Quyền lực chính trị thuộc về nhân dân lao động trong thời kì quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nước ta.... Quyền lực chính trị của nhân dân lao động trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội
NỘI DUNG
QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ VÀ QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN
1.1 Quyền lực và quyền lực chính trị.
Quyền lực là phạm trù cốt lõi trong chính trị học, dùng để mô tả mối quan hệ xã hội đặc biệt của con người Đây là yếu tố then chốt phản ánh quyền kiểm soát, ảnh hưởng và khả năng tác động đến hành vi của người khác trong xã hội Các đặc trưng cơ bản của quyền lực bao gồm tính bắt buộc, khả năng thúc đẩy hành động và khả năng duy trì trật tự xã hội Hiểu rõ về quyền lực giúp phân tích rõ hơn các mối quan hệ chính trị, xã hội và góp phần xây dựng các chiến lược quản lý hiệu quả.
- Quyền lực gắn với sức mạnh nên người nào, hoặc một số người nào nắm được nó thì buộc người khác hoặc một số người khác phải phục tùng
- Nhờ nó mà đạt được mục đích trong hoạt động phối hợp và trên cơ sở thừa nhận của người khác
- Tóm lại, quyền lực là cái mà ai nắm được thì buộc người khác phải phục tùng
Quyền lực trong xã hội có cấu trúc phức tạp, xuất phát từ nhiều nguồn gốc và loại khác nhau như tôn giáo, kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa và đạo đức Nó có thể được hợp pháp hóa hoặc không hợp pháp hóa tùy thuộc vào cách nó được công nhận và sử dụng Điểm chung của mọi dạng quyền lực là sức mạnh cưỡng chế, dựa trên các phương tiện và biện pháp trừng phạt dành cho những ai không tuân thủ.
Quyền lực chính trị, dù ra đời muộn hơn so với các loại quyền lực khác, nhưng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong lịch sử xã hội loài người Trong xã hội có giai cấp, mọi người đều tham gia vào các hoạt động chính trị và chịu ảnh hưởng của quyền lực chính trị Chính quyền và quyền lực chính trị góp phần duy trì trật tự xã hội, định hướng phát triển và bảo vệ quyền lợi của các tầng lớp xã hội Vì vậy, hiểu rõ về quyền lực chính trị giúp nhận thức rõ hơn về cấu trúc xã hội và quá trình hình thành các hệ thống quản lý nhà nước qua các thời kỳ.
QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ VÀ QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA
Quyền lực và quyền lực chính trị
Quyền lực là phạm trù xuất phát từ chính trị học, dùng để mô tả loại quan hệ xã hội đặc biệt giữa con người Đây là khái niệm phản ánh quyền kiểm soát, ảnh hưởng và khả năng tác động đến hành vi của người khác trong xã hội Các đặc trưng cơ bản của quyền lực bao gồm tính bắt buộc, khả năng cưỡng chế và ảnh hưởng đến quyết định của cá nhân hoặc nhóm Hiểu rõ về quyền lực giúp phân tích cơ cấu chính trị và các mối quan hệ xã hội một cách hiệu quả.
- Quyền lực gắn với sức mạnh nên người nào, hoặc một số người nào nắm được nó thì buộc người khác hoặc một số người khác phải phục tùng
- Nhờ nó mà đạt được mục đích trong hoạt động phối hợp và trên cơ sở thừa nhận của người khác
- Tóm lại, quyền lực là cái mà ai nắm được thì buộc người khác phải phục tùng
Quyền lực trong xã hội có cấu trúc phức tạp, được hình thành từ nhiều nguồn gốc như tôn giáo, kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa và đạo đức Nó có thể tồn tại dưới dạng hợp pháp hoặc không hợp pháp, nhưng điểm chung của mọi loại quyền lực là sức mạnh cưỡng chế dựa trên các phương tiện và biện pháp trừng phạt đối với những ai không tuân thủ.
Quyền lực chính trị, dù ra đời muộn hơn các loại quyền lực khác, nhưng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong lịch sử xã hội loài người Trong xã hội có giai cấp, mọi người đều tham gia vào và bị chi phối bởi quyền lực chính trị Khi xã hội ngày càng phát triển, quyền lực chính trị ngày càng đa dạng, phức tạp và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống cá nhân cũng như toàn cộng đồng.
Quyền chính trị là quyền của con người xã hội tham gia vào việc tổ chức xã hội và chỉnh lý xã hội theo ý chí của mình Đây là quyền cơ bản cần thiết để đảm bảo sự công bằng và dân chủ trong xã hội Nhà nước cần công nhận và bảo vệ quyền chính trị của công dân để thúc đẩy sự phát triển bền vững và ổn định chính trị.
Quyền lực chính trị là khả năng sử dụng sức mạnh chính trị để thực hiện các mục đích chính trị quan trọng Một chủ thể có lực nhưng không có quyền chính trị thường dùng sức mạnh này một cách âm thầm hoặc công khai để ảnh hưởng đến các mối quan hệ và hoạt động trong đời sống xã hội liên quan đến lĩnh vực chính trị.
