soan bai gioi thieu danh gia ve noi dung va nghe thuat cua mot tac pham tho

- Nêu lên quan điểm cá nhân về vấn đề thuyết trình, thuyết phục được người nghe và đặt câu hỏi để mời gọi những thảo luận xa hơn.. Có thể sử dụng các cụm từ phù hợp với kiểu bài nói này

Soạn bài Giơ ́ i thiê ̣u, đánh giá về nô ̣i dung và nghê ̣ thuâ ̣t của

Yêu cầu

- Cung cấ p được các thông tin chung về bài thơ một cách ngắn gọn: tên bài thơ, tác giả, đề tài, thì thơ

- Làm rõ được niềm hứng thú của bản thân đối với những nét đặc sắc về nội dung và hình thức của một tác phẩm thơ

- Nêu lên quan điểm cá nhân về vấn đề thuyết trình, thuyết phục được người nghe

và đặt câu hỏi để mời gọi những thảo luận xa hơn

- Thể hiện được sự tôn trọng những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng đối với một tác phẩm thơ

1 Chuẩn bị nói và nghe

a Chuẩn bi ̣ nó i

* Lựa cho ̣n đề tài: Giới thiê ̣u, đánh giá về nô ̣i dung và nghê ̣ thuâ ̣t của bài thơ “Mùa xuân chín” (Hàn Mă ̣c Tử)

* Tìm ý và sắ p xếp ý

- Nội dung:

+ Bứ c tranh thiên nhiên mùa xuân tươi đe ̣p, tràn đầy sức sống

+ Cảm xúc trong lòng người: ra ̣o rực trong tình yêu, nuối tiếc trước cái đe ̣p, nỗi nhớ

làng quê

- Nghệ thuâ ̣t

+ Cổ điển: những điểm tương đồng với thể thơ Đường luâ ̣t (thể thơ, nhi ̣p điê ̣u, gieo vầ n)

+ Hiện đa ̣i: ảnh hưởng của chủ nghĩa tượng trưng siêu thực

- Đánh giá về thành công, giá tri ̣, tầm ảnh hưởng của tác phẩm đối với bản thân

*Xác đi ̣nh từ ngữ then chốt

Có thể sử dụng các cụm từ phù hợp với kiểu bài nói này như: Về tác phẩm này, tôi xin tập trung nói về vấn đề, … Ấn tượng nổi bật nhất của tôi về tác phẩm là Đó là

lí do không thể không nói đến khi lí giải sức hấp dẫn của tác phẩm này

*Phương tiê ̣n hỗ trợ

- Chuẩn bi ̣ bài trình chiếu Powerpoint với các thông tin chắt lo ̣c (có thể triển khai

các luâ ̣n điểm thành ga ̣ch đầu dòng, dùng các kí hiê ̣u để nhấn ma ̣nh những chủ ngữ trọng tâm đã được xác định ở trên), cần cân nhắc về số lượng slide sử dụng Có thể

sử dụng các kênh âm thanh, kênh hình ảnh (lưu ý: hình ảnh phải tương thích với bài thơ đã chọn Chẳng hạn với bài Mùa xuân xanh, nên chọn minh họa bằng những hình ảnh mùa xuân gắn liền với nông thôn, đồng quê)

- Người nói cũng có thể chuẩn bị văn bản tác phẩm thơ sẽ thuyết trình để cung cấp cho người nghe trước khi trình bày bài nói

b Chuẩn bi ̣ nghe

- Tìm hiểu trước về vấn đề thảo luận cách sử dụng, xem xét các tri thức ngữ văn, đọc các tài liệu mà người nói có thể đã chuẩn bị và cung cấp

- Chuẩn bị tâm thế là nghe và đối thoại với người thuyết trình, chú ý theo dõi các người thuyết trình phân tích từ ngữ, hình ảnh, cách sử dụng thao tác phân tích

