Để thực hiện thành công cải cách bộ máy nhà nước, Đảng và nhà nước ta luôn xác định xây dựng đội ngũ cán bộ là một nội dung cơ bản quan trọng, vì đây là những người trực tiếp làm việc tr
Lý do ch ọn đề tài
Qua hơn 35 năm thực hiện đường lối đổi mới toàn diện của Đảng, Việt Nam đã đạt được những thành tựu nổi bật: tăng trưởng kinh tế ở mức cao, kinh tế vĩ mô ổn định; đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được đảm bảo; an ninh, chính trị ổn định; hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao Những thành tựu này khẳng định sự đúng đắn của con đường đổi mới từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời đổi mới hệ thống chính trị và cải cách bộ máy nhà nước nói chung Xây dựng đội ngũ cán bộ là nội dung cốt lõi và quan trọng, bởi cán bộ trực tiếp làm việc trong các cơ quan nhà nước và là động lực làm thay đổi diện mạo đất nước; như Hồ Chí Minh từng nói: “cán bộ là gốc của mọi công việc” và “muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém” Vì vậy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ luôn là khâu then chốt của công tác cán bộ, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi đại dịch Covid-19 đã thử thách năng lực tham mưu, tổ chức, điều hành, ý chí, đạo đức và tác phong của từng cấp; trước yêu cầu cấp thiết của công tác phòng, chống dịch bệnh, mỗi tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên cần nêu cao tinh thần chủ động, quyết tâm và trách nhiệm nêu gương.
Việc thực hiện đề tài "Xây dựng chất lượng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay" mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn, đóng góp vào nhiệm vụ nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ có phẩm chất và năng lực để đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước ngày nay Đề tài làm rõ mối quan hệ giữa lý thuyết quản trị nhân sự và thực tiễn công tác cán bộ, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao chuẩn mực phẩm chất, năng lực và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ nước ta Kết quả nghiên cứu hướng tới tăng cường hiệu lực của hệ thống quản lý và lãnh đạo, đảm bảo sự lãnh đạo và hiệu quả của quá trình đổi mới trong nước.
M ục đích và nhiệ m v ụ nghiên c ứ u
Mục tiêu tổng quát của đề tài là nghiên cứu thực tiễn công tác cán bộ ở nước ta hiện nay và từ đó tổng kết quan điểm, chủ trương của Đảng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh, có phẩm chất đạo đức, chính trị, giỏi về chuyên môn, có tính chuyên nghiệp và tận tụy phục vụ nhân dân Để đạt được mục tiêu này, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ cụ thể như phân tích thực trạng công tác cán bộ hiện nay; hệ thống hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác cán bộ; đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở các khía cạnh đạo đức, chính trị, trình độ chuyên môn và thái độ phục vụ, đồng thời đánh giá hiệu quả thực tiễn và rút ra bài học kinh nghiệm cho thực tiễn công tác cán bộ.
Một là, khái quát những vấn đề, quan điểm, tư tưởng về “cán bộ”;
Hai là, nghiên cứu tình hình thực tiễn trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngày nay;
Ba là, phân tích, tổng hợp các quan điểm chủ trương nhằm mục đích nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộnước ta hiện nay.
Đối tượ ng và ph ạ m vi nghiên c ứ u
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là nội dung về những quan điểm và tư tưởng xây dựng đội ngũ cán bộ trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bài viết phân tích các nguyên tắc, tiêu chí và phương hướng phát triển đội ngũ cán bộ nhằm nâng cao chất lượng quản trị, hiệu lực và hiệu quả phục vụ nhân dân, đồng thời làm rõ vai trò của cán bộ trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính trị Các quan điểm được xem xét nhằm định hình chính sách tuyển dụng, đào tạo và bổ nhiệm, đảm bảo tính liêm chính, trách nhiệm giải trình và sự minh bạch trong tổ chức, từ đó thúc đẩy sự đồng thuận và sự phát triển bền vững của Việt Nam.
3 dân, do dân, vì dân là kim chỉ nam của công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngày nay, thể hiện sự gắn kết giữa phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn và trách nhiệm phục vụ nhân dân Thực trạng cho thấy công tác quy hoạch, tuyển dụng, đào tạo và bố trí cán bộ còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ giữa yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn ở cơ sở Để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, cần các biện pháp hệ thống như củng cố phẩm chất chính trị và đạo đức, tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực tham mưu; đẩy mạnh quy hoạch dài hạn, đổi mới tuyển dụng và luân chuyển; thực hiện nguyên tắc dân chủ, minh bạch trong bổ nhiệm; tăng cường gắn kết với thực tiễn cơ sở, lắng nghe ý kiến của nhân dân và bảo đảm sự trung thành với Đảng, hiếu với dân qua từng hành động cụ thể Đồng thời ứng dụng công nghệ và dữ liệu để đánh giá, giám sát và điều chỉnh công tác xây dựng đội ngũ, bảo đảm mọi quyết định phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội và lợi ích của người dân.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài dựa trên nội dung Giáo trình Xây dựng Đảng và quan điểm xây dựng đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; đồng thời xem xét thực tiễn công tác cán bộ hiện nay và các chủ trương được thể hiện tại Đại hội lần thứ XIII của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nghiên cứu kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, làm rõ các yếu tố quyết định việc xây dựng và quản lý đội ngũ cán bộ; từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cán bộ, phục vụ sự phát triển của hệ thống chính trị theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Cơ sở lý lu ận và phương pháp nghiên cứ u
Luận văn được thực hiện trên cơ sở các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời vận dụng quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng chất lượng đội ngũ cán bộ Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực có phẩm chất, trình độ và năng lực phù hợp với yêu cầu của thời đại và sự nghiệp đổi mới Đồng thời, luận văn phân tích các quan điểm, chỉ đạo và kết luận của Đảng ta qua các kỳ Đại hội để làm rõ định hướng, mục tiêu và giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ Từ đó, đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.
Trong luận văn, tác giả lựa chọn và áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau nhằm làm rõ vấn đề nghiên cứu Các phương pháp chủ đạo gồm phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp hệ thống, phương pháp quy nạp và diễn dịch, cũng như phương pháp so sánh và phương pháp xã hội học Việc kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu này giúp xử lý dữ liệu có hệ thống, kiểm chứng giả thuyết và rút ra kết luận có cơ sở, đồng thời bảo đảm tính khách quan và sâu sắc của phân tích Nền tảng phương pháp học phong phú này tăng khả năng áp dụng kết quả vào thực tiễn và nâng cao giá trị của luận văn.
