LỢI ÍCH KINH tế VAI TRÒ của lợi ÍCH KINH tế và LIÊN hệ THỰC TIỄN VIỆT NAM

Đảng ta đã xác định: “Bảo đảm lợi ích, sự kết hợp hài hòa các lợi ích và phương thức thực hiện lợi ích công bằng, hợp lý cho mọi người, cho các chủ thể, nhất là lợi ích kinh tế” Để tồn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG (TÀI CHÍNH CÔNG)

-֎ -ĐỀ TÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

Đề tài 11:

LỢI ÍCH KINH TẾ - VAI TRÒ CỦA LỢI ÍCH KINH TẾ VÀ LIÊN HỆ

THỰC TIỄN VIỆT NAM

Nhóm: 8

Lớp học phần: 2247RLCP1211

Người hướng dẫn: TS Đặng Thị Hoài

Hà Nội, 2022

Các thành viên nhóm 8:

71 Trịnh Minh Phúc (Nhóm trưởng)

72 Huỳnh Thị Phương

73 Nguyễn Thị Mai Phương

74 Trịnh Minh Phương

75 Trần Hồng Quân

76 Nguyễn Đỗ Quyên

77 Đinh Lê Vân Quỳnh

78 Nguyễn Ngọc Quỳnh

79 Nguyễn Thị Diễm Quỳnh

80 Nguyễn Hồng Sơn

L I M ĐẦẦU Ờ Ở 4

CH ƯƠ NG 1: M T SỐỐ VẦỐN ĐỀẦ LÝ LU N CHUNG Ộ Ậ 5

1.1 L i ích kinh tếế ợ 5

1.1.1 Khái ni m l i ích kinh tếế ệ ợ 5

1.1.2 B n chấết và bi u hi n c a l i ích kinh tếế: ả ể ệ ủ ợ 5

1.2 Vai trò c a l i ích kinh tếế ủ ợ 6

CH ƯƠ NG 2: VAI TRÒ C A NHÀ N Ủ ƯỚ C TRONG VI C Đ M B O HÀI HÒA QUAN H L I ÍCH KINH TỀỐ Ệ Ả Ả Ệ Ợ GI A L I ÍCH CÁ NHẦN VÀ L I ÍCH XÃ H I VI T NAM Ữ Ợ Ợ Ộ Ở Ệ 8

2.1 Th c tr ng l i ích kinh tếế Vi t Nam trong bốếi c nh toàn cấầu hóa và h i nh p quốếc tếế ự ạ ợ ở ệ ả ộ ậ 8

2.2 Vai trò l i ích kinh tếế Vi t Nam ợ ở ệ 9

2.3 Nh ng gi i pháp nhằầm hài hoà và phát huy vai trò c a l i ích kinh tếế Vi t Nam: ữ ả ủ ợ ở ệ 11

KỀỐT LU N Ậ 12

Nguồồn Tham Kh o ả 13

LỜI MỞ ĐẦU

Khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường, xây dựng nền công nghiệp hóa hiện đại hóa thì vấn đề nổi lên không chỉ ở nước ta mà ở cả các nước đang phát triển là tình trạng cơ sở hạ tầng kém, thiếu kinh nghiệm, trình độ đội ngũ cán bộ, công nhân, viên chức cao Đặc biệt, vấn đề về lợi ích kinh tế là một trong những vấn đề kinh tế lớn của Nhà nước mà đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã đề ra cho giai đoạn phát triển nền kinh tế nước ta hiện nay Đảng ta đã xác định: “Bảo đảm lợi ích, sự kết hợp hài hòa các lợi ích và phương thức thực hiện lợi ích công bằng, hợp lý cho mọi người, cho các chủ thể, nhất là lợi ích kinh tế”

Để tồn tại trong cơ chế mới với sự cạnh tranh khốc liệt thì lợi ích kinh tế cá nhân và lợi ích của toàn xã hội nói chung luôn được quan tâm hàng đầu Trong quá trình thực hiện lợi ích của mình, mỗi chủ thể luôn có xu hướng bảo vệ lợi ích thiết thân, khó chấp nhận từ bỏ lợi ích bản thân, dù điều đó có thể tạo mâu thuẫn, xung đột với các chủ thể lợi ích khác

