(TIỂU LUẬN) tư tưởng hồ chí minh về nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự vận dụng của đảng ta trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân hiện nay

KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHTIỂU LUẬNMÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Đề tài 8: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng nhà nước pháp quyền

KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬNMÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề tài 8: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự

vận dụng của Đảng ta trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân hiện nay

Học viên: Trần Thúy Liễu

Mã sinh viên: 2155360023Lớp: Chính sách công – K41

HÀ NỘI – 2021

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 5

6 Kết cấu tiểu luận 5

NỘI DUNG Chương 1: Tư tư ở n g H ồ Chí Minh v ề nhà n ướ c tr ong sa ch , v ữ ng mạnh .6

1 Đẩ y mạ nh và kh ắc ph ụ c nh ững tiêu c ự c trong ho ạt độ ng c ủ a nhà nước .6

1.1 Đặc quyền, đặc lợi 6

1.2 Tham ô, lãng phí, quan liêu 7

1.3 Tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo 9

2 Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức cách mạng 10

2.1 Tăng cường pháp luật 11

2.2 Tích cực xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước đủ đức, đủ tài 12

2.2.1 Tuyệt đối trung thành với cách mạng 13

2.2.2 Hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ 13

2.2.3 Phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân 14

chịu trách nhiệm, nhất là trong những tình huống khó khắn, “thắng không kiêu, bại

không nản” 14

2.2.5 Phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn luôn có ý thức và hành động vì sự lớn mạnh, trong sạch của nhà nước 15

3 Đẩy mạnh giáo dục đạo đức 15

Chương II: Sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân hiện nay 16

1 Các yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân trong giai đoạn mới 17

2 Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân hiện nay 18

2.1 Mở rộng dân chủ XHCN, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và quản lý nhà nước 19

2.2 Nâng cao chất lượng hoạt động và kiện toàn tổ chức Quốc hội 20

2.2.1 Nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động lập pháp 20

2.2.2 Nâng cao năng lực quyết định quyết định các vấn đề trọng đại của đất nước 23

2.2.3 Nâng cao chất lượng giám sát 23

2.2.4 Tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy 23

2.3 Tiếp tục cải chính nền hành chính của nhà nước 24

2.3.2 Đẩy mạnh phân cấp quản lý 25

2.3.3 Đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra 25

2.4 Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương 26

2.4.1 Kiện toàn chính quyền cơ sở 26

2.4.2 Đổi mới tổ chức, hoạt động của HĐND, UBND các cấp 26

2.5 Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức 27

KẾT LUẬN 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong lịch sử của các dân tộc thường có những vĩ nhân mà cuộc đời và sựnghiệp,tư tưởng và hành động của họ gắn liền với cả một giai đoạn lịch sử và biến cốcủadân tộc và thơi đại của mình, ví dụ phải kể đến như: Mác, Lê nin, Ăng ghen,

Và đặc biệt hơn cả đối với lịch sử dân tộc Việt Nam, vẫn luôn luôn sáng mãi cáitên vĩđại Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập Đảng, Mặt trận, Quân đội, đồng thờicũng là người sáng lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Trong một phần tư thế

kỷ ở cương vị Chủ tịch nước, Người đã dành nhiều công sức cho việc xây dựng nhànước kiểu mới ở Việt Nam_ Nhà nước trong sạch, vững mạnh và nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa, nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tư tưởng

Hồ Chí Minh về xây dựng của dân – do dân – vì dân, trong sạch – vững mạnh – hiệuquả là sự vận dụng sáng tạo học thuyết về nhà nước của chủ nghĩa Mác – Lê nin trongđiều kiện của nước ta, có sự chọn lọc, kế thừa và phát huy cả những tinh hoa trongviệc xây dựng nhà nước đã có trong lịch sử dân tộc và nhân loại

