MÔN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu và BIÊN SOẠN LỊCH sử địa PHƯƠNG, LỊCH sử NGÀNH NGHỀ hồi ký NHÀNH LIỄU MONG MANH

Với tôi đại dịch Covid-19 đã cướp đi của tôi rất nhiều thứ, đó là cả một năm dài chàng sinh viên như tôi phải ở nhà để học trực tuyến, là cả một năm dài tôi bỏ lỡ những chuyến đi của tha

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

M ục lục

CHƯƠNG I: Thuở thơ ấu cơ cực 2

CHƯƠNG III: Định mệnh tình yêu và sự ra đời

“thiên thần” của mẹ 7 CHƯƠNG IV: Cuộc sống xa con 9 CHƯƠNG V: Cuộc sống sau ngày sum họp 11 CHƯƠNG VI: Đứa con thứ hai và những thử

Chương VII: Những ngày cuối cùng của cuộc

đời 18 CHƯƠNG VIII: Yên giấc ngàn thu 21 CHƯƠNG XIX: Cảm nghĩ về mẹ 24

L ỜI NÓI ĐẦU

cái đại dịch gây cho thành phố nơi tôi đang sống những chuỗi ngày sống trong sự khó khăn trăm bề Với tôi đại dịch Covid-19 đã cướp đi của tôi rất nhiều thứ, đó

là cả một năm dài chàng sinh viên như tôi phải ở nhà để học trực tuyến, là cả một năm dài tôi bỏ lỡ những chuyến đi của thanh xuân, những chuyến đi khám phá

cũng nhờ đại dịch mà tôi có những khoảng thời gian thật sự quý báu bên những người thân yêu của mình Những lúc như vậy niềm vui lớn nhất của tôi là nằm

là đứa bé đến lớn mẹ đã kể chuyện về cuộc đời mình cho tôi nghe không biết bao nhiều lần nhưng đối với tôi lần nào nghe cũng muốn nghe Cứ như thế mỗi lần mùa mưa đến, mẹ lại ôm tôi vào lòng kể cho tôi nghe câu chuyện của mẹ, những dòng nước mắt của mẹ lúc nào cũng rơi khi kể, những dòng nước mắt cứ như thế

nằm bên, chẳng còn được nghe mẹ kể về cuộc đời đầy những gian truân những cũng thật nhiều những kỷ niệm

dành cho tôi khi ngồi dưới những cơn mưa, những giọt nước mắt nhớ thương về người mẹ đã đi cùng tôi suốt một phần ba cuộc đời mình Người mẹ đã nuôi dưỡng cả thể xác và tâm hồn của tôi, giáo dục tôi trở thành người tốt cho đất

nước này, người đã cùng tôi trải qua tuổi thơ thật êm đềm và hạnh phúc Mẹ chính là tuổi thơ của tôi, hình ảnh mẹ sẽ không bao giờ phai nhòa trong trái tim

đắng cay, bất hạnh, hạnh phúc, khổ đau, nước mắt và có cả những nụ cười Cũng

viết hồi ký, tôi chẳng cần suy nghĩ nhiều mà quyết định viết ngay về cuộc đời

nhiêu sương gió, đi qua bao nhiêu thăng trầm Tôi hi vọng qua hồi ký này về bà

vời qua đây tôi cũng muốn gửi gắm những cảm xúc những nỗi niềm yêu thương

mẹ kính yêu của tôi, một “nhành liễu mong manh” nhưng đầy nghị lực, mạnh mẽ

và bao dung

CHƯƠNG I: Thuở thơ ấu cơ cực

ngoại, bà ngoại vui mừng chào đón mẹ tôi và hàng xóm cũng vậy Xóm nghèo

cũng nhờ vào việc này, nói đúng ra là một sự mai mốt và cũng là nhân duyên khá lớn Ông ngoại tôi có một người em họ lấy vợ ở làng dưới, sau khi kết hôn thì

người em gái ruột và người đó không ai khác chính là bà ngoại của tôi sau này Vậy nên khi ông chú tôi sinh con thì việc xưng hô giữa mẹ tôi và con của ông chú cũng khó khăn Chả biết nên gọi là chi hay là em nữa, nếu theo họ nội thì mẹ

cháu đời sau bọn tôi nhiều khi cũng gọi nhau loạn xạ cả lên vì hai cuộc hôn nhân chồng chéo này Cơ mà mẹ tôi nhận làm em vì bà ngoại và bà gì (thím) là chị em

