Slide thuyết trình thanh tra, giám sát, giải quyết tranh chấp đất đai

THANH TRA GIÁM SÁT VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI NHÓM 14 THANH TRA GIÁM SÁT VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI II Tranh chấp đất đai Khái niệm 2 Phân loại 3 Đặc điểm 4 Nguyên nhân 4 1 NN chủ quan 4 2.

THANH TRA GIÁM SÁT

VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

NHÓM 14

III Giải quyết tranh chấp:

I THANH TRA GIÁM SÁT

• KHÁI NIỆM:

• Giám sát: là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý (1)

• Thanh tra: là sự xem xét, đánh giá và xử lý việc thực hiện pháp luật của tổ chức,

cá nhân do tổ chức, người có thẩm quyền thực hiện theo trình tự pháp luật quy định nhằm phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích NN, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân (2)

• Thanh tra đất đai: là xem xét một cách khách quan việc chấp hành các quy định của PL đất đai, đảm bảo cho các quy định đó được thực hiện và thực hiện đúng.

• Thanh tra chuyên ngành đất đai: Thanh tra chuyên ngành đất đai là hoạt động thanh tra của CQNN có thẩm quyền đối với CQ, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành PL về đất đai, quy định về chuyên môn, kỹ thuật, quản lý thuộc tính đất đai (3)

I THANH TRA, GIÁM SÁT

2 PHÂN BIỆT THANH TRA ĐẤT ĐAI VÀ KIỂM TRA ĐẤT ĐAI

• Kiểm tra: Là đo lường, chấn chỉnh việc thực hiện nhằm đảm bảo rằng các mục tiêu và kế hoạch vạch ra để thực hiện các mục tiêu này đã và đang được

hoàn thành

• Kiểm tra đất đai: Là xem xét lại những kết quả đã thực hiện theo đúng PL đất đai (2)

I THANH TRA, GIÁM SÁT

2 PHÂN BIỆT THANH TRA ĐẤT ĐAI VÀ KIỂM TRA ĐẤT ĐAI

Mức độ thực hiện và

cách thức xem xét Lấy tiêu chuẩn, chính sách, chế độ, quyết định làm mốc để so sánh và thường được

thực hiện theo bề rộng, liên tục với nhiều hình thức phong phú.

Không chỉ làm như kiểm tra mà còn tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục

thẩm quyền mà còn có thể là các tổ chức

xã hội,

Là những tổ chức thanh tra chuyên nghiệp

I THANH TRA, GIÁM SÁT

• VAI TRÒ:

Hoạt động thanh tra, kiểm tra nhằm các mục đích sau:

• Thứ nhất, phát hiện và kiến nghị với cơ quan quản lý đất đai sửa chữa những

thiếu sót trong quá trình quản lí nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, hoàn chỉnh các chế độ, thể lệ về quản lý và sử dụng đất đai.

• Thứ hai, qua thanh tra nhằm tham gia vào hoạt động kiểm tra việc thực hiện

chức năng của các cơ quan quản lý nhà nước đối với đất đai; việc thực hiện

quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, quản lý đất đai trong từng giai đoạn cụ thể (thanh tra việc thực hiện thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép thay đổi mục đích sử dụng đất, xử lý các vi phạm pháp luật đất đai )

• Thanh tra việc quản lý các quy hoạch sử dụng đất nhằm sử dụng đất hợp lí, có

hiệu quả

I THANH TRA, GIÁM SÁT

I THANH TRA, GIÁM SÁT

4 CÁC QUY ĐỊNH VỀ THANH TRA, GIÁM SÁT ĐẤT ĐAI

• Thứ nhất, Giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận về việc

quản lý và sử dụng đất đai

• Thứ hai, Giám sát của công dân đối với việc quản lý, sử dụng đất đai

• Thứ ba, Nội dung giám sát của công dân trong quản lý và sử dụng

đất đai

• Thứ tư, Hình thức giám sát của công dân trong quản lý và sử dụng

đất đai

• Thứ năm, Trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi

nhận được ý kiến của công dân và tổ chức đại diện cho người dân

• Thứ sáu, Hệ thống theo dõi và đánh giá đối với quản lý và sử dụng

đất đai

4.1 GIÁM SÁT, THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ VIỆC QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI

I THANH TRA, GIÁM SÁT

4.2 THANH TRA CHUYÊN NGÀNH ĐẤT ĐAI

• Thứ nhất, Thanh tra chuyên ngành đất đai là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ

chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật về đất đai, quy định về chuyên môn, kỹ thuật, quản lý thuộc lĩnh vực đất đai.