Nhận thức được tầm quan trọng của lợi ích kinh tế Do đó, nhóm 8 đã nghiên cứu về đề tài: “Lợi ích kinh tế và vai trò của lợi ích kinh tế và liên hệ thực tiễn Việt Nam” Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận, thực trạng, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, góp phần thúc đẩy sự phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Nhờ sự hướng dẫn và giúp đỡ tận tình của giảng viên TS Đặng Thị Hoài mà chúng em có thể hoàn thành đề tài này Trong quá trình nghiên cứu không thể tránh khỏi những thiếu sót, nhóm 8 mong sẽ nhận được lời góp ý để bài thảo luận được hoàn thiện hơn

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỢI ÍCH

KINH TẾ VÀ VAI TRÒ CỦA LỢI ÍCH KINH TẾ

1.1. Lợi ích kinh tế

1.1.1 Khái niệm lợi ích kinh tế

- Lợi ích là sự thỏa mãn nhu cầu của con người mà sự thỏa mãn nhu cầu này phải được nhận thức và đặt trong mối quan hệ xã hội ứng với trình độ phát triển nhất định của nền sản xuất xã hội đó

- Lợi ích kinh tế là lợi ích vật chất, lợi ích thu được khi thực hiện các hoạt động kinh tế của con người

- Trong mỗi điều kiện lịch sử, tùy tưng bối cảnh mà vai trò quyết định đối với hoạt động của con người là lợi ích vật chất hay lợi ích tinh thần Nhưng xuyên suốt quá trình tồn tại của con người và đời sống xã hội thì lợi ích vật chất đóng vai trò quyết định thúc đẩy hoạt động của mỗi cá nhân, tổ chức cũng như toàn xã hội

1.1.2 Bản chất và biểu hiện của lợi ích kinh tế:

* Về bản chất:

- Lợi ích kinh tế phản ánh mục đích và động cơ của các quan hệ giữa các chủ thể trong nền sản xuất xã hội

- Các thành viên trong xã hội xác lập các quan hệ kinh tế với nhau vì trong quan hệ

đó hàm chứa những lợi ích kinh tế mà họ có thể có được

- Các quan hệ xã hội luôn mang tính lịch sử, do vậy, lợi ích kinh tế trong mỗi giai đoạn cũng phản ánh bản chất xã hội của giai đoạn lịch sử đó

* Về biểu hiện:

- Gắn với các chủ thể kinh tế khác nhau là những lợi ích tương ứng: lợi ích của chủ doanh nghiệp trước hết là lợi nhuận, lợi ích của người lao động là thu nhập

- Khi đã tham gia vào hoạt động kinh tế, trong nhất thời, không phải luôn đặt mục tiêu lợi ích lên hàng đầu Song, về lâu dài, lợi ích kinh tế là lợi ích quyết định Nếu không thấy được vai trò này của lợi ích kinh tế sẽ làm suy giảm động lực hoạt động của các cá nhân

- Mỗi chủ thể tham gia vào quá trình phân phối giá trị thặng dư trong nền sản xuất

tư bản chủ nghĩa, với vai trò của mình mà có được những lợi ích tương ứng Phải đảm bảo lợi ích phù hợp với vai trò của các chủ thể

- Khi đề cập tới phạm trù lợi ích kinh tế có hàm ý rằng, lợi ích đó được xác lập trong quan hệ nào, vai trò của các chủ thể trong quan hệ đó thể hiện biểu hiện của chủ thể đó như thế nào, chẳng hạn họ là chủ sở hữu, hay nhà quản lý; là lao động làm thuê hay trung gian trong hoạt động kinh tế; ai là người thụ hưởng lợi ích, quyền hạn và trách nhiệm của các chủ thể đó, phương thức để thực hiện lợi ích cần thông qua biện pháp gì

