Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế: Quản lý nhà nước về FDI trong lĩnh vực công nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Luận văn Quản lý nhà nước về FDI trong lĩnh vực công nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Nam phân tích, đánh giá thực trạng của QLNN về FDI trong lĩnh vực CN, xác định rõ những thành tựu, hạn chế nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác QLNN về FDI trong lĩnh vực CN trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.

NGUYEN THI NGQC DIP

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VE DAU TU TRUC TIEP NƯỚC NGOÀI TRONG LINH VUC CÔNG NGHIỆP

TREN DIA BAN TINH QUANG NAM

LUẬN VĂN THẠC SI QUAN LY KINH TE

2020 | PDF | 121 Pages buihuuhanh@gmail.com

Da Nẵng - Năm 2020

DAI HOC DA NANG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYEN THI NGQC DIP

QUAN LY NHA NUOC VE DAU TU TRUC TIEP NƯỚC NGOÀI TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP

TREN DIA BAN TINH QUANG NAM

LUAN VAN THAC Si QUAN LY KINH TE

Mã số: 834 04 10

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYÊN HỎNG CỬ

Đà Nẵng - Năm 2020

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng

được ai công bố trong bắt kỳ công trình nào khác

“Tác giả luận văn

li

ee

Nguyễn Thị Ngọc Dip

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

CHUONG 1 CO SO LY LUAN CUA QUAN LY NHA NUOC VE DAU

TU TRUC TIEP NUOC NGOÀI

1.1 KHAT QUAT CHUNG QLNN VE FDI

1.1.1 Khái niệm chung về EDI

1.1.2 Khái niệm QLNN vé FDI trong lĩnh vực CN

1.1.3 Vai trò của QLNN về đầu tư trực tiếp ngoài trong lĩnh vực CN

1.2 NOI DUNG CUA QLNN VE FDI TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP

1.2.2 Tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách về FDI và ban hành các

văn bản quản lý hoạt động DI thuộc thâm quyền cấp tỉnh 20

1.2.3 Đăng ký, thẩm định, cắp và điều chỉnh giấy phép đầu tư FDI 22

1.2.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý sai phạm trong hoạt động

FDI

1.2.5 Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện trong hoạt động FDI27

1.3 NHUNG NHAN TO ANH HUGNG DEN CONG TAC QLNN VE FDI TRONG CONG NGHIEP

1.3.1 Những yếu tổ tự nhiên, kinh tế - xã hội

1.3.2 Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực QLNN

KẾT LUẬN CHƯƠNG I

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯ

TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP

TREN DIA BAN TINH QUANG NAM „33

2.1 KHÁI QUAT VE DIEU KIEN TU’ NHIEN, KINH TE-XA HOI TINH

2.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên, KT- XH tỉnh Quảng Nam có ảnh

hưởng đến FDI va QLNN vé FDI trong CN 33

2.1.2 Tổng quan tình hình thu hút FDI trong lĩnh vực CN của tỉnh

2.2 THỰC TRẠNG QLNN VỀ FDI TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP 45

2.2.1 Thực trạng công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch vé FDI trong

lĩnh vực CN trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

2.2.2 Thực trạng công tác tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách về FDI

và ban hành các văn bản quản lý hoạt động FDI thuộc thâm quyền cắp tỉnh 49 2.2.3 Thực trạng công tác đăng ký, thẩm định, cấp và điều chỉnh cấp

trong hoạt động FDI

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QLNN VỀ FDI TRONG LĨNH VUC CONG NGHIEP TAI TINH QUANG NAM

2.3.1 Thanh céng

2.3.2 Hạn chế

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế

NAM

3.1 CÁC CĂN CỨ ĐỀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

3.1.1 Phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế xã h:

của tỉnh Quảng

3.1.2 Phương hướng và mục tiêu của QLNN về đầu tư FDI vào lĩnh vực

CN 79

3.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CONG TAC QLNN VE FDI TRONG LĨNH