Trong một nhà nước, hai loại quyền lực chính trị cơ bản tồn tại song song, thuộc về hai chủ thể chính trị đối lập nhau Đó là quyền lực chính trị của giai cấp thống trị, đại diện cho nhóm quyền lực nắm giữ vị trí thống trị xã hội, và quyền lực chính trị của các cấp hoặc nhóm xã hội không thống trị, thể hiện sự đấu tranh và đối lập trong hệ thống chính trị Hiểu rõ sự tồn tại của hai dạng quyền lực này giúp phân tích rõ hơn về cấu trúc quyền lực và ảnh hưởng của các nhóm xã hội trong quá trình xây dựng, duy trì và thay đổi hệ thống chính trị của nhà nước.
Giai cấp thống trị tổ chức ra bộ máy nhà nước để thực thi quyền lực chính trị của mình, biến quyền lực chính trị thành quyền lực nhà nước nhằm duy trì địa vị và lợi ích của mình Nhà nước được xây dựng như một công cụ để áp đặt ý chí của giai cấp thống trị đối với các giai cấp và nhóm xã hội khác trong xã hội Chính vì vậy, nhà nước đóng vai trò là phương tiện để trấn áp các lực lượng chống đối, đảm bảo sự ổn định và kiểm soát của giai cấp thống trị trong quá trình tổ chức xã hội.
Các giai cấp thống trị thường dựa trên quyền lực chính trị của mình để chống lại sự áp đặt từ các giai cấp khác, nhằm duy trì lợi ích và bảo vệ vị thế của mình trong xã hội Quyền lực chính trị luôn phản ánh bản chất giai cấp của nó, thể hiện qua việc các giai cấp thống trị cố gắng thay đổi cách tổ chức xã hội để phù hợp với lợi ích riêng của mình.
Cấu trúc của quyền lực chính trị:
Quyền sử dụng sức mạnh vì mục đích chính trị yêu cầu một cấu trúc rõ ràng gồm chủ thể và đối tượng, mục tiêu và nội dung, cũng như công cụ và phương tiện thực hiện Trong đó, chủ thể nắm giữ quyền lực chính trị, còn đối tượng là nhóm hoặc cá nhân chịu ảnh hưởng Mục tiêu của quyền lực chính trị là duy trì và mở rộng quyền lực, phù hợp với nội dung của hoạt động chính trị Các công cụ và phương tiện như pháp luật, các chiến lược hay chiến dịch chính trị là yếu tố quan trọng để thực thi quyền lực này.
Chủ thể quyền chính trị là nhóm xã hội, giai cấp hoặc tập đoàn người được tổ chức nhằm xây dựng và phát triển quyền sử dụng sức mạnh chính trị của mình Đây là nhóm nắm giữ quyền lực chính trị để thực hiện các mục tiêu về tổ chức, quản lý và điều hành xã hội Việc xác định rõ chủ thể quyền chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu rõ cơ cấu quyền lực và các hoạt động chính trị trong xã hội.
Quyền lực chính trị nhắm vào các nhóm xã hội, giai cấp hoặc tập đoàn người, trong đó sự phục tùng của họ đối với chủ thể chính trị thể hiện rõ cách thức quyền lực được thực thi Đối tượng của quyền lực chính trị chính là các nhóm xã hội, giai cấp hay tập đoàn người mà sự tuân phục của họ phản ánh cách thức nhà nước hoặc nhà lãnh đạo thể hiện quyền lực trong quá trình quản lý và điều hành xã hội Chính sự phục tùng này chính là hình thức thể hiện quyền lực chính trị trong thực tiễn, giúp xác định mối quan hệ giữa chủ thể quyền lực và các đối tượng nằm dưới sự kiểm soát của nó.
Quyền lực chính trị nhằm mục đích áp đặt ý chí của chủ thể lên đối tượng, từ đó thúc đẩy lợi ích chính trị được thực hiện Việc thực thi quyền lực chính trị liên quan đến việc sử dụng mọi nguồn lực và sức mạnh của chủ thể nhằm đạt được các mục tiêu chính trị đề ra Đây là quá trình chủ thể vận dụng các khả năng và quyền hạn của mình để kiểm soát và định hướng hành động theo lợi ích chính trị.
Các công cụ của quyền lực chính trị bao gồm các tổ chức chính trị và các tổ chức khác mang nội dung chính trị, do chủ thể thiết lập để thực thi quyền lực Những tổ chức này hoạt động dựa trên các hoạt động chính trị nhằm duy trì và mở rộng quyền lực chính trị ở các mức độ khác nhau, đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa các chiến lược chính trị của nhà lãnh đạo.