2 Thực hành nói và nghe

-Mở đầu: giới thiệu ngắn gọn về bài thơ, có

thể sử dụng nhiều cách dẫn khác nhau để tạo

không khí cho giờ học (Ví dụ với bài thơ

Mùa xuân xanh, có thể đặt câu hỏi cho người

nghe như: mùa xuân là nguồn cảm hứng

muôn thuở của thi ca Có lẽ nhà thơ nào cũng

ít nhất một lần từng viết về mùa xuân Trong

thơ ca Việt Nam, các bạn có biết nhà thơ nào

viết nhiều nhất về mùa xuân không?) Đây

không phải là yêu cầu bắt buộc nhưng để

tránh nó i mà như đọc, người nói cần khơi

gợi được sự tương tác từ người nghe

Trong khi nghe bản thuyết trình, cần:

- Có thái độ tôn trọng, đặc biệt quan tâm đến cảm xúc của người thuyết trình

- Ghi chép những ý tưởng trong bài thuyết trình đã khiến mình thực sự thấy hứng thú, những điểm bạn còn băn khoăn, muốn trao đổi

- Chú ý đến phong thái của người thuyết trình (ví dụ: sự tự tin, khả

Lưu ý: có thể chỉ cần chọn một phương diện

nào đó về tư tưởng, tình cảm hoặc hình thức

nghệ thuật của bài thơ mà mình thấy tâm đắc

để thuyết trình

-Triển khai: trình bày lần lượt các thông tin

có trong bài viết theo hình thức tó m lược, kết

hợp nhịp nhàng với việc trình chiếu

PowerPoint (nếu có) Dành nhiều thời gian

hơn để nói về những giá trị nổi bật của bài

thơ mà mình cảm nhận được Nên nhấn

mạnh các thao tác mình đã sử dụng để phát

hiện giá trị thẩm mỹ hay tư tưởng trong bài

thơ liên tưởng, đối lập Với bài thuyết trình

về bài thơ Mùa xuân xanh, cần nhấn mạnh

các phương diện: (1) nhan đề, (2) mạch thơ,

(3) nhịp điệu, (4) “mùa xuân xanh”: truyền

thống và hiện đại Có thể coi đây là các mục

lớn để thiết kế slide trong trường hợp người

thuyết trình sử dụng phương tiện trình chiếu

-Kết luận: khái quát lại những điều mình cảm

nhận cũng như đánh giá về giá trị của bài thơ

trên các phương diện hình thức và nội dung

Có thể kết bài bằng những câu khuyến khích

người nghe chia sẻ những góc nhìn khác,

phát hiện khác với bài thơ

năng điều tiết giọng nói, ngôn ngữ,

cử chỉ, )

*Ba ̀i nói mẫu tham khảo

Chào mo ̣i người, mình là Hôm nay, mình trong vai trò là mô ̣t nhà báo,

mình đến từ toà soa ̣n báo Phong Hoá Chắ c mo ̣i người đều biết đây là tờ báo vô

cù ng nổi tiếng trong phong trào Thơ mới ở Viê ̣t Nam thời bấy giờ Hôm nay, mình

sẽ giới thiê ̣u với các ba ̣n mô ̣t nhà thơ với phong cách vô cùng kì bí, đô ̣c và la ̣, các

bạn hãy cùng mình khám phá nhé

Không biết trong bốn mù a, các ba ̣n thích mùa nào nhất? Mỗi khi vào mùa đó, ba ̣n thường cảm thấy như thế nào? Với tôi, mùa xuân có lẽ là khoảng thời gian đe ̣p đẽ

nhấ t trong năm Chú ng ta đã từng nghe “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải, “Mùa xuân xanh” củ a Nguyễn Bính, nhưng không biết các ba ̣n đã ai từng nghe đến “Mùa xuân chín”? Đó là tên mô ̣t thi phẩm của người với phong cách vô cùng kì bí, đô ̣c đáo và mới la ̣ mà mình muốn giới thiê ̣u với các ba ̣n Hàn Mă ̣c Tử

“Mùa xuân chín” gây ấn tượng với tôi bởi chính nhan đề của nó Bởi lẽ, đo ̣c thơ của

