Sự hình thành, phát triển và biểu hiện của tự ý thức ở lứa tuổi học sinh trung học (học sinh THCS và THPT)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮBỘ MÔN TÂM LÝ - GIÁO DỤC HỌC BÀI TẬP NHÓM CUỐI KỲ MÔN TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG Chủ đề: Sự hình thành, phát triển và biểu hiện của tự ý thức ở

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ

BỘ MÔN TÂM LÝ - GIÁO DỤC HỌC

BÀI TẬP NHÓM CUỐI KỲ MÔN TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG Chủ đề: Sự hình thành, phát triển và biểu hiện của tự ý thức ở lứa tuổi học sinh trung học (học sinh THCS và THPT)

Nhóm số: 06 Thành viên nhóm:

1 Nguyễn Vũ Bích Đan – 20040017

2 Dương Hải Hà – 20041292

3 Nguyễn Thị Mỹ Hạnh – 20041296

4 Nguyễn Hoàng Mai – 20040063

5 Bùi Phương Thảo – 20040096

6 Nguyễn Thị Trang – 20040118

Hà Nội, ngày 18 tháng 04 năm 2022

1

MỤC LỤC

1 Sự hình thành , phát triển và biểu hiện của tự ý thức ở lứa tuổi

2

A LÝ THUYẾT

I. Sự hình thành, phát triển và biểu hiện của tự ý thức ở lứa tuổi học sinhTHCS

1 Vị trí, ý nghĩa của giai đoạn phát triển lứa tuỏi học sinh THCS

- Lứa tuổi THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11,12 tới 14, 15 (lớp 6 tới lớp 9)

Vị trí đặc biệt này được phản ánh bằng những tên gọi khác của nó: “thời kỳ quáđộ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”, tuổi bất trị”…Những tên gọi đó nói lêntính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi này trong quá trình phát triển của trẻem

- Đây là thời kỳ chuyển từ thời thơ ấu sang tuổi trưởng thành

- Giai đoạn tuổi thiếu niên có ý nghĩa đặc biệt đối với việc thiết kế nhân cách, thiết

kế tương lai của trẻ

2 Một số đặc điểm đặc trưng ở lứa tuổi thiếu niên

- Sự phát triển mạnh mẽ, thiếu cân đối về các mặt cơ thể, tâm lý, trí tuệ, đạo đức

- Tồn tại song song vừa tính trẻ con (chiếm ưu thế), vừa tính người lớn (cần được

ưu tiên phát triển)

- Hai hoạt động chủ đạo chi phối tới đời sống của thiếu niên là học tập và giao tiếpvới bạn bè

3 Nguyên nhân chính thúc đẩy sự hình thành và phát triển tự ý thức của thiếu niên

- Cuộc sống tập thể của các em, nơi mà nhiều mối quan hệ giá trị đúng đắn Mốiquan hệ này sẽ hình thành ở các em lòng tự tin vào sự tự đánh giá của mình

- Sự cảm nhận về sự trưởng thành của bản thân, “cảm nhận mình là người lớn”, xuhướng vươn lên làm người lớn, những yêu cầu ngày càng cao đối với hành vi,hoạt động của các em, nhu cầu tìm kiếm một vị trí trong gia đình, nhà trường, xãhội; trong hệ thống những mối quan hệ xã hội đúng đắn với các em Đặc biệt,thiếu niên khao khát có một vị trí trong lòng bạn bè, được bạn bè yêu thương vàtôn trọng

4 Sự hình thành và phát triển tự ý thức ở lứa tuổi thiếu niên

a Nội dung của tự nhận thức về bản thân: Sự tự nhận thức của thiếu niên không

+ Đầu tiên các em nhận thức được các hành vi của mình (đang học, đang chơi,…)

+ Tiếp theo, các em nhận thức được các phẩm chất đạo đức, tính cách và năng lực

riêng của mình trong các phạm vi hoạt động khác nhau (chủ yếu là các phẩm chấtđơn lẻ dễ nhận thấy như: chăm chỉ, kiên trì, trong học tập;trong sinh hoạt: cẩuthả, bừa bộn hay cẩn thận, gọn gàng…) rồi đến những phẩm chất thể hiện thái độđối với người khác (ân cần, cởi mở, yêu thương bạn bè, cha mẹ,…), tiếp đến lànhững phẩm chất thể hiện thái độ với bản thân (nghiêm khắc hay dễ dãi với bảnthân, khiêm tốn hay là khoe khoang,…).

