thứ ba

III Kết Luận

Nói tóm lại bộ phim Run Lola Run (1998) của đạo diễn Tom Tykwer đã khai thác rất xuất sắc các đặc trưng thẩm mĩ của giai đoạn nghệ thuật hậu hiện đại Nhờ có các đặc trưng nghệ thuật mới của hậu hiện đại mà bộ phim không chỉ mới

mẻ ở nội dung mà còn cả kĩ thuật xây dựng phim Chính điều này đã tạo nên sự khác biệt, phá vỡ các quy tắc truyền thống của điện ảnh, lôi cuốn người xem Đồng thời bộ phim cũng đạt được nhiều giải thướng lớn, đó là minh chứng lớn nhất cho một tác phẩm điện ảnh có giá trị

 Tài liệu tham khảo

1. Trần Hinh & Hoàng Cẩm Giang (2014), Bài giảng nghệ thuật học đại

cương, Trường đại học KHXH & NV, Hà Nội.

2. Top 5 bộ phim giúp bạn học tiếng Đức hiệu quả:

https://eatnmore.com/2021/01/25/top-5-bo-phim-hay-giup-ban-hoc-tieng-duc-hieu-qua/