Hàn Mă ̣c Tử, ta luôn thấy mô ̣t sự u huyền, mơ mô ̣ng, kì bí, đượm buồn và đau

thương với những hình ảnh đă ̣c trưng là “máu”, “trăng” và “rượu” Thế nhưng,

“mùa xuân chín” la ̣i mang đến mô ̣t cảm giác hoàn toàn mới la ̣, mô ̣t không gian tràn đầy sức sống của cảnh xuân và tình xuân “Chín” vốn là tính từ để chỉ tra ̣ng thái của quả cây khi đã đến giai đoa ̣n thu hoa ̣ch, ngo ̣t ngào, căng mo ̣ng và thơm mát Với ý nghĩa đó, Hàn Mă ̣c Tử đã ta ̣o nên mô ̣t “mùa xuân chín” – mô ̣t mùa xuân tràn đầy

sứ c sống, viên mãn và tròn đầy Mùa xuân đang ở đô ̣ tươi đe ̣p nhất, ra ̣ng rỡ nhất, căng tràn nhựa sống nhất

Mạch thơ là dòng tâm tư bất đi ̣nh với những chuyển kênh bất chợt: từ ngoại cảnh đến tâm cảnh, từ sắc thu đến tình thu, từ niềm say mê ra ̣o rực đến nỗi bâng khuâng, xao xuyến, từ hiê ̣n ta ̣i về quá khứ

Mở đầu bài thơ là bức tranh thiên nhiên tươi mới, ngâ ̣p tràn ánh sáng, ngâ ̣p tràn sắc xuân:

“Trong làn nắng ửng khói mơ tan Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng

Sột soa ̣t gió trêu tà áo biếc Trên giàn thiên lí Bóng xuân sang”

Thiên nhiên mù a xuân hiê ̣n ra ngâ ̣p tràn sắ c vàng của nắ ng hoà trong làn sương khói

mờ ảo, huyền bí Cách kết hợp từ “khói mơ tan” khiến ta hình dung những làn khói sương như đang hoà tan trong nắng ta ̣o nên mô ̣t khung cảnh đe ̣p như mơ Sắc vàng

củ a nắ ng càng trở nên rực rỡ với hình ảnh “đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng” Trong khung cảnh thanh bình, yên ả ấy bỗng nhà thơ bắt gă ̣p tiếng “sô ̣t soa ̣t” của “gió trêu

tà áo biếc” “Sô ̣t soa ̣t” được đảo lên đầu câu nhằ m nhấn ma ̣nh của đô ̣ng của cảnh

vật Gió như đang trêu đùa cùng tà áo biếc đón xuân sang, khiến không khí mùa xuân trở nên sôi đô ̣ng, vui tươi, đầy hứng khởi Từ mái nhà tranh, nhà thơ di chuyển điểm nhìn đến “giàn thiên lí” Dấu chấm đă ̣t giữa câu thơ như mô ̣t sự ngâ ̣p ngừng,

̃ng Bởi đó là khoảnh khắ c thi nhân giâ ̣t mình nhâ ̣n ra “bóng xuân sang”

Mù a xuân được hữu hình hoá, có thể quan sát bằng thi ̣ giác Bóng của mùa xuân nhẹ nhàng bước tới như thể đang đứng trước mă ̣t nhà thơ, khiến con người ngỡ

ngàng mà chiêm ngưỡng cái sắ c xuân tươi đe ̣p ấy

Từ điểm nhìn câ ̣n cảnh, Hàn Ma ̣c Tử đưa tầm mắ t ra xa với cái nhìn viễn cảnh Không gian mùa xuân được rô ̣ng mở với “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời”

