* Vận dụng: + Trình bày được cảm nhận của mình về nhân vật, sự việc, một hình ảnh hoặc một chi tiết đặc sắc….trong văn bản truyện, thơ.. Thực hành viết: - Kĩ năng viết bài văn nghị luận
Trang 1TRƯỜNG THCS NGUYỄN CÔNG TRỨ
NHÓM NGỮ VĂN 7
NỘI DUNG ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ I NGỮ VĂN 7
NĂM HỌC : 2021-2022
*Thời gian kiểm tra : Dự kiến tuần 16-17
* Cấu trúc đề kiểm tra : 30 % trắc nghiệm và 70% tự luận ( thời gian: 90 phút)
I Nội dung ôn tập: ( kiến thức từ tuần 1 đến tuần 15)
1 Đọc hiểu văn bản:
- Bám sát các chủ đề và đặc trưng thể loại của các bài sau:
+ Bài 1: “ Bầu trời tuổi thơ”
+ Bài 2: “ Khúc nhạc tâm hồn”
+ Bài 3: “ Cội nguồn yêu thương”
+ Bài 4: “ Giai điệu đất nước”
- Sưu tầm thêm các văn bản, tác phẩm cùng chủ đề, thể loại đã học.
- Kĩ năng đọc hiểu các thể loại: thơ ( bốn chữ, năm chữ, …); truyện, tiểu thuyết.
* Nhận biết :
- Văn bản thơ :
+ Nhận biết được thể thơ ( dựa trên số tiếng, số dòng, vần, nhịp …)
+ Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản thơ….
- Văn bản truyện:
+ Nhận biết được thể loại truyện, phương thức biểu đạt, ngôi kể, người kể chuyện, cốt truyện, nhân vật, sự việc, ngôn ngữ…
+ Nhận biết được cách xây dựng nhân vật, sự việc, tình huống…
* Hiểu:
- Nội dung:
+ Phân tích được các hình ảnh tiêu biểu, chỉ ra được chủ đề trong văn bản thơ.
+ Phân tích, cảm thụ được các chi tiết đặc sắc, cách xây dựng nhân vật, chủ đề …trong
văn bản truyện.
- Nghệ thuật:
+ Nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ ( so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ…).
Trang 2+ Nhận xét được nghệ thuật đặc sắc của truyện như : tình huống, ngôi kể, ngôn ngữ, hành động….
* Vận dụng:
+ Trình bày được cảm nhận của mình về nhân vật, sự việc, một hình ảnh hoặc một chi tiết đặc sắc….trong văn bản truyện, thơ.
2 Thực hành tiếng Việt:
Từ láy, nghĩa của từ, nghĩa của từ trong ngữ cảnh; các biện pháp tu từ( so sánh, nhân hóa, ẩn dụ,hoán dụ, điệp ngữ…), cách mở rộng thành trạng ngữ, thành phần chính của câu bằng cụm từ , số từ, phó từ, dấu câu.
-Xác định được các yếu tố tiếng Việt trong văn bản truyện, thơ hoặc ngữ cảnh nhất định.
- Nêu được tác dụng của các biện pháp tu từ ,từ láy, tác dụng mở rộng thành phần câu…
3 Thực hành viết:
- Kĩ năng viết bài văn nghị luận ( trình bày ý kiến về vấn đề đời sống từ nhân vật trong tác phẩm truyện ( VD như : tình yêu thiên nhiên, vai trò của tuổi thơ, tình thầy trò, tình cảm gia đình….)
- Kĩ năng viết bài văn biểu cảm về con người, sự vật ( VD: một người để lại ấn tượng sâu sắc nhất….)
- Kĩ năng viết đoạn văn trình bày suy nghĩ, cảm xúc về một bài thơ, khổ thơ, đoạn thơ hoặc
phân tích nhân vật, chi tiết, sự việc trong tác phẩm truyện.
II MỘT SỐ DẠNG BÀI THAM KHẢO.
