Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã khẳng định:“Giai cấp công nhân nước ta có sứ mệnh lịch sử to lớn: Là giai cấp lãnh đạo cáchmạng thông qua đội tiền pho
Trang 1Giảng viên hướng dẫn: ThS.Đă 1ng Ki@u DiBm
Trang 2MỤC LỤC
I PHẦN MỞ ĐẦU ……… 3
1 Tính cấp thiết của đề tài 32.Nhiệm vụ đề tài 5
II PHẦN NỘI DUNG
Chương 1 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
1.1 Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin v@ giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân 5
1.1.1.Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân 51.1.2 Nội dung và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 71.1.3 Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân 9
1.2 Giai cấp công nhân và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay.
1.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay 121.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay14
Chương 2 Vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiên đại hóa đất nước
2.1 Khái niệm, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam………16
2.1.1 Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam……… ….… 162.1.2.Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam ……….…19
2.2 Thực trạng vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước……… …… 20
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đ@ tài.
Trên cơ sỡ nhận thức đầy đù sâu sắc quan niệm hiện đại, vị trí, tầm quan trọng củanhiệm vụ trung tâm đầy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của thời kỳ phát triển mớicủa nước ta từ 2020 đến 2045 Trong phần :” Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta “,cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội viết: Từ nayđến giữa thế kỉ XXI, toàn Đảng toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xây dựng nước ta trởthành một nước công nghiệp hiện đại hóa, theo đinh hướng XHCN
Để thực hiện thành công các mục tiêu trên, toàn đảng toàn dân ta phải nêu cao tinhthần cách mạng tiến công, ý thức tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng và trí tuệ,tận dụng thời cơ vượt qua thử thách, vượt qua thách thức, quán triệt và thực hiện tốtcác phương hướng cơ bản sau đây: Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nướcgắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vê w tài nguyên, môi trường Đảng ta xác định mộttrong tám phương hướng cơ bản từ 2011 đến 2050, thx đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa phải là phương hướng cơ bản quan trọng thứ nhất Bởi vx, xã hội chủnghĩa mà dân ta xây dựng có một đặc trưng rất quan trọng là: Có nền kinh tế phát triểncao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hê w sản xuất tiến bô w phù hợp
Đầu thế kỷ XX, giai cấp công nhân Việt Nam ra đời, ngày càng lớn mạnh và khôngngừng trưởng thành, có vai trò quyết định trong tiến trxnh cách mạng nước ta Hiệnnay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp công nhân đang cùng dân tộc tiến bước trong
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế Do đó, việc làm
rõ vai trò, đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay là rất cần thiết, gópphần txm ra các giải pháp xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh
Từ khi giành được chính quyền đến nay, giai cấp công nhân nước ta đã có nhữngbiến đổi rất to lớn, từ người làm thuê cho tư bản, đế quốc trở thành người làm chủ đấtnước Giai cấp công nhân phát triển mạnh mẽ về số lượng, cơ cấu, trxnh độ, tay nghề,bản lĩnh chính trị,… thể hiện và khẳng định vị thế của người chủ đất nước, đóng góp
to lớn vào công cuộc đổi mới, xây dựng CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc ViệtNam XHCN Hội nghị Trung ương 6 khóa X về Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân
Trang 4Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã khẳng định:
“Giai cấp công nhân nước ta có sứ mệnh lịch sử to lớn: Là giai cấp lãnh đạo cáchmạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện chophương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
vx mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; lực lượngnòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thứcdưới sự lãnh đạo của Đảng”
Hiện nay trong thời kỳ mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc
tế, tham gia vào toàn cầu hóa, Cách mạng công nghiệp 4.0, vai trò của giai cấp côngnhân Việt Nam tiếp tục được thể hiện ở những điểm chủ yếu sau:
Một là, giai cấp công nhân nước ta là lực lượng đặc biệt quan trọng duy trx và pháttriển hoạt động sản xuất, tạo ra khối lượng lớn sản phẩm công nghiệp, đóng góp chủyếu vào ngân sách Nhà nước, góp phần quan trọng tạo nên thành tựu to lớn và có ýnghĩa lịch sử trong 35 năm đổi mới
Hai là, giai cấp công nhân nước ta đã và đang phát huy hiệu quả vai trò là giai cấplãnh đạo cách mạng
Ba là, giai cấp công nhân nước ta đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến.Bốn là, giai cấp công nhân nước ta luôn tiên phong trong sự nghiệp xây dựngCNXH, là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vxmục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Năm là, giai cấp công nhân nước ta “là lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấpcông nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng”(5).Sáu là, giai cấp công nhân nước ta là cơ sở chính trị - xã hội rộng lớn, trực tiếp củaĐảng Cộng sản Việt Nam, tham gia hiệu quả vào công tác xây dựng Đảng
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa
xã hội khoa học Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong
Trang 5Làm rõ khái niệm, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
Làm rõ thực trạng vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong công cuộc đổimới đất nước
Đưa ra những đề xuất giải pháp phát huy vai trò của giai cấp công nhân Việt Namtrong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước
Rút ra kết luận
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
1.1 Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin v@ giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân.