+ Cuối tuổi thiếu niên có thể nhận biết được những phẩm chất phức tạp thể hiện mốiquan hệ nhiều mặt của nhân cách (tinh thần trách nhiệm, lương tâm, danh dự, lòng

tự trọng cá nhân,…)

- Thứ hai: Có thái độ đối với bản thân, tự nhận xét, đánh giá và điều chỉnh hành vi

+ Đầu tuổi thiếu niên (học sinh lớp 6-7) sự tự đánh giá của các em thường lấy từngười khác, dựa vào sự nhận xét, đánh giá của người khác, đặc biệt là những người

có uy tín, gần gũi với các em

+ Cuối tuần thiếu niên (học sinh lớp 8-9) , các em hình thành khả năng độc lập phântích và đánh giá bản thân và người khác

+ Các em thường đánh giá bản thân khi so sánh mình với các bạn cùng tuổi mà các

em ưa thích Khả năng tự đánh giá bản thân của thiếu niên còn nhiều hạn chế, dễrơi vào tình trạng tự kiêu hoặc tư ti Các em muốn tự đánh giá nhưng do khả năng

tự nhận thức bản thân còn nhiều hạn chế, nên chưa đủ khả năng để phân tích hếtnhững ưu, nhược điểm của bản thân Các em rất nhạy cảm với những nhận xét củangười khác, đặc biệt là những nhận xét về khả năng, về sự thành công hay thất bạicủa các em Các em thường có xu hướng đánh giá mình cao hơn hiện thực trongkhi người lướn lại đánh giá thấp khả năng của các em Nhiều lúc, các em khôngmuốn nghe lời nhận xét, đánh giá của người lớn về mình Vì vậy, người lớn nênthận trọng với lời nhận xét, đánh giá của mình để giúp các em tự đánh giá bản thânchính xác hơn

- Thứ ba: Có khả năng tự giáo dục, hoàn thiện bản thân: Ở những thiếu niên lớn,

các em đã có thái độ đối với sự tiến bộ của bản thân, kiểm tra bản thân, cảm thấykhông hài lòng nếu chưa đạt được mục đích đã đề ra Các em tự tác động đến bảnthân, tự giáo dục ý chí, tự tìm tòi những chuẩn mực nhận định, để cho mìnhnhững mục tiêu, những kế hoạch để tự tu dưỡng, rèn luyện bản thân Tuy nhiên,

sự tự giáo dục của các em cũng còn nhiều hạn chế: một số em chưa có khả năngxác lập mục tiêu, một số em cũng chưa có ý thức tự giáo dục bản thân, một số emcòn hay nhầm lẫn giữa các giá trị…

b Quá trình hình thành tự ý thức

- Tự nhận thức những hành vi riêng lẻ rồi sau đó tự nhận thức toàn bộ hành vi: chỉ

cần thấy mình giỏi ở 1 điểm thôi là sẽ nghĩ mình giỏi toàn bộ và ngược lại(VD:chỉ cần chơi game giỏi là nghĩ mình giỏi lắm)

- Dựa trên những nhận xét, đánh giá của người lớn, từ đó thiếu niên hình thành sự

độc lập trong đánh giá nhân cách của bản thân: không dựa vào những lời nhận xétđánh giá của người lớn nữa mà sẽ tự xác định được xem mình là người như thếnào Tuy nhiên, khi lắng nghe lời nhận xét của người khác sẽ có những người lắngnghe và tiếp nhận một cách đúng đắn để phát triển bản thân nhưng vẫn sẽ cónhững kiểu người như :

+ Kiểu 1: nghe lời chê và chấp nhận, tự phủ định bản thân và người lại, nghe lời khen

và tự cho bản thân mình giỏi

+ Kiểu 2: nghe lời chê và bác bỏ, không tiếp nhận và tiếp tục tự nghĩ là mình giỏi, sinh

ra tính kiêu căng, ngạo mạn

+ Vì vậy, người lớn cần chú ý cách đưa ra lời nhận xét cho các em ở lứa tuổi này để tránh gây hậu quả xấu tới các em