Ý nghĩa lý luậ n và th ự c ti ễ n
Luận văn đóng góp những lý luận sâu sắc về công tác xây dựng lực lượng đội ngũ cán bộ của Đảng, bổ sung những thiếu sót về lý thuyết và quan điểm xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay, đồng thời làm rõ các yếu tố quyết định giúp nâng cao chất lượng, trình độ và năng lực lãnh đạo của đội ngũ này, đáp ứng nhu cầu lãnh đạo và phát triển của Đảng trong bối cảnh mới.
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ trở thành tài liệu thực tiễn bổ sung quan trọng cho kho lưu trữ tài liệu nghiên cứu về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể giúp Đảng và Nhà nước củng cố và phát triển lực lượng cán bộ có phẩm chất đạo đức, chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, tinh thần chuyên nghiệp và tận tụy phục vụ nhân dân.
K ế t c ấ u c ủ a ti ể u lu ậ n
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Khái quát chung về xây dựng đội ngũ cán bộ;
Chương 2: Thực tiễn công tác xây dựng chất lượng đội ngũ cán bộ hiện nay;
Chương 3: Quan điểm, giải pháp của Đảng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ hiện nay.
Khái quát chung về xây d ựng đội ngũ cán bộ
Khái ni ệ m cán b ộ
Khái niệm về cán bộ được Hồ Chủ tịch nêu lần đầu trong dịp thăm tỉnh Thanh Hóa, ngày 20/02/1947: "Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt." Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ và của Đoàn thể thi hành trong nhân dân; nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được Với cách đánh giá như vậy, trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" (10/1947), Người đúc rút: "Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém."
Khoản 1 Điều 4 của Luật Cán bộ, Công chức sửa đổi năm 2019 quy định: cán bộ là công dân Việt Nam được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm để giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; đồng thời thuộc biên chế và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Dù theo khái niệm nào, Cán bộ vẫn là “cái gốc” của mọi công việc, là sự ủy thác to lớn của nhân dân, là “đầy tớ” trung thành của nhà nước và nhân dân, là những người có đầy đủ phẩm chất, năng lực, “là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng” [2] Do vậy việc nâng cao chất lượng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp đầy đủ phẩm chất, năng lực, uy tín đưa đất nước phát triển trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng luôn được quan tâm.
Vai trò c ủ a cán b ộ và xây d ựng đội ngũ cán bộ
Ngay từ những ngày đầu hình thành thế giới quan vô sản, Mác cho rằng:
“Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn”
[3] Kế thừa tư tưởng đó Leenin khẳng định: “Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [4] Những con người sử dụng lực lượng thực tiễn, những lãnh tụ chính trị, đó là đội ngũ cán bộ của Đảng Đểcó đội ngũ đó phải tiến hành xây dựng Nếu không Đảng không thể thực hiện được những tư tưởng, không thể tổ chức và lãnh đạo phong trào cách mạng của quần chúng và không thể thực hiện được nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng Để xây dựng được nhà nước vững mạnh, có thể sánh vai với cường quốc năm châu, chúng ta cần xây dựng hệ thống gốc vững chắc, chính là từ việc xây dựng, đào tạo đội ngũ cán bộ, hay còn gọi là công tác cán bộ, một trong các quan trọng hàng đầu trong quá trình xây dựng Đảng Đánh giá về vai trò của công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém… vấn đề cán bộ là một vấn đề rất trọng yếu, rất cần kíp” [5] Từ việc xác định vai trò, tầm quan trọng của cán bộvà đội ngũ cán bộ, Người đã dành nhiều thời gian, tâm huyết cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ để chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng, đến việc lãnh đạo cách mạng giành thắng lợi và chỉđạo xây dựng xã hội mới ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất đất nước ở miền Nam
Vai trò của cán bộ quyết định sự thành bại của bộ máy nhà nước Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ đã đưa ra 5 quan điểm về xây dựng đội ngũ cán bộ, trong đó khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng; công tác cán bộ là khâu then chốt của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.” Vì vậy, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược, là nhiệm vụ then chốt để đảm bảo sự lãnh đạo hiệu quả của Đảng và sự phục vụ tốt cho nhân dân.
7 chiến lược là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, là công việc hệ trọng của Đảng, phải được tiến hành thường xuyên, thận trọng, khoa học, chặt chẽ và hiệu quả Đầu tư xây dựng đội ngũ cán bộ là đầu tư cho phát triển lâu dài, bền vững; đó là những cán bộ ưu tú nhất được nhân dân tin tưởng gửi gắm, có đủ khả năng gánh vác trách nhiệm, thực hiện tốt mục tiêu xây dựng đất nước và đưa đất nước phát triển bền vững Trong tình hình mới, thách thức mới, đặc biệt là đại dịch Covid-19, người cán bộ càng phải nâng cao bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, năng lực nổi bật, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, và hành động vì lợi ích chung, có uy tín cao và thực sự tiên phong, gương mẫu.
Như Bác đã dạy: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, con người là yếu tố then chốt trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, hiền tài là nguyên khí của quốc gia Vì vậy, Đảng và Nhà nước cần chú trọng đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, đồng thời không ngừng kiểm tra, củng cố công tác cán bộ để đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển và bảo vệ tổ quốc.
Ch ất lượng đội ngũ cán bộ
1.3.1 Khái ni ệ m ch ất lượng đội ngũ cán bộ ’
Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật, biểu hiện ra ngoài qua các thuộc tính vốn có Quan niệm phổ quát về chất lượng cho rằng nó chính là yếu tố tạo nên phẩm chất và giá trị của một sự vật hay một con người Đối với con người, chất lượng được hiểu là mức độ đạt được của một người trong một thời gian và không gian xác định, thể hiện ở các mức độ từ tốt đến xấu, từ cao đến thấp, ngang tầm hay vượt tầm và có đạt hay không đạt yêu cầu Tổng hợp các phẩm chất, giá trị, bản chất và các mặt hoạt động của một người chính là chất lượng con người đó.
Chất lượng của cán bộ là sự thống nhất giữa phẩm chất chính trị và năng lực công tác, được thể hiện thông qua kết quả hoàn thành nhiệm vụ Hiện nay, chất lượng đội ngũ cán bộ là tổng hợp biện chứng các giá trị, thuộc tính và bản chất của con người và hoạt động trong đội ngũ, phản ánh mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị trước những thách thức của sự nghiệp phát triển đất nước và công tác phòng chống đại dịch toàn cầu.