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, một nhà nước vững mạnh, có hiệu lực phải là mộtnhà nước làm cho mọi người dân biết sống và làm việc theo Hiến Pháp và Pháp luật.Mặt khác, nhà nước đó phải “dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắngnghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân” Một trong những mối quan tâm củaNgười là làm sao đào tạo và bồi dưỡng được một đội ngũ cán bộ chính quyền phù hợpvới bản chất của Nhà nước ta, thấm nhuần tinh thần “dân là chủ, cán bộ là đầy tớtrung thành của nhân dân” Là người sáng lập ra Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộnghòa, Người rất đề cao pháp quyền, nhưng Người không lúc nào coi nhẹ vai trò củagiáo dục đạo đức và pháp luật trong quản lý xã hội và nhà nước

Trong thời kỳ đổi mới hiện nay, mô hình Nhà nước Việt Nam được xâydựng trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh đã phát huy thành quả tích cực trong sựnghiệp cách mạng của dân tộc hơn 60 năm qua Di sản tư tưởng Hồ Chí Minh vềvấn đề nhà nước đã và đang được toàn Đảng, toàn dân kế thừa, phát triển trong sựnghiệp xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước.

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền vànhững hoạt động thực tiễn của Người điều nổi bật lên là lòng nhân ái và tìnhngười Chủ tịch Hồ Chí Minh coi trọng quản lý nhà nước bằng pháp luật Đó làpháp trị, là nhà nước pháp quyền Đồng thời, Người còn chủ động đức trị, thựchành dân chủ rộng rãi, ra sức bảo vệ quyền tự do dân chủ cho nhân dân, lấy sức đểgiáo dục và cảm hóa con người, yêu thương, quý trọng nhân dân Người yêu cầucác cấp chính quyền thật sự thấm nhuần tính chất của nhà nước của nhân dân, donhân dân, vì nhân dân mà phát huy cao độ dân chủ để động viên tất cả sức dân chocách mạng, đưa kháng chiến đến thắng lợi và kiến quốc thành công

Trong thời kỳ nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng nhà nước phápquyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xãhội công bằng, dân chủ, văn minh thì tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng

Hồ Chí Minh về nhà nước trong sach vững mạnh nói riêng đã có vị trí, vai trò vôcùng quan trọng trong việc xây dựng nhà nước thật sự dân chủ, một nhà nước thật

sự của dân, vì quyền lợi và lợi ích của nhân dân Vì vậy, tôi chọn đề tài này để cóthể nghiên cứu một cách cụ thể và chi tiết hơn về tư tưởng của Hồ Chí Minh vềxây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh ở Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trong thời kỳ nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng nhà nước phápquyền trong sạch, vững mạnh, nhà nước của dân – do dân – vì dân, vì mục tiêu dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, thì tư tưởng Hồ Chí Minh nóichung và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước nói riêng đã có vị trí và vai trò vô cùngquan trọng, là nền tảng để Đảng ta xây dựng mô hình Nhà nước Việt Nam Dân chủcộng hòa một cách hoàn thiện nhất Do đó, tôi chọn đề tài này để có thể nghiên cứuchi tiết hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền

ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc Do vậy, học tập

và nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong những nhiệm vụ đặt ra tronggiai đoạn hiện nay, trong đó có tư tưởng về nhà nước pháp quyền trong sạch, vữngmạnh, nhà nước của dân – do dân – vì dân Trong quá trình xây dựng và phát triểnđất nước đã và đang đặt ra nhiều vấn đề: Cần hoàn thiện nhà nước, nhà nước phápquyền chủ nghĩa xã hội Khi chúng ta đang trong quá trình vận động của nền kinh

tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hòi phải có sự quản lý ở trình

độ tương ứng Hơn nữa, xu hướng toàn cầu hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tếcũng đang đặt ra nhiệm vụ không nhỏ đối với Nhà nước Để thực hiện mục tiêutrên, cần giải quyết các nhiệm vụ sau:

Nêu bật những yếu tố ảnh hưởng (lý luận - thực tiễn) đến sự hình thành tư tưởng về Nhà nước pháp quyền của Hồ Chí Minh

Xác định các giai đoạn hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhànước pháp quyền.