đời vì bạo bệnh để lại 4 anh em của mẹ Mẹ tôi là con thứ hai vì trên mẹ có một người bác lớn, dưới mẹ là dì hai và dì út Lúc bà ngoại qua đời thì dì út mới có

một dì hai mới Cuộc đời của đóa hoa xinh nhiều thăng trầm của mẹ tôi bắt đầu

tôi học khá lắm, bà vẽ đẹp, múa khéo làm thơ rất hay, suốt những năm đi học năm nào bà cũng trong đội thiếu nhi của trường và của xã đi tập nghi thức đội và giao lưu văn nghệ Mặc dù vẫn hay bị bạn bè trêu là không có mẹ nhưng bà vẫn

có năng khiếu đến đâu thì việc gia cảnh khó khăn cũng là một thứ rào cản vô

chưa đóng học phí lớp bốn, đồ dung học tập thì chẳng có, quãng đường đi học xa

mù mịt Cả làng có duy nhất một trường cấp hai vậy nên nếu học sinh không đủ điều kiện đi học thì đều phải nghỉ học để chừa chỗ cho người khác Những năm trước khi đổi mới thì nền kinh tế Việt Nam suy thoái trầm trọng, hợp tác xã

trải Nhà được vài sào ruộng thì chẳng đủ ăn, được cấp cho đôi trâu thì cũng

nhường cho hai dì đến nỗi đôi dép mẹ được tặng cũng cho dì luôn Cảnh nghèo đến như vậy thì quả thật mẹ tôi chẳng thể nào học được nữa Hồi đó quả thật do hoàn cảnh khó khăn chứ nếu mà học tiếp thì mẹ tôi đã sướng biết bao nhiêu, các

được đi học thì biết đâu mẹ đã là giáo viên rồi cũng nên vì mẹ tôi giỏi vậy cơ mà

Cơ mà nếu như thế thì mẹ tôi đã không gặp được bố tôi và bây giờ tôi chẳng có mặt trên đời này Cuộc sống giống như một cuốn sách viết còn thiếu vậy chỉ chờ chúng ta điền vào những vị trí còn trống mà thôi và bố tôi chính là định mệnh và

CHƯƠNG II: Người con gái đôi mươi xinh đẹp và nết na

đùa, bà được con trai làng để ý quá trời Biết bao lần mẹ tôi được gửi thư tình,

đến đâu là cũng vài chàng trai mất hồn Bấy giờ nhìn bà vẫn đẹp vô cùng, hồi đó

ấy, mẹ tôi đẹp “ăn dứt” bọn con gái bây giờ, đó là một nét đẹp giản dị, chân phương không son phấn, mộc mạc của một cô gái thôn quê Hồi đó con trai làng này sang làng khác đi tìm người yêu là một cái gì đó thử thách vô cùng bởi con

trai làng đều muốn giữ gái làng nên họ rất cẩn thận với trai làng khác Hồi đó có một chàng trai thích mẹ tôi đến nỗi lội qua con mương cuối làng để đến nhà mẹ

luôn Mẹ tôi lúc ấy vô tư lắm, bà chẳng biết yêu đương là gì cả, mẹ tôi hồn nhiên

nhà văn hóa nhỏ, đêm nào mẹ tôi và mọi người cũng ở đấy, họ cùng nhau chơi đùa các trò chơi dân gian và nhiều thứ khác nữa Một cuộc sống êm đềm và giản

dị không giống như cuộc sống xô bồ lúc bây giờ, bây giờ thời buổi công nghê

thì chỉ cắm mặt vào điện thoại và các đồ dung điện tử ngay cả tôi bây giờ cũng vậy, tôi cũng suốt ngày học, giải trí đối với tôi cũng là cầm chiếc điện thoại và lướt mạng xã hội Nhiều khi tôi muốn quay về và sống và thời của mẹ vậy cuộc

thêm nhiều thứ Mẹ tôi như một đóa hoa vậy, đêm nào bà cũng tỏa sáng nhất nhà văn hóa, bà hát hay đến nỗi ca sĩ đến làng còn không được hưởng ứng bằng lúc

cũng yêu mẹ say đắm

mình, lúc nào cũng thiên vị cho con ruột của mình Có lần dì út tôi tinh ranh lén vào phòng bà ăn vụng đồ ăn bị bà bắt được là đánh hai bạt tai, đó là lần duy nhất