 Độc lập trong nhận thức về phẩm chất đạo đức, tính cách, khả năng

5 Những hạn chế trong quá trình tự nhận thức của lứa tuổi thiếu niên:

- Khả năng tự đánh giá của thiểu niên còn nhiều hạn chế, chưa đủ khách quan Do

đó, nảy sinh những xung đột, mâu thuẫn giữa mức độ kỳ vọng của các em với địa

vị thực tế của các em trong tập thể; mâu thuẫn giữa thái độ của các em đối với bảnthân, đối với những phẩm chất, nhân cách của mình và thái độ cảu các em đối vớingười lớn, đối với bạn bè cùng lứa tuổi

- Việc nhận thức về mình còn thông qua việc đối chiếu so sánh mình với ngườikhác Nhưng khi đánh giá người khác, các em còn chủ quan, nông cạn, nhiều khichỉ dựa vào một vài hình tượng không rõ ràng, các em đã vội kết luận hoặc chỉchú ý vào một vài phẩm chất nào đó mà quy kết toàn bộ Vì thế, người lớn rất dễ

mà cũng rất khó gây uy tín với thiếu niên Và khi đã có kết luận, đánh giá về mộtngười nào đó, các em thường có ấn tượng dai dẳng và sâu sắc

6 Ý nghĩa của tự ý thức đối với thiếu niên

- Biểu hiện và mức độ biểu hiện của tự ý thức phát triển sẽ ảnh hưởng đến toàn bộđời sống tâm lý của thiếu niên, đến tính chất hoặt động cùng các mối quan hệ củathiếu niên Trên cơ sở nhận thức và đánh giá bản thân, các em mới có khả năngđiều khiển, điều chỉnh hành vi của bản thân cho phù hợp với yêu cầu khách qua,mới giữ được quan hệ, có được vị trí xứng đáng trong xã hội, trong nhóm bạn,trong lớp học

- Tự ý thức còn thúc đẩy thiếu niên vào một giai đoạn mới Từ tuổi thiếu niên trở đi,khi sự tự giáo dục phát triển, các em không chỉ là khách thể của giáo dục mà còn

là chủ thể của sự giáo dục Đây cũng là một điều kiện thuận lợi cho công tác giáodục.

Vì vậy, người làm giáo dục nên hướng dẫn, động viên, khuyến khích, tạo điềukiện thuận lợi cho sự tự ý thức của các em phát triển, khi đó tự giáo dục của thiếuniên sẽ hỗ trợ đắc lực cho giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội, làm chogiáo dục đạt hiệu quả tối ưu.

II Sự hình thành, phát triển và biểu hiện của tự ý thức ở lứa tuổi học sinh THPT

1. Vị trí, ý nghĩa của giai đoạn phát triển lứa tuổi học sinh THPT

- Tuổi THPT hay tuổi thanh niên là giai đoạn phát triển bắt đầu phát triển từ lúc dậythì và kết thúc khi bước vào tuổi người lớn.( từ 14,15 đến 17,18 tuổi)

- Là giai đoạn đầu của tuổi thanh niên

- Lứa tuổi mang tính phức tạp và tính không xác đinh vị trí (ở mặt này họ được coi

là người lớn, mặt khác lại không) Tính chất đó và những yêu cầu đề ra cho thanhniên được phản ánh một cách độc đáo vào tâm lý thanh niên Vị trí "không xácđịnh" của thanh niên là một tất yếu khách quan

2 Một số đặc điểm đặc trưng ở lứa tuổi thanh niên mới lớn

a Sự phát triển chung về sinh lý

- Thời kỳ phát triển êm ả, cân đối về mặt sinh lý (chiều cao, cân nặng )

- Đạt được sự tăng trưởng về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với người lớn

- Đa số các em đã vượt qua thời kì phát dục

b Sự phát triển của hệ thần kinh

- Sự phát triển của hệ thần kinh có những thay đổi quan trọng do cấu trúc bên trong của phức tạp

- Các chức năng của não phát triển tạo điều kiện cho sự phức tạp hóa các hoặt động phântích, tổng hợp, trong học tập và cuộc sống

c Đặc điểm của hoạt động học tập

- Yêu cầu sự tích cực, năng động cao, đòi hỏi sự phát triển mạnh của tư duy lý luận