Quá trình hình thành quyền lực chính trị:
Là quá trình hình thành của một lực lượng xã hội mới về mặt giai cấp và sự vươn lên của nó nhằm giành quyền chính trị cho nó.
Quyền lực chính trị của nhân dân trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta
nghĩa xã hội ở nước ta.
1.2.1 Quá trình thực hiện hóa nội dung Quyền lực chính trị thuộc về nhân dân trong tiến trình lịch sử Đấu tranh cho dân chủ là một quá trình lâu dài, phức tạp Đó là quá trình vận động biến dân chủ từ khát vọng, khả năng thành hiện thực, để nền dân chủ “ngày càng hướng tới cơ sở hiện thực của nó, tới con người hiện thực, nhân dân hiện thực và được xác định là sự nghiệp của bản thân nhân dân.”
Nền dân chủ luôn gắn liền với Nhà nước như một cơ chế thực thi quyền lực dân chủ mang tính giai cấp của giai cấp thống trị Khi xã hội chưa phân chia giai cấp, chỉ tồn tại một loại Quyền lực xã hội; nhưng khi xã hội có sự phân chia thành các giai cấp, thì xuất hiện Quyền lực chính trị và Quyền lực Nhà nước Các nhà nước thường tập trung vào việc thực hiện lợi ích của giai cấp thống trị nhằm thay đổi bộ máy Nhà nước theo hướng phục vụ lợi ích của số đông, phản ánh khát vọng bảo vệ quyền lợi của đa số trong xã hội.
Trong các thể chế chính trị phi dân chủ, nhà nước thường ưu tiên lợi ích của tầng lớp trên thay vì thực hiện chức năng xã hội Điều này khiến các nhóm thiểu số mong muốn một hệ thống chính trị dân chủ, một nhà nước chú trọng đến lợi ích chung và phục vụ đa số, nhằm đảm bảo quyền lợi của mọi người trong xã hội.
Thể chế chính trị dân chủ hiện thực xuất hiện gắn liền với Cách mạng dân chủ tư sản, Cách mạng Xã hội chủ nghĩa.
1.2.2 Quyền lực chính trị thuộc về nhân dân lao động trong thời kì quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nước ta
Sau nhiều cuộc đấu tranh gian khổ, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản đã giành độc lập bằng Cách mạng Tháng Tám, xoá bỏ quyền thống trị của phong kiến và đế quốc thực dân, xây dựng nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khẳng định quyền lực chính trị của nhân dân Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là bước ngoặt lịch sử, đặt nền móng cho thể chế chính trị dân chủ, nâng nhân dân từ địa vị nô lệ lên thành chủ nhân của đất nước Từ đó, qua các cuộc chiến tranh giữ nước, quyền lực chính trị của nhân dân lao động tiếp tục được khẳng định, củng cố và phát triển hơn 50 năm qua Nhân dân vẫn giữ vững vai trò chủ đạo trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, thể hiện sức mạnh của quyền lực chính trị của nhân dân trong nhà nước Việt Nam.
Trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nước ta, toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng
- Mọi đường lối, chủ trương của Đảng đều là kết quả phản ánh khái quát nhu cầu, lợi ích chính đáng của nhân dân
Nhà nước là công cụ để thể chế hóa và thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân lao động Thông qua nhà nước, nhân dân lao động được tổ chức lại nhằm tạo ra sức mạnh, từ đó đảm bảo vai trò là chủ thể đích thực của quyền lực chính trị Mục tiêu chính của quyền lực chính trị trong nhà nước là thực thi ý chí của nhân dân, hướng tới sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Các tổ chức chính trị - xã hội đóng vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, là nền tảng chính trị - xã hội của Đảng, nhằm đại diện cho ý chí đoàn kết và nguyện vọng chân chính của nhân dân Chúng phối hợp với chính quyền trong công tác chăm lo và bảo vệ lợi ích của nhân dân, góp phần xây dựng cộng đồng vững mạnh và phát triển xã hội bền vững.
Trong quá trình xây dựng thể chế chính trị dân chủ tại Việt Nam, việc bảo vệ các lợi ích và nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân đóng vai trò rất quan trọng Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc hiện thực hóa thể chế chính trị dân chủ trong giai đoạn quá độ lên Chủ nghĩa xã hội gặp nhiều thách thức do những điều kiện lịch sử đặc thù của đất nước.
- Do phải tập trung cho hai cuộc kháng chiến chống Pháp, Mỹ và chiến tranh biên giới Tây Nam, phía Bắc
- Quá độ gián tiếp tuyệt đối
Hệ thống chính trị của chúng ta trước đây chịu ảnh hưởng lớn từ mô hình Xôviết, góp phần hình thành nền tảng chính trị của đất nước Quyền lực chính trị của nhân dân lao động trong giai đoạn quá độ lên Chủ nghĩa xã hội được thể chế hóa và hiện thực hóa chủ yếu thông qua hệ thống chính trị, nhằm đảm bảo vai trò của nhân dân trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước.
Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở nước ta vẫn còn tồn tại nhiều bất cập cần được khắc phục Các vấn đề chính bao gồm tổ chức và hoạt động cồng kềnh, kém hiệu quả, thiếu cơ sở pháp lý để xử lý các hiện tượng phi dân chủ, cùng với nhiều thiết chế chính trị mang tính hình thức và quyết sách mang tính giáo điều Ngoài ra, mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước còn bị biến dạng, sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng biến thành chuyên chế, dẫn đến bộ máy Nhà nước cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả, quan liêu, thụ động và dựa dẫm vào cơ quan Đảng Các tổ chức chính trị - xã hội tại nhiều nơi cũng còn mang tính hình thức, hạn chế vai trò trong công tác xây dựng và phát triển đất nước.
- Ưu điểm: Việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được đẩy mạnh, hiệu lực và hiệu quả hoạt động được nâng lên
- Hạn chế: Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế và quản lý đất nước
Các tổ chức chính trị - xã hội:
- Ưu điểm: Dân chủ xã hội chủ nghĩa có tiến bộ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố
- Hạn chế: Quyền làm chủ của nhân dân ở một số nơi, trên một vài lĩnh vực còn bị vi phạm.
Quyền lực chính trị của nhân dân hiện nay ở nước ta
Gần đây, GS.TS Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam, đã đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng về chủ nghĩa xã hội Trong bài viết của mình, ông nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa xã hội trong sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước Ông phân tích con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam dựa trên những bài học lịch sử và các thành tựu đã đạt được Bài viết cũng phản ánh rõ quan điểm của Đảng về chiến lược xây dựng, phát triển đất nước theo hướng tiến bộ, công bằng và dân chủ, phù hợp với bối cảnh đổi mới của đất nước.
Trong đó, vấn đề quyền lực chính trị thuộc về nhân dân được đề cập đến rất rõ, cụ thể như sau:
Chúng ta hướng tới một xã hội phát triển bền vững dựa trên nguyên tắc vì con người, không vì lợi nhuận mà bóc lột và xâm phạm phẩm giá Sự phát triển kinh tế cần đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội để giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo và hạn chế bất bình đẳng xã hội.
Chúng ta cần xây dựng một xã hội nhân ái, đoàn kết và hướng tới các giá trị tiến bộ, nhân văn để thúc đẩy sự phát triển bền vững Thay vì cạnh tranh bất công và "cá lớn nuốt cá bé" vì lợi ích cá nhân hoặc nhóm nhỏ, chúng ta nên chú trọng đến sự hỗ trợ lẫn nhau và bảo vệ môi trường Phát triển hài hòa với thiên nhiên là yếu tố cốt lõi để đảm bảo môi trường sống trong lành và bền vững cho tương lai.
Hiện tại và trong tương lai, 15 thế hệ không nhằm mục đích khai thác hay chiếm đoạt tài nguyên, tiêu dùng vô hạn vật chất hay gây hại cho môi trường Chúng ta cần xây dựng một hệ thống chính trị nơi quyền lực thực sự thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì lợi ích của nhân dân, thay vì phục vụ lợi ích của một thiểu số giàu có.
Những mong ước tốt đẹp chính là những giá trị đích thực của chủ nghĩa xã hội, thể hiện mục tiêu và con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta và nhân dân ta đã chọn lựa Chúng ta kiên định theo đuổi những lý tưởng này để xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, mang lại hạnh phúc cho nhân dân.
Chúng ta đã xác lập nhận thức rằng xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân Việt Nam hướng tới là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, do nhân dân làm chủ Mục tiêu này đòi hỏi phát triển nền kinh tế dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, quan hệ sản xuất tiến bộ, nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, và con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện Đồng thời, các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam phải bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau để cùng phát triển Công cuộc xây dựng còn dựa trên nền tảng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Để đạt được các mục tiêu này, cần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa phù hợp với phát triển kinh tế tri thức, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao đời sống nhân dân, thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội Ngoài ra, cần bảo đảm quốc phòng, an ninh vững chắc, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, đồng thời thực hiện chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, hướng tới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và hội nhập quốc tế một cách chủ động và tích cực.
Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy ý chí và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc cùng với sức mạnh của thời đại là mục tiêu cốt lõi của phát triển đất nước Mục tiêu này hướng tới xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, đảm bảo quyền lợi và lợi ích của toàn thể nhân dân Đồng thời, cần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện để thúc đẩy sự phát triển bền vững của quốc gia và nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.
Chúng ta xác định rằng con người giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển, với việc phát triển văn hoá và xây dựng con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của đổi mới Phát triển giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu để thúc đẩy sự tiến bộ của đất nước Bảo vệ môi trường là một vấn đề sống còn và tiêu chí để đảm bảo phát triển bền vững Xây dựng gia đình hạnh phúc, tiến bộ sẽ tạo nền tảng vững chắc cho xã hội, trong khi thực hiện bình đẳng giới thể hiện sự tiến bộ và văn minh của quốc gia.