• Thứ hai, Nội dung thanh tra chuyên ngành đất đai bao gồm:

-Thanh tra việc chấp hành pháp luật về đất đai của Ủy ban

nhân dân các cấp;

-Thanh tra việc chấp hành pháp luật về đất đai của người sử

dụng đất và của tổ chức, cá nhân khác có liên quan;

-Thanh tra việc chấp hành các quy định về chuyên môn, nghiệp

vụ trong lĩnh vực đất đai.

I THANH TRA, GIÁM SÁT

4.2 THANH TRA CHUYÊN NGÀNH ĐẤT ĐAI

• Thứ ba, Thanh tra chuyên ngành đất đai có các nhiệm vụ

sau đây:

- Thanh tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan nhà nước, người sử dụng đất trong việc quản lý và sử dụng đất đai;

- Phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến

nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật

về đất đai.

• Thứ tư, Quyền và nghĩa vụ của trưởng đoàn thanh tra,

thanh tra viên, công chức làm công tác thanh tra chuyên

ngành đất đai, quy trình tiến hành thanh tra chuyên ngành đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về thanh tra.

I THANH TRA, GIÁM SÁT

5 THỰC TIỄN THANH TRA, KIỂM TRA ĐẤT ĐAI

•Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1675/QĐ-TTg ngày 29 tháng 8 năm 2016 phê duyệt đề

án “Tăng cường xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng đất đai giai đoạn đến năm 2020”

•Theo đó hàng năm, Bộ Tài nguyên và Môi trường và Ủy ban nhân dân các địa phương phải tổ chức   thanh tra theo từng chuyên đề và giao rõ số lượng các đối tượng phải thực hiện thanh tra cho từng đơn

vị.

•Trong giai đoạn từ năm 2015-2019, toàn ngành Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành hơn 2.320 cuộc

thanh tra, kiểm tra

5 THỰC TIỄN THANH TRA, KIỂM TRA ĐẤT ĐAI

•5.1 Những sai phạm về đất đai được phát hiện qua

công tác thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo

•* Thực tiễn triển khai thi hành Luật Đất đai qua công tác

thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo cho thấy những

vi phạm phổ biến như:

•(1) Giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá gây thất

thu ngân sách;

•(2) Việc tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất và các cơ sở nhà

đất chưa phù hợp các quy định của Luật Đất đai và các quy

định về đấu giá tài sản nhà;

•(3) Xác định giá đất khi giao, cho thuê đất còn để xảy ra vi

phạm, xác định giá thu tiền sử dụng đất chưa sát với giá thị

trường, chưa thực hiện đúng các phương pháp xác định giá

theo quy định;

•(4) Việc chuyển mục đích sử dụng đất còn chưa phù hợp

quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt; tình

trạng tự ý cho phép hợp thửa, chuyển mục đích sử dụng

đất, phân lô bán nền trái pháp luật còn xảy ra ở nhiều địa

phương; 

•* Chưa thống nhất giữa quy hoạch tổng thể phát triển

kinh tế, xã hội vùng, quy hoạch phát triển ngành và quy

hoạch phát triển kinh tế, xã hội của các địa phương Có tình

trạng chậm cập nhật hoặc cập nhật không đầy đủ các quy

hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn

mới  vào quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất

hàng năm. 