- Trong nền kinh tế thị trường, ở đâu có hoạt động sản xuất kinh doanh, lao động, ở

đó có quan hệ lợi ích và lợi ích kinh tế

1.2. Vai trò của lợi ích kinh tế

Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh tế được biểu hiện vô cùng phong phú Mặc dù vậy, điểm chung của hết thảy các hoạt động đó là hướng tới lợi ích Xét theo nghĩa như vậy, có thể khái quát vai trò của lợi ích kinh tế trên một số khía cạnh chủ yếu sau:

 Lợi ích kinh tế là động lực trực tiếp của các chủ thể hoạt động kinh tế - xã hội:

- Con người tiến hành các hoạt động kinh tế trước hết là để thỏa mãn các nhu cầu vật chất, nâng cao phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất của mình Trong nền kinh tế thị trường, phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất tùy thuộc vào mức thu nhập Do đó, mức thu nhập càng cao, phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất càng tốt Vì vậy mọi chủ thể kinh tế đều phải hành động để nâng cao thu nhập của mình Thực hiện lợi ích kinh tế của các giai tầng xã hội, đặc biệt của người dân vừa

là cơ sở bảo đảm cho sự ổn định và phát triển xã hội, vừa là biểu hiện của sự phát triển Nước độc lập mà dân không được hưởng ấm no, hạnh phúc thì độc lập cũng không có ý nghĩa gì

- Về khía cạnh kinh tế, tất cả các chủ thể kinh tế đều hành động trước hết vì lợi ích chính đáng của mình Tất nhiên, lợi ích này phải đảm bảo trong sự liên hệ với các chủ thể khác trong xã hội Phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất trước hết phụ thuộc vào số lượng, chất lượng hàng hóa

và dịch vụ mà xã hội có được Tất cả các nhân tố đó lại là sản phẩm của nền kinh tế và phụ thuộc vào quy mô và trình độ phát triển của nền kinh tế Theo đuổi lợi ích kinh tế chính đáng của mình, các chủ thể kinh tế đã đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế Vì lợi ích chính đáng của mình, người lao động phải tích cực lao động sản xuất, nâng cao tay nghề, cải tiến công cụ lao

động; chủ doanh nghiệp phải tìm cách nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực, đáp ứng các nhu cầu, thị hiếu của khách hàng bằng cách nâng cao chất lượng sản phẩm, thay đổi mẫu mã, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong phục vụ người tiêu dùng Tất cả những điều đó đều có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất, của nền kinh tế và nâng cao đời sống của người dân

 Lợi ích kinh tế là cơ sở thúc đẩy sự phát triển lợi ích khác:

- Phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất còn phụ thuộc vào địa vị của con người trong hệ thống quan hệ sản xuất xã hội, vì vậy để thực hiện được lợi ích của mình các chủ thể kinh tế phải đấu tranh với nhau để thực hiện quyền làm chủ tư liệu sản xuất Đó là cội nguồn sâu xa của các cuộc đấu tranh giữa các giai cấp trong lịch sử - một động lực quan trọng của tiến bộ xã hội Động lực của toàn bộ lịch sử chính là cuộc đấu tranh của các giai cấp và những xung đột về quyền lợi của họ” và “nguồn gốc vấn đề trước hết là những lợi ích kinh tế mà quyền lực chính trị phải phục vụ với tư cách phương tiện.Như vậy, mọi vận động của lịch sử, dù dưới hình thức nào, xét đến cùng, đều xoay quanh vấn đề lợi ích, trước hết là lợi ích kinh tế

- Lợi ích kinh tế được thực hiện sẽ tạo điều kiện vật chất cho sự hình thành và thực hiện lợi ích chính trị, lợi ích xã hội, lợi ích văn hóa của các chủ thể xã hội

- Lợi ích kinh tế mang tính khách quan và là động lực mạnh mẽ để phát triển kinh tế - xã hội C.Mác đã chỉ rõ: Cội nguồn phát triển của xã hội không phải là quá trình nhận thức, mà là các quan hệ của đời sống vật chất, tức là các lợi ích kinh tế của con người