mà bà đánh con chồng Ngoài ra bà cũng khá tốt, cũng hiền hậu tốt hơn nhiều so

không vui cho lắm Chỉ thấy bà cố qua mấy tấm ảnh cũ thời đó nhưng tôi cảm

từ lúc thanh niên nên bà ít khi quan tâm cho mẹ tôi và các dì Lên mười tám mẹ

đồng Ngày mùa đến thì mẹ đi gặt lúa thuê cho người dân trong làng hoặc đi

mẹ tôi lúc nào cũng hay cười, bà vần vừa làm vừa hát ca, làng quê thật yên bình

và êm ả Chiều nào mẹ tôi và các dì cũng ăn cơm với bà vài hôm thì dì hai mới

khiến cho làng xóm lúc nào cũng rôm rã Mọi thứ đối với mẹ tôi thời ấy cũng không đến nỗi nào, mặc dù không có tình thương của bà ngoại, gia cảnh nghèo

cùng ông ngoại chuyển ra Nam Định lập nghiệp sinh sống, một thời gian sau thì hai dì của tôi cũng lên theo Mẹ làm công nhân may của một công ty may mặc,

với giọng đầy vui vẻ và hạnh phúc, mẹ tôi bảo đó là tình yêu đẹp nhất của mẹ và

là tình yêu lớn nhất mà suốt đời này mẹ sẽ không bao giờ quên cho đến lúc bà không còn trên cõi đời nữa

CHƯƠNG III: Định mệnh tình yêu và sự ra đời “thiên thần” của mẹ

thương hồ lên ở trọ để làm việc ở Sài Gòn họ cũng là người Thanh Hóa lên Sài Gòn lập nghiệp như mẹ và trong đó có bố của tôi sau này Hồi đó mẹ tôi chăm

hay tranh thủ lúc mẹ tôi ra bờ sông để tìm đến, bố tôi hồi đó cũng đẹp lắm, hồi ở quê được gái làng thích lắm thậm chí hồi đó còn xém nữa kết hôn với người khác

người con gái có điều kiện sẽ rất phiền phức nên vì thế ông lên Sài Gòn lập nghiệp bỏ lại những mối tình ở quê nhà Cơ mà “ma sui quỷ dẫn lối” thế nào ông lại say đắm mẹ tôi từ lần gặp đầu tiên, cứ thế anh thợ xây nghèo đem lòng yêu cô công nhân đối diện, mọi chuyện cứ thế tiến triển tự nhiên bố và mẹ tôi yêu nhau

đo nhiều thứ lắm, bà sợ cảnh nhà như vậy bố tôi sẽ suy nghĩ nhiều thứ rồi tương lai nữa, công nhân với thợ xây thì tương lai vẫn còn mù mịt Mãi cho đến những năm sau khi tình yêu đủ lớn và một lần mẹ tôi bị sỏi thận phải nhập viện thì mọi

Lần đó mẹ tôi bị ngất trên công ty ở Quận 2, tỉnh dậy thì đã ở trên viện, mọi người ai nấy đều lo lắng và đến chăm sóc cho mẹ, bố tôi là người chăm lo cho

những buổi làm, hồi đó một ngày lương đối với thợ xây là quý báu vô cùng Một ngày hồi đó được ba mươi đến bốn mươi ngàn đồng đủ tiền mua cả vài cân gạo

và đồ ăn chứ chẳng phải chơi Vậy mà bố chẳng quan tâm đến bởi bố biết người

“tha hương cầu thực” nơi đất Sài Gòn xa hoa không ai thân thích lại phải che chở cho hai người em thì quả thật đáng ngưỡng mộ như thế nào Ông yêu mẹ tôi bởi cái nhân cách giản dị, ngoan hiền và nết na ấy nó khác với tất cả các cô tiểu thư

ở quê mà ông từng gặp

hiểu rõ về hoàn cảnh của nhau rồi đi đến kết hôn vào đầu năm 2000, một tình yêu đẹp và cái kết viên mãn cho những con người định mệnh của nhau Sau kết

thành viên mới của gia đình nhỏ của mình, ông rất bản lĩnh và mạnh mẽ, chịu thương chịu khó làm lụng Cơ mà là một người con trai nên bố tôi cũng không

