Phải vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” để đưa đất nước tiến nhanh, tiến mạnh trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, theo định hướng nhà nước pháp q
Trang 1HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
Họ và tên: Lương Phương Quỳnh
Khóa/Lớp:(tín chỉ) CQ59.20.17+18LT1
STT: 31
Ngày thi: 21/04/2022
Mã Sinh viên: 2173403010701
(Niên Chế): CQ59.20.17
ID phòng thi: 5800580019 Giờ Thi: 13h30
BÀI THI MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian thi: 3 ngày Mã đề: Đề 1
Đề bài: Vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật”
trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay
Trang 2PHẦN I: 1
MỞ ĐẦU 1
PHẦN II: 2
NỘI DUNG 2
1.Lý luận - Tư tưởng của Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” 2
1.1 Quan điểm “Nhà nước thượng tôn pháp luật” 2
1.2 Quan điểm: “ Nhà nước thượng tôn pháp luật” trong tư tưởng Hồ Chí Minh 2
2.Vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 5
2.1 Phát huy và học hỏi từ quan điểm để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay 5
2.2 Hạn chế và giải pháp trong việc vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 7
PHẦN III: 10
KẾT LUẬN 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 3PHẦN I:
MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh, người anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng cộng sản Việt Nam Toàn bộ cuộc đời của Người dành cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam Trong số các di sản Người để lại cho dân tộc ta có “Nhà nước thượng tôn pháp luật” – một tư tưởng nổi bật, bao trùm, xuyên suốt, nhất quán cả trong tư duy lý luận và thực tiễn của Người
Hồ Chí Minh rất chú trọng việc đưa pháp luật vào trong cuộc sống, đảm bảo cho pháp luật được thi hành và có cơ chế giám sát việc thi hành pháp luật Người luôn nêu cao tính nghiêm minh của pháp luật Đòi hỏi pháp luật phải đúng và phải đủ; tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho mọi người dân; người thực thi pháp luật phải thật sự công tâm và nghiêm minh…
Trên cơ sở kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, Cách mạng nước ta đang trên đường đổi mới, với nhiều thách thức đặt ra Phải vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” để đưa đất nước tiến nhanh, tiến mạnh trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, theo định hướng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, dân chủ Vì vậy, việc hiểu rõ và vận dụng quan điểm về nhà nước thượng tôn pháp luật của Hồ Chí Minh trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay là vấn đề hết sức quan trọng, có ý nghĩa hết sức to lớn Để hiểu sâu hơn về vấn đề này chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài tiểu luận
Trang 4PHẦN II:
NỘI DUNG 1.Lý luận - Tư tưởng của Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn
pháp luật”.
1.1 Quan điểm “Nhà nước thượng tôn pháp luật”
“Thượng tôn pháp luật” nghĩa là “pháp luật là trên hết” có hàm ý: tất cả mọi thành phần trong xã hội của một quốc gia, lãnh thổ phải tôn trọng và chấp hành triệt
để luật pháp của quốc gia, lãnh thổ đó Một khi luật pháp đã được ban hành, thì toàn xã hội phải lấy nó làm chuẩn mực để hành xử theo cho phù hợp, không phân biệt thành phần, địa vị xã hội, không một ai có quyền làm trái pháp luật
“Nhà nước thượng tôn pháp luật” hay còn gọi là “Nhà nước pháp quyền” là
mô hình nhà nước sử dụng pháp luật để thành lập, tổ chức hoạt động và quản lý các vấn đề liên quan đến mọi mặt của quốc gia Nhà nước pháp quyền đề cao pháp luật như một công cụ quan trọng và hữu hiệu để giữ vững và phát triển đất nước Mỗi cá nhân hay mỗi tổ chức trong quốc gia đều phải tuân theo pháp luật tuyệt đối Các quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi người dân đều được ghi nhận và bảo đảm thực hiện bởi hệ thống tòa án
Từ hai ý trên ta có thể thấy, Hồ Chí Minh đã dựa trên lợi ích của nhân dân
để có thể xây dựng lên bộ máy nhà nước pháp quyền chủ nghĩa, được thể hiện sâu sắc trong các văn kiện pháp lý quan trọng của đất nước do chính người chỉ đạo xây dựng và ban hành Hồ Chí Minh đã đưa vào mô hình tổ chức bộ máy nhà nước những yếu tố hợp lý và khoa học của nguyên tắc phân quyền