1.1.1.Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân
Thứ 1, khái niệm giai cấp công nhân
Để hiểu rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết ta cần lam rõ kháiniệm giai cấp công nhân Chính C.Mác và Ph.Ăngghen đã sử dụng nhiều thuật ngữkhác nhau để chỉ giai cấp công nhân như giai cấp vô sản; giai cấp vô sản hiện đại; giaicấp công nhân hiện đại; giai cấp công nhân hiện đại công nghiệp… Đó là những cụm
từ đồng nghĩa để chỉ giai cấp công nhân – con đẻ của nền hiện đại công nghiệp tư bảnchủ nghĩa, giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuấthiện đại Ngoài ra các ông còn sử dụng nhiều thuật ngữ có nội dung hẹp hơn để chỉ racác loại công nhân trong các ngành sản xuất khác nhau, trong những giai đoạn pháttriển khác nhau của công nghiệp: công nhân khoáng sản, công nhân công trường thủcông, công nhân công xưởng, công nhân công nghiệp…
Dù khái niệm giai cấp công nhân có nhiều tên gọi khác nhau thế nào đi nữa thxtheo C.Mác và Ph.Ăngghen vẫn chỉ mang hai thuộc tính cơ bản :
- Về phương diện kinh tế - xã hội:
Trang 6Là sản phẩm và là chủ thể của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp công nhân lànhững người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tínhchất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao
C.Mác và Ph.Ăngghen đã nêu: “… các giai cấp khác đều suy tàn và suy vong cùngvới sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thânnền đại công nghiệp “ và “công nhân cũng là một phát minh của thời đại mới, giốngnhư máy móc vậy”…”công nhân Anh là đứa con đầu lòng của nền công nghiệp hiệnđại”
- Về phương diện chính trị xã hội:
Trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, đó là những người không có tư liệu sảnxuất, họ phải bán sức lao động cho những nhà tư bản và bị chủ tư bản bóc lột giá trịthặng dư.Thuộc tính thứ hai này nói lên một trong những đặc trưng cơ bản của giaicấp công nhân dưới chế độ tư bản chủ nghĩa nên C.Mác và Ph.Ăngghen còn gọi giaicấp công nhân là giai cấp vô sản
Ngày nay với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, bộ mặt của giai cấp công nhânhiện đại có nhiều thay đổi khác trước cơ cấu ngành nghề của giai cấp công nhân đã cónhững thay đổi to lớn: bên cạnh công nhân của nền công nghiệp cơ khí đã xuất hiệncông nhân của nền công nghiệp tự động hóa, với việc áp dụng phổ biến công nghệthông tin và sản xuất Song, dù cho trxnh độ kỹ thuật có thay đổi như thế nào đi nữa thxxét trên tiêu chí kinh tế - xã hội, giai cấp công nhân vẫn tồn tại như là một giai cấp đặcthù
Căn cứ vào hai thuộc tính cơ bản của giai cấp công nhân như đã nói trên, chúng ta
có thể nói những người lao động trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ côngnghiệp là công nhân Còn những người làm công ăn lương phục vụ cho những ngànhkhác như y tế, giáo dục, văn hóa, dịch vụ (không liên quan trực tiếp đến sản xuất côngnghiệ)… là những người lao động nói chung, đang được thu hút vào tố chức đoànnghề nghiệp, nhưng không phải là công nhân Sau khi cách mạng vô sản thành công,giai cấp công nhân trở thành giai cấp cầm quyền, không còn ở địa vị giai cấp bị bóc lộtnữa, mà nó đã trở thành giai cấp thống trị, giai cấp lãnh đạo cuộc đấu tranh cải tạo xã
Trang 7sản xuất cơ bản đã được công hữu hóa Trong thời kx quá độ lên chủ nghĩa xã hội, giaicấp công nhân có đặc trưng chủ yếu bằng thuộc tính thứ nhất; còn thuộc tính thứ hainếu xét đến toàn bộ giai cấp, thx giai cấp công nhân đã là những người làm chủ, trongnhững điều kiện tồn tại nhiểu thành phần kinh tế, thx còn có bộ phận công nhân làmthuê trong các doanh nghiệp tư nhân Những người này về danh nghĩa làm chủ cùngtoàn bộ giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhưng xét về mặt cá nhân, họ vẫm làngười làm công ăn lương và với mức độ nhất định, họ vẫn bị những chủ sỡ hữu tưnhân bóc lột về giá trị thặng dư.