“Sóng” được kết hợp với thảm cỏ xanh mướt khiến ba ̣n đo ̣c hình dung từng lớp cỏ như nối tiếp nhau, trải dài bất tâ ̣n, sức sống dường như đang căng tràn mô ̣t cách

mãnh liê ̣t Ý thơ làm ta nhớ đến mô ̣t câu thơ trong đoa ̣n trích “Cảnh ngày xuân” của Nguyễn Du: “Cỏ non xanh tâ ̣n chân trời” Cùng diễn tả mô ̣t không gian mùa xuân

vớ i thảm cỏ xanh mướt trải dài bất tâ ̣n nhưng cái đô ̣c đáo của Hàn Mă ̣c Tử là cách

nó i “sóng cỏ” gợi ra mô ̣t sự uyển chuyển, nhe ̣ nhàng mà mượt mà của những lớp cỏ xuân Phải chăng sức sống cuô ̣n trào từ bên trong, ta ̣o thành những đợt sóng và kết

lại ta ̣o nên mô ̣t “mùa xuân chín”!

Từ cảnh thu, Hàn Ma ̣c Tử bỗng chuyển sang tình thu, bức tranh ngoa ̣i cảnh trở về

vớ i bức tranh tâm cảnh Phải chăng, nhà thơ dùng cảnh mở đầu là để nói tình, tả tình?

Một cái tình nồng hâ ̣u, thiết tha với con người và cuô ̣c đời Hoà cùng với không khí tươi vui của mùa xuân, ta thấy được cái náo nức trong lòng người:

“Bao cô thôn nữ hát trên đồi -Ngày mai trong đám xuân xanh ấy

Có kẻ theo chồng bỏ cuô ̣c chơi”

“Xuân xanh” là mô ̣t ẩn du ̣ để chỉ những cô gái trẻ trung, xinh đe ̣p Tuổi xuân của ho ̣ tươi đe ̣p, rực rỡ như mùa xuân của đất trời Chính vì vâ ̣y, niềm vui của những cô thôn nữ hoà trong không khí mùa xuân chính là tình xuân Cái ửng của nắng phải chăng chính là đôi má ửng hồng của các cô gái khi “theo chồng bỏ cuô ̣c chơi”

Niềm vui củ a ho ̣ là tình yêu đôi lứa, là sự gắn kết trong hôn nhân đến ba ̣c đầu “Mùa xuân chín” không chỉ là tiết trời xuân mà còn là tình xuân Cái “chín” trong tình yêu chính là kết quả nên vợ nên chồng Niềm ha ̣nh phúc của những cô gái được thể hiê ̣n trong “tiếng ca vắ t vẻo lưng chừng núi” Hàn Mă ̣c Tử đã sử du ̣ng nghê ̣ thuâ ̣t ẩn du ̣ chuyển đổi cảm giác thâ ̣t tài tình “Tiếng ca” vốn được cảm nhâ ̣n bằng thính giác, nay được hữu hình hoà trong tra ̣ng thái “vắt vẻo”, cảm nhâ ̣n bằng thi ̣ giác Tiếng hát

ca say sưa của con người như có sức hút, cao vút đến lưng chừng núi thể hiê ̣n niềm

thiết tha yêu đờ i mãnh liê ̣t Dư âm của tiếng hát dường như còn ngâ ̣p ngừng mà “vắ t

vẻo lưng chừng núi” ta ̣o nên mô ̣t âm thanh vang vo ̣ng khắp không gian

Từ âm thanh cao vút, hổn hển như lời của nước mây bỗng trở thành những lời thầm thì nhỏ bé:

“Thầm thì với ai ngồi dưới trúc Nghe ra ý vi ̣ và thơ ngây”

Câu thơ phảng phất tính tượng trưng, siêu thực trong thơ Hàn Ma ̣c Tử Đa ̣i từ “ai” xuấ t hiện như “bóng ai đâ ̣u bến sông trăng đó” (Đây thôn Vĩ Da ̣) đầy bí ẩn “Tiếng ca” vốn vang xa khắ p nú i rừng nay thu la ̣i chỉ dành cho “ai” Đó có thể là người thương, cũng có thể là với chính bản thân mình Để rồi, khi tâm tình, sẻ chia, con người có thể lắng nghe được những “ý vi ̣ và thơ ngây” trong lòng mình Tuy nhiên, câu thơ cũng mang theo nỗi buồn, niềm nuối tiếc của người thi sĩ trước “mùa xuân chín” Bởi “xuân chín” rồi cũng là lúc “xuân tàn”, cái đe ̣p rồi cũng sẽ tàn phai