1 Bài tập 1:Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:
Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Là hương hoa đồng cỏ nội
Bay trong giấc ngủ đêm hè
Quê hương là vòng tay ấm
Con nằm ngủ giữa mưa đêm
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm
Quê hương là vàng hoa bí
Là hồng tím giậu mồng tơi
Trang 3Là đỏ đôi bờ dâm bụt
Màu hoa sen trắng tinh khôi
Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương có ai không nhớ
(Trích Quê hương - Đỗ Trung Quân)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.
Câu 2 Chỉ ra và nêu hiệu quả của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ.
Câu 3 Nhận xét về tình cảm của nhà thơ dành cho quê hương.
Câu 4 Từ đoạn thơ trên, hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 5 – 7 câu) bày tỏ tình cảm của em với quê
hương đất nước
2 Bài tập 2:Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:
ĐƯA CON ĐI HỌC
Tế Hanh
Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học
Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc
Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu
Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?
Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước
Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước
Thu 1964
(Tế Hanh, Khúc ca mới, NXB Văn học, 1966)
Câu 1 Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào?
Câu 2 Những hình ảnh nào đặc biệt gây ấn tượng với em? Từ những hình ảnh đó, hãy mô tả
không gian nghệ thuật trong bài thơ?
Trang 4Câu 3 Trong câu thơ “Lúa đang thì ngậm sữa” sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Chỉ ra tác
dụng của biện pháp nghệ thuật đó.
Câu 4 Em hiểu như thế nào về những câu thơ cuối của bài thơ:
Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước
Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước
Câu 5 Bài thơ thể hiện tình cảm của người cha dành cho con như thế nào?
Câu 6 Kể tên một số tác phẩm văn học cũng viết về tình cảm cha con và cảm xúc trong ngày
đầu đến trường.
Câu 7 Trong ngày đầu đến trường, em có cảm xúc như thế nào? Hãy chia sẻ với các bạn
cảm xúc của mình trong ngày đặc biệt đó.
3.Bài tập 3: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Tôi muốn kể với các em về thầy giáo dạy vẽ của tôi Thầy dạy chúng tôi cách đây mười bảy năm, khi đó chúng tôi mới học lớp Năm mà thầy thì mái tóc đã bạc phơ…
[…] Thầy ăn mặc theo kiểu xưa: bộ com-lê đen đã cũ lắm, nhưng chiếc ca-vát vẫn luôn thắt chỉnh tề trên cổ Thầy thường đội mũ nồi, bộ râu mép rậm lấm tấm bạc, đôi giày cũ và chiếc cặp da nâu cũng đã sờn rách.
Thầy luôn đăm chiêu nhưng hiền hậu Chẳng bao giờ thầy cái giận, gắt gỏng với chúng tôi Cũng chẳng bao giờ thầy bỏ một tiết lên lớp nào, kể cả những hôm thầy yếu mệt, sốt cao, giọng run run.
Các cô giáo, thầy giáo trong trường kể rằng thầy là một trong số những hoạ sĩ học khoá đầu tiên của TrườngCao đẳng Mĩ thuật Đông Dương Bạn học của thầy, hầu hết đều đã trở thành những hoạ sĩ tên tuổi, có người nổi tiếng cả ở nước ngoài, riêng thầy Bản chỉ là một giáo viên dạy vẽ bình thường ở một trường cấp hai.
Thầy dạy chúng tôi kẻ chữ, vẽ cái sọt giấy, lọ mực, viên gạch, thỉnh thoảng mới có một bài
“vẽ tự do”: cảnh chùa hoặc cảnh lao động ở vườn trường Thầy dạy rất ân cần, tỉ mỉ, chỉ bảo cho chúng tôi từng li từng tí: cách tô màu, đánh bóng, cả cách gọt bút chì thế nào cho đẹp và dễ vẽ Nhưng thú vị hon cả là những câu chuyện của thầy Thầy thường nói say sưa với chúng tôi về hội hoạ, về màu sắc và đường nét, về cái thế giới thứ hai, thế giới rực rỡ, kì lạ của những bức tranh, những cánh cửa mở tới những khu vườn tốt lành và đẹp đẽ Có những lần, thầy đưa chúng tôi về nhà thầy chơi, về gian gác xếp đầy sách vở và tranh ảnh Thầy đưa chúng tôi xem những quyển sách của các bậc danh hoạ Thầy cũng cho chúng tôi xem những bức tranh thầy vẽ những bức tranh nhỏ, vẽ rất tỉ mỉ những bình hoa nhiều màu, những ngôi nhà, những em bé hàng xóm… Thầy vẽ chậm, vẽ kĩ, không hiểu có đẹp không, nhưng tranh của thầy ít được mọi người chú ý Chúng tôi có
đi hỏi nhưng chẳng mấy ai biết tên hoạ sĩ Nguyễn Thừa Bản.