Thứ 2, đặc điểm của giai cấp công nhân
Nghiên cứu giai cấp công nhân (giai cấp vô sản) từ phương diện kinh tế - xã hội
và chính trị - xã hội trong chủ nghĩa tư bản, C.Mác và Ph.Ăngghen đã không nhữngđưa lại quan niệm khoa học về giai cấp công nhân mà còn làm sáng tỏ những đặc điểmquan trọng của nó với tư cách là một giai cấp cách mạng có sứ mệnh lịch sử thế giới
Có thê khái quát những đặc điểm chủ yếu của giai cấp công nhân bao gồm:
+ Đặc điểm nổi bật của giai cấp công nhân là lao động bằng phương thức côngnghiệp với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quátrxnh lao động mang tính chất xã hội hóa
+ Giai cấp công nhân là sản phẩm của bản thân nền hiện đại công nghiệp, là chủthể của quá trxnh sản xuấ vật chất hiện đại Do đó, giai cấp công nhân là đại biểu cholực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất tiên tiến, quyết định sự tồn tại
và phát triển của xã hội hiện đại
+ Nền sản xuất hiện đại công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến đã rènluyện cho gia cấp công nhân những phẩm chất đặc biệt về tính tổ chức, kỷ luật laođộng, tinh thần hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp Đó là một gia cấp cách mạng
Trang 8Lịch sử phát triển của thế giới chính là lịch sử phát triển của các hxnh thái kinh
tế xã hội từ thấp đến cao Trong xã hội có giai cấp, để giải quyết tranh chấp mâu thuẫnlực lượng sản xuất đến trxnh độ xã hội hóa cao với quan hệ sản xuất cũ, giữa giai cấpthống trị với giai cấp bị trị phải phát triển từ hxnh thái kinh tế xã hội thấp đến cao.Giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để, có khả năng tổ chức
và lãnh đạo toàn thể nhân dân lao động tiến hành cuộc cải biến cách mạng từ hxnh tháikinh tế xã hội tư bản sang hxnh thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa, giải phóng nhânloại khỏi áp bức bất công và mọi hxnh thức bóc lột Hay nói cách khác, nội dung tổngquát sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân : xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏchế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toànthể nhân loại khỏi sự áp bức bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội công sản vănminh Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được biểu hiện cụ thể như sau:
- Trong lĩnh vực kinh tế
Là nhân tố hàng đầu của lực lượng sản xuất xã hội hóa cao, giai cấp công nhâncũng là đại biểu cho quan hệ sản xuất mới, sản xuất ra của cải vật chất ngày càngnhiều đáp ứng nhu cầu ngày càng nhiều và càng tăng của con người và xã hội Bằngcách đó, giai cấp công nhân tạo ra tiền đề vật chất – kỹ thuật cho sự ra đời của xã hộimới
Giai cấp công nhân tiến hành xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, xâydựng chế độ công hữu tư liệu sản xuất, nâng cao năng suất lao động thỏa mãn từngbước nhu cầu phát triển của nhân dân Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân tronglĩnh vực này chỉ rõ mục tiêu cuối cùng của giai cấp công nhân, thỏa mãn nhu cầu ngàycang đầy đủ hơn: làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu
- Trong lĩnh vực chính trị- xã hội
Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản,tiến hành cách mạng thông trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp thống trị, xóa bỏchế độ bóc lột, áp bức, giành quyề lực về tay giai cấp công nhân và nhân đân lao động.Thiết lập nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân, xây dựng nền dân chủ
Trang 9xã hội chủ nghĩa, thực hiện quyền lực của nhân dân, quyền dân chủ và làm chủ xã hộicủa tuyệt đại đa số nhân dân lao động.