3.2.4 Đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý sai

KET LUAN VA KIEN NGHỊ

TAI LIEU THAM KHAO

PHY LUC

1 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

2 QINN Quân lý nhà nước

3 DN Doanh nghiệp

4 UBND Ủy ban nhân dân

6 KT-XH Kinh tê - xã hội

1 XTDT Xúc tiễn đầu tư

¿¡ | Chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCD qua]

các năm của tỉnh Quảng Nam

„2 _ | Một số chỉ tiêu kính tế của tính Quảng Nam giải đoạn|

2014-2018

2a — | SỐ VĐT nước ngoài FDI được cấp phép của tỉnh Quảng |

Nam giai đoạn 2014-2018

54 | SODA VET nước ngoài FDI được cấp phép tong lĩnh vực |

CN của tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2014-2018

35 | Coed vin FDI theo lĩnh vục dẫu tư trên địa bàn tỉnh Quing |

Nam, lũy kế đến hết tháng 12/2018

a6 | CƠcâuvễn EDI trong Tĩnh vực CN tên dia ban tink Quang |

Nam phân theo cơ cấu ngành, lũy kế đến hết tháng 12/2018

Cơ cấu vốn EDI theo lĩnh vực đầu tư trên địa bàn tỉnh

27 Quảng Nam “

ag | Két qua Khảo sất về công tác xây dựng chiến lược, quy|

hoạch, kế hoạch về FDI

Kết quả khảo sát về công tác tô chức thực hiện chính

2.9 | sách, pháp luật về FDI và ban hành các văn bản quản lý | 54

hoạt động FDI thuộc thâm quyền cấp tỉnh

310 | Tình hình thâm định, cấp phép, điều chỉnh giấy FDI trong 58

lĩnh vực CN giai đoạn 2014 - 2018

m Ket quả khảo sát về thực trạng công tác thâm định, cập và 60

điều chỉnh giấy phép đầu tư các DA FDI

2.12 _ | Số liệu thanh tra, kiểm tra trong giai đoạn 2014-2018 62

tra, thanh tra, giám sát trong QLNN vé FDI

big | Ket Á Khảo sất về công tác về xử lý vi phạm rong hoạt |

động FDI trong CN

2.16 _ [ Số vụ khiếu nại khiếu kiện trong giai đoạn 2014-2018 68

21g _ | KẾ Quả Khảo sất về công tác về công tác giải quyết ưanh| chấp, khiếu kiện, khiếu nại

„¡ | Biểu đỗ Vốn FDI va ty tong vốn EDI trong tng du te]

trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2014-2018

59 _ | Biểu đỗ Số DA, VĐT của FDI được cấp phép trong Tinh]

vực CN của tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2014-2018

22; _ | Điêu đồ Cơ cấu DA, vốn FDI theo lĩnh vực đâu tư tên đa|

bàn tỉnh Quảng Nam, lũy kế đến hết tháng 12/2018

Biểu đỗ top 8 đôi tác có DA, vỗn FDI đâu tư trong lĩnh

2.4 |vực CN cao trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, tính đến| 43

tháng 12/2018

2.5 | Sơ đồ đăng ký đầu tư 57

2z | Điêu đỗ Kết quả khảo sất về thực trạng công tác thâm|_ á¡

định, cấp và điều chỉnh giấy phép đầu tư các DA FDI

2g _ | Biều đồ Kết quả khảo sất ý kiến các chuyên gia vễcông| áỘ

tác kiêm tra, thanh tra, giám sát trong QLNN về FDI

„ọ | Biểu đồ Kết quả khảo sát về công tác về xử lý vi phạm|_„

trong hoạt động FDI trong CN

519 | Điều đỗ Kết quả khảo sát về công tác về xử lý vĩ phạm | trong hoạt động FDI trong CN

Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra nhanh

chóng, đối với các nước đang phát triển, FDI có vai trò quan trọng trong quá

trình CNH, HDH, chuyén đổi cơ cấu kinh tế, xây dựng kết cấu hạ tầng, đổi

mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của hàng

hóa, dịch vụ Vì vậy, ĐTNN là một xu thế đặc trưng của toàn cầu hóa, là

nhân tố quan trọng đối với những nước đang phát triển

Quảng Nam có tiềm năng về phát triển ngành CN rất lớn Lợi thế của Quảng Nam là nằm giữa các cực tăng trưởng ở khu vực duyên hải miền Trung như Dung Quất và Đà Nẵng; Có vị trí chiến lược trong Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung với cửa ngõ kết nối ra thế giới/thị trường Đông Nam Á; Kinh tế biển là động cơ thúc đây cho tăng trưởng của khu vực duyên hải và

quốc gia; Với mục tiêu phát triển thành một tỉnh CN, việc khai thác và sử

dụng tiềm năng FDI càng có ý nghĩa rất quan trọng Đến nay, Quảng Nam đã

thu hút được một lượng lớn vén FDI của nhiều quốc gia khác nhau và nằm ở

các châu lục khác nhau, nhất là trong lĩnh vực CN Có thể thấy nếu so sánh

thời điểm mới tái lập tỉnh năm 1997 với hiện nay (tháng 12/2018), số DA

tăng gấp 13 lần (từ 13 DA lên con số 175 DA và số vốn đăng ký tăng gấp 23

lần (từ 230 triệu USD lên 5.4 tỷ USD) Thêm vào đó, trên 65% các DA FDI

tập trung vào lĩnh vực CN chế biến - chế tạo, đặc biệt một số ngành CN chủ

lực tạo ra những sản phẩm đặc trưng và có lợi thế hơn so với các tỉnh khác

như: phụ tùng ô tô, linh kiện điện tử, may mặc, giày da, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng tăng tỷ trọng CN - xây dựng và dịch

vụ, giảm dẫn tỷ trọng nông, lâm, thủy sản trong cơ cầu GRDP của tỉnh

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu trên, việc thu hút nguồn vốn FDI

cũng như hiệu quả hoạt động của các DN FDI trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

hiện nay còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh như:

số vốn đăng ký chưa cao, phân bỗ DA không đồng đều; chưa thu hút được các quốc gia mới đến đầu tư đặc biệt là các DA FDI từ các quốc gia có trình độ

khoa học tiên tiến nhằm chuyển giao công nghệ hiện đại trong lĩnh vực CN

Có nhiều nguyên nhân của những hạn chế trên, trong đó chủ yếu là công tác QLNN đối với khu vực FDI còn nhiều nhược điểm: quy hoạch FDI còn lúng túng; cơ chế, chính sách quản lý, khuyến khích chưa phù hợp; năng lực của

bộ máy QLNN về FDI chưa đáp ứng được yêu cầu; cơ sở hạ tầng kinh tế kỹ

thuật còn hạn chế

Từ thực tiễn trên, việc nâng cao hiệu quả của QLNN về FDI nói chung

va FDI trong CN nói riêng là vấn đề có ý nghĩa to lớn đối với quá trình phát

triển kinh tế xã hội, thực hiện CNH, HĐH trên địa bàn tỉnh Vì vậy, việc

nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện cả lý luận lẫn thực tiễn, đánh giá

đúng những ưu điểm, hạn chế, qua đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện QLNN

về FDI trong lĩnh vực CN tỉnh Quảng Nam là vấn đề cấp bách, có tầm quan

trọng đặc biệt trong cả giai đoạn trước mắt cũng như lâu dài Đây cũng chính

là lý do để tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước về FDI trong lĩnh vực

công nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Nam” làm để tài luận văn thạc sĩ

ngành Quản lý kinh tế

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục tiêu tổng quát

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích, đánh giá thực trạng của