1.2 Quan điểm: “ Nhà nước thượng tôn pháp luật” trong tư tưởng Hồ Chí Minh.
Quan điểm của Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn phát luật”:
Nhà nước quản lý bằng bộ máy và bằng nhiều biện pháp khác nhau, nhưng quan trọng nhất là quản lý bằng Hiến pháp và pháp luật Muốn vậy, trước hết, cần làm tốt công tác lập pháp Hồ Chí Minh luôn chú trọng xây dựng hệ thống luật pháp dân chủ, hiện đại Ở cương vị Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh đã hai lần tham gia tham gia vào quá trình lãnh đạo xây dựng Hiến pháp (Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp năm 1959), đã ký lệnh công bố 16 đạo luật và 613 sắc lệnh, trong đó có 243 sắc lệnh quy định về tổ chức Nhà nước và pháp luật và nhiều văn bản dưới luật khác
Trang 5Cùng với công tác lập pháp, Hồ Chí Minh cũng rất chú trọng đưa pháp luật vào trong cuộc sống, bảo đảm cho pháp luật được thi hành và có cơ chế giám sát việc thi hành pháp luật Người nói: “công bố đạo luật này chưa phải là mọi việc đều xong, mà còn phải tuyên truyền giáo dục lâu dài mới thực hiện tốt”
Hồ Chí Minh coi trọng phải nâng cao trình độ dân trí của nhân dân Người chỉ
rõ sự cần thiết phải nâng cao trình độ hiểu biết và năng lực sử dụng pháp luật của người dân, giáo dục ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật trong Nhân dân Pháp luật là công cụ quyền lực của Nhân dân, vì thế điều quan trọng là phải
“làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm”
Hồ Chí Minh cho rằng, công tác giáo dục pháp luật cho mọi người, đặc biệt cho thế hệ trẻ trở nên cực kỳ quan trọng trong việc xây dựng một Nhà nước pháp quyền, bảo đảm quyền và nghĩa vụ công dân được thực thi trong cuộc sống
Hồ Chí Minh luôn nêu cao tính nghiêm minh của pháp luật Người tuyên bố: “Pháp luật Việt Nam tuy khoan hồng với những người biết cải tà quy chính, nhưng sẽ thẳng tay trừng trị những tên Việt gian đầu sỏ đã bán nước buôn dân” Điều đó, đòi hỏi pháp luật phải đúng và phải đủ; tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho mọi người dân; người thực thi pháp luật phải thực sự công tâm
và nghiêm minh, Người phê phán những hiện tượng thể hiện tính thiếu nghiêm minh của pháp luật, như: “thưởng có khi quá rộng, mà phạt thì không nghiêm”
-Hồ Chí Minh luôn luôn khuyến khích Nhân dân phê bình, giám sát công việc của Nhà nước, giám sát quá trình Nhà nước thực thi pháp luật, đồng thời không ngừng nhắc nhở cán bộ các cấp, các ngành phải gương mẫu trong việc tuân thủ pháp luật, trước hết là các cán bộ thuộc ngành hành pháp và tư pháp Trong thư gửi Hội nghị
tư pháp toàn quốc, Người viết: “Các bạn là những người phụ trách thi hành pháp luật Lẽ tất nhiên các bạn cần phải nêu cao cái gương “phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư” cho nhân dân noi theo”4 Bản thân Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật Người tự giác khép mình vào kỷ luật, vào việc gương mẫu chấp hành Hiến pháp và pháp luật Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật đã trở thành nền nếp, thành thói quen, thành lối ứng xử tự nhiên của Hồ Chí Minh
Giá trị lý luận quan điểm của Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn phát luật”:
Trang 6Một là, thiết lập và thực hiện “chế độ pháp trị” thống nhất trong phạm vi cả nước.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, có pháp chế thống nhất thì uy quyền của Nhà nước mới mạnh Sức mạnh đó thể hiện ở sức mạnh thống nhất, ở hiệu lực hoạt động của toàn bộ bộ máy nhà nước, ở sự nhịp nhàng, ăn khớp trên nền tập trung dân chủ, chống lại mọi biểu hiện phân tán, thiếu đồng bộ trong áp dụng pháp luật Người đã rất nhiều lần phê phán tình trạng cục bộ, phân tán, thiếu thống nhất từ trên xuống dưới, từ trung ương đến địa phương và giữa các ngành và các địa phương khác nhau
Hai là, đề cao vai trò và bảo đảm hiệu lực tối cao của Hiến pháp và luật.