Chất lượng đội ngũ cán bộ luôn vận động, biến đổi và phát triển theo yêu cầu, nhiệm vụ; chịu tác động mạnh của thực tiễn và phụ thuộc vào quá trình bồi dưỡng, rèn luyện, phấn đấu của từng cán bộ Theo Hồ Chí Minh, trong thế giới này mọi thứ đều biến đổi, tư tưởng con người cũng biến hoá; vì vậy cách xem xét cán bộ không nên chấp nhất, vì nó cũng phải biến hoá Một người cán bộ từng sai lầm ở quá khứ không phải là mãi sai lầm, và cũng có cán bộ đến nay chưa phạm sai lầm nhưng chắc gì sau này không phạm Quá khứ, hiện tại và tương lai của mỗi người không phải luôn giống nhau.
1.3.2 Nh ững tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ
Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ là tập hợp các dấu hiệu, điều kiện và đặc trưng làm căn cứ nhận diện và đánh giá thực chất năng lực, phẩm chất và hiệu quả công tác của đội ngũ cán bộ Công tác đánh giá cán bộ là quá trình phức tạp, nhạy cảm, song là cơ sở quan trọng cho việc xây dựng quy hoạch nguồn nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí sử dụng cán bộ, bổ nhiệm và miễn nhiệm, luân chuyển, khen thưởng và kỷ luật, cũng như thực hiện các chính sách liên quan Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng về đánh giá cán bộ, việc đánh giá được quy định trong Quy chế đánh giá cán bộ, tiêu chuẩn cán bộ và Luật Cán bộ, công chức nhằm đảm bảo khách quan, công bằng, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.
Trong quan niệm hiện nay về chất lượng đội ngũ cán bộ, các bộ, ngành và toàn thể công chức được xác định dựa trên các tiêu chí cơ bản sau: phẩm chất đạo đức và tác phong công vụ; trình độ chuyên môn và trình độ lý luận, nghiệp vụ; năng lực quản lý, tham mưu và tổ chức thực hiện công việc; hiệu quả công tác và khả năng hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn; tinh thần phục vụ nhân dân, sự tận tâm và trung thực; kỷ luật, thái độ làm việc chuyên nghiệp và khả năng làm việc nhóm; khả năng thích ứng, đổi mới và ứng dụng công nghệ vào công tác; sức khỏe và sự bền bỉ để đối mặt với áp lực; tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự đoàn kết, hợp tác giữa các cấp, các cơ quan; và quan trọng là tiềm lực lãnh đạo, khả năng định hướng phát triển và thúc đẩy cải cách trong cơ quan, đơn vị.
1.3.2.1 Một là, hệ thống các yếu tố cần có của bản thân đội ngũ cán bộđểđảm nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ
Phẩm chất chính trị và phẩm chất đạo đức, lối sống, năng lực, trình độ, phong cách làm việc, sức khỏe và độ tuổi là những dấu hiệu đầu tiên và quan trọng nhất giúp nhận diện chất lượng đội ngũ cán bộ.
Phẩm chất chính trị của đội ngũ cán bộ là tổng hợp các đặc tính cá nhân về mặt chính trị, gồm nhận thức chính trị, thái độ chính trị và hành vi chính trị; đó là nền tảng để đánh giá khả năng định hướng, sự nhất quán trong quan điểm và hành động phù hợp với mục tiêu và nguyên tắc của tổ chức Việc phát huy và nuôi dưỡng các yếu tố này góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo, chất lượng quyết định và sự tin tưởng của cán bộ đối với tổ chức.
Nhận thức chính trị của cán bộ là sự hiểu biết sâu sắc về đường lối và quan điểm chính trị của Đảng, nắm vững nền tảng tư tưởng chính trị của Đảng và tin tưởng vào mục tiêu, lý tưởng, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng; đồng thời nhận thức rõ vai trò và nhiệm vụ của cán bộ, từ đó hình thành tình cảm và ý chí cách mạng kiên định, sẵn sàng đóng góp và thực thi mọi nhiệm vụ được giao.
Thái độ chính trị của cán bộ là tổng hợp các biểu hiện, cử chỉ, lời nói và việc làm xuất phát từ nhận thức, suy nghĩ và tình cảm trước các vấn đề chính trị, tư tưởng và tổ chức của Đảng; nó phản ánh cách nhìn nhận, chi phối hành động và thể hiện lòng trung thành, sự kiên định về lập trường và tư tưởng chính trị Cán bộ phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Thái độ chính trị đúng hay sai, kiên quyết và dứt khoát hay do dự, chập chừng, nghiêm túc hay thiếu nghiêm túc sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của cán bộ.
Hành vi chính trị của người cán bộ là những hành động mang tính chính trị, thể hiện qua sự tiên phong và gương mẫu trong công tác, lao động, học tập và sinh hoạt; người cán bộ đi đầu trong thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời tích cực tuyên truyền và vận động nhân dân, kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực về chính trị.
Phẩm chất đạo đức của người cán bộ bao gồm các yếu tố: Ý thức đạo đức, thái độđạo đức và hành vi đạo đức
Ý thức đạo đức của người cán bộ là sự kết hợp giữa quan niệm và hiểu biết về đạo đức, kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu các chuẩn mực đạo đức mới, hay còn gọi là đạo đức cách mạng Đây là nền tảng cho hành động đúng đắn, phục vụ nhân dân và nâng cao uy tín, trách nhiệm cũng như hiệu quả công tác của đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị Việc duy trì và phát huy ý thức đạo đức mang lại sự tin cậy của nhân dân, góp phần xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, minh bạch và vì lợi ích chung.
Ý thức đạo đức của cán bộ quyết định thái độ và hành vi của họ trong thực tiễn, thể hiện qua sự yêu quý hay ghét bỏ, ủng hộ hay phê phán các giá trị thiện và ác, đẹp và xấu, tiến bộ và lạc hậu; đồng thời thể hiện ở mức độ đúng mực và nghiêm túc hay thiếu nghiêm túc trong công việc, nghề nghiệp và trong quan hệ với đồng chí, đồng nghiệp, gia đình, bạn bè và quần chúng nhân dân.