“Đám xuân xanh ấy” rồi cũng “theo chồng bỏ cuô ̣c chơi” Tuổi xuân tươi đe ̣p của người thiếu nữ rồi cũng có điểm kết Ta thấy dâng lên trong lòng nhà thơ mô ̣t nỗi niềm bâng khuâng, xao xuyến, muốn níu giữ cái hương sắ c tươi đe ̣p của cuô ̣c đời Để rồi, kết thúc bài thơ, Hàn Mă ̣c Tử hoá thân trong mô ̣t người “khách xa”, bày tỏ nỗi nhớ nhung của mình:

“Khách xa, gă ̣p lúc mùa xuân chín

Lò ng trí bâng khuâng sực nhớ làng -Chi ̣ ấ y, năm nay cò n gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang”

Trước “mùa xuân chín”, lòng “khách xa” bỗng trào dâng nỗi nhớ làng quê thân thương Nhớ làn nắng ửng, nhớ đôi mái nhà tranh, nhớ tà áo biếc và nhớ cả giàn thiên lý Đó là mô ̣t không gian làng quê mô ̣c ma ̣c, giản di ̣, gần gũi mà chan chứa nghĩa tình Và trong không gian ấy, hình ảnh người chi ̣ gánh thóc trở thành trung tâm củ a nỗi nhớ “Chi ̣ ấy” là mô ̣t cách nói phiếm chỉ Đó có thể là mô ̣t người dân lao đô ̣ng bình thường nơi thôn quê của tác giả, cũng có thể là mô ̣t người thân quen gầ n gũi, hoă ̣c cũng có thể là cô người yêu của thi nhân Người con gái xuất hiê ̣n trong nét đe ̣p lao đô ̣ng với tư thế gánh thóc, hoà cùng ánh nắ ng vàng bên bờ sông trắ ng Một khung cảnh hiê ̣n lên thâ ̣t thơ mô ̣ng, lãng ma ̣n biết bao!

Như vậy, bài thơ “Mùa xuân chín” của Hàn Mă ̣c Tử có sự hài hoà của sắ c xuân, tình xuân Mô ̣t nét đă ̣c trưng tiêu biểu làm nên sự đô ̣c đáo của “Mùa xuân chín” cũng như ngòi bút tài hoa của Hàn Mă ̣c Tử chính là sự kết hợp tài tình giữa

cái cổ điển và cái hiê ̣n đa ̣i Trước hết, ta bắ t gă ̣p thơ Hàn Mă ̣c Tử có những điểm giao thoa vớ i thể thơ Đường luâ ̣t, ta ̣o nên mô ̣t nét thơ phảng phất phong vi ̣ cổ điển, trang trọng “Mùa xuân chín” được sáng tác theo thể thơ bảy chữ, ngắt nhi ̣p 4/3 Thấ t ngôn và ngắ t nhi ̣p 4/3 là đă ̣c trưng tiêu biểu của thơ Đường luâ ̣t Ngoài ra, cách gieo vầ n cuối những câu thơ 1, 2, 4 cũng là mô ̣t điểm giao thoa với thể thơ Đường luật Đó là những yếu tố làm nên phong vi ̣ cổ điển trong thơ Hàn Mă ̣c Tử Về tính hiện đa ̣i, thi sĩ ho ̣ Hàn là người chi ̣u nhiều ảnh hưởng của chủ nghĩa tượng trưng, siêu thực Mô ̣t trong những đă ̣c điểm tiêu biểu của thơ tượng trưng siêu thực đó là

tạo nên những hình ảnh huyền ảo, kì bí, thâ ̣m chí là ma mi ̣ bằng những kết hợp từ