- Hình thành hứng thú học tập liên quan đến xu hướng nghề nghiệp

- Tính chất của hứng thú học tập ảnh hưởng đến thái độ học tập và kết quả học tập

d Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ

- Tri giác có mục đích dã đạt tới mức rất cao

- Ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ, đồng thời vai trò của ghi nhớ logic trừu tượng, ghi nhớ ý nghĩa ngày một tăng rõ ràng

- Tạo được tâm thế phân hóa trong ghi nhớ

- Có sự thay đổi về tư duy, có khả năng tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập, chặt chẽ có căn cứ và mang tính nhất quán

3 Những điều kiện xã hội của sự phát triền của lứa tuổi thanh niên học sinh.

a Gia đình

- Vị trí ngày càng được khẳng định

- Được tham gia bàn bạc việc gia đình

- Yêu cầu cao hơn trong công việc, trong cách suy nghĩ

b Nhà trường

- Nòng cốt các phong trào

- Tham gia tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản

- Hệ thống tri thức ngày càng phong phú

c Xã hội

- Thay đổi đáng kể

- 15 tuổi được làm chứng minh thư

- 18 tuổi được đi bầu cử

4 Sự hình thành và phát triển tự ý thức ở lứa tuổi thiếu niên

Sự phát triển tự ý thức của học sinh THPT thể hiện ở một số mặt sau:

tự đánh giá về ngoại hình của cơ thể (về vóc dáng, về những chi tiết trên khuôn mặt, cơthể ) Tâm lý làm đẹp biểu hiện khá rõ (soi gương, chú ý nhiều đến ăn mặc, chạy theomốt, tập luyện thể thao để hoàn thiện, cải tạo hình thể ) Ở giai đoạn này, thanh thiếuniên tiếp tục chú ý đến hình dáng bề ngoài

 Cần lưu ý là sự tự đánh giá về hình ảnh cơ thể của các em rõ ràng mang màu sắc giớitính

mẽ về việc tìm hiểu và tự đánh giá những đặc điểm tâm lý cảu bản thân theo các chuẩnmực đạo đức xã hội, theo quan điểm về mục đích cuộc sống… Ở giai đoạn này, các en

có khả năng đánh giá những cử chỉ hành vi của mình

thức làm người lớn được thể hiện ở nhu cầu tự khẳng định mình Các em có nguyệnvọng thể hiện cá tính của mình trước mọi người một cách độc đáo Theo các nhà giáodục học: “Đây là giai đoạn đầu của tuổi thanh niên, một số phẩm chất cơ bản của nhâncách đã được định hình Điều này thể hiện sự phát triển tính độc lập và lòng khao khát

tự khẳng định mình, tự chịu trách nhiệm về cái “tôi” của mình bằng khả năng quan sát,phân tích, so sánh, tự đánh giá với hoạt động của bạn bè và người lướn” Các em biếtcách quan tâm quan sát đến phẩm chất nhân cách thể hiện cái tôi trong tương lai

- Thứ tư, hiểu rõ những phẩm chất nhân cách bộc lộ rõ và những phẩm chất phức tạp:

học sinh THPT có thể hiểu rõ những phẩm chất nhân cách bộ lộ rõ và những phẩmchất phức tạp, biểu hiện nhưg quan hệ nhiều mặt của nhân cách

liên quan đến tính tích cực, sáng tạo ngày càng tăng mà đặc biệt rõ nét trong nhữnghình thức hoạt động khác nhau: sáng tác theo các đề tài tự do; ghi nhật ký; làm thơ;viết nhạc; tham gia các cuộc thi tuyển; hội thi, hội diễn văn nghệ; thi đấu thể thao…

5 Những hạn chế trong quá trình tự nhận thức của lứa tuổi học sinh THPT

sống nên cách đánh giá của các em thường có xu hướng cường điệu với những thái cựckhác nhau Đa số các em đánh giá các en đánh giá cao nhân cách của bản thân (nănglực, tính cách) dẫn đến những biểu hiện tự cao, coi thường người khác

mọi cách để người khác quan tâm, chú ý đến mình hoặc làm gì đó để mình nổi bậttrong nhóm, đôi khi hành động đó mang tính phô trương, hình thức