Hành vi đạo đức của người cán bộ là tổng hợp các hành động, lời nói và việc làm liên quan đến phạm trù đạo đức, mang tính nêu gương và có tác dụng giáo dục đạo đức cho bản thân, gia đình, đồng chí, đồng nghiệp và nhân dân Những chuẩn mực này định hình phẩm chất công vụ, tăng cường niềm tin của xã hội và thúc đẩy sự tôn trọng pháp luật, trách nhiệm, liêm chính và sự phục vụ nhân dân một cách hiệu quả.
Lối sống của người cán bộ là tập hợp các hình thức và cung cách sinh hoạt, làm việc; đồng thời gồm những hoạt động và cách xử sự đã đi vào nề nếp và trở thành đặc điểm riêng của mỗi cá nhân trong môi trường công chức Phong cách sống này thể hiện thói quen, chuẩn mực nghề nghiệp và cách giao tiếp trong công sở, từ đó hình thành diện mạo nghề nghiệp và ảnh hưởng đến hiệu quả công việc hàng ngày.
Lối sống được hình thành và chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố: giáo dục, nghề nghiệp, điều kiện kinh tế, sinh hoạt, hoàn cảnh xã hội, phẩm chất tâm lý-sinh lý và sự rèn luyện của từng cá nhân Lối sống là một biểu hiện đậm nét của đạo đức cá nhân, vì vậy nhận diện và đánh giá phẩm chất đạo đức của cán bộ nhất thiết phải xem xét kỹ lối sống của họ để có cái nhìn toàn diện và khách quan.
Thự c ti ễ n công tác xây d ự ng ch ất lượng đội ngũ cán bộ hi ệ n nay
Thành t ự u trong công tác xây d ựng đội ngũ cán bộ
Hơn 35 năm thực hiện đường lối đổi mới, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn trên tất cả các mặt, đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, chính trị ổn định, kinh tế phát triển vượt bậc, quốc phòng an ninh được củng cố và tăng cường, đời sống vật chất và tinh thần ngày một nâng cao, vị thế của nước ta trên trường quốc tế càng đi lên Có được thành công đó là do Đảng ta đã đào tạo được một đội ngũ cán bộ, đảng viên kết tinh bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam, luôn trung thành với lý tưởng của Đảng, anh dũng chiến đấu, hy sinh, phấn đấu, đi đầu thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng Công tác xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng cùng công tác cán bộ vẫn là “then chốt của then chốt” tiếp tục được đề cao, coi trọng và đạt được một số kết quả quan trọng Việc chống chạy chức, chạy quyền được nâng cao, từng bước răn đe, cảnh cáo, ngăn chặn nhiều trường hợp, giúp thanh lọc bộmáy nhà nước, tiến tới Đảng trong sạch, vững mạnh, tạo niềm tin vững chắc với nhân dân, phục vụ trung thành vì lợi ích toàn dân
Trong thời gian vừa qua, công tác cán bộ đã có nhiều cố gắng, nỗ lực và đóng góp quan trọng vào thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Kết luận Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII nêu cao tinh thần xây dựng chất lượng đội ngũ cán bộ ngày càng vững mạnh ở các cấp chính quyền, đồng thời nhấn mạnh việc nâng cao năng lực, trình độ và phẩm chất của cán bộ để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.
Được Bộ Chính trị và Ban Bí thư ban hành, hàng loạt quy định và quy chế trong công tác xây dựng Đảng góp phần chỉnh đốn Đảng trên tinh thần lấy “xây” là nhiệm vụ cơ bản, đồng thời đặt nền tảng cho sự đoàn kết, kỷ cương và hiệu lực lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị.
Chống tham nhũng và tiêu cực là nhiệm vụ thường xuyên, đồng thời cần xây dựng và ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm khắc phục các hạn chế, thiếu sót, để công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ đi vào nền nếp; từ đó bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và khách quan, đóng góp vào việc kiểm soát quyền lực và ngăn chặn hiện tượng chạy chức, chạy quyền trong công tác tổ chức cán bộ.
Việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ đã có sự đổi mới theo hướng hiệu quả, thiết thực và tiết kiệm; các cấp, các ngành đã tích cực, chủ động tham mưu, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào thực tiễn công tác tổ chức - cán bộ của từng địa phương, đơn vị Nhiều tấm gương điển hình, tiên tiến được nhân rộng, lan tỏa trong đời sống xã hội; đồng thời xử lý kịp thời, nghiêm minh và khách quan những cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật, kỷ cương trong Đảng và xã hội, góp phần cảnh báo, răn đe và phòng ngừa chung Huy động được sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tham gia xây dựng Đảng, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Đội ngũ cán bộ ở các cấp đã trưởng thành và phát triển trên nhiều mặt, chất lượng ngày càng được nâng lên; cơ cấu độ tuổi, giới tính, dân tộc, ngành, nghề và lĩnh vực công tác được điều chỉnh hợp lý Nguồn cán bộ quy hoạch khá dồi dào, cơ bản bảo đảm sự chuyển tiếp giữa các độ tuổi, các thế hệ Nhiều chủ trương, nguyên tắc, quan điểm và giải pháp lớn về công tác cán bộ được thể chế hóa, cụ thể hóa bằng các quy chế, quy định và quy trình bảo đảm dân chủ, chặt chẽ hơn Về công tác tư tưởng, phần lớn cán bộ các cấp có lập trường tư tưởng vững vàng, kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức, lối sống giản dị.
Chí công vô tư; nhiều cán bộ năng động, sáng tạo, thích ứng với xu thế hội nhập và có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế Cán bộ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cán bộ cấp chiến lược và cán bộ đoàn thể ở các cấp có năng lực, phẩm chất, uy tín; có bản lĩnh chính trị, kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; có tư duy đổi mới và khả năng hoạch định đường lối, chính sách, lãnh đạo và chỉ đạo tổ chức thực hiện Cán bộ lãnh đạo lực lượng vũ trang được rèn luyện, thử thách qua thực tiễn, trung thành với Đảng và nhân dân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc Cán bộ khoa học, trí thức, văn nghệ sĩ tâm huyết, say mê nghiên cứu, sáng tạo, đóng góp tích cực cho sự nghiệp chung.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Covid-19 được xem như một phép thử năng lực và trách nhiệm của cán bộ, lãnh đạo các cấp, nơi tinh thần và thái độ trong công tác phòng, chống dịch phản ánh khả năng ứng phó và trách nhiệm của từng vị trí công tác Thực tế cho thấy nhiều lãnh đạo đã dành ngày đêm để ngoại giao vaccine, lo an sinh cho người yếu thế, bảo vệ biên giới và vận động người dân chung tay giữ vững vùng xanh Hình ảnh các vị lãnh đạo Chính phủ trực tiếp thị sát ở những điểm nóng không chỉ động viên và huy động sự hợp tác mà còn chỉ ra những hạn chế, thiếu sót và điểm cần chấn chỉnh ở cấp gần dân để các chính sách và nguồn lực phát huy hiệu quả hơn Với tinh thần sáng tạo và dám nghĩ dám làm, nhiều sáng kiến phòng, chống dịch đã được các địa phương chủ động triển khai Đáng chú ý, Phó Thủ tướng Võ Đức Đam đã kịp thời chấn chỉnh đất nước và đưa ra những giải pháp hiệu quả chống lại sự xâm lược vô hình của virut Corona, giúp nước ta dập dịch và thiết lập giai đoạn bình thường mới để tiếp tục phát triển đất nước.