Nghiên cứu nội dung tư tưởng của Người về xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân

Trên cơ sở đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của Nhà nước ta hiện nay, đưa ra một số giải pháp để vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng, hoàn thiện Nhà nước ta hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trong sạch, vững mạnh

Sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Đề tài sử dụng phương pháp biện chứng duy vật về lịch sử của chủ nghĩa Mác

- Lênin, phương pháp luận Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

về Nhà nước, pháp luật Ngoài ra, còn sử dụng các phương pháp cụ thể: phân tích,tổng hợp, lịch sử và lôgíc, phương pháp văn hóa học, gắn lý luận với thực tiễn

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Bài tiểu luận đặt hy vọng vào việc góp phần nghiên cứu cơ bản về tư tưởng

Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền trong sạch vững mạnh trong mối quan hệvới định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay Qua đó, tìm hiểu và nghiên cứu và sựvận dụng và phát triển của Đảng ta từ tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nhànước pháp quyền chủ nghĩa xã hội của dân do dân vì dân hiện nay

6 Kết cấu của tiểu luận

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trong sạch, vững mạnh

Đẩy mạnh và khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của nhà nước

Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với giáo dục đạo đức cách mạng

Đẩy mạnh giáo dục đạo đức

Chương 2: Sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân hiện nay

Các yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân trong giai đoạn hiện nay

Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân hiện nay

NỘI DUNG Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trong sạch, vững mạnh.

1 Đẩy mạnh và khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của Nhà nước.

Xây dựng một Nhà nước của dân, do dân, vì dân không bao giờ tách rời vớiviệc làm cho Nhà nước luôn trong sạch, vững mạnh Điều này luôn luôn thường trựctrong tâm trí và hành động của Hồ Chí Minh Khi nước nhà giành được độc lập, chínhquyền cách mạng còn non trẻ cũng như lúc cách mạng chuyển giai đoạn, Hồ ChíMinh càng chú ý hơn bao giờ hết đến việc bảo đảm sự trong sạch, vững mạnh của cáccấp chính quyền, bởi vì thường những lúc đó cách mạng đứng trước những thử tháchrất gay gắt và những tiêu cực rất dễ trở thành nguy cơ làm biến chất Nhà nước Chỉmột tháng sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chí Minh đã gửithư cho Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng,nêu rõ phải chống đặc quyền,đặc lợi; bộ máy nhà nước không phải là bộ máy áp bức, bóc lột nhân dân, cán bộ,công chức không phải là những “ông quan cách mạng” Người nhắc nhở: “Chúng takhông sợ sai lầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì phải ra sức sửa chữa Vậy nên, aikhông phạm những lầm lỗi trên này, thì nên chú ý tránh đi và gắng sức cho thêm tiến

bộ Ai đã phạm những lỗi trên này, thì phải hết sức sửa chữa; nếu không tự sửa chữathì Chính phủ sẽ không khoan dung Vì hạnh phúc của dân tộc, vì lợi ích của nước nhà

mà tôi phải nói Chúng ta phải ghi sâu những chữ “công bình, chính trực vào lòng”.Người đã chỉ ra trách nhiệm của người cán bộ, công chức trong xây dựng một Nhànước mới – Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Đồng thời trong quá trình lãnhđạo xây dựng Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người cũng đã chỉ rõ nhữngtiêu cực sau và nhắc nhở mọi người đề phòng và khắc phục

1.1 Đặc quyền, đặc lợi:

Xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh đòi hỏi phải tẩy trừ những thói cậymình là người trong cơ quan chính quyền rồi hách dịch với dân, lạm dụng chứcquyền, đồng thời để vơ vét tiền của, làm lợi cho cá nhân mình, như thế tức là savào chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ, đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích chung, lợi ích củatoàn nhà nước.