mớ i mẻ, đô ̣c đáo thông qua nghê ̣ thuâ ̣t ẩn du ̣ chuyển đổi cảm giác Có thể thấy ngòi

bú t của Hàn Ma ̣c Tử đã đa ̣t đến trình đô ̣ điêu luyê ̣n trong viê ̣c sáng ta ̣o nên những kết hợp từ ngữ mới: mùa xuân chín, bóng xuân sang, đám xuân xanh, tiếng ca vắt

vẻo, nghe ra ý vi ̣ và thơ ngây Tất cả những gì trừu tượng, không thể cảm nhâ ̣n bằng mắ t thườ ng đã được nhà thơ hữu hình hoá mô ̣t cách thâ ̣t tài tình, đô ̣c đáo Những

nét thơ mới la ̣ ta ̣o nên tính hiê ̣n đa ̣i rất riêng trong thơ Hàn Mă ̣c Tử Hoà cùng với

dò ng phát triển của Thơ mới trong thời bấy giờ, thơ Hàn Mă ̣c Tử đã ta ̣o ra mô ̣t lối rẽ riêng - tinh tế, độc đáo và mới la ̣

Thơ Hàn Mă ̣c Tử bô ̣c lô ̣ mô ̣t thế giới nô ̣i tâm mãnh liê ̣t với những cung bâ ̣c cảm

xú c được đẩy đến tô ̣t cùng Đo ̣c “mùa xuân chín”, ta thấy Hàn Mă ̣c Tử đã mượn

bứ c tranh xuân tươi đe ̣p, ra ̣o rực, tràn đầy sức sống để bày tỏ cái “xuân chín” trong

lò ng người “Chín” trong tình thương, “chín” trong nỗi nhớ về con người, cuô ̣c đời

và quê hương Nổi bâ ̣t hơn hết là mô ̣t tấm lòng khát khao giao cảm với cuô ̣c đời, trân trọng cái đe ̣p và ý thức nâng niu, giữ gìn những gì tinh tuý, đe ̣p đẽ của cuô ̣c đời Khao khát ấy trở thành sợi chỉ xuyên suốt trong những sáng tác của Hàn Mă ̣c Tử,

tạo nên giá tri ̣ nhân văn sâu sắc, để tư tưởng trong những dòng thơ còn âm vang mãi cho đến hiê ̣n ta ̣i

Phầ n giớ i thiê ̣u của tôi đến đây là kết thúc Cảm ơn cô và các ba ̣n đã lắ ng nghe Nếu có câu hỏi và thắ c mắ c gì, mong mo ̣i người hãy đề đa ̣t Tôi rất mong

có thể trao đổi và lí giải những băn khoăn của mo ̣i người

3 Trao đổi

Người nghe Người nói

- Chia sẻ những điểm bạn thấy hợp lý

và hấp dẫn trong bài thuyết trình

- Nêu những điểm còn gây băn khoăn

ở bài thuyết trình, góp ý, bổ sung một

số nội dung giúp bài nói hoàn thiện

hơn Có thể dựa vào những tri thức

ngữ văn trong bài để trao đổi về nội

dung và các thao tác phân tích của

người nói

- Đưa ra góc nhìn khác hay cách cảm

thụ khác của mình đối với bài thơ

- Có thể đặt một số câu hỏi để người

nó i chia sẻ thêm những cảm xúc về

bài thơ

- Trả lời những thắc mắc từ phía người nghe

- Thể hiện thái độ tiếp thu chân thành đối với những đóng góp xác đáng, nghiêm túc

- Tự đánh giá phần trình bày của mình và chia sẻ thêm về cách trình bày đã lựa chọn

- Phản hồi và trao đổi với các ý kiến khác với tinh thần tôn trọng và cầu thị

Lưu ý: cả người nói và người nghe cùng bổ sung những yêu cầu phải đảm bảo khi giới thiệu, đánh giá với một tác phẩm thơ

- Trao đổi trực tiếp hoă ̣c sử du ̣ng bảng sau để đánh giá phần trình bày của người nói