Theo Thạc sĩ tâm lý Huỳnh Lâm Anh Chương, khi thể hiện bản thân, học sinh THPTthường biểu hiện theo hai hướng tích cực và tiêu cực : “Cách thể hiện tích cực có thểlà: cố gắng học giỏi các môn học, vượt qua mọi rào cản để thực hiện một hành độngcao đẹp… Cách thể hiện tiêu cực như là: tạo ra một kiểu thời trang cho bản thân mộtcách khác người và không phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ xã hội, thực hiện những hành

vi gây sự chú ý của nhiều người nhưng lại không được chấp nhận, chạy theo một lốisống xa xỉ và không phù hợp với tuổi thanh niên chưa tự lập về tài chính, ” Còn vớicác nhà tâm thần học thì khẳng định: “Lứa tuổi từ 14 đến 18 là lứa tuổi khủng hoảngđối với tâm thần học” (A.E.Litrco- chuyên gia tâm thần học của Nga)

III SO SÁNH

1 Bảng so sánh đặc điểm, đặc trưng giữa lứa tuổi học sinh THCS và THPT

Giống Tồn tại song song vừa tính trẻ con (chiếm ưu thế) và tính người lớn (cần

được ưu tiên phát triển)

Sinh lý Sự phát triển mạnh mẽ, thiếu cân

đối về các mặt cơ thể, tâm lý, trí

tuệ, đạo đức

Thời kỳ phát triển êm ả, cân đối vềmặt sinh lý (chiều cao, cân nặng )Đạt được sự tăng trưởng về mặt thểlực, nhưng sự phát triển cơ thể cònkém so với người lớn

Tâm lý Tính trẻ con nhiều hơn Tính người lớn nhiều hơn

là biểu hiện của trường thành

• Nhìn nhận từ vấn đề bêntrong, cốt lõi

VD: Biết tự lập, có mục tiêu rõ ràng, xác định được đam mê, …

Khi nghe nhận

xét của người

khác

• Sự quyết định phầnlớn phụ thuộc vào người khác

• Sự quyết định phần lớn phụ thuộc vào niềm tin của chínhbản thân mình

B TÌNH HUỐNG VẬN DỤNG

1, Tình huống 1

CÂU CHUYỆN GIÁO DỤC VỀ HỌC SINH “CÁ

BIỆT”-Trường THCS Đào Duy Từ, Hà Nội

Trước tệ nạn bạo lực học đường có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây,Chuyên mục Tâm sự học đường xin gửi tới bạn đọc một câu chuyện có thật từ lời kểcủa GS TS Hồ Ngọc Đại: Chuyện về cậu học sinh “đầu gấu” và căn “biệt thự” tặngthầy giáo cũ Câu chuyện dưới đây là tấm gương sáng giúp học sinh răn mình và giúpcác bậc phụ huynh cùng suy ngẫm, trải nghiệm và soi vào chính mình để rút kinhnghiệm trong cách giáo dục con trẻ.

“Tôi không nhớ rõ đó là năm nào nữa Chuyện xảy ra cách đây cũng lâu lắm rồi, tôichỉ lờ mờ nhớ hình như là những năm đầu của đổi mới Một giáo viên chủ nhiệm lớplên báo cáo với tôi về một trường hợp học sinh rất cá biệt và đề nghị sẽ thực hiện mức

kỷ luật đuổi học với học sinh này

Tôi hỏi: Cậu học sinh ấy cá biệt ở chỗ nào, đã gây ra những lỗi lầm, sai trái như thếnào để phải nhận quyết định buộc thôi học?