Theo Hiến pháp năm 1946, cơ chế bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp ở Việt Nam đã được biểu hiện rõ nét ở quy định về thủ tục lập hiến và sửa đổi Hiến pháp Việc sửa đổi Hiến pháp phải tuân thủ những quy định chặt chẽ và nghiêm ngặt, thông qua hình thức phúc quyết của nhân dân
Ba là, mọi chủ thể phải chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, không có ngoại lệ.
Trong Tám điều mệnh lệnh của Chính phủ dân chủ cộng hoà Việt Nam: Toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt giai cấp, tín ngưỡng và nghề nghiệp, đều phải giữ gìn trật tự…, tuân theo pháp luật của Chính phủ và mệnh lệnh của quân đội Như vậy, yêu cầu tuân thủ pháp luật là mệnh lệnh, là nguyên tắc đối với tất cả công dân, không kể người đó là cán bộ, công chức hay là dân thường, không kể người đó làm nghề nghiệp gì, theo tín ngưỡng, tôn giáo gì….Việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật không chỉ từ phía người dân mà cả từ phía các cơ quan nhà nước, cán bộ nhà nước
Bốn là, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm.
Công bằng ở đây là công bằng đối với tất cả mọi người, bất kể người đó là
ai và giữ cương vị, chức vụ gì, nếu phạm tội thì phải bị xử lý nghiêm minh theo đúng tội trạng và hậu quả của hành vi phạm tội
Có thể khẳng định rằng quan điểm Nhà nước thượng tôn pháp luật trong tư tưởng Hồ Chí Minh luôn được người sử dụng và coi đó là điều tất yếu và lâu dài
để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Xây dựng nhà nước liêm chính, phục vụ, kiến tạo phát triển, nhạy bén trong tư duy và hành động, chủ động trong điều hành đất nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội là yêu cầu cấp bách và lâu dài trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Trang 72.Vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 2.1 Phát huy và học hỏi từ quan điểm để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay.
Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân; Nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật; quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp và nguyên tắc tập trung dân chủ; thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế
Nhà nước Việt Nam đã xây dựng được một hệ thống pháp luật đồng bộ, toàn diện và tính pháp chế với phương châm tôn trọng pháp luật, tôn trọng nhân dân, học dân, hiểu dân; coi trọng xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật
và bảo vệ pháp luật, đảm bảo không một thiết chế quyền lực nào nằm ngoài sự kiểm soát, hoạt động ngoài khuôn khổ pháp luật Trong hơn 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm nghiên cứu, kế thừa, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật để lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam cùng
hệ thống pháp luật ngày càng đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch hơn Những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay được thể hiện trên những nét cơ bản sau đây:
Một là, bảo đảm tính hợp hiến và “thượng tôn pháp luật” của Nhà nước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, khai sinh ra nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa, xuất phát từ yêu cầu phải bảo vệ chính quyền non trẻ vừa được thiết lập và để sớm tổ chức xây dựng xã hội mới trong bối cảnh đất nước “ngàn cân treo sợi tóc”, nhất là trước sự can thiệp của các thế lực bên ngoài, đồng thời
để tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế và tạo sự đồng thuận của nhân dân trong nước, ngay phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời (ngày 3-9-1945), Chủ tịch
Hồ Chí Minh đề nghị: “Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ” và “Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc TỔNG TUYỂN CỬ với chế độ phổ thông đầu phiếu”(5) để lập nên Quốc hội, rồi từ đó lập ra Chính phủ và các cơ quan, bộ máy
nhà nước, thể hiện quyền lực tối cao của nhân dân, bảo đảm tính hợp hiến, tính
Trang 8luật, phù hợp với thông lệ quốc tế Theo đó, mọi hoạt động trong xã hội, các chủ thể hoạt động trong khuôn khổ thể chế chính trị, phải hợp hiến, hợp pháp, tinh thần “thượng tôn pháp luật” phải được thấm sâu vào đời sống xã hội, có giá trị điều chỉnh mọi mối quan hệ, mọi hoạt động trong Nhà nước và xã hội Những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tính hợp hiến, hợp pháp và tinh thần
“thượng tôn pháp luật” của Nhà nước Việt Nam cho đến nay, đã trở thành tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt và được thực thi trong đời sống xã hội, phù hợp với bối cảnh mới của quốc tế và đất nước
Hai là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Nhà nước phục
vụ, kiến tạo phát triển.