Tình tr ạ ng tiêu c ự c trong công tác xây d ựng đội ngũ cán bộ
Bên cạnh những thành tựu tích cực, chất lượng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ còn lộ rõ nhiều hạn chế, bất cập và một số nội dung thực hiện còn mang tính hình thức Nhìn tổng thể, đội ngũ cán bộ đông nhưng chưa thật sự mạnh, tình trạng thừa và thiếu cán bộ diễn ra ở nhiều nơi và nhiều cấp, ngành khác nhau Sự liên thông giữa các cấp, các ngành còn hạn chế, khiến công tác điều động, bố trí và phát huy nguồn lực cán bộ chưa đạt hiệu quả mong muốn.
Tỉ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ và cán bộ là người dân tộc thiểu số chưa đạt mục tiêu đề ra; đồng thời còn thiếu những cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi, nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành trên nhiều lĩnh vực Năng lực của đội ngũ chưa đồng đều, một số thành viên còn hạn chế và yếu kém; nhiều cán bộ, kể cả ở cấp cao, thiếu tính chuyên nghiệp, làm việc không đúng chuyên môn và sở trường Trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế của nhiều cán bộ còn nhiều hạn chế.
Không ít cán bộ trẻ thiếu bản lĩnh và ngại rèn luyện, dẫn đến phai nhạt lý tưởng, sa suốt tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống hời hợt, ngại khó, ngại khổ; họ có biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hoá Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý, kể cả ở cấp chiến lược, thiếu gương mẫu, uy tín thấp, năng lực và phẩm chất chưa đáp ứng nhiệm vụ, quan liêu xa dân, cá nhân chủ nghĩa, và sa vào tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy tuổi, chạy quy hoạch, chạy luân chuyển, chạy bằng cấp, chạy khen thưởng, chạy danh hiệu, chạy tội vẫn diễn ra, thậm chí ở cấp cao vẫn âm thầm, bị ngăn chặn và đẩy lùi.
Những nhận thức về cán bộ và công tác cán bộ của một số cấp ủy, tổ chức Đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vị vẫn chưa sâu sắc và toàn diện, dẫn tới nhận thức chưa đầy đủ về vai trò và tầm quan trọng của cán bộ cũng như công tác cán bộ; lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và giám sát chưa thật sự đầy đủ và toàn diện, khiến công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số cấp ủy, tổ chức Đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vị thiếu quyết liệt, thiếu tính gương mẫu, thậm chí mất dân chủ, né tránh hoặc ngại đấu tranh Một số khâu trong công tác cán bộ còn chậm đổi mới, quy trình chưa hoàn thiện và có lỗ hổng dễ bị lợi dụng; chưa có cơ chế đánh giá đúng người, đặc biệt là những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có động cơ đúng đắn nhưng thiếu sự bảo vệ và bị cô lập Quy hoạch cán bộ thiếu tính tổng thể và liên thông giữa các cấp, ngành và địa phương, còn dàn trải, khép kín và chưa bảo đảm sự “động” và “mở” Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chậm đổi mới, chưa kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, chưa gắn với quy hoạch và theo chức danh Việc luân chuyển cán bộ và thực hiện chủ trương bố trí một số chức danh không phải người địa phương, kể cả bí thư cấp ủy ở various cấp, vẫn còn bất cập và chưa đạt yêu cầu Việc sắp xếp, bố trí, phân công và bổ nhiệm cán bộ còn tồn tại nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
20 nhiệm, giới thiệu cán bộứng cử vẫn còn tình trạng đúng quy trình nhưng chưa đúng người, đúng việc…
Hiện nay, đội ngũ cán bộ của Đảng không thiếu người có trình độ, chuyên môn cao, bản lĩnh chính trị vững vàng và lối sống trong sạch, lành mạnh; tuy nhiên để có được đội ngũ cán bộ có năng lực nổi bật, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo và dám đương đầu với khó khăn vì lợi ích chung thì không phải lúc nào cũng có được Ngay cả khi có đội ngũ như vậy, nhiều người vẫn bị các lực cản vô hình trói buộc, cản trở tư duy đổi mới và sự chủ động tham gia thảo luận, tranh luận hay đề xuất ý tưởng đột phá Vì vậy, chiến lược xây dựng, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ của Đảng phải cụ thể và có lộ trình rõ ràng để đảm bảo đầy đủ các mục tiêu về tính kế thừa, tính mới, tính động và tính mở, đồng thời thiết lập cơ chế khuyến khích và bảo vệ đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới Khi đảm bảo các yếu tố cần và đủ trong cơ chế đó, đội ngũ cán bộ có năng lực nổi bật sẽ tự tin thể hiện và đóng góp công sức, sự tâm huyết vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bài học từ đại dịch Covid-19 đã phơi bày mặt trái của một số cán bộ khi nhiều lãnh đạo cấp cơ sở bị đình chỉ công tác do lơ là, yếu kém trong công tác phòng, chống dịch và thậm chí bị kỷ luật hoặc miễn nhiệm vì vi phạm quy định Vì ích kỷ cá nhân, thiếu trách nhiệm trong việc báo cáo y tế hoặc che giấu thông tin ca bệnh, nhiều trường hợp đã khiến dịch lây lan nghiêm trọng hơn Những sự việc này cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường quản lý và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong sạch, nghiêm túc và có trách nhiệm với cộng đồng trong công tác phòng chống dịch.
21 chỉnh, đầy đủ phẩm chất, năng lực để phục vụ trung thành vì lợi ích của toàn Đảng, toàn dân.
