CHỨC NĂNG NUÔI DƯỠNG VÀGIÁO DỤC - Trách nhiệm nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái trở thành người có ích cho gia đình, cộng đồng và xã hội - Thể hiện tình cảm thiêng liêng, trách nhiệm của cha mẹ
Trang 21 Khái niệm, vị trí, chức năng của gia đình
1.1 Khái niệm gia đình
- Là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt
- Được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu dựa trên cơ sở:
+ Hôn nhân
+ Quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng
+ Cùng những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình.
Trang 31 Khái niệm, vị trí, chức năng của gia đình
1.2 Vị trí của gia đình trong xã hội
- Gia đình là tế bào của xã hội
- Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống
cá nhân của mỗi thành viên
- Gia đình là cầu nối giữa cá nhân với xã hội.
Trang 4CHỨC NĂNG TÁI SẢN XUẤT RA
CON NGƯỜI
- Là chức năng đặc thù của gia đình, không một cộng đồng nào có thể thay thế
- Đáp ứng nhu cầu tâm, sinh lý tự nhiên của con người
- Nhu cầu duy trì nòi giống của gia đình và dòng họ
- Nhu cầu về sức lao động và duy trì sự trường tồn của xã hội.
Trang 5CHỨC NĂNG NUÔI DƯỠNG VÀ
GIÁO DỤC
- Trách nhiệm nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái trở thành người có ích cho gia đình, cộng
đồng và xã hội
- Thể hiện tình cảm thiêng liêng, trách nhiệm của cha mẹ với con cái
- Thể hiện trách nhiệm của gia đình với xã hội
- Có ý nghĩa quan trọng đối với sự hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống của mỗi
người
Trang 6CHỨC NĂNG KINH TẾ
VÀ TỔ CHỨC TIÊU DÙNG
- Gia đình là một đơn vị kinh tế
- Tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất, tái sản xuất ra tư liệu sản xuất, tư liệu tiêu
dùng
- Tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động cho xã hội
- Gia đình là một đơn vị tiêu dùng
- Thực hiện chức năng tổ chức tiêu dùng hàng hóa để có thể duy trì đời sống về lao động
sản xuất cũng như sinh hoạt
Trang 7CHỨC NĂNG THỎA MÃN
NHU CẦU TÂM SINH LÝ, DUY
TRÌ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
- Là chức năng thường xuyên của gia đình
- Thỏa mãn nhu cầu tình cảm, văn hóa, tinh thần cho các thành viên
- Đảm bảo sự cân bằng tâm lý, bảo vệ chăm sóc sức khỏe người ốm, người già, trẻ em
- Sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình còn là trách nhiệm,
đạo lý, lương tâm của mỗi con người.
Trang 82 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
2.1 Cơ sở kinh tế - xã hội
- Sự phát triển của lực lượng sản xuất và tương ứng với trình độ của lực lượng sản xuất là quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa
- Chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa đối với tư liệu sản xuất thay thế cho chế độ sở hữu
tư nhân về tư liệu sản xuất
- Xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất
- Xóa bỏ tình trạng đàn ông thống trị, sự bất bình đẳng giới tính, sự nô dịch đối với
phụ nữ… trong gia đình.
Trang 92 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
2.2 Cơ sở chính trị - xã hội
- Thiết lập chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhà
nước xã hội chủ nghĩa
- Nhân dân lao động được thực hiện quyền lực của mình không có sự phân biệt nam
Trang 102 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
2.3 Cơ sở văn hóa
- Những giá trị văn hóa được xây dựng trên nền tảng hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân từng bước hình thành và dần dần giữ vai trò chi phối nền tảng văn hóa,
tinh thần của xã hội
- Sự phát triển của hệ thống giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ góp phần nâng cao trình độ dân trí, kiến thức khoa học và công nghệ của xã hội
- Các thành viên trong gia đình nhận được kiến thức, nhận thức mới, làm nền tảng cho sự hình thành những giá trị, chuẩn mực mới, để từ đó điều chỉnh các mối quan hệ
gia đình.
Trang 112 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ
Trang 12HÔN NHÂN TỰ NGUYỆN
- Là hôn nhân xuất phát từ tình yêu giữa nam và nữ
- Tình yêu là khát vọng của con người trong mọi thời đại
- Hôn nhân không được xây dựng trên cơ sở tình yêu thì trong hôn nhân, tình yêu, hạnh phúc gia đình sẽ bị hạn chế.
Trang 13HÔN NHÂN MỘT VỢ MỘT CHỒNG,
VỢ CHỒNG BÌNH ĐẲNG
- Bản chất của tình yêu là không thể chia sẻ
- Hôn nhân một vợ một chồng là kết quả tất yếu của hôn nhân xuất phát từ tình yêu
- Thực hiện hôn nhân một vợ một chồng là
điều kiện đảm bảo hạnh phúc gia đình
- Đồng thời, phù hợp với quy luật tự nhiên, phù hợp với tâm lý, tình cảm, đạo đức con người.