Trong chính quyền, còn hiện tượng gây mất đoàn kết, không biết cách làm chomọi người hòa thuận với nhau, còn có người “bênh vực lớp này, chống lại lớp khác”

1.2 Tham ô, lãng phí, quan liêu:

Hồ Chí Minh coi tham ô, lãng phí, quan liêu là “giặc nội xâm”, “giặc ở tronglòng”, thứ giặc nguy hiểm hơn giặc ngoại xâm Người phê bình những người “lấy củacông dùng vào việc tư, quên cả thanh liêm, đạo đức” Quan điểm của Hồ Chí Minh là:

“Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu, dù có hay không, cũng là bạn đồng minh củathực dân và phong kiến Tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi Việt gian, mật thám” Tham

ô là lợi dụng quyền hành hoặc chức trách để ăn cắp của công, lãng phí, làm tốn kémhao tổn công ích Tham ô là một trong những hành động xấu xa nhất của con người.Nhân dân lao động làm lụng đổ mồ hôi, sôi nước mắt để góp phần xây dựng của công,của Nhà nước và của tập thể Của công ấy là nền tảng vật chất của chế độ Xã hội chủnghĩa, là nguồn gốc chủ yếu để nâng cao đời sống của nhân dân ta Chủ tịch Hồ ChíMinh cho rằng, tham ô là lấy trộm của công, chiếm của công thành của tư Nó có hạiđến sự nghiệp xây dựng nước nhà, có hại đến công việc cải thiện cuộc sống của nhândân, có hại đến đạo đức cách mạng Lãng phí và tham ô tuy có khác nhau ở chỗ lãngphí thì không trực tiếp ăn cắp, ăn trộm của công, nhưng kết quả tai hại đến tài sản củaNhà nước, của tập thể thì cũng có tội

Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là ăn cắp của công thành của tư, đục khoétcủa nhân dân, ăn bớt của bộ đội, tiêu ít mà khai nhiều, lợi dụng của chung của

Chính phủ để làm quỹ riêng cho mình Hay nói cách khác, tham ô, lãng phí tài sảncủa Nhà nước, của tập thể, của nhân dân la hành động trộm cắp mà ai cũng phảithù ghét, phải từ bỏ.

Chống tham ô, lãng phí là vấn đề luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm

và đã trở thành một nội dung quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Người TheoChủ tịch Hồ Chí Minh, nguyên nhân sâu xa dẫn đến căn bệnh tham ô, lãng phí là vìchủ nghĩa cá nhân Người nói, chủ nghĩa cá nhân như một thứ vi trùng rất độc, nảysinh ra các bệnh nguy hiểm như lười biếng, ngại gian khổ, khó khăn, tham danh,trục lợi, thích địa vị, quyền hành, tham ô, hủ hóa, lãng phí, xa hoa, Cũng do chủnghĩa cá nhân mà mất đoàn kết, thiếu tính tích cực, tính kỷ luật, kém tinh thầntrách nhiệm, không chấp hành đúng đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước,làm hại lợi ích của cách mạng và nhân dân Ngày 27-11-1946, Hồ Chí Minh đã kýsắc lệnh ấn định hình phạt tội đưa và nhận hối lộ với mức từ 5 năm đến 20 năm tùkhổ sai và phải nộp phạt gấp đôi tiền nhận hối lộ

Ngày 26-1-1947, Hồ Chí Minh ký lệnh nói rõ tội tham ô, trộm cắp của côngdân là tội tử hình Lãng phí là một căn bệnh mà Hồ Chí Minh lên án gay gắt Chínhbản thân Người luôn làm gương, tích cực thực hành chống lãng phí trong cuộc sống

và công việc hằng ngày Người biết quý từng đồng xu, bát gạo do dân đóng góp chohoạt động của bộ máy nhà nước Lãng phí ở đây được Hồ Chí Minh xác định là lãngphí sức lao động, lãng phí thời giờ, lãng phí tiền của Chống lãng phí là biện pháp đểtiết kiệm, một vấn đề quốc sách của mọi quốc gia Liên quan đến bệnh tham ô, bệnhlãng phí là bệnh quan quan liêu, một căn bệnh không những có ở cấp trung ương, ởcấp tính, ở cấp huyện mà còn ngay ở cả cấp cơ sở Cuối năm đó, khi giao cho đồngchí Lê Giản phụ trách ngành công an, Người đã dặn rằng: “Chú phụ trách ngành này

là phải “thiết diện vô tư”, tức là mặt sắt không thiên vị Nếu chú không “ thiết diện vôtư” thì Bác sẽ “thiết diện vô tư” đối với chú.” Như vậy chỉ trong vòng