QLNN về FDI trong lĩnh vực CN, xác định rõ những thành tựu, hạn chế nhằm

đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác QLNN về FDI trong lĩnh vực CN

trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

2.2 Mục tiêu cụ thể:

Hệ thống hóa cơ sở lý luận của QLNN về FDI

nhân của những hạn chế đó

Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện và nâng cao hiệu quả QLNN về

FDI trong lĩnh vực CN trên dia ban tỉnh Quảng Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những van dé lý luận và thực tiễn của QLNN về

EDI trong lĩnh vực CN trên đi:

quy định của nhà nước

Phạm vi về không gian: nghiên cứu tại địa bàn tỉnh Quảng Nam

Phạm vi về thời gian: Các dữ liệu về kinh tế - xã hội, hoạt động FDI

được phân tích dựa trên nguồn tư liệu thực tiễn trong vòng 5 năm, từ năm

2014 - 2018 Giải pháp đề xuất thực hiện từ nay đến năm 2025, tầm nhìn

2030

4 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận văn sử dụng kết hợp nhiều

phương pháp nghiên cứu sau:

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: được thực hiện bằng việc tập hợp,

hệ thống hóa, chọn lọc, sắp xếp các tri thức của lĩnh vực QLNN về FDI trong

các giáo trình, sách và các tài liệu, văn bản QLNN để xây dựng cơ sở lý

thuyết cho để tài nghiên cứu

Tập hợp các nguồn dữ liệu về thực trạng phát triển kinh tế xã hội, FDI trong lĩnh vực CN thông qua các số liệu thứ cấp trong báo cáo thống kê, báo

trong lĩnh vực CN trên địa bàn tỉnh

Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: nhằm mục đích khảo sát các nội

dung liên quan đến công tác QLNN về FDI trong lĩnh vực CN trên địa bàn tỉnh Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc khảo sát ý kiến những chuyên gia về FDI Tác giả sử dụng 02 bảng câu hỏi cho 02 đối tượng khảo

sát Phiếu khảo sát 01 đành cho cán bộ làm việc trong cơ quan QLNN có liên quan đến công tác QLNN về FDI của UBND tinh, Sở Kế hoạch va dau tu,

Ban Quản lý KKT mở, Cục Hải quan, Cục Thuế, Sở Tài Nguyên- Môi

trường, với số lượng phiếu gửi đi là 30, số lượng phiếu thu về là 16 phiếu

đạt tỷ lệ 53,3 % Phiếu khảo sát 02 dành cho các chuyên gia tiêu biểu làm việc tại các DN FDI trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, với số lượng phiếu gửi đi là 56,

số lượng phiếu thu về là 33 phiếu đạt tỷ lệ 58,9% Như vậy, tổng số phiếu thu được của 02 đối tượng khảo sát là 49 phiếu Kết quả khảo sát cung cấp thông tin đánh giá sâu và đa chiều về hoạt động QLNN về FDI trong lĩnh vực CN

trên địa bàn tinh, làm rõ hơn thực trạng của QLNN về FDI trong lĩnh vực CN Thời gian khảo sát là tháng 03 năm 2020 Phiếu khảo sát được gửi tới

đối tượng nghiên cứu qua email hoặc phát trực tiếp Sử dụng thang đo Likert

5 bậc để đo lường đánh giá của các chuyên gia Nội dung khảo sát được thiết

kế phù hợp với mục đích nghiên cứu của đề tài

4.2 Phương pháp phân tích

Đề tài sử dụng đồng thời nhiều phương pháp như:

Phương pháp thống kê mô tả: là việc thu thập tài liệu, phân tích, tổng

hợp, so sánh các chỉ tiêu, dữ liệu ở các thời điểm, thời kỳ khác nhau trên cơ

sở chuỗi số liệu thu thập được từ năm 2014 đến năm 2018 Nguồn tư liệu

thống kê là minh chứng để đánh giá thực trạng của FDI và công tác QLNN về

EDI trong lĩnh vực CN.