đánh bài Dân thợ hồ mà làm sao mà tránh được những diều đó, các bạn của bố

ai cũng vậy nên ông cũng không ngoại lệ, được cái ông biết điểm dừng của mình với mẹ tôi nói thì ông nghe đặc biệt là nhìn thấy tôi trong bụng mẹ thì ông lại từ

cũng thích bế tôi có khi họ bế tôi về nhà luôn mà mẹ tôi không biết Mẹ nhớ lúc mang tôi ra tắm nắng ánh nắng chiếu vào tôi khiến tôi hiện lên sáng lạng và đẹp

vô cùng, đôi mắt tôi ánh lên sự hồn nhiên trong sáng, hình ảnh tôi tựa như một

nghĩa là ánh sáng, ánh sáng của tương lai sáng lạng gửi gắm vào tôi và đặc biệt hơn là bởi với mẹ tôi chính là ánh sáng mà thượng đế ban tặng Sau mấy lần

thì thương tôi nhất luôn có lần tôi đi xem phim hoạt hình nhờ hàng xóm do nhà

người có dỗ cỡ nào tôi cũng không nín Thế là bố tôi mua luôn một cái tivi về cho tôi luôn, đến bây giờ lúc tôi đã có em trai thì bố vẫn thương tôi lắm, ngoài mặt ông lạnh lùng khó gần nghiêm khắc cho tôi sợ vậy thôi chứ tôi mà đi đâu về

CHƯƠNG IV: Cuộc sống xa con

Gòn lập nghiệp, cứ thế một cộng đồng người thân, bạn bè của cả bố và mẹ tôi đã được hình thành Năm tôi được một tuổi rưỡi thì ông nội tôi đưa tôi về quê lần đầu, đó cũng là khoảng thời gian khá bỡ ngỡ với tôi Xa bố mẹ lần đầu nên tôi có

đầu tiên ở làng quê Những năm này bố và mẹ ở Sài Gòn tiếp tục làm lụng Nhưng mà mẹ nhớ tôi nên bà khóc suốt, đêm nào cũng vậy nhiều khi bà còn nổi

thì nói đó yêu ghét rất rõ dàng giận dỗi hay khó chịu bà đều thể hiện ra ngoài chứ không để lâu Bà khác hoàn toàn với tính cách người miền Bắc bóng gió và hay

“móc mỉa” nhau nên nhiều khi bà hay cãi nhau với người tính cách thuần người Bắc như bố tôi Cơ mà tính cách ấy giúp bà được mọi người yêu quý, kính trọng

và giúp đỡ bởi có gì thì thẳng thắn rồi xong chứ không giữ lâu để tạo nên hiềm

khích Về sau tính cách tôi cũng y như bà vậy cũng yêu ghét rõ dàng, thẳng thẳn

và cương trực có gì nói đó không mỉa mai hay nói xấu sau lưng Vì nhớ tôi nên

sinh” để sinh ra tôi thì việc đi xa để thăm tôi chẳng thấm thoát là bao Cứ như thế

bà đều về thăm tôi, mặc dù càng về sau tôi càng xa cách bà bởi khoảng thời gian

ở xa nhau, nhưng mỗi lần gặp tôi bà vui lắm, đến hồi lớn mỗi lần kể lại khoảng

con trưởng nên hai bên nội ngoại đều để ý đến tôi Khoảng thời gian này tôi bám

bà nội là nhiều đến nỗi lúc mẹ về tôi còn thấy làm lạ và cứ nghĩ là khách đến nhà

mùa thu hay mùa đông gì đó năm 2008, năm đó là một năm nền kinh tế thế giới

bị khủng hoảng trầm trọng, kinh tế sa sút khiến cho một bộ phận người dân tha hương ở các thành phố lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội phải quay trở

ra tranh cãi hình như có liên quan đến việc để tôi ở lại với ông bà Thế là sáng

mà không bao giờ hối hận

CHƯƠNG V: Cuộc sống sau ngày sum họp

Chuyến đi ấy tôi say bí tỉ, chiếc xe khách tôi và bố đi chật chội đến nỗi con

thấy căn phòng trọ nhỏ hẹp như trước nữa mà thấy vào đó là một căn nhà thuê

tôi là đứa không thích và không muốn đỏi hỏi về mọi thứ xung quanh đối với tôi

thân mình Trở lại với thực tại thì tôi bắt đầu phải đi học, ngặt nỗi tôi còn chưa thi học kỳ ở quê nên việc đi xin học ở quê là điều rất khó Và thế là điều tồi tệ đã

tôi Đột nhiên phải học lại với những đứa nhỏ hơn một tuổi khiến tôi buồn bã vô cùng, ngày đi nhận lớp mẹ dắt tay tôi đến trường, có lẽ bà muốn làm lại cho tôi Lần đầu tiên tôi đi học là bà nội tôi đưa đi chứ không phải là mẹ nên mẹ muốn được dắt tay tôi đi học mỗi ngày, với mẹ tôi thì tôi luôn rất quan trọng, luôn là

và mẹ tôi trở về quê làm đám tang cho bác Lần đó mẹ tôi về quê mục đích chính

là mang tôi vào Thành phố đi học lớp một nhưng rồi việc bác tôi ốm nặng và qua đời khiến mọi thứ thay đổi, đáng lẽ ra tôi đã được học tập tại Thành phố từ