3-4 tháng sau ngày tuyên bố độc lập, Hồ Chí Minh đã tập trung cao độ cho việcxây dựng bộ máy, trong đó có khía cạnh pháp luật chống tham nhũng, một trongnhững vấn đề lớn liên quan đến sự sống còn của chế độ mới Ngay cả khi nói vềĐảng, gắn vấn đề pháp luật chống tham nhũng, Người khẳng định “Nếu cần cóđảng phái thì sẽ là đảng dân tộc Việt Nam Đảng đó sẽ chỉ có một mục đích làmcho dân tộc ta hoàn toàn độc lập Đảng viên của Đảng đó sẽ là tất cả quốc dân ViệtNam, trừ những kẻ phản quốc và những kẻ tham ô”.

Hồ Chí Minh phê bình những người và các cơ quan lãnh đạo từ cấp trên đếncấp dưới không sát công việc thực tế, không theo dõi và giáo dục cán bộ, không gầngũi quần chúng Đối với công việc thì trọng hình thức mà không xem xét khắp mọimặt, không đi sâu vào từng vấn đề Bệnh quan liêu làm cho chúng ta chỉ biết khai hội,viết chỉ thị, xem báo cáo trên giấy, chứ không kiểm tra đến nơi đến chốn thành thử

có mắt mà không thấy suốt, có tai mà không nghe thấu, có chế độ mà không giữ đúng,

có kỷ luật mà không nắm vững Thế là bệnh quan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở chonạn tham ô, lãng phí Vì vậy, đây là bệnh gốc sinh ra các bệnh tham ô, lãng phí; muốntrừ sạch bệnh tham ô, lãng phí thì trước hết phải tẩy sạch bệnh quan liêu

1.3 Tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo

Những hành động trên gây mất doàn kết, gây rối cho công tác Hồ Chí Minhkịch liệt lên án tệ kéo bè, kéo cánh, tệ nạn bà con bạn hữu, con ông cháu cha,những người có tài năng nhưng không vừa lòng mình thì đẩy ra ngoài Quên rằngviệc nước là việc công, chứ không phải việc riêng gì dòng họ của ai Trong chínhquyền, còn hiện tượng gây mất đoàn kết, không biết cách làm cho mọi người “bênhvực lớp này, chống lại lớp khác”

Ngoài bệnh cậy thế, còn có người kiêu ngạo, “tưởng mình ở trong cơ quanChính Phủ là thần thánh rồi cử chỉ lúc nào cũng vác mặt quan cách mạng, làmmất uy tín của Chính Phủ”.

2 Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức cách mạng.

Về phép trị nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người luôn kết hợp một cáchnhuần nhuyễn giữa quản lý xã hội bằng pháp luật với phát huy những truyền thốngtốt đẹp trong đời sống cộng đồng người Việt Nam được hình thành trong hàngnghìn năm lịch sử Đó là sự kết hợp hài hòa giữa “Pháp trị” và “Đức trị”

Trong việc thực thi quyền hạn và trách nhiệm của mình với cương vị là Chủtịch nước, Hồ Chí Minh bao giờ cũng thể hiện là một người sáng suốt, thống nhấthài hòa giữa lý trí và tình cảm, nghiêm khắc, bao dung, nahan ái nhưng không baoche cho những sai lầm, khuyết điểm của bất cứ ai Kỷ cương, phép nước thời nàocũng luôn được đề cao và phải được áp dụng cho tất cả mọi người Do đó, Hồ ChíMinh yêu cầu pháp luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kì kẻ ấy ởđịa vị nào, làm nghề nghiệp gì Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh dùng sức mạnh uy tíncủa mình để cảm hóa những người có lỗi lầm kéo họ đi với cách mạng, giáo dụcnhững người mắc khuyết điểm để họ tránh phạm pháp