5 THỰC TIỄN THANH TRA, KIỂM TRA ĐẤT ĐAI

5.2 Chồng chéo, mâu thuẫn và không thống

nhất giữa Luật đất đai năm 2013 với các luật chuyên ngành

•Luật Đất đai năm 2013 và các luật chuyên ngành

khác như Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Doanh

nghiệp, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Lâm nghiệp, Luật tố tụng hành chính mặc dù đã qua nhiều lần sửa đổi, điều chính nhưng vẫn còn có những nội dung quy định hoặc văn bản hướng

dẫn thực hiện chưa đồng bộ, thống nhất, gây chồng chéo, một số nội dung có sự khác biệt nên gây khó khăn trong việc áp dụng.

=> Từ thực tiễn thực hiện thanh tra, đã có nhiều đề xuất về sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến thanh tra, kiểm tra chuyên ngành về đất đai; các

quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; quy định về phát hiện, xử lý các sai

phạm về đất đai và hoàn chỉnh các quy định về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đất đai theo hướng

xử lý nghiêm và kịp thời các sai phạm trong quản lý,

sử dụng đất đai; nâng cao hiệu lực trong quản lý nhà nước và hiệu quả trong quản lý, sử dụng đất đai.

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

• KHÁI NIỆM

• Khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2013 (sửa đổi, bổ

sung năm 2018): “Tranh chấp đất đai là tranh

chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng

đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất

đai” [2]

• Có thể hiểu, tranh chấp đất đai là các mẫu thuẫn, bất đồng về lợi ích kinh tế, về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật đất đai, khi họ cho rằng quyền và lợi ích hợp

pháp của họ bị xâm phạm; là tranh chấp phát

sinh giữa các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật đất đai về quyền và nghĩa vụ trong quá trình

quản lý và sử dụng đất.

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

2 PHÂN LOẠI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

• Căn cứ vào mốc thời gian Hiến pháp, Luật Đất đai được ban hành

• Có hay không việc cần xác định ai là người có

quyền sử dụng hợp pháp đất đang tranh chấp, và các tranh chấp đất đai mà trong đó có người sử

dụng đất đã sử dụng đất hợp pháp, hay là các

tranh chấp phát sinh trong quá trình người đó

thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình với người khác

• Tùy vào từng tình huống cụ thể có thể phân loại các dạng tranh chấp về hành chính hay tranh

chấp về kinh tế, tranh chấp về dân sự để phân

loại

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

2 PHÂN LOẠI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

• Dựa theo tính chất vụ việc, chúng ta có thể nhận thấy các dạng tranh chấp đất đai có thể phân

thành ba dạng chủ yếu sau:

- Tranh chấp về quyền sử dụng đất giữa các bên với nhau về việc ai có quyền sử dụng hợp pháp đất

- Tranh chấp về tài sản, về quyền và nghĩa vụ

phát sinh trong quá trình sử chung đất

- Tranh chấp về mục đích sử dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

3 ĐẶC ĐIỂM CỦA TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

• Thứ nhất, chủ thể của tranh chấp đất đai là chủ thể của quyền quản lý và sử dụng đất

• Thứ hai, khách thể của tranh chấp đất đai

là quyền quản lý và quyền sử dụng đất

• Thứ ba, nội dung tranh chấp rất phức tạp

• Thứ tư, tranh chấp đất đai xảy ra gây hậu quả xấu về nhiều mặt trong đời sống xã hội

Phân biệt giữa tranh chấp đất đai và tranh chấp về đất đai:

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

  Tranh chấp đất đai Tranh chấp về đất đai  

    Tranh chấp để xác định xem ai là người có quyền sử dụng hợp pháp đất đai

Là tất cả các tranh chấp có liên quan tới đất đai, bao gồm:

- Tranh chấp đất đai

- Tranh chấp thừa kế là quyền sử dụng đất

- Tranh chấp hợp đồng, giao dịch liên quan tới đất đai; 

- Tranh chấp về hôn nhân và gia đình nhưng có đối tượng là đất đai (ví dụ: vợ chồng phân chia tài sản chung là nhà đất)

Cơ quan có thẩm

quyền giải quyết

Tòa án nhân dân nơi có đất xảy ra tranh chấp;