Giai cấp công nhân và nhân dân lao động sử dụng nhà nước của mxnh, do đó làm chủnhư một công cụ có hiệu lực để cải tạo xã hội cũ và tổ chức xây dựng xã hội mới, pháttriển kinh tế và văn hóa, xây dựng nền chính trị dân chủ- pháp quyền, quản trị kinh tế -
xã hội và tổ chức xã hội phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân lao động, thực hiêndân chủ, công bằng, bxnh đẳng và tiến bộ xã hội, theo lý tưởng và mục tiêu của chủnghĩa xã hội
- Nội dung văn hóa, tư tưởng
Thực hiện sư mệnh lịch sử của mxnh, giai cấp công nhân trong tiến trxnh cách mạngcải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng cần phải tậptrung xây dựng hệ giá trị mới: lao động; công bằng; dân chủ; bxnh đẳng và tự do.Giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cảitạo cái lỗi thời, lạc hậu, xây dưng giá trị mới, tiến bộ trong lĩnh vực ý thức tư tưởng,trong tâm trí, lối sống và trong đời sống tinh thần xã hội Xây dựng và củng cố kiếnthức hệ tiên tiến của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác- leenin, đấu tranh đểkhắc phục ý thức hệ tư sản và các tàn dư còn sót lại của hệ tư tưởng cũ Phát triển vănhóa, xây dựng cong người mới xã hội chủ nghĩa, đạo đức và lối sống mới xã hội chủnghĩa là một trong những nội dung căn bản mà cách mạng xã hội chủ nghĩa trên lĩnhvực văn hóa tư tưởng đặt ra đối với sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện đại
1.1.3 Những đi@u kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Luận thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đã được C.Mác vàPh.Ăngghen trxnh bày sâu sắc trong tuyên ngôn của Đảng Cộng sản Trong tác phẩmnày các ông đã chỉ rõ điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân
Thứ nhất, do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân
Giai cấp công nhân là con đẻ, là sản phẩm của nền đại công nghiệp có tính xã hội hóangày càng cao, là chủ thể của quá trxnh sản xuất vật chất hiện đại Vx thế giai cấp công
Trang 10nhân đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại Dolao động bằng phương thức công nghiệp ngày cang hiện đại, giai cấp công nhân làngười sản xuất ra của cải vật chất chủ yếu cho xã hội, làm giàu cho xã hôi, có vai tròquyết định sự phát triển của xã hội hiện đại.
Giai cấp công nhân trở thành đại biểu cho sự tiến hóa tất yếu của lịch sử, là lực lượngduy nhất có đủ điều kiện để tổ chức và lãnh đạo xã hội, xây dựng và phát triển lựclượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, tạo nền tảng vững chắc để xâydựng chủ nghĩa xã hội với tư cách là một chế độ xã hội kiểu mới, không còn chế độ ápbức , bóc lột người
Thứ hai, do địa vị chính trị xã hội của giai cấp công nhân quy định
Là giai cấp sản xuất ra của cải vật chất chủ yếu cho xã hội, nhưng trong chủ nghĩa tưbản họ lại là những người không có tư liệu sản xuất chủ yếu, phải bán sức lao động đểkiếm sống, bị bóc lột nặng nề, lợi ích cơ bản của họ đối lập trực tiếp với lợi ích cơ bảncủa giai cấp tư sản và thống nhất với lợi ích cơ bản của đa số nhân dân lao đông
Là con đẻ của nền sản xuất đai công nghiệp, giai cấp công nhân có được những phẩmchất của một giai cấp tiên tiến, giai cấp cách mạng: tính tổ chức kỉ luật, tự giác và đoànkết trong cuộc đấu tranh tự giải phóng mxnh và giải phóng xã hội
Tóm lại, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân sỡ dĩ được thưc hiện bởi giaicấp công nhân, vx nó là một giai cấp cách mạng, đại biểu cho lực lượng sản xuất hiệnđại, cho phương thức sản xuất tiên tiến thay thế phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa,xác lập phương thức sản xuất cống sản chủ nghĩa, hxnh thái kinh tế - xã hội cộngsản chủ nghĩa Giai cấp công nhân là giai cấp đại biếu cho tương lai, cho xu thế đi lêncảu tiến trxnh phát triển lịch sử Đây là đặc tính quan trọng, quyết đinh bản chất cáchmạng của giai cấp công nhân Hoàn toàn không phải vx nghèo khổ mà giai cấp côngnhân là một giai cấp cách mạng Txnh trạng nghèo khổ của giai cấp công nhân dướichủ nghĩa tư bản là hậu quả của sự bóc lột, áp bức mà giai cấp tư sản và chủ nghĩa tưbản tạo ra đối với công nhân Dó là trạng thái mà cách mạng sẽ xóa bỏ để giải phónggiai cấp công nhân và giai cấp xã hội