Xã hội xã hội chủ nghĩa hướng tới các giá trị tiến bộ, nhân văn, dựa trên lợi ích chung của toàn xã hội hài hòa với lợi ích chính đáng của con người Mô hình này khác biệt rõ ràng so với các xã hội cạnh tranh về lợi ích cá nhân và phe nhóm, do đó cần xây dựng sự đồng thuận xã hội thay vì đối lập hay đối kháng Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân là mối quan hệ thống nhất về mục tiêu và lợi ích, mọi quyết định đều vì lợi ích của nhân dân và lấy hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu chính Chính sách, pháp luật và hoạt động của Nhà nước đều hướng tới lợi ích của nhân dân, thúc đẩy mô hình dân chủ xã hội chủ nghĩa, trong đó Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trọng yếu và lâu dài của cách mạng Việt Nam, nhằm đảm bảo quyền lực thực sự thuộc về nhân dân, liên tục phát huy dân chủ để phát triển chế độ.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, dựa trên liên minh giữa công nhân, nông dân và trí thức do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân và là cơ chế tổ chức thực hiện đường lối của Đảng Khác biệt bản chất so với nhà nước pháp quyền tư sản, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhằm bảo vệ quyền làm chủ của nhân dân và lợi ích của đa số, qua đó xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và tiến bộ Thông qua việc thi hành pháp luật, Nhà nước đảm bảo điều kiện để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và nhân dân khỏi các hành động xâm phạm Đồng thời, đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh quyết định thành công của cách mạng Việt Nam, góp phần thúc đẩy bình đẳng và đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo để xây dựng một đất nước phát triển bền vững.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng khẳng định rằng sau 35 năm đổi mới và 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, lý luận về đường lối đổi mới, chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam ngày càng hoàn thiện và từng bước hiện thực hóa Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, đã giúp đất nước phát triển mạnh mẽ, toàn diện hơn so với trước đổi mới, và đã nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của đất nước Những thành tựu này là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ, sáng tạo và liên tục của cả một chặng đường dài qua nhiều nhiệm kỳ.
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA
Quyền lực chính trị mang tính giai cấp
Quyền lực chính trị chỉ xuất hiện và tồn tại trong xã hội có giai cấp, phản ánh sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân chia tầng lớp xã hội Trong quá trình lịch sử, các cuộc đấu tranh chính trị thể hiện rõ nét việc các nhóm phải tổ chức và giữ vững quyền lực của mình để bảo vệ lợi ích của giai cấp Ngay từ giai đoạn đầu, nội dung các quyền chính trị đã phản ánh các mâu thuẫn lợi ích giữa các tầng lớp xã hội, cho thấy rằng quyền lực chính trị gắn liền mật thiết với mối quan hệ lợi ích trong xã hội phân chia giai cấp Mỗi giai đoạn lịch sử đều có các dạng quyền lực chính trị riêng, phản ánh rõ nét sự đấu tranh và phân chia quyền lực giữa các giai cấp khác nhau.
20 hiển thị thêm cách các quyền lực chính trị chỉ ra đời và tồn tại trong xã hội có giai cấp một cách thực sự chính.
Như vậy, chừng nào còn giai cấp thì chính trị, còn quyền lực chính, cụ thể là khá quan trọng.
Quyền lực chính trị mang tính Đảng cộng sản
Quyền lực chính trị của nhân dân thể hiện qua sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn dân tộc Đảng giữ vững lập trường chủ nghĩa Mác – Lênin, coi đó là nền tảng tư tưởng guiding cho mọi hoạt động của mình Sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội là điều kiện thiết yếu để giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước và đảm bảo quyền lực chính trị của nhân dân Ở Việt Nam, Nhà nước ra đời như kết quả của cuộc cách mạng do Đảng lãnh đạo, thể hiện ý chí và lợi ích của toàn thể dân tộc Sau thành công cách mạng, Đảng lãnh đạo nhân dân tổ chức Nhà nước để thay mặt nhân dân quản lý đất nước, trở thành đảng cầm quyền lãnh đạo Nhà nước và xã hội Đảng đã đề ra nhiều chủ trương, nghị quyết, chính sách phù hợp, xác định đường lối đúng đắn nhằm xây dựng bộ máy chính quyền có hiệu quả Nhờ vào phẩm chất đặc biệt, lịch sử truyền thống và thành tựu thực tiễn cách mạng, Đảng trở thành đảng chính trị duy nhất có khả năng tập hợp đông đảo quần chúng lao động, thực hiện mục tiêu cách mạng và nhân dân một lòng đi theo, thừa nhận rõ vai trò lãnh đạo của Đảng.