Theo Người, một xã hội kỷ cương, một nhà nước mạnh có hiệu lực phải quản

lý bằng pháp luật, không một giờ phút nào được coi thường pháp luật, thiếu pháp luật.Không quản lý nhà nước bằng pháp luật sẽ dẫn đến sơ hở, cán bộ sẽ dễ sinh ra lạmdụng quyền lực, vi phạm quyền dân chủ của công dân, dễ có hành vi xâm phạm đếnquyền tự do của người khác, của cộng đồng và của xã hội dẫn đến hỗn loạn vô ChínhPhủ Chính vì vậy, khi xây dựng Hiến pháp mới và hình thành một hệ thống Pháp luậtmới, Người đề nghị vận dụng những điều luật cũ còn tương đối phù hợp

với tình hình mới, trừ bỏ những điều luật vi phạm và trái với chủ quyền, đạo đức.Tuy nhiên, Người cũng lưu ý: “Luật pháp phải dựa vào đạo đức, mặt khác luậtpháp bảo vệ pháp luật, bảo vệ đạo đức Không xử phạt là không đúng, song chút gìcũng xử phạt thì không đúng Nhà nước phải vừa giáo dục vừa sử dụng pháp luật

để cải tạo họ, giúp họ trở nên lương thiện”

Trong những năm trực tiếp lãnh đạo nhà nước, Người đã từng bước xâydựng hệ thống pháp luật, ngoài hai bản Hiến Pháp, Người đã công bố 16 đạo luật

và gần 1300 văn bản dưới luật khác

2.1 Tăng cường pháp luật

Ngay sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tại phiên họp đầutiên của Chính Phủ (3-9-1945), trong 6 nhiệm vụ cấp bách, Chủ tịch Hồ Chí Minh

đề ra nhiệm vụ thứ ba là “chúng ta phải có ngay một hiến pháp dân chủ, phải tổchức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu” đểsớm có một Nhà nước hợp hiến do nhân dân bầu ra Ngày 17-9-1945, Chủ tịch HồChí Minh ký sắc lệnh ấn định thể lệ Tổng tuyển cử Ngày 20-9- 1945, Người kýsắc lệnh 34 thành lập Ủy ban dự thảo Hiến pháp của nước Việt Nam Dân chủ Cộnghòa để chuẩn bị đệ trình Quốc hội Chính phủ liên hiệp kháng chiến được Quốc hộihọp phiên đầu tiên ngày 2-3-1946 bầu ra là Chính phủ hợp hiến đầu tiên có đầy đủ

tư cách và hiệu lực trong việc giải quyết mọi vấn đề về đối nội và đối ngoại

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người có công lớn nhất trong sự nghiệp lập hiến vàlập pháp Nhưng điều quan trọng hơn là Người tập trung chỉ đạo đưa pháp luật vàocuộc sống, làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế, tạo cơ chế bảo đảm cho phápluật được thi hành Trước đây, dưới chế độ cũ, bọn thực dân phong kiến tìm cách làmcho dân ngu để dễ trị Trong chế độ mới, Hồ Chí Minh quan tâm giáo dục lại nhândân, nâng cao dân trí, làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết

dựng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm Tư tưởng “pháp trị” của Hồ ChíMinh đặc biệt thể hiện nổi bật ở việc bảo đảm tính khoa học, hiệu lực và nghiêmminh của pháp luật Hơn 2 tháng sau khi tuyên bố độc lập, ngày 23-11-1945, HồChí Minh đã ký sắc lệnh 64-SL về việc thành lập Ban Thanh tra đặc biệt và mộtTòa án đặc biệt có nhiệm vụ giám sát và xét xử các sai phạm của các nhân viên từtrong các ủy ban nhân dân các cấp đến cơ quan cao nhất của chính quyền.