Trang 11Chủ nghĩa Mác – lê nin chỉ ra những điều kiện thuộc về nhân tố chủ quan đểgiai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mxnh Đó là :
Sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân về cả số lượng và chất lượng.Thông qua sự phát triển này có thể thấy sự lớn mạnh của giai cấp công nhân cùng vớiquy mô phát triển của nền sản xuất vật chất hiện đại trên nền tảng công nghiệp, của kỹthuật công nghệ
Sự phát triển về số lượng phải gắn liền với sự phát triển về chất lượng của giaicấp công nhân hiện đại, đảm bảo cho giai cấp công nhân thực hiện được sứ mệnh lịch
sử của mxnh Là giai cấp đại diện tiêu biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, chấtlượng giai cấp công nhân còn phải thể hiện ở năng lực và trxnh độ làm chủ khoa học kỹthuật và công nghệ hiện đại, nhất là trong điều kiện hiện nay
Để phát triển giai cấp công nhân về cả số lượng và chất lượng, theo chủ nghĩaMác - lê nin phải đặc biệt chú ý đến hai biện pháp cơ bản: 1) Phát triển công nghiệp –
“tiền đề thực tiễn tuyệt đối cần thiết” và 2) Sự trưởng thành của đảng cộng sản – hạtnhân chính trị quan trọng của giai cấp công nhân Chỉ với sự phát triển về cả số lượng
và chất lượng, đặc biệt về chất lượng, giai cấp công nhân mới có thể thực hiện được sứmệnh lịch sử của mxnh
- Đảng cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thựchiện sứ mệnh thắng lợi của mxnh Đảng Cộng sản – đội tiên phong của giai cấp côngnhân ra đời và đảm nhận vai trò lãnh đạo cuộc cách mạng là dấu hiệu về sự trưởngthành vượt bậc của giai cấp công nhân với tư cách là giai cấp cách mạng
Ngoài hai điều kiện thuộc về nhân tố chủ quan nên trên chủ nghĩa Mác – Lênin còn chỉ rõ, để thực hiện cuộc cách mạng lich sử của giai cấp công nhân đi tới thắnglợi, phải có sự liên minh giai cấp giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân vàtầng lớp lao động khác do giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong của nó là ĐảngCộng sản lãnh đạo
Đây cũng là một điều kiện quan trọng không thể thiếu để thực hiện sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân
Trang 121.2 Giai cấp công nhân và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay:
1.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay:
So với giai cấp công nhân truyền thống ở thế kỉ XIX thx giai cấp công nhân hiệnnay vừa có những điểm tương đồng vừa có những điểm khác biệt, có những biến đổimới trong điều kiện lịch sử mới Cần phải làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt
đó theo quan điểm lịch sử - cụ thể của chủ nghĩa Mác – Lênin để một mặt khẳng địnhnhững giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin, mặt khác, cần có những bổ sung, phát triểnnhận thức mới về việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay
Thứ nhất Về những điểm tương đối ổn định so với thế kỷ XIX
Giai cấp công nhân hiện nay vẫn đang là lực lượng sản xuất hàng đầu của xãhội hiện đại Họ là chủ thể của quá trxnh sản xuất công nghiệp hiện đại mang tính xãhội hóa ngày càng cao Ở các nước phát triển, có một tỷ lệ thuận giữa sự phát triển củagiai cấp công nhân với sự phát triển kinh tế Lực lượng lao động bằng phương thứccông nghiệp chiếm tỷ lệ cao ở mức tuyệt đối ở những nước có trxnh độ phát triển cao