- Điều cần lưu ý là chỉ khi có sự đồng thuận, thống nhất giữa các lợi ích kinh

tế thì lợi ích kinh tế mới thực hiện được vai trò của mình Ngược lại, việc theo đuổi những lợi ích kinh tế không chính đáng, không hợp lý, không hợp pháp sẽ trở thành trở ngại cho sự phát triển kinh tế - xã hội

- Ở Việt Nam, trong một thời gian rất dài, vì rất nhiều lý do, các lợi ích kinh

tế, nhất là lợi ích cá nhân, không được chú ý đúng mức Hiện nay, trong điều kiện cơ chế thị trường, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là: coi lợi ích kinh tế là động lực của các hoạt động kinh tế; phải tôn trọng lợi ích cá nhân chính đáng Điều này góp phần tạo động lực cho sự phát triển đất nước ta trong những năm vừa qua

CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG VIỆC ĐẢM BẢO HÀI HÒA QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ GIỮA LỢI ÍCH CÁ

NHÂN VÀ LỢI ÍCH XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

2.1 Thực trạng lợi ích kinh tế ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

Việt Nam trên con đường đổi mới và hội nhập quốc tế là một quá trình đầy thử thách và khó khăn Những thành công đạt được tạo tiền đề và động lực để Việt Nam bước vào giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng và phát triển mạnh mẽ hơn Ngày nay, quá trình hội nhập quốc tế đang diễn ra ngày càng nhanh hơn, mạnh mẽ hơn dưới sự tác động của nhiều yếu tố trong đó kinh tế thị trường và sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ là động lực dẫn đầu Hội nhập quốc tế đã và đang là xu thế lớn của thế giới, nó có tác động sâu sắc đến quan hệ quốc tế và đời sống của nước ta

Hội nhập quốc tế có thể diễn ra trên từng lĩnh vực của đời sống xã hội (chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, an ninh - quốc phòng ) hoặc diễn ra trên cùng nhiều lĩnh vực với tính chất, phạm vi, hình thức khác nhau Chủ thể chính của hội nhập quốc tế là các quốc gia có đủ năng lực và thẩm quyền đàm phán, ký kết và thực hiện các cam kết quốc tế khi đã ký tham gia Hội nhập quốc tế là một xu thế lớn, tất yếu và là đặc trưng quan trọng của thế giới hiện nay Hội nhập quốc tế đem tới cho các quốc gia không chỉ những lợi ích về mọi mặt, mà còn đặt các quốc gia trước những thách thức, bất lợi Song, con đường phát triển không thể nào khác đối với các nước trong thời đại toàn cầu hóa là tham gia hội nhập quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần tăng thu hút đầu tư nước ngoài, viện trợ phát triển chính thức và giải quyết vấn đề nợ quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần giải quyết tốt vấn đề nợ của Việt Nam: trong những năm vừa qua nhờ phát triển tốt mối quan hệ đối ngoại song phương và

đa phương các khoản nợ nước ngoài của Việt Nam trước đây được giải quyết thông qua câu lạc bộ Paris, London và đàm phán song phương Điều đó góp phần ổn định cán cân thu chi ngân sách tập trung nguồn lực cho các chương trình phát triển kinh

tế xã hội trong nước

Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần duy trì ổn định hòa bình, tạo dựng môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế, các chính sách kinh tế, cơ chế quản lý ngày càng minh bạch hơn, nâng cao vị trí của Việt Nam trên trường quốc tế Trước đây Việt Nam chủ yếu xây dựng mối quan hệ với Liên Xô và các nước Đông Âu Hiện nay Việt Nam thiết lập mối quan hệ ngoại giao hầu hết với các nước trên thế giới, đồng thời cũng là thành viên của các tổ chức lớn trên thế giới như: ASEAN, WTO, APEC…Chính vì thế mà hệ thống chính trị trong nước ngày càng được ổn định, uy tín của Việt Nam ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế Tiến trình hội nhập của nước ta ngày càng sâu rộng thì càng đòi hỏi phải hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh theo thông lệ quốc tế, thực hiện công khai, minh bạch các thiết chế quản lý làm cho môi trường kinh doanh của nước ta ngày càng được cải thiện; thúc đẩy tiến trình cải cách trong nước, bảo đảm cho tiến trình cải cách của nước ta đồng bộ hơn, có hiệu quả hơn tạo ra động lực lớn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền ngày càng vững mạnh