Vai trò phục vụ, kiến tạo phát triển của nhà nước thể hiện rõ ở việc tạo ra khuôn khổ thể chế với một hệ thống chính sách, pháp luật phù hợp, tạo môi trường
và điều kiện thuận lợi nhất để giải quyết tốt các vấn đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại , nhằm phục vụ nhân dân một cách hiệu quả nhất.Xây dựng nhà nước liêm chính, phục vụ, kiến tạo phát triển, nhạy bén trong tư duy và hành động, chủ động trong điều hành đất nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội là yêu cầu cấp bách và lâu dài trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Điều này càng có ý nghĩa hơn khi mà bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và nhất là đại dịch COVID-19 đang đặt ra những thách thức rất lớn đối với việc phát triển đất nước Trong bối cảnh mới này, để thực hiện thắng lợi mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chúng ta nhất thiết phải xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh, kiên định về lập trường tư tưởng, sáng suốt trong đường lối lãnh đạo và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa phục vụ, kiến tạo phát triển đủ năng lực đưa ra các quyết định chính xác, kịp thời trong mọi tình huống, giải quyết có hiệu quả những vấn đề nảy sinh trên mọi lĩnh vực vì lợi ích quốc gia - dân tộc, vì lợi ích của nhân dân trên cơ sở Hiến pháp và pháp luật, cùng với đó là phát huy cao
độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
Ba là, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức vừa có đức, vừa có tài, là
“công bộc” của nhân dân.
Bộ máy nhà nước có trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả hay không, phụ thuộc trước hết vào những con người trong tổ chức bộ máy đó Do vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, xây dựng nhà nước mới phải bắt đầu từ công việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ vừa có đức, vừa có tài, vừa hồng, vừa chuyên, “là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân” Người khẳng định: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân
Trang 9chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng”, đáp ứng yêu cầu và lợi ích chính đáng của nhân dân Cán bộ là gốc của mọi công việc, “Có cán bộ tốt, việc gì cũng xong Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém” Vì vậy, “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” Từ đây, Người đã nghiêm khắc phê bình một bộ phận cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất, bị chi phối bởi chủ nghĩa cá nhân nên “có thái độ xa quần chúng”, không muốn học hỏi quần chúng mà chỉ muốn làm thày quần chúng, “quên rằng dân bầu mình ra là để làm việc cho dân”, “quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí ” Do vậy, Người yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải không ngừng học tập, tu dưỡng, tự sửa chữa để tiến bộ mãi Công tác cán bộ phải dựa vào dân, phát hiện, tuyển chọn cán bộ từ phong trào cách mạng của nhân dân; đưa cán bộ thâm nhập vào hoạt động thực tiễn và thông qua sự giúp đỡ, kiểm soát của nhân dân để đào tạo, rèn luyện cán bộ
Bốn là, chú trọng các biện pháp kiểm soát quyền lực nhà nước.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, để xây dựng Nhà nước trong sạch, hoạt động có hiệu quả, phục vụ nhân dân thì kiểm soát quyền lực nhà nước là công việc quan trọng Người nêu ra một số biện pháp căn bản để thực hiện kiểm soát quyền lực nhà nước như sau: Xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh làm công
cụ để kiểm soát quyền lực nhà nước; Huy động nhân dân tham gia quản lý và kiểm soát quyền lực nhà nước; Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát
2.2 Hạn chế và giải pháp trong việc vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh
về “Nhà nước thượng tôn pháp luật” trong xây dựng nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.