Khi Đảng là đảng cầm quyền, việc thực hiện luật pháp và chính sách của Nhà nước chính là thể hiện chủ trương, đường lối của Đảng Nhà nước đóng vai trò là công cụ để thực thi các nghị quyết và chiến lược của Đảng, đảm bảo sự đồng bộ trong quá trình phát triển và quản lý đất nước Đây là một quá trình liên tục, góp phần củng cố vị thế của Đảng trong hệ thống chính trị và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Nhà nước do Nhà nước và Đảng lãnh đạo, hoạt động mọi mặt của đất nước và xã hội, đảm bảo trong sạch, hiệu quả và có uy tín với nhân dân Sự ổn định và phát triển của đất nước giúp nâng cao uy tín của Đảng với nhân dân, đồng thời duy trì và củng cố vai trò cầm quyền của Đảng Đây là đặc trưng cơ bản của quyền lực chính trị tại Việt Nam.
Quyền lực chính trị có tính xã hội
Quyền lực chính trị nảy sinh và phát triển trong lòng xã hội một cách tinh tế.
Nó phản ánh rõ ràng cách thức các quyền lực chính trị hình thành và phát triển trong xã hội phân chia giai cấp Chủ thể và khách hàng quyền lực đều là những thành phần tạo nên chính thể xã hội và đều tồn tại trong điều kiện của xã hội hiện tại Trong quá trình vận hành và phát triển của xã hội, các phương thức sản xuất lỗi thời sẽ được thay thế bằng những phương thức tiên tiến phù hợp với điều kiện của chế độ mới Qua đó, cách thức làm chủ và khách thể quyền lực đều góp phần hình thành và duy trì chính thể xã hội trong mọi thời kỳ.
Trong lịch sử xã hội, không có giai cấp nào tồn tại vĩnh viễn, cũng như không có hệ thống quyền lực chính trị nào duy trì mãi mãi Điều này nhấn mạnh tính biến đổi liên tục của các cấu trúc xã hội và chính trị theo thời gian.
Quyền lực chính trị mang tính nhân dân
Quyền lực chính trị của nhân dân thể hiện rõ qua kết quả đấu tranh của quần chúng, dựa trên nguyên tắc toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân Nhân dân có quyền xây dựng và duy trì một nhà nước thật sự dân chủ thông qua việc bầu cử và bỏ phiếu kín, đảm bảo nhà nước là công cụ để thực thi các quyền lợi chính đáng của họ Nhà nước phải đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của nhân dân để bảo vệ quyền lực chính trị hợp pháp và phát huy vai trò của nhân dân trong quản lý nhà nước.
Nhân dân có quyền tín nhiệm hoặc không tín nhiệm các cơ quan nhà nước qua các tổ chức đại diện, thể hiện ý chí chính trị của mình Quyền của nhân dân tại Việt Nam đang được từng bước mở rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực chính trị, nhằm thúc đẩy sự tham gia của nhân dân vào các hoạt động của nhà nước Người dân có quyền thảo luận mọi vấn đề liên quan trực tiếp đến lợi ích của mình, không chỉ thông qua các thiết chế đại diện mà còn qua các hình thức dân chủ trực tiếp, ngày càng trở nên phổ biến hơn thể hiện trình độ cao của việc thực thi quyền lực chính trị Trong khuôn khổ chế độ chính trị nhất nguyên, quyền của nhân dân còn bao gồm việc giám sát hoạt động của nhà nước và hệ thống chính trị, đồng thời duy trì định hướng xã hội chủ nghĩa dựa trên các tư tưởng của Mác-Lênin và Hồ Chí Minh, đảm bảo quyền tự do suy nghĩ, ngôn luận và tín ngưỡng trong khuôn khổ pháp luật Trong lĩnh vực kinh tế, quyền lực của nhân dân yêu cầu hoàn thiện thể chế kinh tế, đặt nền kinh tế dưới sự kiểm soát của nhân dân để phục vụ lợi ích chính đáng; hình thành cơ chế cho phép người lao động tham gia sở hữu và quản lý qua nhiều hình thức; kết hợp kế hoạch của nhà nước với sáng kiến của doanh nghiệp và người lao động; và xây dựng thị trường cạnh tranh dựa trên giá trị và chất lượng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Quyền lực chính trị trong lĩnh vực xã hội thể hiện rõ qua việc đảm bảo quyền công dân và quyền con người, nhằm bảo vệ các quyền cơ bản của công dân trong xã hội Chính quyền có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để công dân được hưởng các quyền lợi xã hội một cách công bằng và bình đẳng Bảo vệ quyền con người là một yếu tố cốt lõi của quyền lực chính trị, giúp xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.