Cô giáo cho biết, mỗi buổi đến lớp, cậu bé đều đánh hết bạn này đến bạn khác Cả lớpđều rất sợ và không ai dám bén mảng đến gần Hễ nhìn thấy bạn nào trong lớp, khôngvừa ý là cậu đánh đấm túi bụi Cả lớp gọi học sinh này sau lưng là “đầu gấu”, là “xãhội đen”…

Buổi học sáng ngày hôm sau, tôi xuống lớp và hỏi cậu bé lý do vì sao thích đánh bạnđến thế? Tôi vô cùng ngạc nhiên và sững sờ khi cậu bé trả lời: “Em đánh bạn vì em bắtchước bố Ở nhà, ngày nào em cũng bị bố đánh ít nhất là một lần…”.Giáo viên chủnhiệm đã rất nhiều lần nhắc nhở, mời phụ huynh đến lớp và thậm chí có những hìnhthức xử phạt nhưng cậu bé vẫn không dừng lại việc dùng bạo lực ở lớp học

Tôi liền liên hệ gọi người bố ấy đến trường để hỏi chuyện Anh này có thừa nhận làngày nào cũng đánh con nhưng, lại không biết con mình cũng đến lớp đánh các bạn.Tôi đề nghị với người bố ấy: “Anh hãy nghe tôi! Anh hãy dừng việc đánh con lại 1ngày thôi!” Người bố ấy đồng ý một ngày không đánh con Ngày thứ 2, tôi lại yêu cầu:

“anh hãy dừng đánh con ngày hôm nay nữa!” Anh này cũng đồng ý không đánh conngày thứ hai Ngày thứ ba, “anh hãy dừng đánh con ngày hôm nay nữa!” Anh nàycũng lại đồng ý không đánh… và từ đấy về sau, người bố này không bao giờ đánh connữa

Cậu học sinh cũng không còn đến lớp đánh bạn và còn học rất giỏi Bẵng đi một thờigian, năm 2005, người bố đánh con năm nào đến tìm gặp tôi và nói: “Cậu bé đánh bạnnăm xưa muốn tặng thầy Hồ Ngọc Đại một căn biệt thự” Tuy nhiên, tôi nhất quyết từchối Cậu học trò liền quay sang bàn với bố sẽ tặng thầy giáo cũ một lăng miếu khitrăm tuổi về già…

sinh-ca-biet.html/

https://thcsdaoduytuhn.vn/bai-viet-duoc-quan-tam-nhat/cau-chuyen-giao-duc-ve-hoc-Câu hỏi:

Câu 1: Nội dung tình huống trên đề cập vấn đề gì trong chương tâm lý học?

Câu 2: Hãy phân tích tình huống để làm rõ vấn đề tâm lý được đề cập đến?

Câu 3: Nêu ứng dụng từ vấn đề tâm lý trên trong việc giáo dục con cái từ phía gia đình?

Trả lời:

Câu 1: Nội dung tình huống trên đề cập đến vấn đề trong tâm lí học là: sự hình thành

và phát triển tự ý thức ở lứa tuổi học sinh THCS

Câu 2:

Từ tình huống trên có thể thấy, cậu bé học sinh đang gặp vấn đề tâm lý bởi cách giáodục từ phía gia đình Cậu được lớn lên trong một gia đình thường xuyên bị bố đánhđập, chửi mắng Việc người bố có cách hành xử như vậy khiến cho cậu học sinh lấy đólàm mẫu, bởi vì ở lứa tuổi này thiếu niên thường có xu hướng bắt chước, tự đánh giábản thân theo khuôn mẫu, hành vi của những người thân cận, gần gũi Nhưng do khảnăng tự đánh giá, nhận xét còn hạn chế; nên ở độ tuổi này thiếu niên sẽ khó phân biệtđược đâu là hành vi đúng dẫn tới việc bắt chước, lấy chuẩn các hành vi từ người kháckhông đúng cách

Tuy nhiên, sau khi người bố thay đổi hành vi của mình, không còn đánh mắng cậu bénữa thì cậu đã có những chuyển biến tích cực Cậu không còn hành vi bạo lực với bạn

bè trong lớp nữa Sự thay đổi tích cực này chính là do sự giáo dục tốt từ phía gia đình

Độ tuổi này rất cần sự lắng nghe, hành vi và nhận xét đúng mực thì các em sẽ cónhững hành vi đúng đắn và tích cực

Có thể kết luận rằng: giáo dục từ phía gia đình có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triểntâm lý của thiếu niên Các em vẫn chưa đủ lớn để nhận thức những hành vi của bảnthân, và có xu hướng mô phỏng theo những khuôn mẫu thân cận như là bố mẹ Bố mẹcần biết những lời nói, hành vi xấu của họ có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của trẻ Ở