về kinh tế, đó là những nước công nghiệp phát triển (như các nước thuộc nhóm G7).Cũng vx thế, đa số các nước đang phát triển hiện nay đều thực hiện chiến lược côngnghiệp hóa nhằm đẩy mạnh tốc độ, chất lượng và quy mô phát triển Công nghiệp hóavẫn là cơ sở khách quan để giai cấp công nhân hiện đại phát triển mạnh mẽ cả về sốlượng và chất lượng
Cũng giống như thế kỷ XIX, ở các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay, công nhânvẫn bị giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản bóc lột giá trị thặng dư Quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa sản sinh ra txnh trạng bóc lộtnày vẫn tồn tại Thực tế đó cho thấy, xung đột về lợi ích cơ bản giữa giai cấp tư sản vàgiai cấp công nhân (giữa tư bản và lao động) vẫn tồn tại, vẫn là nguyên nhân cơ bản,sâu xa của đấu tranh giai cấp trong xã hội hiện đại ngày nay
Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫn luôn là lực lượng đi đầutrong các cuộc đấu tranh vx hòa bxnh, hợp tác và phát triển, vx dân sinh, dân chủ, tiến
bộ xã hội và chủ nghĩa xã hội
Trang 13Từ những điểm tương đồng đó của công nhân hiện đại so với công nhân thế kỷ
XIX, có thể khẳng định: Lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong chủ
nghĩa Mác – Lênin vẫn mang giá trị khoa học và cách mạng, vẫn có ý nghĩa thực tiễn
to lớn, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của giai cấp công nhân, phong trào công nhân và quần chúng lao động, chống chủ nghĩa tư bản và lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa trong sự phát triển của thế giới ngày nay.
Thứ hai Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân hiện đại
- Xu hướng “trí tuệ hóa” tăng nhanh
Gắn liền với cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, với sự phát triển kinh
tế tri thức, công nhân hiện đại có xu hướng trí tuệ hóa Tri thức hóa và trí thức hóacông nhân là hai mặt của cùng một quá trxnh, của xu hướng trí tuệ hóa đối với côngnhân và giai cấp công nhân Trên thực tế đã có thêm nhiều khái niệm mới để chỉ côngnhân theo xu hướng này Đó là “công nhân tri thức”, “công nhân trí thức”, “công nhân
áo trắng”, lao động trxnh độ cao Nền sản xuất và dịch vụ hiện đại đòi hỏi người laođộng phải có hiểu biết sâu rộng tri thức và kỹ năng nghề nghiệp
Ngày nay, công nhân được đào tạo chuẩn mực và thường xuyên được đào tạolại, đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ trong nền sản xuất Hao phí laođộng hiện đại chủ yếu là hao phí về trí lực chứ không còn thuần túy là hao phí sức lực
cơ bắp Cùng với nhu cầu về vật chất, nhu cầu về tinh thần và văn hóa tinh thần củacông nhân ngày càng tăng, phong phú đa dạng hơn và đòi hỏi chất lượng hưởng thụtinh thần cao hơn
- Xu hướng “trung lưu hóa” gia tăng
Trong bối cảnh toàn cầu hóa chủ nghĩa tư bản đã có một số điều chỉnh nhất định
về phương thức quản lý, các biện pháp điều hòa mâu thuẫn xã hội Điều này đang tácđộng hai mặt vào giai cấp công nhân Một bộ phân công nhân đã tham gia vào sở hữumột lượng tư liệu sản xuất của xã hội thông qua chế độ cổ phần hóa Về mặt hxnh thức,
họ không còn là “vô sản” nữa và có thể được “trung lưu hóa” về mức sống, nhưng vềthực chất, ở các nước tư bản, do không chiếm được tỷ lệ sở hữu cao nên quá trxnh sảnxuất và phân chia lợi nhuận vẫn bị phụ thuộc vào những cổ đông lớn Việc làm và lao
Trang 14động vẫn là nhân tố quyết định mức thu nhập, đời sống của công nhân hiện đại Quyềnđịnh đoạt quá trxnh sản xuất, quyền quyết định cơ chế phân phối lợi nhuận vẫn thuộc
về giai cấp tư sản
Cần hiểu rằng, khi sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất vẫn tồntại thx những thành quả của khoa học và công nghệ, trxnh độ kinh tế tri thức và nhữngđiều chỉnh về thể chế quản lý kinh tế và xã hội… trước tiên vẫn là công cụ để bóc lộtgiá trị thặng dư Giai cấp công nhân vẫn bị bóc lột nặng nề bởi các chủ thể mới trongtoàn cầu hóa như các tập đoàn xuyên quốc gia, nhà nước của các nước tư bản pháttriển…