Trang 14HÔN NHÂN ĐƯỢC ĐẢM BẢO VỀ
PHÁP LÝ
- Quan hệ hôn nhân, gia đình thực chất là một quan hệ xã hội
- Tình yêu giữa nam và nữ là vấn đề riêng của mỗi người
- Nhưng khi hai người đã thỏa thuận đi đến kết hôn thì phải có sự thừa nhận của xã hội, điều
đó được biểu hiện bằng thủ tục pháp lý trong hôn nhân
- Thực hiện thủ tục pháp lý trong hôn nhân là thể hiện sự tôn trọng trong tình yêu, trách
nhiệm giữa nam và nữ, trách nhiệm của cá nhân đối với gia đình, xã hội và ngược lại
Trang 153 Xây dựng gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
3.1 Những yếu tố tác động đến gia đình Việt Nam trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội
- Phát triển kinh tế thị trường mang định hướng xã hội chủ nghĩa
- Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, xu thế toàn cầu
hóa và hội nhập quốc tế, cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại
- Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về gia đình…,
- Gia đình Việt Nam đã có sự biến đổi tương đối toàn diện về quy mô, kết cấu, các
chức năng cũng như quan hệ gia đình
- Ngược lại, sự biến đổi của gia đình cũng tạo ra động lực mới thúc đẩy sự phát triển
của xã hội.
Trang 163 Xây dựng gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
3.2 Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
- Biến đổi quy mô, kết cấu của gia đình
- Biến đổi các chức năng của gia đình
- Chức năng tái sản xuất con người
- Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng
- Chức năng giáo dục (xã hội hóa)
- Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm
- Quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng
- Quan hệ giữa các thế hệ, các giá trị, chuẩn mực văn hóa của gia đình.
Trang 17BIẾN ĐỔI QUY MÔ, KẾT CẤU
CỦA GIA ĐÌNH
- Quy mô gia đình ngày nay tồn tại xu hướng thu nhỏ hơn so với trước kia
- Số thành viên trong gia đình trở nên ít đi
- Các gia đình thực hiện theo thông điệp trong
“Mỗi gia đình hai con, vợ chồng hạnh
phúc”.
Trang 18BIẾN ĐỔI CHỨC NĂNG TÁI
SẢN XUẤT CON NGƯỜI
- Việc sinh đẻ được các gia đình tiến hành một cách chủ động, tự giác khi xác định số lượng
con cái và thời điểm sinh con
- Trong gia đình Việt Nam hiện đại, sự bền vững của hôn nhân phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố tâm lý, tình cảm, kinh tế
- Không phải chỉ các yếu tố có con hay không có con; có con trai hay không có con trai như giađình truyền thống
Trang 19BIẾN ĐỔI CHỨC NĂNG KINH TẾ VÀ
TỔ CHỨC TIÊU DÙNG
- Cho đến nay, kinh tế gia đình đã có hai bước chuyển mang tính bước ngoặt:
- Từ kinh tế tự cấp tự túc thành kinh tế hàng hóa
- Từ đơn vị kinh tế sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước thành đơn vị kinh tế sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường toàn cầu
- Sự phát triển kinh tế hàng hóa và nguồn thu nhập bằng tiền của gia đình tăng lên làm cho gia
đình trở thành một đơn vị tiêu dùng quan trọng của xã hội.