độ tuổi này, sự tự giáo dục của các em cũng còn nhiều hạn chế: chưa có khả năng xáclập mục tiêu, một số em cũng chưa có ý thức tự giáo dục bản thân, một số em còn haynhầm lẫn giữa các giá trị dễ bị rơi vào tình trạng như của cậu bé: bắt chước theo hành

vi bạo lực của bố và làm điều tương tự với các bạn trong lớp

Câu 3: Ứng dụng từ vấn đề tâm lý trên trong việc giáo dục con cái từ phía gia đình:

Trong cách giáo dục trẻ ở trong độ tuổi thiếu niên, các bậc cha mẹ cần nhớ rằng đây là

độ tuổi dậy thì, giai đoạn chuyển giao giữa trẻ con và người lớn, chính vì thế mà ở giaiđoạn này các em khá nhạy cảm, và tâm lý khá phức tạp Điều quan trọng nhất là cha

mẹ phải biết quan sát, lắng nghe những tâm tư của con cái Cha mẹ chính là tấmgương, là khuôn mẫu để các em lấy làm chuẩn Chính vì thế mà những hành vi, lời nói,thái độ, nhận xét của cha mẹ sẽ ảnh hưởng tới tâm lý của trẻ Cha mẹ nên có nhữnghành vi chuẩn mực để làm gương cho con: không đánh đập, có hành vi bạo lực; khôngchửi mắng và chê bai thậm tệ Thay vào đó hãy tạo cho con cái một môi trường giáodục lành mạnh: các thành viên trong gia đình yêu thương nhau, sống hòa thuận và hạnchế xảy ra cãi vã Hãy biết cân bằng giữa việc khen chê, không nên nhận xét đánh giáquá tiêu cực sẽ dẫn đến những phản ứng ngược của các em như không nghe lời, làmtrái ý, và đem những hành vi đấy trút giận lên những bạn bè xung quanh

2, Tình huống 2

“Mình lớn rồi”

Trong chuyến tham quan triển lãm kỹ niệm ngày thành lập quân đội, Huy đã bắt gặphình ảnh lưỡi cuốc của bà Võ Thị Thơi ở Củ Chi, cái cuốc mà bà đã dùng để đào hầmtrong suốt 27 năm Điều này đã khiến trong lòng cậu bé 13 tuổi lười biếng ấy bỗng tràolên sự xấu hổ khó tả Sau đây là diễn biến từ sau chuyến đi:

“Kể từ ngày đi xem triển lãm về, tật làm biếng rời bỏ tôi, tất nhiên không phải cùngmột lúc Với những chuyện đã trải qua trước đó, tôi cũng mơ hồ nhận ra rằng chỉ cósiêng năng, chịu khó mới thành công ở đời [ ] và tính lười nhác không được ai nểnang Nhưng phải đến khi "gặp" bà Võ Thị Thơi thì mọi chuyện mới rõ ràng đối vớitôi Từ việc học tập, lao động đến sinh hoạt, kiểm điểm lại, tôi thấy mình còn thua xa

so với thiên hạ Đầu đuôi cũng tại tôi ít chịu cố gắng Tôi nhớ lại chuyện thằng Thànhhôm trước Nó với thằng Tú đều ở tổ mười, đều nghịch như nhau, nhưng thằng Túnghịch mà siêng, còn Thành thì lười Nó lười còn "ác" hơn tôi Ai đời trực quét sân mà

nó bỏ tới ba buổi liền [ ] Thế là thằng Thành bị đưa ra hội đồng kỷ luật nhà trường.Bữa đó ba nó phải hứa hẹn đủ điều, lại phải làm tờ cam đoan nữa, thằng Thành mớiđược học tiếp Nghĩ tới chuyện đó, tôi phát ớn lạnh Gì thì gì, tôi không bao giờ để bịđưa ra hội đồng kỷ luật Nghĩ tới cảnh ba tôi phải ngồi trong văn phòng ban giám hiệu,đau xót nghe các thầy cô kể tội con mình, tôi thấy thà độn thổ cho xong

Thấy tôi tự dưng đâm ra gọn gàng, ngăn nắp, chịu mó tay vô chuyện nhà, má tôi mừnglắm: