Nhằm nêu lại quan điểm Triết học của chủ nghĩa Mác – Lênin về “Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay ở Việt Nam”.Bên cạnh đó hy vọng làm thay đổi nhận thứ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
=====000=====
TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC
QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VỚI TỰ NHIÊN VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Sinh viên thực hiện: Trương Thị Trúc
Mã SV: 2114710084
Lớp : Anh2, TATM, Khóa 60
Lớp tín chỉ: TRI114 K60.hocghep1 Giảng viên hướng dẫn: TS Trần Huy Quang
Trang 2Hà Nội - 12/2021
Trang 3MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU _2
1, Tính cấp thiết của đề tài. _2
2, Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. 2
3, Đối tượng nghiên cứu. 3
B PHẦN NỘI DUNG 3
I CƠ SỞ LÍ LUẬN 3
1, Khái niệm tự nhiên, xã hội. _31.1 Tự nhiên _31.2 Xã hội _42.Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội. 42.1 Xã hội – Bộ phận đặc thù của tự nhiên. 42.2 Tự nhiên – Nền tảng của xã hội. 52.3 Tác động của xã hội đến tự nhiên. 52.4 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội _72.5 Con người với tự nhiên và xã hội _82.5 Môi trường – vấn đề của chúng ta. 9
II, VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG HIỆN NAY Ở VIỆT NAM 10
1 Môi trường và các nguồn tài nguyên của Việt Nam. 101.1 Tài nguyên đất của Việt Nam. 101.2 Tài nguyên nước của Việt Nam. _101.3 Tài nguyên khoáng sản của Việt Nam. 10.1.4 Môi trường và tài nguyên biển của Việt Nam. _111.5 Tài nguyên rừng và đa dạng sinh học. 11
3 Nguyên nhân _144.Hậu quả 15
5, Biện pháp khắc phục _17
C, PHẦN KẾT _18
D TÀI LIỆU THAM KHẢO _19
Trang 4
A.MỞ ĐẦU
1, Tính cấp thiết của đề tài.
Trong những năm gần đây, các nhà khoa học luôn trong quá trình tìmkiếm sự sống ở trên các hành tinh khác Cùng với đó, NASA đã có kế hoạchđưa con người lên sao hỏa sống thử vì đã tìm thấy nước ở trên sao Hỏa thôngqua các thiết bị hiện đại Vậy một câu hỏi được đặt ra về vấn đề này là “ Tại saocon người luôn cố gắng tìm kiếm sự sống ở hành tinh khác?” Vậy phải chăngcâu trả lời chính là tự nhiên mà chúng ta đang sinh sống đang ngày càng trở nên
xa cách với con người Con người đã nhận thức được rằng mình không thể trúngụ ở tự nhiên này nên đã tìm cách để nền văn minh loài người bằng cách tìmkiếm sự sống ở hành tinh khác
Từ khi mới xuất hiện, con người đã được tạo hóa ban cho tự nhiên, nơicung cấp môi trường sống và những điều kiện cơ bản nhất để tồn tại và pháttriển Qua quá trình tiến hóa, con người dần trở nên hoàn thiện hơn, ngày càngphát triển hơn Điều này mang đến cả những tác động tích cực và tiêu cực cho
tự nhiên Cho đến gần đây, những tác động tiêu cực đã dần trở nên phổ biến.Phải kể đến đó là sự tàn phá môi trường sinh thái của con người Và Việt Nam
là một nước đang trong quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa, đây cũng làvấn đề gây nhức nhối và vô cùng cấp thiết, đáng báo động Và chúng ta cũngcần có những quan niệm đúng đắn để giải quyết tình trạng này trước khi sự việcdiễn ra quá trầm trọng và vượt tầm kiểm soát
Chính vì thế, tác giả quyết định chọn đề tài: Quan hệ giữa xã hội với tựnhiên và vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay
2, Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
Nhằm nêu lại quan điểm Triết học của chủ nghĩa Mác – Lênin về “Quan
hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay ở Việt Nam”.Bên cạnh đó hy vọng làm thay đổi nhận thức xã hội nhằm tạo ta những thay đổitích cực trong hành động của mỗi cá nhân, tạo thuận lợi cho việc bảo vệ môitrường ở Việt Nam
Xem xét những yếu tố tác động đến môi trường, làm rõ mối quan hệ giữa
tự nhiên và xã hội, bàn về tác động qua lại giữa chúng, tìm hiểu về thực trạng,nguyên nhân, hậu quả ô nhiễm môi trường sinh thái ở Việt Nam hiện nay Đồng
Trang 5thời đưa ra những biện pháp nhằm khắc phục, hạn chế tác động xấu với môitrường.