công tác QLNN về EDI trong lĩnh vực CN

Phương pháp kế thừa: tổng hợp và kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu của một số tác giả có công trình nghiên cứu liên quan đến công tác QUNN về FDI trong lĩnh vực CN Tham khảo và tổng hợp tài liệu từ sách báo, internet Trên cơ sở đó, xây dựng lý thuyết chung về công tác QLNN về EDI trong lĩnh vực CN

Phuong pháp phân tích tổng hợp: Dựa trên các tài liệu thứ cấp được thu

thập để phân tích và tổng hợp kết quả nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng của QLNN đối với FDI

5 Bố cục đề tài:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung luận văn được trình bày trong

3 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận của QLNN về FDI

Chương 2: Thực trạng công tác QLNN về FDI trong lĩnh vực CN tại tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Một số giải pháp để hoàn thiện và nâng cao hiệu quả QLNN

về FDI trong lĩnh vực CN trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Để thực hiện luận văn, tác giả đã nghiên cứu, tổng hợp nguồn tư liệu từ nhiều giáo trình, bài giảng, các nghiên cứu trong và ngoài nước về QLNN, QLNN về FDI Điền hình như các giáo trình, bài viết dưới đây:

Imad A Moosa (2002), Foreign Direct Investment Theory, Evidence and

Practice, Palgrave Macmillan Trong cuốn sách này, tác giả đã định nghĩa về FDI, phân tích ngắn gọn các lý thuyết FDI và xem xét yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện nó Tác giả phân tích tác động của EDI đến phát triển kinh tế

của nước sở tại và sự tăng trưởng của các cong ty FDI Tac giả cũng trao đổi

đánh giá hiệu suất trong các công ty FDI

Vũ Chí Lộc (2012), Giáo trình Đâu tư quốc tế, Nhà xuất bản Đại học

Quốc gia Hà Nội Giáo trình cung cấp những vấn đề lý luận và thực tiễn về đầu

tư quốc tế; phân tích các lý thuyết đầu tư quốc tế, các yếu tố ảnh hưởng đến đầu

tư quốc tế (môi trường đầu tư ở nước đi đầu tư, nước nhận đầu tư và môi

trường đầu tư quốc tế), các chính sách, biện pháp thu hút và thúc đây đầu tư

quốc tế Cung cấp các kiến thức chuyên sâu về những cơ hội và thách thức đối

với đầu tư quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập sâu, rộng hiện nay; có liên hệ với điều kiện cụ thể của Việt Nam, làm cơ sở cho phân tích, hoạch định

và thực thi các chính sách đối với ĐTNN của Việt Nam

Phan Huy Đường (2015), Giáo trình QLNN về kinh tế, NXB Đại học

Quốc gia Hà Nội Trên cơ sở đúc kết lý luận và thực tiễn QLNN về kinh tế trong nền kinh tế thị trường hiện đại và trong quá trình đôi mới nền kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Giáo trình đã khái quát hóa

các khái niệm, phạm trù, các yếu tố, bộ phận cấu thành, các chức năng,

nguyên tắc, phương pháp, tô chức bộ máy thông tin va quyết

cán bộ, công chức QLNN về kinh tế

Đỗ Hoàng Toàn - Mai Văn Bưu, Giáo trình QLNN vẻ kinh tế - Trường

Đại học kinh tê quốc dân, NXB Lao động ~ xã hội (2005) Giáo trình đã nêu

những kiến thức, lý luận khái quát cơ bản có tính hệ thống của một môn khoa

ở Việt Nam hiện nay

Phan Trung Chính (2007), Đổi mới và hoàn thiện cơ chế QLNN đối với

DN FDI ở Hà Nội, Học viện Chính trị Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Tạp chí QLNN, số 141 Qua bài nghiên cứu, tác giả đã nêu lên những hạn chế, bắt

pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN về FDI tại Hà Nội thông qua một số