Trang 20BIẾN ĐỔI CHỨC NĂNG GIÁO DỤC
(XÃ HỘI HÓA)
- Giáo dục gia đình hiện nay đang phát triển theo xu hướng sự đầu tư tài chính của gia đình cho giáo dục con cái tăng lên
- Nội dung giáo dục gia đình hiện nay hướng đến giáo dục kiến thức khoa học hiện đại, trang
bị công cụ để con cái hòa nhập với thế giới
Trang 21BIẾN ĐỔI CHỨC NĂNG THỎA
MÃN NHU CẦU TÂM SINH LÝ,
DUY TRÌ TÌNH CẢM
- Trong gia đình Việt Nam hiện nay, nhu cầu thỏa mãn tâm lý, tình cảm đang tăng lên
- Gia đình có xu hướng chuyển đổi từ chủ yếu là đơn vị kinh tế sang chủ yếu là đơn vị tình cảm
- Việc thực hiện chức năng này là một yếu tố quan trọng tác động đến sự tồn tại, bền vững
của hôn nhân và hạnh phúc gia đình
Trang 22BIẾN ĐỔI QUAN HỆ HÔN NHÂN VÀ
QUAN HỆ VỢ CHỒNG
Dưới tác động của cơ chế thị trường, khoa học
và công nghệ hiện đại, toàn cầu hóa…, các gia
đình phải gánh chịu nhiều mặt trái như:
- Quan hệ giữa vợ chồng - gia đình lỏng lẻo
- Gia tăng tỷ lệ ly hôn, ly thân, ngoại tình
- Quan hệ tình dục trước hôn nhân và ngoài hôn nhân
- Chung sống mà không kết hôn…
Trang 23BIẾN ĐỔI QUAN HỆ HÔN NHÂN VÀ
QUAN HỆ VỢ CHỒNG
- Xuất hiện nhiều bi kịch, thảm án gia đình, người già cô đơn, trẻ em sống ích kỷ, bạo hành
trong gia đình, xâm hại tình dục
- Hệ lụy là giá trị truyền thống trong gia đình bị coi nhẹ, kiểu gia đình truyền thống bị phá
vỡ, lung lay và hiện tượng gia tăng số hộ gia đình đơn thân, độc thân, kết hôn đồng tính, sinhcon ngoài giá thú…
- Ngoài ra, sức ép từ cuộc sống hiện đại cũng khiến cho hôn nhân trở nên khó khăn với
nhiều người trong xã hội
Trang 24BIẾN ĐỔI QUAN HỆ HÔN NHÂN
VÀ QUAN HỆ VỢ CHỒNG
- Trong gia đình truyền thống, người chồng là trụ cột của gia đình, mọi quyền lực trong
gia đình đều thuộc về người đàn ông
- Người chồng là người chủ sở hữu tài sản của gia đình, người quyết định các công việc quan trọng của gia đình, kể cả quyền dạy vợ, đánh con
- Trong gia đình VN hiện nay, không còn một mô hình duy nhất là đàn ông làm chủ của
cả gia đình
Trang 25BIẾN ĐỔI QUAN HỆ HÔN NHÂN
- Mô hình người chủ gia đình phải là người kiếm ra nhiều tiền cho thấy một đòi hỏi mới về
phẩm chất của con người lãnh đạo gia đình trong bối cảnh phát triển kinh tế và hội nhập quốc
tế
Trang 26BIẾN ĐỔI THẾ HỆ, GIÁ TRỊ, CHUẨN
MỰC VĂN HÓA CỦA GIA ĐÌNH
- Trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay, quan hệ giữa các thế hệ, cũng như các giá trị, chuẩn mực văn hóa của gia đình cũng không ngừng biến đổi
- Trong gia đình truyền thống, một đứa trẻ sinh ra và lớn lên dưới sự dạy bảo thường xuyên của ông bà, cha mẹ ngay từ khi còn nhỏ
- Trong gia đình, việc giáo dục trẻ em gần như phó mặc cho nhà trường, mà thiếu đi sự dạy bảo
thường xuyên của ông bà, cha mẹ
Trang 27BIẾN ĐỔI THẾ HỆ, GIÁ TRỊ, CHUẨN
MỰC VĂN HÓA CỦA GIA ĐÌNH
- Trong gia đình truyền thống, người cao tuổi thường sống cùng với con cháu, cho nên nhu cầu về tâm lý, tình cảm được đáp ứng đầy đủ.
- Còn khi quy mô gia đình bị biến đổi, người cao tuổi phải đối mặt với sự cô đơn, thiếu thốn
về tình cảm
- Những biến đổi trong quan hệ gia đình cho thấy, thách thức lớn nhất đặt ra cho gia đình Việt Nam là mâu thuẫn giữa các thế hệ, do sự khác biệt về tuổi tác, khi cùng chung sống với nhau.
Trang 28BIẾN ĐỔI THẾ HỆ, GIÁ TRỊ, CHUẨN
MỰC VĂN HÓA CỦA GIA ĐÌNH
- Người già thường hướng về các giá trị truyền thống, có xu hướng bảo thủ, áp đặt nhận
thức của mình đối với người trẻ
- Ngược lại, tuổi trẻ thường hướng tới những giá trị hiện đại, có xu hướng phủ nhận yếu tố truyền thống
- Ngày càng xuất hiện nhiều các hiện tượng gây mâu thuẫn như: bạo lực gia đình, ly hôn, ly
thân, ngoại tình, sống thử…, làm rạn nứt, phá hoại sự bền vững của gia đình, khiến cho gia
đình trở nên mong manh, dễ tan vỡ
Trang 293 Xây dựng gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
3.3 Phương hướng cơ bản để xây dựng và phát triển gia đình
Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức của xã hội về xây dựng và
phát triển gia đình Việt Nam
- Đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, kinh tế hộ gia
đình
- Kế thừa những giá trị của gia đình truyền thống đồng thời tiếp thu những tiến bộ
của nhân loại về gia đình trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay
- Tiếp tục phát triển và nâng cao chất lượng phong trào xây dựng gia đình văn hóa.
Trang 30CHÂN THÀNH CẢM ƠN SỰ
QUAN TÂM LẮNG NGHE CỦA CÔ VÀ CÁC BẠN!