- Là giai cấp giữ vai trò lãnh đạo, Đảng Cộng sản – đội tiên phong của giai cấpcông nhân, giữ vai trò cầm quyền trong quá trxnh xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một sốquốc gia xã hội chủ nghĩa
Từ khi nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên ra đời – nhà nước Xô – viết, giai cấpcông nhân và đội tiền phong của mxnh đã trở thành giai cấp lãnh đạo giành chínhquyền và xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ở các quốc gia đi lên chủ nghĩa xã hội:
ở Liên Xô và Đông Âu trước đây và các nước xã hội chủ nghĩa hiện nay (Việt Nam,Trung Quốc,…)
Trong bối cảnh mới của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và cách mạng côngnghiệp thế hệ mới (4.0), công nhân hiện đại cũng tang nhanh về số lượng, thay đổi lớn
về cơ cấu trong nền sản xuất hiện đại Cơ cấu xã hội, cơ cấu nghề nghiệp, cơ cấu thunhập giữa các bộ phận công nhân rất khác nhau trên phạm vi toàn cầu cũng như trongmỗi quốc gia
1.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay: 1.2.2.1 Nội dung kinh tế
Thông qua vai trò của giai cấp công nhân trong quá trxnh sản xuất với côngnghệ hiện đại, năng suất, chất lượng cao, đảm bảo cho phát triển bền vững, sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân đối với sự phát triển xã hội ngày nay càng thể hiện rõ,bởi sự phát triển sản xuất của chủ nghĩa tư bản trong thế giới ngày nay với sự tham gia
Trang 15chính là nhân tố kinh tế - xã hội thúc đẩy sự chín muồi các tiền đề của chủ nghĩa xã hộitrong lòng chủ nghĩa tư bản Đó lại là điều kiện để phát huy vai trò chủ thể của giai cấpcông nhân trong cuộc đấu tranh vx dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội và chủ nghĩa xãhội.
Mặt khác, mâu thuẫn lợi ích cơ bản giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sảncũng ngày càng sâu sắc ở từng quốc gia và trên phạm vi toàn cầu Toàn cầu hóa hiệnnay vẫn mang đậm tính chất tư bản chủ nghĩa với những bất công và bất bxnh đẳng xãhội lại thúc đẩy cuốc đấu tranh chống chế độ bóc lột giá trị thặng dư trên phạm vi thếgiới, phấn đấu cho việc xác lập một trật tự xã hội mới công bằng và bxnh đẳng, đó làtừng bước thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong kinh tế - xã hội
1.2.2.2 Nội dung chính trị - xã hội:
Ở các nước tư bản chủ nghĩa, mục tiêu đấu tranh trực tiếp của giai cấp côngnhân và lao động là chống bất công và bất bxnh đẳng xã hội, Mục tiêu lâu dài là giànhchính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, được nêu rõ trong Cươnglĩnh chính trị của các Đảng Cộng sản đã trở thành Đảng cầm quyền, nội dung chính trị
- xã hội của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân là lãnh đạo thành công sự nghiệp đổimới, giải quyết thành công các nhiệm vụ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội,đặc biệt là xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch vững mạnh, thực hiện thành công sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững
1.2.2.3 Nội dung văn hóa, tư tưởng:
Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong điều kiện thế giới ngàynay trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng trước hết là cuộc đấu tranh ý thức hệ Đó là cuộcđấu tranh giữa chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa tư bản Cuộc đấu tranh này đang diễn raphức tạp và quyết liệt, nhất là trong nền kinh tế thị trường phát triển với những độngmặt trái của nó Mặt khác, khi hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới tan rã, phong tràocách mạng thế giới đang phải vượt qua những thoái trào tạm thời thx niềm tin vào lýtưởng xã hội chủ nghĩa cũng đứng trước những thử thách càng làm cho cuộc đấu tranh
tư tưởng lý luận giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội trở nên phức tạp và gay gắthơn