nội dung như hoàn thiện văn bản pháp luật về đầu tư; xây dựng các cơ chế,

chính sách ưu đãi vượt trội hơn các địa phương khác để thu hút các FDI tiềm

năng

Nguyễn Thị Tuệ Anh (2014), Nghiên cứu điều chỉnh chính sách FDI ở

Việt Nam đến năm 2020, Đề tài cấp Nhà nước, Viện Nghiên cứu Kinh tế

Trung ương Nội dung đề tài trình bày cơ sở lý luận về chính sách FDI, tình

hình thực hiện các chính sách FDI, những thành công và hạn chế của việc

thực hiện chính sách FDI, từ đó, tác giả đề xuất các định hướng và giải pháp

điều chỉnh chính sách FDI

Nguyễn Thị Vui, (2013), QLXN với các DN có vốn FDI tại tỉnh Bắc

Ninh, Luận văn thạc sỹ- Đại học Quốc gia Hà Nội Tác giả nghiên cứu cơ sở

lý luận của QLNN về FDI, vai trò, đặc điểm, các vấn đề cơ bản về hoạt động

QLNN về FDI và thực trạng công tác QLNN về FDI tai Bic Ninh tir d6 dé xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác QLNN tại tỉnh Bắc Ninh

Bùi Thị Xuân Quỳnh (2018), QLAN vé FDI tai KKT mo Chu Lai, tỉnh Quảng Nam, luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng Tác giả nghiên cứu các cơ sở lý luận của QLNN

về FDI, thực trạng công tác QLNN về FDI tại KKT mở Chu Lai trong việc áp

dụng, xây dựng và ban hành các văn bản thực hiện các quy định pháp luật của nhà nước trong hoạt động quản lý FDI; Kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý sai

phạm và công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện trong hoạt động EDI và đề ra giải pháp hoàn thiện công tác QLNNN về FDI tại KKT mở Chu

Lai trong thời gian tới

Inthavat (2019), QLNN về FDI tại tỉnh Savannakhet, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế,

pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN về FDI tại tỉnh Savannakhet Mặc dù

phạm vi nghiên cứu tại tỉnh Savannakhet, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân

Lào song có nhiều vấn đề có thể tham khảo hữu ích với tình hình thực tế tại

Quảng Nam

Từ những công trình nghiên cứu tên, có thể thấy được phần nào về việc

QLNN về FDI đã được nghiên cứu ở các góc độ và khía cạnh khác nhau

Những nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa rất lớn đối với các cơ quan chức

năng trong việc xây dựng quy hoạch, hoạch định chính sách để cải thiện môi

trường đầu tư, tăng cường thu hút FDI mà còn có ý nghĩa khoa học lớn cho tác giả trong việc nghiên cứu luận văn

Các công trình nghiên cứu về FDI và QLNN về FDI là rất phong phú, song cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách trực tiếp, toàn

diện và có hệ thống của QLNN về FDI trong lĩnh vực CN trên địa bàn tỉnh

Quảng Nam Đây là vấn đề rất bức thiết của địa phương và cũng chính là

khoảng trống nghiên cứu của luận văn

'TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

1.1 KHAT QUAT CHUNG QLNN VE FDI

1.1.1 Khái niệm chung về FDI

a Các khái niệm

* Khái niệm đâu tr

Theo Tir Quang Phuong- Phạm Văn Hùng (2012) với Giáo trình Kinh tế

đâu tư thì “Đầu tư nói chung là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra đề đạt được các kết quả đó Như vậy, mục tiêu

của mọi công cuộc đầu tư là đạt được các kết quả lớn hơn so với những hi

sinh về nguồn lực mà người đầu tư phải gánh chịu khi tiến hành đầu tư

Nguồn lực phải hy sinh đó có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là sức lao động và trí tuệ." [13, tr 7]