Nguyên nhân c ủ a th ự c tr ạ ng
Trước thực trạng trên, một sốnguyên nhân được đề cập đến:
Nhận thức và ý thức trách nhiệm của một số cấp uỷ, tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vị và cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, về cán bộ và công tác cán bộ vẫn chưa thật sự đầy đủ, sâu sắc và toàn diện Công tác giáo dục chính trị và tư tưởng chưa được coi trọng đúng mức, dẫn đến sự thiếu nhất quán trong nhận thức và hành động Thể chế pháp luật về công vụ và đạo đức công vụ chưa rõ ràng; Luật Công vụ, với tư cách là một thể chế pháp lý để quản lý quá trình thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, đang trong quá trình thảo luận và còn nhiều nội dung cần được làm rõ để bảo đảm hiệu lực quản lý cán bộ và nâng cao chất lượng công vụ.
Luật Đạo đức công vụ đang ở giai đoạn nghiên cứu, nên các quy định chuẩn mực cần thiết để đánh giá chất lượng thực thi nhiệm vụ và thái độ của cán bộ trong hoạt động công vụ vẫn chưa đầy đủ Hệ quả là các cơ quan nhà nước gặp khó khăn trong việc đánh giá chất lượng thực thi công vụ của cán bộ.
Việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện một số nội dung trong nghị quyết, kết luận của Trung ương về công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ còn thiếu quyết liệt, chưa thường xuyên và chưa nghiêm túc; việc thể chế hóa, cụ thể hóa các nghị quyết còn chậm, công tác kiểm tra đôn đốc ít và chưa có chế tài xử lý nghiêm các sai phạm Để nâng cao hiệu quả công tác cán bộ, cần tăng cường thể chế hóa và cụ thể hóa nghị quyết, đẩy mạnh kiểm tra, đôn đốc và thiết lập cơ chế xử lý nghiêm các vi phạm nhằm bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành được thực thi một cách liên tục, hiệu quả.
Một số nội dung liên quan đến công tác cán bộ vẫn chậm được đổi mới, thiếu tiêu chí và cơ chế đánh giá hiệu quả để nhận diện đúng cán bộ, từ đó tạo động lực, bảo vệ và trọng dụng nhân tài; đồng thời chính sách cán bộ còn nhiều bất cập, chưa phát huy tối đa tiềm năng của đội ngũ Công tác quản lý cán bộ ở một số nơi còn buông lỏng, chưa có cơ chế sàng lọc và thay thế kịp thời những người yếu kém, có uy tín thấp hoặc sức khỏe không đảm bảo Chế độ tuyển dụng và sử dụng cán bộ còn tồn tại nhiều bất cập, cả ở quy định lẫn thực tiễn.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Hiện trạng tuyển dụng cán bộ cho thấy rất nhiều người được bổ nhiệm vào các vị trí không đúng chuyên môn đã được đào tạo, dẫn tới việc không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ và thiếu tính chuyên nghiệp trong công việc Nguyên nhân đa dạng từ lý do khách quan đến chủ quan khiến công tác tuyển dụng chưa đảm bảo sự phù hợp giữa trình độ, năng lực và vị trí công tác, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả công việc và chất lượng dịch vụ, cũng như làm suy giảm uy tín của tổ chức Đầu tư vào chuẩn hóa tiêu chuẩn tuyển dụng, đào tạo lại và đánh giá năng lực cán bộ là các giải pháp thiết yếu để nâng cao sự phù hợp giữa chuyên môn và yêu cầu nhiệm vụ, từ đó tăng cường tính chuyên nghiệp và hiệu quả làm việc.
Phân công, phân cấp và phân quyền hiện chưa gắn với ràng buộc trách nhiệm, thiếu cơ chế tăng cường kiểm tra, giám sát để kiểm soát quyền lực một cách chặt chẽ; do đó chưa có biện pháp hữu hiệu kịp thời ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng chạy chức, chạy quyền cùng những tiêu cực trong công tác cán bộ Sự phối hợp kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm còn thiếu chặt chẽ và hiệu quả, làm giảm tính nghiêm minh và sức răn đe của hệ thống Công tác bảo vệ chính trị nội bộ chưa được đầu tư, quan tâm đúng mức, dẫn đến thiếu nguồn lực và điều kiện để đảm bảo an toàn, ổn định cho cơ quan, tổ chức.
Chưa phát huy đầy đủ vai trò giám sát của cơ quan dân cử và chức năng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội; thiếu cơ chế phù hợp để cán bộ, đảng viên gắn bó mật thiết với nhân dân; và chưa phát huy hiệu quả vai trò, trách nhiệm của các cơ quan truyền thông, báo chí trong công tác giám sát và phản ánh đầy đủ các vấn đề xã hội.
Chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan tham mưu về tổ chức và cán bộ vẫn còn chồng chéo, chậm được đổi mới; chưa quan tâm đúng mức xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, phẩm chất và uy tín, trong khi công tác sơ kết thực tiễn, tổng kết, nghiên cứu khoa học và xây dựng lý luận về cán bộ chưa được chú ý đúng mức Lề lối làm việc tùy tiện vẫn phổ biến, nhiều cơ quan có tình trạng cán bộ làm việc quá tải còn người khác thì dường như không có việc để làm Chức năng, nhiệm vụ và vị trí việc làm trong nhiều đơn vị chưa rõ ràng, khiến người đứng đầu căn cứ vào khả năng thực thi công việc để phân công thay vì căn cứ chức năng và nhiệm vụ; tình trạng này làm cho việc xác định trách nhiệm công vụ gặp khó khăn.
Chế độ tiền lương của Nhà nước hiện nay ở mức thấp là một nguyên nhân được nhắc đến nhiều, khiến cán bộ khó duy trì sự tận tâm với công việc Bên cạnh đó, mức lương thấp này còn hạn chế và gây thách thức trong việc thu hút nhân tài, tuyển dụng những người tài năng, người giỏi vào làm việc tại các cơ quan nhà nước.
Quan điể m, gi ả i pháp c ủa Đả ng nâng cao ch ất lượng đội ngũ cán
Quan điể m c ủa Đả ng
Xây dựng, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ là công việc gốc của Đảng, vì để Đảng vững mạnh và cách mạng thành công đòi hỏi một đội ngũ cán bộ hội tụ đầy đủ năng lực về trình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống trong sạch, lành mạnh, có đủ yếu tố để đảm nhận các trọng trách mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó Do vậy, cán bộ và công tác cán bộ luôn được Đảng đặc biệt coi trọng; trên cơ sở đó, Đảng và Nhà nước đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách về cán bộ và công tác cán bộ Đội ngũ cán bộ tốt, công tác cán bộ chuẩn mực là nền tảng để sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc phồn vinh và thịnh vượng.
Thực hiện lời căn dặn của Người, 91 năm qua Đảng ta luôn coi xây dựng đội ngũ cán bộ có vị trí quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là công việc sống còn của Đảng, của dân tộc và chế độ Vì thế, Đảng ta đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết về xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt từ Đại hội VIII đến nay, và Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đề ra Nghị quyết về chiến lược cán bộ cho thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đặc biệt, nét mới trong văn kiện Đại hội XIII là xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và bảo vệ Tổ quốc.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
24 Đảng về cán bộ lần đầu tiên được nhắc đến với tư cách là nội dung thứ năm trong công tác xây dựng Đảng là "Tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ” nhằm tiếp tục khẳng định và nhấn mạnh hơn nữa vị trí, vai trò của cán bộ và công tác cán bộ để tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng; xây dựng Nhà nước và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hiệu quả; nâng cao chất lượng và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ [9]
Có thể thấy, công tác cán bộ là một công việc đặc biệt quan trọng, được Đảng quan tâm, đặt lên vị trí hàng đầu và đã xây dựng, ban hành nhiều chủtrương, nghị quyết về chiến lược xây dựng cán bộ qua các thời kỳ khác nhau, mỗi một giai đoạn, mỗi một thời kỳ thì những chủtrương, quan điểm đó ngày càng được hoàn thiện và nâng tầm lý luận Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ thêm bước đột phá: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng, năng lực nổi bật, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung, có uy tín cao và thực sựtiên phong, gương mẫu, là hạt nhân đoàn kết” [10] Đây là quan điểm nổi bật, mang tính đột phá chiến lược, được đông đảo cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân tâm đắc và đánh giá cao Có thể khẳng định, xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức, lối sống trong sạch, lành mạnh… đã khó mà xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung còn khó khăn và phức tạp gấp bội lần
Gi ả i pháp
Để khắc phục những khuyết điểm, yếu kém và thực hiện mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, đặc biệt là cán bộ cấp chiến lược và người đứng đầu có phẩm chất, năng lực và uy tín ngang tầm nhiệm vụ, cần bảo đảm đầy đủ về số lượng, chất lượng và cơ cấu phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời bảo đảm sự chuyển tiếp liên tục, vững vàng giữa các thế hệ để đủ sức lãnh đạo đưa nước ta trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030, với tầm nhìn dài hạn đến các năm tiếp theo.
Đến năm 2045, nước ta phấn đấu trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh, đồng thời tăng cường phồn vinh và hạnh phúc của nhân dân thông qua các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu được triển khai.
3.2.1 Th ứ nh ấ t, nâng cao nh ậ n th ức, tăng cườ ng giáo d ụ c chính tr ị, tư tưởng, đạ o đứ c, l ố i s ố ng cho cán b ộ, đả ng viên [11]
Chúng ta cần quán triệt sâu sắc, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; thực hiện nghiêm Cương lĩnh, Điều lệ, nghị quyết của Đảng, cùng với chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là công tác cán bộ, xây dựng và quản lý đội ngũ cán bộ Đồng thời tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ; chú trọng nội dung xây dựng Đảng về đạo đức, truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc; kết hợp chặt chẽ và hiệu quả giữa đào tạo với rèn luyện thực tiễn và đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Thực hiện nghiêm túc chế độ học tập, bồi dưỡng lý luận chính trị và cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, nhất là cán bộ trẻ
3.2.2 Th ứ hai, ti ế p t ục đổ i m ớ i, nâng cao ch ất lượ ng, hi ệ u qu ả công tác cán b ộ ; ki ể m soát ch ặ t ch ẽ quy ề n l ự c trong t ừ ng khâu c ủ a công tác cán b ộ , ch ố ng ch ạ y ch ứ c ch ạ y quy ề n [12]
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Tiếp tục hoàn thiện thể chế Đảng lãnh đạo công tác cán bộ, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền về công tác cán bộ nhằm kiểm soát chặt chẽ quyền lực ở mọi khâu, đặc biệt với người đứng đầu cấp ủy kiêm thủ trưởng cơ quan, đơn vị và chủ tịch ủy ban nhân dân Cần nghiên cứu xây dựng các tiêu chí rõ ràng và minh bạch về yêu cầu công việc cho từng vị trí trong từng bộ phận để làm cơ sở đánh giá mức độ hoàn thành của mỗi cán bộ, từ đó điều chỉnh vị trí phù hợp với năng lực và trình độ, đồng thời xây dựng chế độ khen thưởng, kỷ luật, quy hoạch và bổ nhiệm một cách công khai, công bằng, nhằm tạo động lực phấn đấu thực thi nhiệm vụ Bên cạnh đó, cần xây dựng và thực hiện chế độ trách nhiệm trong hoạt động công vụ một cách rõ ràng, bởi yếu kém của nền hành chính hiện nay một phần do giới hạn của quyền lực và phạm vi trách nhiệm chưa được xác định rõ đối với từng ngành, từng cơ quan, đơn vị, từng bộ phận và từng con người.
Giữ vững kỷ luật, kỷ cương; tăng cường kiểm tra, giám sát, chống chạy chức, chạy quyền; không để lọt những người không xứng đáng, không bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện, có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhưng cũng không để sót những cán bộ thực sự có đức, có tài Kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực trong công tác cán bộ; xử lý nghiêm, đồng bộ giữa kỷ luật của Đảng với kỷ luật của Nhà nước và xử lý bằng pháp luật đối với cán bộ vi phạm, kể cả khi đã chuyển công tác hoặc nghỉ hưu Đổi mới mạnh mẽ cơ chế phát hiện, lựa chọn, thu hút, trọng dụng nhân tài và cơ chế đánh giá cán bộ Mở rộng việc thi tuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp vụ, sở, phòng trong hệ thống chính trị Thí điểm chủ trương người đứng đầu lựa chọn, giới thiệu với cấp có thẩm quyền để bầu cử, bổ nhiệm cấp phó của mình; bí thư cấp ủy giới thiệu để bầu ủy viên ban thường vụ và chịu trách nhiệm về việc giới thiệu; giao quyền cho người đứng đầu bổ nhiệm, miễn nhiệm cấp trưởng cấp dưới trực tiếp.