Quyền lực chính trị của nhân dân ngày càng được mở rộng và phát triển qua từng bước tiến trong quá trình đổi mới, góp phần xóa bỏ sự khác biệt giữa các tầng lớp xã hội và các vùng đất nước Đáng chú ý là việc thúc đẩy sự đa dạng về ý kiến và thế giới quan trong xã hội, đồng thời giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và vai trò chủ đạo của thế giới quan Mác-Lênin Quyền lực chính trị không chỉ là khả năng mà còn cần phải qua hệ thống tổ chức, cơ chế thực thi, các nguyên tắc thể chế và mối quan hệ xã hội để đảm bảo hiệu quả thực tế Chúng ta đang tiến hành từng bước giải phóng con người khỏi những quan hệ phi nhân tính, hướng tới xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và phát triển bền vững.
Quyền lực chính trị có tính tập trung
Trong xã hội dân chủ, quyền lực thuộc về cá nhân hoặc tổ chức được bầu chọn, đại diện cho quyền lợi của cộng đồng Theo Rutxoo, con người không thể tạo ra lực mới mà chỉ có thể kết hợp và điều khiển những lực đã tồn tại Chính vì vậy, phương pháp duy nhất để bảo vệ quyền lợi của mình là các cá nhân phải hợp sức thành một lực lượng chung, được hướng dẫn bởi một động cơ chung, giúp mọi người hành động một cách hài hòa và thống nhất.
Tập trung là yếu tố then chốt để xây dựng quyền lực trong tổ chức Khi mức độ tập trung cao, tổ chức trở nên chặt chẽ và gắn bó hơn, từ đó tăng cường sức mạnh và ảnh hưởng Thiếu sự tập trung sẽ làm giảm khả năng tạo ra quyền lực, còn khi tổ chức duy trì sự tập trung, quyền lực sẽ ngày càng được củng cố và phát triển vững chắc.
Quyền lực chính trị có tính tha hóa
Quyền lực tập trung vào một người hoặc nhóm người dễ dẫn đến nguy cơ tha hóa do đặc điểm chủ yếu của sự tập trung quyền lực Khi quyền lực được tập trung, khả năng kiểm soát và ảnh hưởng vượt quá giới hạn, dễ gây ra những hành động tiêu cực và lạm dụng Vì vậy, tính chất tập trung của quyền lực cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh các hệ lụy tiêu cực trong quản lý và tổ chức.
Quyền lực của số đông ban đầu mang tính chất phân tán, nhưng khi tập trung lại để cho một người hoặc nhóm người nắm giữ và điều khiển, nó trở nên mạnh mẽ hơn Việc càng tập trung và thống nhất ý chí, sức mạnh của quyền lực này càng được củng cố, ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Sự thống nhất trong ý chí góp phần nâng cao khả năng kiểm soát và định hướng các hoạt động tập thể một cách hiệu quả hơn.
Quyền lực càng mạnh mẽ, mức độ tập trung quyền lực càng cao Tuy nhiên, điều này khiến quyền lực ngày càng xa rời giá trị ban đầu và trở nên đối lập với nền tảng vốn có Sự tập trung quá lớn có thể làm mất cân bằng và gây ảnh hưởng tiêu cực đến nguyên tắc cốt lõi của quyền lực đó Trong bối cảnh này, việc duy trì sự cân bằng giữa quyền lực và nền móng ban đầu là điều cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.
GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG BẢO ĐẢM QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ THUỘC VỀ NHÂN DÂN
Xây dựng đội ngũ cán bộ , công chức đủ năng lực, phẩm chất thật sự là công bộc của dân
Hiện nay, đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng yêu cầu Đảng cần chăm lo xây dựng bộ máy và đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước có đạo đức cách mạng, phẩm chất, năng lực và phong cách công tác gần dân, hiểu dân, học dân Những người này phải am hiểu chính sách, pháp luật và có liên hệ mật thiết với nhân dân để thực hiện nhiệm vụ hiệu quả Họ cần có tinh thần trách nhiệm, bao dung, thật sự là công bộc của dân và tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, giúp nhân dân biết hưởng và sử dụng quyền dân chủ của mình Đồng thời, họ phải dám nói, dám làm, là những người tiên phong trong hành động vì lợi ích của cộng đồng.
3.2 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đầy đủ, rõ ràng, minh bạch, thể hiện đúng ý chí, lợi ích, nguyện vọng và quyền lực của dân, thực sự bảo vệ được các quyền của công dân
Việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật cần đảm bảo sự phù hợp giữa ý chí chủ quan và tồn tại khách quan, đồng thời chú trọng vào nguyên tắc dân chủ, pháp chế và tính khoa học Các quy định trong văn bản pháp luật phải rõ ràng, cụ thể, khả thi và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực tiễn Hệ thống pháp luật cũng phải phù hợp với luật pháp quốc tế mà Nhà nước đã ký kết hoặc gia nhập, đảm bảo sự thống nhất trong pháp luật quốc gia và quốc tế Ngoài ra, việc tổ chức thực hiện pháp luật cần có sự lãnh đạo của Đảng để đảm bảo quá trình xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật hiệu quả, đúng hướng.