UBND cấp huyện;

UBND cấp tỉnh

  Tòa án

  Luật điều chỉnh

- Luật Đất đai năm 2013;

- Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015  

- Bộ luật Dân sự năm 2015;

- Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;

- Luật Đất đai năm 2013;

- Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

4 NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

• Do sự chuyển mình của nền kinh tế nước nhàa

• Nhà nước chưa kịp thời có các chính sách để điều tiết và quản lý có hiệu quả

• Pháp luật chưa được phổ cập rộng rãi

4.1 NGUYÊN NHÂN KHÁCH QUAN

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.1: VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

• Trong thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về đất đai còn bị buông lỏng, nhiều sơ hở, có khi phạm sai lầm, giải quyết tùy tiện, sai pháp luật

• Trong cơ chế quản lý tập trung, kế hoạch hóa cao độ, Nhà nước phân công,

phân cấp cho quá nhiều ngành, dẫn đến việc quản lý đất đai thiếu chặt chẽ,

nhiều sơ hở

• Trong cơ chế thị trường, Nhà nước thống nhất quản lý đất đai theo quy hoạch chung, có sự phân công, phân cấp trách nhiệm quản lý đất đai khá rõ

• Tồn tại nhiều sai phạm, non kém về trình độ quản lý của đội ngũ cán bộ làm

công tác quản lý đất đai

• Trong nhiều trường hợp, việc tranh chấp đất đai lại bắt nguồn từ những tài liệu lịch sử của chế độ cũ để lại Hơn nữa, việc giao đất lại không được tiến hành

theo một quy trình chặt chẽ, nên hồ sơ đất đai không đồng bộ và bị thất lạc

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.2 VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ CÔNG CHỨC THỰC HIỆN CÔNG VỤ LIÊN QUAN ĐẾN ĐẤT ĐAI

• Một bộ phận cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ quản lý đất đai đã thực

hiện không tốt nhiệm vụ được giao, lạm dụng chức quyền, vì lợi ích riêng tư, bị

kẻ xấu lợi dụng để “đục nước béo cò”, thực hiện những âm mưu đen tối gây

mất ổn định xã hội

• Lợi dụng chủ trương điều chỉnh ruộng đất, tổ chức lại sản xuất theo cơ chế

mới, một số cán bộ, đảng viên lợi dụng sơ hở trong các chế độ, chính sách đất đai của Nhà nước và dựa vào chức quyền để chiếm dụng đất đai trái phép

• Đặc biệt, ở những nơi nội bộ mất đoàn kết thì lại lấy vấn đề đất đai làm

phương tiện để đấu tranh với nhau, một số phần tử xấu lợi dụng cơ hội này để bao chiếm đất đai hoặc kích động gây chia rẽ nội bộ và gây mất ổn định về

tình hình chính trị- xã hội, làm mất uy tín của tổ chức Đảng và chính quyền

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.3 VỀ CÔNG TÁC LÃNH ĐẠO, CHỈ ĐẠO

• Công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc giải quyết tranh chấp đất đai ở nhiều nơi,

nhiều lúc còn hữu khuynh, mất cảnh giác Chẳng những hồ sơ đất đai không

đầy đủ, mà việc đăng ký nhân khẩu, hộ khẩu ở nông thôn cũng chưa chặt chẽ,

kẻ xấu có điều kiện để hoạt động dễ dàng

• Khi phát hiện những kẻ cầm đầu, tổ chức gây rối, kích động vi phạm pháp luật thì lúng túng trong xử lý, nương nhẹ trong thi hành pháp luật, không tổ chức được lực lượng quần chúng cốt cán đấu tranh với mọi biểu hiện tiêu cực, mà

trái lại, để quần chúng bị bọn xấu lôi kéo

• Tổ chức Đảng và chính quyền trở thành người bị động, phải chạy theo giải

quyết những vụ việc đã xảy ra hoặc xử lý những hậu quả nặng nề

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.4: VỀ ĐƯỜNG LỐI CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI

• Chính sách đất đai và các chính sách khác có liên quan đến đất đai chưa đồng

bộ, có mặt không rõ ràng và đang còn biến động

• Thực tế áp dụng các chính sách đất đai còn tùy tiện dẫn đến tình trạng: Người

có khả năng sản xuất nông nghiệp thì thiếu ruộng đất, ngược lại, người có

ruộng lại không có khả năng hoặc nhu cầu sản xuất, để đất đai hoang hóa

hoặc sử dụng đất kém hiệu quả

• Tình trạng người nông dân phải ra các đô thị bán sức lao động, gây mất ổn

định cơ cấu lao động sản xuất cũng có nguyên nhân từ việc thiếu đất để sản xuất

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.4 VỀ ĐƯỜNG LỐI CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI

• Thực tiễn đã chứng minh những sai lầm trong phong trào hợp tác hóa nông

nghiệp như nóng vội, gò ép, đưa quy mô HTX nhỏ lên quy mô HTX lớn không phù hợp với trình độ năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ cơ sở đã dẫn đến hậu quả là đất đai sử dụng bừa bãi, lãng phí và kém hiệu quả

• Chính sách đất đai chưa phù hợp, chậm đổi mới đã tạo cơ sở cho việc lấn

chiếm đất đai diễn ra khá phổ biến, song chưa được giải quyết và xử lý kịp

thời

• Bên cạnh đó, việc Nhà nước chia, tách, nhập hoặc thành lập mới những đơn vị hành chính trong những năm gần đây dẫn đến việc phân địa giới hành chính không rõ ràng, cụ thể làm cho tình hình tranh chấp đất đai ngày càng phức

tạp và gay gắt hơn

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.4 VỀ ĐƯỜNG LỐI CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI

• Thực tiễn đã chứng minh những sai lầm trong phong trào hợp tác hóa nông

nghiệp như nóng vội, gò ép, đưa quy mô HTX nhỏ lên quy mô HTX lớn không phù hợp với trình độ năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ cơ sở đã dẫn đến hậu quả là đất đai sử dụng bừa bãi, lãng phí và kém hiệu quả

• Chính sách đất đai chưa phù hợp, chậm đổi mới đã tạo cơ sở cho việc lấn

chiếm đất đai diễn ra khá phổ biến, song chưa được giải quyết và xử lý kịp

thời

• Bên cạnh đó, việc Nhà nước chia, tách, nhập hoặc thành lập mới những đơn vị hành chính trong những năm gần đây dẫn đến việc phân địa giới hành chính không rõ ràng, cụ thể làm cho tình hình tranh chấp đất đai ngày càng phức

tạp và gay gắt hơn

4.2 NGUYÊN NHÂN CHỦ QUAN

4.2.5 VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC VÀ PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT

• Công tác tuyên truyền, giáo dục và phổ biến pháp luật đất đai chưa được coi trọng, làm cho nhiều văn bản pháp luật đất đai của Nhà nước chưa được phổ biến sâu rộng trong nhân dân

• Tuy nhiên, việc tranh chấp đất đai ở mỗi địa phương khác nhau còn có những nguyên nhân đặc thù và việc tìm ra những nguyên nhân đó phải căn cứ vào thực tế sử dụng đất, và phong tục tập quán của từng địa phương để xây dựng được những giải pháp tốt nhất nhằm giải quyết có hiệu quả từng vụ tranh

chấp Song trên thực tế khía cạnh này chưa được các cơ quan nhà nước chú trọng, xem xét

II TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

5 ĐỐI TƯỢNG

Về đối tượng của tranh chấp đất đai là quyền quản lý và quyền sử dụng đất đai Đối tượng mà các chủ thể tranh chấp hướng tới là quyền được sử dụng và quản lý trên một phần đất cụ thể, chỉ khi đối tượng của tranh

chấp là quyền sử dụng và quản lý đất đai thì mới được gọi là tranh chấp đất đai Nội dung của tranh chấp đất đai rất đa dạng và phức tạp liên

quan đến các vấn đề liên quan đến đất đai như diện tích, quyền sử dụng, mục đích sử dụng, các giao dịch dân sự liên quan