3, Đối tượng nghiên cứu.
Bài tiểu luận tập tìm hiểu tổng quan về tự nhiên, xã hội, mối quan hệ giữa
tự nhiên và xã hội, sự tác động giữa tự nhiên và xã hội với con người Qua đó,vận dụng vào để nghiên cứu vấn đề môi trường ở Việt Nam hiện nay, rút ra bàihọc cho bản thân và đưa ra phương hướng để giải quyết vấn đề
B PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1, Khái niệm tự nhiên, xã hội.
1.1 Tự nhiên
*Tự nhiên theo nghĩa rộng:
Là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan Với nghĩa này thì conngười, xã hội loài người là một bộ phận, hơn nữa là một bộ phận đặc thù của thế
Xét về mặt tiến hoá, con người có nguồn gốc từ tự nhiên, là con đẻ của tựnhiên, là sản phẩm và là sản phẩm cao nhất của quá trình tiến hoá của thế giớivật chất Con người với bộ óc hoàn chỉnh là sản phẩm của thế giới vật chất
* Tự nhiên theo nghĩa hẹp
Gồm toàn bộ thế giới vật chất không kể lĩnh vực xã hội (khi nghiên cứu quan
hệ tự nhiên-xã hội ở đây là tự nhiên theo nghĩa hẹp đặc biệt là môi trường tựnhiên.)
Môi trường tự nhiên gồm:
+ Điều kiện địa lý tự nhiên: đất đai, rừng núi, sông ngòi, khí hậu
+ Của cải tự nhiên: tài nguyên, khoáng sản, lâm sản, thuỷ hải sản
+ Nguồn năng lượng trong tự nhiên: sức gió, sức nước, ánh nắng mặt trời…
Trang 61.2 Xã hội
Xã hội là một hình thái vận động cao nhất của thế giới vật chất Hình tháivận động này lấy mối quan hệ của con người và sự tác động lẫn nhau giữangười với người làm nền tảng
Xã hội biểu hiện tổng số những mối liên hệ và các quan hệ của các cá nhânvới nhau Theo Mác “Xã hội - cho dù nó có hình thức gì đi nữa - là cái gì? Làsản phẩm của sự tác động qua lại giữa con người” Con người là sản phẩm caonhất của tự nhiên, bằng hoạt động của mình con người làm nên lịch sử, làm nên
xã hội Vì vậy, xã hội không thể là cái gì khác mà chính là bộ phận đặc thù đượctách ra một cách hợp qui luật của tự nhiên Xã hội là hình thái tổ chức cao nhấtcủa vật chất trong quá trình vận động tiến hoá lâu dài và phức tạp
2.Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội.
2.1 Xã hội – Bộ phận đặc thù của tự nhiên.
Như đã nói, con người và xã hội loài người là bộ phận của tựnhiên Nguồn gốc của con người chính là tự nhiên Quá trình phát triểncủa tự nhiên đã sản sinh ra sự sống và theo quy luật tiến hóa, trong nhữngđiều kiện nhất định, con người đã xuất hiện từ động vật (Về nguồn gốccác loài – Đác-uyn) Con người sống trong tự nhiên như mọi sinh vậtkhác vì con người chính là sinh vật của tự nhiên Ngay cả bộ óc conngười cũng chính là sản phẩm cao nhất của vật chất Vì vậy, tự nhiênchính là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người
Con người ra đời không chỉ nhờ những quy luật sinh học, từ tựnhiên mà còn nhờ lao động Lao động là một quá trình được tiến hànhgiữa con người với tự nhiên, trong quá trình này, con người khai thác, sửdụng và tối ưu tự nhiên để đáp ứng nhu cầu tồn tại của mình Qua quátrình lao động, con người dần hoàn thiện cả về vật chất và ý thức Đó là
sự hoàn thiện về cấu tạo cơ thể và hình thành ngôn ngữ Chính lao động
và ngôn ngữ đã khiến bộ não con người phát triển vượt bậc so với nhữngđộng vật khác, tâm lý động vật đã chuyển thành tâm lý con người
Trang 7Cùng với đó là sự hình thành các quan hệ giữa người với người,cộng đồng người dần thay đổi, từ mang tính bầy đàn sang một cộng đồngmới khác hẳn về chất, đó là xã hội Xã hội lấy sự tác động lẫn nhau giữangười với người làm nền tảng, “là sự tác động qua lại giữa những conngười”.
Xã hội mang tính đặc thù ở chỗ: nhân tố hoạt động là của conngười có ý thức, hành động có suy nghĩ và theo đuổi những mục đíchnhất định Hoạt động của con người không chỉ tái sản xuất ra chính bảnthân mình mà còn tái sản xuất ra giới tự nhiên
2.2 Tự nhiên – Nền tảng của xã hội.
Xã hội và tự nhiên thống nhất và tương tác với nhau Đây là mối quan hệbiện chứng hai chiều Trước hết, ta xét những tác động của tự nhiên lên xã hộiloài người Tự nhiên vô cùng quan trọng với xã hội Bởi tự nhiên vừa là nguồngốc của sự xuất hiện xã hội vừa là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội
Xã hội được hình thành trong sự tiến hóa của thế giới vật chất Tự nhiên là môitrường tồn tại và phát triển của xã hội vì chính tự nhiên đã cung cấp những điềukiện cần thiết nhất cho sự sống của con người và cũng chỉ có tự nhiên mới cungcấp được những điều kiện cần thiết cho các hoạt động sản xuất xã hội Vì “conngười không thể sáng tạo ra được cái gì nếu không có giới tự nhiên, nếu không
có thế giới hữu hình bên ngoài
Xã hội và con người được hình thành là nhờ quá trình lao động.Trong khi đó, tự nhiên là nguồn cung cấp mọi thứ cần thiết cho sự tồn tạicủa xã hội và cho hoạt động lao động của con người Do đó, tự nhiên cóthể tác động thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất xã hội, có thể thúcđẩy hoặc kìm hãm xã hội phát triển bởi nó là nền tảng của xã hội