Nâng cao vai trò giám sát của nhân dân đối với quyền lực nhà nước
Mục đích của giám sát là bảo vệ quyền tự do dân chủ của nhân dân trong quá trình hoạt động của Nhà nước và các cơ quan quyền lực, nhằm phát hiện và khắc phục các bất cập Giám sát giúp hoàn thiện cơ chế, thể chế và hình thức hoạt động của các cơ quan nhà nước, hướng tới xây dựng nhà nước trong sạch, minh bạch, hiệu lực và hiệu quả Điều này nhằm phục vụ nhân dân tốt hơn và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống chính quyền.
Giải quyết tốt vấn đề quyền và nghĩa vụ công dân
Trong điều kiện xã hội hiện nay ở nước ta, nhiệm vụ giáo dục về quyền và nghĩa vụ công dân chủ yếu thuộc về Nhà nước và các đoàn thể xã hội Nhà nước có trách nhiệm nâng cao nhận thức và ý thức tôn trọng pháp luật của người dân, tạo điều kiện để họ rèn luyện thói quen sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật Đồng thời, chính phủ cần giúp người dân nhận thức rõ về quyền cá nhân và quyền dân chủ, từ đó thúc đẩy họ tự giác tích cực tham gia các hoạt động xã hội, góp phần xây dựng cộng đồng dân chủ và văn minh.
Để thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội, cần công khai hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước, đặc biệt về tài chính và cơ chế hoạt động Nhà nước cần xây dựng một hệ thống truyền thông đại chúng đa dạng, chính xác, cập nhật và có định hướng để giúp người dân nắm bắt thông tin một cách đúng đắn và kịp thời Nhờ đó, người dân có thể thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân đối với Nhà nước và xã hội một cách hiệu quả.
Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đối với Nhà nước
Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Đảng đóng vai trò là trung tâm lãnh đạo, còn Nhà nước là cơ cấu cốt yếu để thực thi quyền lực của nhân dân Đảng có trách nhiệm lãnh đạo Nhà nước và Nhà nước phải thực hiện dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm đạt các mục tiêu cách mạng Công tác lãnh đạo của Đảng bao gồm kiểm tra, giám sát toàn diện các giai đoạn của quá trình thực hiện nhiệm vụ, nhằm đảm bảo sự thành công và đúng hướng Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng: "Không kiểm tra là không lãnh đạo", chứng tỏ vai trò kiểm tra, giám sát là nhân tố quan trọng bảo đảm thắng lợi trong công tác lãnh đạo và xây dựng Đảng.
Nâng cao dân trí
Để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, cần nâng cao dân trí giúp nhân dân hiểu đúng về chính sách và pháp luật, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng và hợp pháp của mình Việc nâng cao dân trí còn giúp nhân dân hiểu rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của mình, tham gia kiểm tra và giám sát hoạt động của cán bộ, đảng viên Khi dân trí được cải thiện, nhân dân sẽ có khả năng và sáng kiến tích cực tham gia xây dựng đất nước và thực hiện quyền làm chủ một cách hiệu quả.
Việc xây dựng nhà nước vững mạnh, sáng suốt trong việc lựa chọn đại biểu, cũng như bổ sung chính sách và luật pháp là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước Chính vì vậy, cùng với quá trình phát triển kinh tế, cần đặc biệt chú trọng nâng cao dân trí để tạo nền tảng kiến thức và ý thức cộng đồng vững mạnh, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.
Nghiên cứu đề tài “Quyền lực chính trị và đặc điểm của quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam” giúp chúng ta hiểu rõ vai trò của quyền lực chính trị trong việc duy trì trật tự, ổn định đất nước, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng chủ nghĩa xã hội Đảng và Bộ máy Nhà nước đóng vai trò chủ chốt trong việc giữ vững sự ổn định, tránh hỗn loạn xã hội, đồng thời đảm bảo quyền lợi của nhân dân Việt Nam luôn nỗ lực không ngừng để phát triển mạnh mẽ, đặt nhân dân làm trung tâm theo tư tưởng Hồ Chí Minh, thông qua việc lắng nghe ý kiến của nhân dân và điều chỉnh lợi ích các tầng lớp xã hội nhằm xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân.
KẾT LUẬN
1 PGS, PTS Dương Xuân Ngọc (Chủ biên), Giáo trình Chính trị học Đại cương, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1999
2 TS Võ Thị Hoa (Chủ nhiệm đề tài), Đề tài khoa học cơ sở Quyền lực chính trị và cầm quyền (Giáo trình nội bộ), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2014.
3 Nguyễn Đăng Dung (Chủ biên), Giáo trình Chính trị học, Nxb Đại học Quốc gia Hà nội.
4 Bộ Giáo dục và Đào tạo, B.s Phạm Ngọc Anh (Chủ biên), Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2016
5 C.Mác và Ph.Ăng-ghen Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 1995
6 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
7 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị Quốc gia sự thật, 2021
8 GS.TS Nguyễn Phú Trọng, “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về Chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.”.