2.2 Vai trò lợi ích kinh tế ở Việt Nam

Vai trò lợi ích kinh tế đặc biệt là vai trò lợi ích kinh tế cá nhân là động lực trực tiếp, mạnh mẽ nhất thúc đẩy các chủ thể tham gia một cách tích cực vào các hoạt động kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả kinh tế của chúng

- Thứ nhất : lợi ích kinh tế cá nhân là lợi ích thiết thực nhất, gắn liền với từng

cá nhân, từng chủ thể Nó trực tiếp đáp ứng nhu cầu vật chất của từng cá nhân, của từng chủ thể đó khi tham gia vào các hoạt động sản xuất xã hội Ở đâu và khi nào lợi ích kinh tế cá nhân được bảo đảm thì ở đó sẽ tạo ra được động lực mạnh mẽ nhất kích thích họ phát huy, cải tiến, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế Có thể nói, lợi ích kinh tế cá nhân là nơi mà

sự tác động vào đó gây nên phản ứng nhanh nhạy nhất với các chủ thể Nó là chất kết dính người lao động với quá trình sản xuất kinh doanh Thực tiễn phát triển kinh tế ở nước ta trong những năm qua cũng đã chứng minh điều

đó Chẳng hạn trong lĩnh vực nông nghiệp với cơ chế khoán hộ, Nhà nước giao quyền sử dụng đất lâu dài cho các hộ dân, cùng với những chính sách

khác, nước ta đã từ một nước thiếu lương thực, phải nhập khẩu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai, thứ ba trên thế giới

- Thứ hai : lợi ích kinh tế cá nhân tạo điều kiện để thực hiện và nâng cao lợi ích văn hóa, tinh thần của từng cá nhân Khi lợi ích kinh tế cá nhân bảo đảm, các chủ thể tham gia một cách tích cực và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, từ đó họ cũng có điều kiện để nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của mình

- Thứ ba : lợi ích kinh tế cá nhân là cơ sở thực hiện lợi ích kinh tế tập thể và lợi ích xã hội vì dân có giàu thì nước mới mạnh Khi lợi ích kinh tế cá nhân được bảo đảm, người dân hăng say, tích cực sản xuất để thực hiện nghĩa vụ của mình với Nhà nước, tập thể thì lợi ích kinh tế của Nhà nước (xã hội), tập thể cũng mới được thực hiện

Vì vậy, để kích thích tính tích cực của người lao động, phát huy tối đa vai trò nhân

tố con người, thì vấn đề mấu chốt, căn bản nhất là phải tác động vào lợi ích kinh tế mỗi cá nhân Tạo điều kiện để mỗi người lao động, mỗi cá nhân, mỗi chủ thể thực hiện được lợi ích kinh tế của mình, bảo đảm sao cho mỗi người được đóng góp và được hưởng phần thu nhập phù hợp với sự đóng góp của họ

Ở Việt Nam trong một thời gian rất dài, các lợi ích kinh tế nhất là lợi ích cá nhân không được chú ý đúng mức tạo ra một sự trì trệ đối với sự phát triển của nước ta Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã nhận ra điều đó và đặt ra quan điểm: Coi lợi ích kinh tế là động lực của các hoạt động kinh tế; phải tôn trọng lợi ích cá nhân chính đáng Điều này đã góp phần không nhỏ tạo ra động lực cho sự phát triển của đất nước ta trong những năm vừa qua Qua đó ta cũng có thể thấy lợi ích kinh tế có vai trò quan trọng như thế nào