Trang 5(Xuân Quỳnh, Thầy giáo dạy vẽ của tôi, Trần Hoài Dương tuyển chọn, Tuyển tập truyện ngắn hay
Việt Nam dành cho thiếu nhi, tập 5, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 2016, tr 178 – 180)
Câu 1 Xác định ngôi kể của đoạn trích.
Câu 2 Tìm một số chi tiết miêu tả trang phục của thầy giáo dạy vẽ Những chi tiết đó cho em cảm
nhận gì về nhân vật?
Câu 3 Tìm số từ trong câu sau và giải thích ý nghĩa của số từ đó:
Thầy dạy chúng tôi cách đây mười bảy năm, khi đó chúng tôi mới học lớp Năm mà thầy thì mái tóc
đã bạc phơ…
Câu 4 Nhân vật “tôi” có cảm nhận như thế nào vè tính cách của thầy giáo dạy vẽ? Qua đó, em có
nhận xét gì về tình cảm của nhân vật “tôi”dành cho thầy giáo dạy vẽ của mình?
4.Bài tập 4: Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
[…] Làng tôi không thiếu gì các loại cây nhưng hai cây phong này khác hẳn - chúng có tiếng
nói riêng và hẳn phải có một tâm hồn riêng, chan chứa những lời ca êm dịu Dù ta tới đây vào lúc nào, ban ngày hay ban đêm chúng cũng nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau Có khi tưởng chừng như một làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào bãi cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có khi hai cây phong bỗng im bặt một thoáng, rồi khắp lá cành lại thở dài một lượt như thương tiếc người nào Và khi mây đen kéo đến cùng với bão dông, xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực
Về sau, khi nhiều năm đã trôi qua, tôi mới hiểu được điều bí ẩn của hai cây phong Chẳng qua chúng đứng trên đồi cao lộng gió nên đáp lại bất kì chuyển động khe khẽ nào của không khí, mỗi chiếc lá nhỏ đều nhạy bén đón lấy mọi làn gió nhẹ thoáng qua.
Nhưng việc khám phá ra chân lí giản đơn ấy vẫn không làm tôi vỡ mộng xưa, không làm tôi
bỏ mất cách cảm thụ của tuổi thơ mà tôi còn giữ tới tận ngày nay Và cho đến tận ngày nay tôi vẫn thấy hai cây phong trên đồi có một vẻ sinh động, khác thường Tuổi trẻ của tôi đã để lại nơi ấy, bên cạnh chúng như những mảnh vỡ của chiếc gương thần xanh.
(Trin-ghi-dơ Ai-ma-tốp, Gia-mi-li-a (Jaymilya) – Truyện núi đồi và thảo nguyên,
Phạm Mạnh Hùng – Nguyễn Ngọc Bằng – Cao Xuân Hạo – Bồ Xuân Tiền dịch, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2019)
Câu 1 Chỉ ra và nêu tác dụng của ngôi kể trong đoạn trích.
Câu 2 Nêu tác dụng của biện pháp so sánh trong câu văn sau:
“Có khi tưởng chừng như một làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào bãi cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có
Trang 6khi hai cây phong bỗng im bặt một thoáng, rồi khắp lá cành lại thở dài một lượt như thương tiếc người nào.”
Câu 3 Qua đoạn trích, em có nhận xét gì về tình cảm của người viết dành cho hai cây phong? Câu 4 Theo em, thiên nhiên có vai trò như thế nào đối với tuổi thơ mỗi người?
Câu 5 Viết đoạn văn ngắn (3 – 5 câu) chia sẻ về một hình ảnh thiên nhiên đã gắn bó với tuổi
thơ của em
*Lưu ý : Tham khảo thêm các BT trong sách bài tập Ngữ văn 7.