Việc thực thi pháp luật ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, song, còn có những hạn chế Một bộ phận nhân dân chưa ý thức rõ về quyền lợi và trách nhiệm của mình trong Nhà nước pháp quyền, thậm chí có hành vi “từ bỏ” quyền
và nghĩa vụ công dân khi không tham gia vào các cuộc bầu cử nhằm lựa chọn ra những đại biểu ưu tú - đại diện cho quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân - thay mặt nhân dân thực thi quyền lực nhà nước ở các cấp Tình trạng này do nhiều nguyên nhân, như trình độ nhận thức chính trị của một bộ phận nhân dân còn thấp; công tác truyền thông chưa tốt; các thế lực thù địch, phản động lợi dụng vấn đề dân chủ và một
số vấn đề khác, cố tình gây rối, làm mất an ninh, trật tự, hòng chống phá sự nghiệp đổi mới và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Bên cạnh đó, việc chấp hành pháp luật, kỷ cương, phép
Trang 10lý kịp thời, hoặc chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe
Trước tình hình đó, trên tinh thần “thượng tôn pháp luật”, bảo đảm kỷ cương, phép nước để tiếp tục tạo động lực phát triển đất nước nhanh và bền vững, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: “Hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật,
cơ chế, chính sách nhằm phát huy mạnh mẽ dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của nhân dân; đồng thời tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội, trước hết là việc thực thi tinh thần “thượng tôn pháp luật”, gương mẫu tuân theo pháp luật, kỷ cương và thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị - xã hội các cấp, của cán bộ, đảng viên” Bản chất quyền lực của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quyền lực của nhân dân Do vậy, quyền lực này phải được bảo đảm bằng hệ thống pháp luật khoa học và hoàn chỉnh; pháp luật là phương tiện thực hành dân chủ, là công cụ bảo vệ nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
Bộ máy nhà nước sau nhiều lần cải cách, tinh gọn đã trở nên năng động, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn Tuy vậy, sức ì của cơ chế cũ, sự thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật và những yếu kém trong tổ chức, quản lý, tình trạng tham nhũng, sách nhiễu trong các cơ quan công quyền vẫn là những trở lực trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng lãnh đạo ở nước ta Ví dụ: Vụ án Trịnh Xuân Thanh và đồng phạm phạm tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” và “Tham ô tài sản” xảy ra tại Tổng Công ty Cổ phần Xây lắp dầu khí Việt Nam – PVC và Công ty
Cổ phần Bất động sản Điện lực dầu khí Việt Nam
– PVP Land.Vụ án Phan Văn Vĩnh (nguyên Trung tướng, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát), Nguyễn Thanh Hóa (nguyên Thiếu tướng, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm công nghệ cao), Nguyễn Văn Dương và đồng phạm phạm tội “Sử dụng mạng Internet thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản”, “Tổ chức đánh bạc”,“Đánh bạc”, “Mua bán trái phép hóa đơn”, “Rửa tiền”, “Đưa hối lộ” và
“Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại tỉnh Phú Thọ
và một số địa phương
Để tiếp tục kiện toàn tổ chức, bộ máy nhà nước, chuyển đổi mạnh mẽ
mô hình và cơ chế quản lý theo hướng phục vụ, kiến tạo phát triển, phải xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức vừa có đức, vừa có tài, ngang tầm nhiệm vụ, đặc biệt là chú trọng bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất đạo đức, lý tưởng cách mạng, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, để họ trở thành những nhà lãnh đạo tài giỏi, yêu nước, liêm, chính, chí công Từ đó, tạo ra những chuyển động mang tính bước ngoặt trong tiến trình phát triển đất nước và trong xây dựng Nhà nước theo tư