đó khiến sức học của tôi sa sút trầm trọng, từ bé ai cũng bảo tôi là đứa trẻ thông minh chả vì thế mà từ năm lên 6,7 tuổi tôi đã biết chơi cờ vua, cờ tướng, cờ vây,

Cứ như thế, tôi bắt đầu con đường học tập từ đây, một con đường trải đầy những khó khăn nhưng với tôi nó đã khiến tôi trưởng thành rất nhiều Trong con đường ấy hình ảnh mẹ luôn hiện hưu trong tôi, những lúc tôi gặp khó khăn nhất

chưa bao giờ để tôi một mình Mỗi khi tôi sắp bước vào một kỳ thi, một cuộc thi nào đó mẹ luôn là người ở bên cạnh tôi an ủi động viên tôi Bà chưa bao giờ đặt

học ở quê đã khiến tôi suy giảm khá nhiều so với lúc ban đầu, chữ tôi đã không còn đẹp như trước, cách làm toán của tôi cũng không còn nhanh như trước Một

ở nhà chăn trâu và đi chơi với lũ trẻ trong xóm, một phần nữa là chương trình học ở Thành phố cao hơn rất nhiều so với ở quê Thời gian này mẹ ân cần kèm cặp cho tôi hướng dẫn cho tôi việc học rất nhiều, mặc dù công việc công nhân

Năm lớp 3 thì bố mẹ tôi chuyển sang kinh doanh cà phê với dịch vụ trò chơi điện

trước Mấy năm này mẹ tôi lại bận rộn hơn trước, bởi quán cà phê nhà tôi mở

cửa gần như cả ngày Nhưng cũng vì thế mà mẹ có nhiều thời gian hơn để bên cạnh tôi, cũng vì thế mà thành tích của tôi càng ngày càng được cải thiện, mọi

hàng vừa lo cho tôi vừa chăm sóc cả nhà, phận làm dâu càng ngày càng khiến lúc

xuyến, cuộc sống của mẹ tôi cứ như thế chìm trong áp lực từ mọi thứ Bố tôi lại càng ngày càng đi theo lối mòn suy nghĩ của người miền Bắc, ông bắt đầu có

tôi luôn nhìn thấy đôi mắt buồn bã từ mẹ, có những đêm tôi nhìn thấy mẹ khóc sau những cuộc nhậu nhẹt của bố Những lúc ấy tôi thương mẹ vô cùng, bà đã

ăn diện, chẳng bao giờ son phấn, với bà gia đình là tất cả thanh xuân để giờ đây

còn mình tôi, tôi hiểu điều đó, tôi bắt đầu tập tành làm việc nhà để có thể san sẻ

mẹ tôi lại bận rộn hơn nữa Phận làm dâu trưởng nên cái gì cũng đến tay mẹ, họ nhà nội lại luôn hà khắc và định kiến, nhờ vả không được lại trách mắng mẹ tôi,

Được hai năm đến năm tôi chuẩn bị lên cấp hai thì bố mẹ tôi chính thức mua nhà ở ngoại ô Thành phố Cuộc sống bắt đầu dư dã hơn xưa, mẹ tôi về nhà làm

không phải lo tiền thuê mặt bằng mỗi tháng thì mẹ tôi đỡ khổ nhưng tôi đã lầm,

một cô gái xinh đẹp như trước, mẹ tôi đã bước sang tuổi trung niên Nhưng mẹ

cũng vậy dẫu có vất vả có gian lao thì vẫn phải mỉm cười mạnh mẽ bước đi Đến những năm lên cấp hai thì tôi bắt đầu muốn có em, tôi muốn có một ai đó để bầu

tháng, tôi bắt đầu xem tivi nhiều để học cách nấu ăn bồi bổ cho mẹ, bắt đầu học cách may vá để lỡ sau này em tôi là con gái thì có cái giúp đỡ mẹ và em Tôi trở

và hành động, đến bố tôi còn nhận ra điều đó mặc dù ông không còn để ý nhiều đến mẹ như trước