Trong năm 1946, những chuyện về ăn hối lộ, tham nhũng trong Chính phủ

đã được Quốc hội nước ta lúc bấy giờ hết sức quan tâm Đặc biệt là sau vụ Chu BỏPhượng, Bộ trưởng bộ kinh tế trong Chính phủ Liên hiệp kháng chiến, là đại biểucủa Việt Nam quốc dân đảng, thành viên trong đoàn chính phủ ta dự Hội nghịFontainbleau, bị các nhà chức trách Pháp bắt được vì mang vàng đi buôn Tại kỳhọp thứ hai Quốc hội khóa I (11-1946), có đại biểu quốc hội đã chất vấn chính phủ

về vụ việc này Thay mặt Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trả lời thẳng thắnrằng: “Chính phủ hiện thời đã cố gắng liêm khiết lắm Nhưng trong Chính phủ, từ

Hồ Chí Minh đến những người làm việc ở các ủy ban làng, đông lắm, phức tạplắm Dù sao Chính phủ đã hết sức làm gương, và nếu làm gương không xong thì sẽdựng pháp luật mà trị những kẻ ăn hối lộ Đã trị, đang trị và sẽ trị cho kỳ hết” Tưtưởng Hồ Chí Minh về tính nghiêm minh của Pháp luật rất rõ ràng, dứt khoát:

“Pháp luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kỳ kẻ ấy ở địa vị nào,làm nghề nghiệp gì” Trong kháng chiên chống Pháp (9- 1950), Bác Hồ, dự rất đaulòng, vẫn đã y án tử hình Trần Dụ Châu, Đại tá, Cục trưởng cục quân nhu, phạmtội lợi dụng chức vụ, quyền hạn, bớt xén phần cơm áo của bộ đội để sống trác táng,trụy lạc Người tâm sự với Trần Đăng Ninh trước khi ký bác đơn chống án củaTrần Dụ Châu: “Với loài sâu mọt đục khoét nhân dân, nếu phải giết đi một con màcứu được cả rừng cây, thì việc đó là cần thiết, hơn nữa là nhân đạo”

2.2 Tích cực xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước đủ đức, đủ tài

Một tư tưởng quan trọng nữa của Người là để có bộ máy nhà nước trongsạch, vững mạnh, hiệu quả, trước hết là phải có đội ngũ cán bộ, nhân viên có đạođức, gương mẫu trong chấp hành pháp luật Đồng thời phải là những người amhiểu pháp luật và cả ngành nghề chuyên môn Do đó, từ 1948, Người đã ký sắclệnh về “lập một chế độ công chức mới” và ban hành săc lệnh “quy chế công chứcViệt Nam” Điều đó có ý nghĩa vô cùng to lớn rằng ngay từ rất sớm, Người đã coitrọng thể chế hóa việc đào tạo và sử dụng cán bộ Nhà nước” Chủ tịch Hồ ChíMinh luôn luôn đề cao vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức Người coi cán

bộ nói chung “là cái gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hay thất bạiđều do cán bộ tốt hay kém” Để xây dựng một Nhà nước pháp quyền vững mạnh,vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức được Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm.Nói một cách tổng quát nhất về yêu cầu đối với đội ngũ này, theo Hồ Chí Minh, đó

là những người vừa có đức, vừa có tài, trong đó đức là gốc; đội ngũ này phải được

tổ chức hợp lý, có hiệu quả Đi vào những mặt cụ thể, Hồ Chí Minh nêu lên nhữngyêu cầu về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức

2.2.1 Tuyệt đối trung thành với cách mạng.

Đây là yêu cầu đầu tiên cần có đối với đội ngũ cán bộ, công chức Cán bộ, côngchức phải là những người kiên cường bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Nhànước Hồ Chí Minh nhấn mạnh lòng trung thành đó không phải là những điều trừutượng, chung chung, mà phải được thể hiện hằng ngày, hằng giờ, trong mọi lĩnh vựccông tác, thể hiện trong kết quả thực tế công tác Lòng trung thành đó thể hiện đặcbiệt rõ trong những lúc đất nước gặp khó khăn, thử thách, chuyển giai đoạn

2.2.2 Hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ.

Chỉ với lòng nhiệt tình thì chưa đủ và cùng lắm chỉ phá được cái xấu, cái cũ

mà không xây được cái tốt, cái mới Yêu cầu tối thiểu là đội ngũ cán bộ, công chức