Tiếp tục chịu trách nhiệm về các quyết định đã được thực hiện và hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo động lực cho cán bộ phấn đấu, toàn tâm, toàn ý với công việc Xây dựng và thực hiện có hiệu quả chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài; triển khai chương trình quốc gia về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Đồng thời đảm bảo sự gắn kết giữa mục tiêu phát triển nguồn nhân lực với hiệu quả hoạt động của cơ quan, thúc đẩy sự đồng thuận và cam kết của đội ngũ cán bộ.
3.2.3 Th ứ ba, t ậ p trung xây d ựng đội ngũ cán bộ các c ấ p, nh ấ t là c ấ p chi ến lượ c và người đứng đầu có đủ ph ẩ m ch ất, năng lự c và uy tín, ngang t ầ m nhi ệ m v ụ , b ả o đả m s ự chuy ể n ti ế p liên t ụ c, v ữ ng vàng gi ữ a các th ế h ệ cán b ộ [13]
Nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ, gương mẫu và tinh thần vì nhân dân phục vụ của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt và người đứng đầu các cấp; đồng thời coi trọng đánh giá chất lượng, hiệu quả và sản phẩm thực tế theo chức trách, nhiệm vụ được giao và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu Cơ cấu cán bộ cần được bố trí hợp lý, sớm phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ trẻ, nữ, người dân tộc thiểu số ở các cấp, đặc biệt ở cấp cơ sở Giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ và có cơ chế khuyến khích, bảo vệ những cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt hành động vì lợi ích chung.
Đẩy mạnh công tác bảo vệ chính trị nội bộ bằng cách nắm bắt chắc lịch sử chính trị và cập nhật những vấn đề chính trị hiện nay, chủ động phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả với hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, tổ chức phản động, phần tử cơ hội và bất mãn chính trị Bảo vệ Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, đường lối, chủ trương, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; bảo vệ Hiến pháp và pháp luật; bảo vệ cán bộ, đảng viên về mặt chính trị Kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm những cán bộ có động cơ sai trái, tư tưởng cục bộ, bè phái, lợi ích nhóm, và những kẻ lợi dụng các phương tiện thông tin đại chúng, Internet, mạng xã hội để xuyên tạc, kích động, gây mất đoàn kết nội bộ.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
3.2.4 Th ứ tư, phát huy vai trò củ a nhân dân tham gia xây d ựng đội ngũ cán bộ
Thể chế hóa, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả các quy định của Bộ Chính trị và Ban Bí thư về công tác giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhằm tăng cường hiệu lực của công tác giám sát, phát huy vai trò phản biện xã hội và thúc đẩy sự minh bạch, đồng thuận trong hệ thống chính trị.
Việt Nam chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ thông qua sự tham gia của các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân; ở địa phương, thường trực cấp ủy định kỳ tiếp dân và bí thư, phó bí thư, ủy viên ban thường vụ, cấp ủy viên dự sinh hoạt với chi bộ khu dân cư; đảng viên công tác tại xã, phường, thị trấn sinh hoạt đảng tại chi bộ khu dân cư Việc phân công cán bộ, đảng viên phụ trách hộ gia đình nơi cư trú bằng các hình thức phù hợp nhằm gắn bó mật thiết với Nhân dân; truyền đạt chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước tới Nhân dân; lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân; nắm chắc tình hình cơ sở và đồng thời để Nhân dân thực hiện việc giám sát cán bộ, đảng viên, nhất là về đạo đức, lối sống.
Thực hiện hiệu quả cơ chế dân biết, dân bàn, dân làm, dân giám sát trong công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ; mở rộng các hình thức lấy ý kiến đánh giá sự hài lòng của người dân đối với từng đối tượng cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị một cách phù hợp; hoàn thiện cơ chế tiếp nhận và xử lý ý kiến phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của nhân dân, nhất là từ những người có uy tín trong cộng đồng gửi tới cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu địa phương, cơ quan, đơn vị và qua các phương tiện thông tin đại chúng với các hình thức phù hợp và hiệu quả; tăng cường và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng, bệnh quan liêu, cửa quyền, góp phần xây dựng và làm trong sạch đội ngũ cán bộ; đây là công việc trọng yếu, có quan hệ trực tiếp đến quá trình xây dựng nền hành chính nhà nước phục vụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, vững mạnh, công khai, minh bạch.
3.2.5 Th ứ năm, tậ p trung xây d ựng đội ngũ cán bộ làm công tác xây d ựng Đả ng
Đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng Đảng phải luôn rùng thành, trung thực, trong sáng, gương mẫu, tinh thông, chuyên nghiệp; đặc biệt là đội ngũ tham mưu cấp chiến lược và các chuyên gia đầu ngành đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển mới Cần nâng cao nhận thức và chất lượng tham mưu; phối hợp chặt chẽ và hiệu quả giữa các cơ quan tham mưu trong công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ theo chức năng, nhiệm vụ Nghiêm trị các hành vi tiêu cực trong công tác cán bộ, nhất là việc tiếp tay cho chạy chức, chạy quyền Chú trọng lựa chọn và bố trí đúng người đứng đầu các cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy các cấp Coi trọng và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát cán bộ ở các cấp, các ngành; kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện quy trình công tác cán bộ Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học, mở ra bước phát triển mới cho lý luận về công tác xây dựng Đảng.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Xây dựng đội ngũ cán bộ là nhiệm vụ then chốt được nhấn mạnh qua các kỳ đại hội, với mục tiêu tập trung phát triển đội ngũ ở mọi cấp, đặc biệt là cấp chiến lược, sao cho người đứng đầu đủ phẩm chất, năng lực, uy tín và ngang tầm nhiệm vụ Đảng ta luôn hoàn thiện và nâng cao lý luận để hình thành một đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, năng lực nổi trội, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo và dám đối mặt với khó khăn, thử thách vì lợi ích chung, trở thành hạt nhân đoàn kết, gương mẫu và tiên phong Trong bối cảnh dịch phức tạp làm chậm tiến trình phát triển, yêu cầu về chất lượng đội ngũ cán bộ ngày càng cao và đặt ra nhiều thách thức, nên nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ được xem là nhiệm vụ chiến lược, không chỉ ở một cấp, một ngành mà cần sự nhất quán và phối hợp từ trung ương đến cơ sở, cùng sự đóng góp của toàn thể nhân dân Hi vọng trong thời gian tới sẽ hình thành một môi trường cán bộ trong sạch, đầy đủ phẩm chất và năng lực, hết lòng phục vụ nhân dân và đất nước.