2.3 Tác động của xã hội đến tự nhiên.
Tự nhiên và xã hội có mối quan hệ khăng khít Trong sự tác độngqua lại giữa chúng, yếu tố tự nhiên có ảnh hưởng to lớn đến sự tồn tại và
sự phát triển của xã hội, còn yếu tố xã hội ngày càng có vai trò quan trọng
Trang 8đối với việc biến đổi và phát triển của tự nhiên Tự nhiên là điều kiện tiên
quyết đối với sự tồn tại và tiến lên của xã hội, của con người Vai trò này
của tự nhiên không có gì có thể thay thế được và cũng không bao giờ mất
đi, cho dù xã hội có phát triển đến trình độ nào Bởi lẽ, nếu coi xã hội nhưmột cơ thể sống, thì tự nhiên là nguồn cung cấp không khí, nước và thứcăn; còn nếu coi nó như một cỗ máy sản xuất, thì tự nhiên lại là bộ phậnđưa nguyên, nhiên liệu vào Không có không khí, nước và thức ăn thì cơthể sẽ còi cọc, ốm yếu rồi tàn lụi; không có nguyên vật liệu thì cái máycũng chỉ là thứ bỏ đi Ngày nay, với khoa học kỹ thuật và công nghệ hiệnđại, con người đã chế tạo được ra những vật liệu mới vốn không có sẵntrong tự nhiên, nhưng, suy đến cùng, thì những thành phần tạo nên chúngcũng lại đều xuất phát từ tự nhiên Xã hội dù có phát triển đến trình độnào thì cũng vẫn không thể thoát ra ngoài cái vòng tự nhiên, vì mọi hoạtđộng xã hội đều diễn ra trong tự nhiên, lấy tài liệu từ tự nhiên và có đạtkết quả hay không cũng lại phụ thuộc vào tự nhiên ấy Tự nhiên có thể tácđộng thuận lợi hoặc cản trở sản xuất xã hội, ảnh hưởng không nhỏ đếnnăng suất lao động, do đó thúc đẩy hoặc làm chậm nhịp độ phát triển xãhội
Xã hội loài người gắn bó với tự nhiên nhờ có các dòng vật chất, năng lượng và thông tin, nhờ sự kết hợp giữa lao động với thiên nhiên.
Nếu tự nhiên là nguồn cung cấp các tư liệu sinh hoạt và sản xuất cho xãhội, thì xã hội là bộ phận tiêu thụ, biến đổi tự nhiên mạnh mẽ nhất, nhanhchóng nhất so với tất cả những thành phần khác của chu trình sinh học
Xã hội có thể sử dụng tất cả các nguồn vật chất vốn có của sinh quyển: từđộng, thực vật đến vi sinh vật: từ đất, đá, sỏi, cát đến các loại khoáng sản,dầu mỏ, khí đốt; từ những nguồn vật chất có hạn và tái tạo được đếnnhững nguồn vật chất như ánh sáng, không khí, nước v.v Thông qua laođộng của con người trong xã hội, tự nhiên được biến đổi và bị biến đổi
Trang 9Đó chính là sự tác động trở lại của xã hội đối với tự nhiên, và sẽ quyếtđịnh hướng phát triển tiếp theo của tự nhiên
Nhưng, dù có vai trò khác nhau, thì cả hai yếu tố tự nhiên và xã hộiđều cùng nhau hợp thành hệ thống Tự nhiên - xã hội Sự thống nhất của
hệ thống này được xây dựng trên cơ sở cấu trúc liên hoàn chặt chẽ củasinh quyển và được bảo đảm bởi cơ chế hoạt động của chu trình sinh học
- đó là chu trình trao đổi chất, năng lượng và thông tin giữa các hệ thốngvật chất sống với môi trường tồn tại của chúng trong tự nhiên Hoạt độngcủa chu trình này tuân theo những quy luật và những nguyên tắc tổ chứcchung (nguyên tắc tự tổ chức, tự điều chỉnh, tự làm sạch, tự bảo vệ) mà
cả hai yếu tố cùng phải nhất loạt tuân theo thì mới đảm bảo cho một sựphát triển bền vững được
2.4 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội
Có nhiều yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hộitrong đó quan trọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và độ nhận thức,vận dụng quy luật tự nhiên, xã hội vào hoạt động thực tiễn của conngười
Quan hệ xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển của
xã hội: Thông qua các hoạt động của con người, lịch sử tự nhiên và lịch
sử xã hội đã trở nên gắn bó và quy định lẫn nhau Sự gắn bó và quy địnhnày phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội mà tiêu chí để đánh giá
là phương thức sản xuất Sự ra đời của những phương thức sản xuất mớiquyết định sự biến chuyển về chất của xã hội loài người Chính phươngthức sản xuất quy định tính chất của mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội
vì mỗi phương thức sản xuất khác nhau sẽ có những công cụ lao độngkhác nhau để khai thác giới tự nhiên, sẽ có những mục đích tiến hành sảnxuất khác nhau Khi công cụ thay đổi, mục đích sản xuất của mỗi chế độsản xuất thay đổi thì tính chất của mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiêncũng thay đổi theo Ngày nay, khi có khoa học và kĩ thuật phát triển song
Trang 10với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa thì con người coi tự nhiênkhông chỉ là môi trường sống mà còn là đối tượng chiếm đoạt nhằm mụcđích lợi nhuận Khủng hoảng môi trường đã xảy ra ở nhiều nơi và đang
đe dọa sự sống của nhân loại Để tồn tại và phát triển con người phảichung sống hòa bình với thiên nhiên, thay đổi cách đối xử với tự nhiên
mà quan trọng nhất là phải xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa
- nguồn gốc sâu xa của việc phá hoại tự nhiên nhằm tối đa hóa lợi nhuận.Nhiệm vụ này là nhiệm vụ của tất cả mọi người
Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ nhận thức
và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn: Mối quan hệ giữa tự
nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động của con người.Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mối quan hệ giữa tựnhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thứccác quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt động thực tiễn Một nhậnthức tốt đi kèm với những hành động theo quy luật thì con người đã tạo ramột thế giới hài hỏa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài của xã hội Ngượclại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt những cái có sẵn tronggiới tự nhiên thì sự nghèo nàn đi của giới tự nhiên và việc phá vỡ cânbằng hệ thống tự nhiên - xã hội là không tránh khỏi Con người sẽ phảitrả giá và chịu diệt vong Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèmviệc nhận thức quy luật của xã hội và đồng thời vận dụng chúng trongthực tiễn Thời đại ngày nay khoa học kĩ thuật phát triển, nhận thức đãđược nang lên nhiều vấn đề còn lại là phải hành động cho đúng Để tuântheo các quy luật tự nhiên thì việc xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa là conđường duy nhất
2.5 Con người với tự nhiên và xã hội
Con người là hiện thân của sự thống nhất giữa tự nhiên và xã hội:
Con người là sản phẩm của tự nhiên Con người tạo ra xã hội Con ngườivốn tồn tại trong tự nhiên nhưng sau khi tạo ra xã hội thì lại không thể
Trang 11tách rời xã hội Con người sống trong môi trường xã hội, trong mối quan
hệ qua lại giữa người với người với người Vì thế con người mang trongmình bản tính tự nhiên và bản chất xã hội
Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn của con người:
Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạtđộng của con người Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mốiquan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trướchết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt độngthực tiễn Nếu con người nhận thức tốt và hành động theo quy luật thì sẽtạo ra một thế giới hài hỏa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài của xã hội.Ngược lại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt những cái cósẵn trong giới tự nhiên thì sẽ phá hủy tự nhiên và làm phá vỡ cân bằng hệthống tự nhiên - xã hội Con người sẽ phải trả giá và chịu diệt vong Việcnhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của xã hội
và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn
2.5 Môi trường – vấn đề của chúng ta.
Môi trường là toàn bộ những điều kiện mà trong đó con người sinh sống.Khái niệm môi trường bao hàm cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội
Ở đây, ta chỉ đề cập đến môi trường tự nhiên hay còn gọi chung là môi trườngsinh thái Môi trường sinh thái không chỉ là điều kiện sinh sống của con người,
nó cũng là điều kiện thường xuyên và tất yếu đối với sự tồn tại và phát triểncủa xã hội song vai trò của nó ở những giai đoạn lịch sử khác nhau được thểhiện một cách khác nhau
Ở trình độ mông muội, khi con người chỉ biết chủ yếu săn bắn, hái lượmnhững sản phẩm có sẵn trong tự nhiên thì hầu như con người bị giới tự nhiênhoàn toàn thống trị Cuộc sống của xã hội phụ thuộc chủ yếu vào môi trường
tự nhiên