Theo trình bày của định nghĩa trên thì đặc tính khái quát của đầu tư là

hành vi hy sinh các nguồn lực ở hiện tại như tiền, là tài nguyên thiên nhiên,

là sức lao động và trí tuệ nhằm đạt được lợi ích trong tương lai Tuy nhiên,

theo cách hiểu của định nghĩa này rất dễ gây nhằm lẫn giữa hành vi lao động

bình thường với hành vi đầu tư thực sự của chủ đầu tư vì cách đề cập còn khá

rộng và chung chung

Theo Luật đầu tư của Việt Nam (2005): “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ

vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến

hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật đầu tư và các quy định

khác của pháp luật có liên quan." '

Theo trình bày của Inthavat thì “Đầu tư theo nghĩa hẹp chỉ bao gồm

` Khoản 1 Điều 3 Luật đầu tư số 59/2005/QHI 1 ngày 29/11/2005

những hoạt động sử dụng các nguồn lực ở hiện tại nhằm dem lại cho nền kinh

tế xã hội (KT-XH) kết quả trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã sử dụng

để đạt được các kết quả đó.” [9, tr 12]

Từ những quan điểm trên, có thể hiểu: Đâu tư là hoạt động sử dụng các nguôn lực tài chính, nguôn lực vật chất, nguôn lực lao động và trí tuệ để sản

xuất kinh doanh trong một thời gian tương đổi dài nhằm thu về lợi nhuận và

lợi ích kinh tế xã hội

* Khái niệm FDI

Theo Luật đầu tư của Việt Nam (2005): “Đầu tư trực tiếp là hình thức dau

tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư”?

Theo Luật đầu tư của Việt Nam (2014): “Nhà đầu tư nước ngoài là cá

nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực

hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.” `

“FDI 1a việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền

hoặc bắt kỳ tài sản nào đề tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của

Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.” *

Trong Luận văn thạc sĩ của Inthavat “Quản lý nhà nước đối với đầu tư

trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Savannakhet, nước CHDCND Lào” (2019), tác giả

cũng khẳng định: “FDI là hình thức đầu tư sang một nước khác mà chủ ĐTNN đầu tư một phần hoặc toàn bộ vốn vào các DA nhằm giành được quyền điều

hành trực tiếp đối với các DA mà họ bỏ vốn” [9, tr 13]

“FDI 1a một hoạt động kinh doanh quốc tế dựa trên cơ sở của quá trình

dịch chuyển tư bản giữa các quốc gia, chủ yếu do các pháp nhân hoặc thể

nhân thực hiện theo những hình thức nhất định trong đó chủ đầu tư tham gia

trực tiếp vào quá trình điều hành, quản lý và sử dụng VDT.” [1, tr.12]

Khoản 2 Điều 3 Luật đầu tự số 50/2005/QHI 1 ngày 29/11/2005

3 Luật đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014

* Khoản 2 Điều 3 Luật đầu tư số 59/2005/QH11 ngày 29/11/2005

` Khoản 14 Di

Từ khái niệm nêu trên, ta có thể hiểu: FDI là hoạt động đâu tư trực tiếp nhằm mục tiêu lợi nhuận của chủ thể đâu tư nước ngoài tại một quốc gia nhất

định, bao hàm cả việc đầu tư vốn và trực tiếp quản lý kinh doanh số vốn đó

* Khái niệm về Công nghiệp

Theo Tir dién bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì Công nghiệp, là một

bộ phận của nền kinh tế, là lĩnh vực sản xuất hàng hóa vật chất mà sản phâm

được chế tạo, chế biến, chế tác, chế phẩm cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục

vụ hoạt động kinh doanh tiếp theo cho cuộc sống loài người trong sinh hoạt Đây là hoạt động kinh tế, sản xuất quy mô lớn, được sự hỗ trợ thúc đây mạnh

mẽ của các tiến bộ về công nghệ, khoa học và kỹ thuật tiên tiến

Một nghĩa rất phổ thông khác của CN là hoạt động kinh tế quy mô lớn,

sản phẩm (có thê là phi vật thể) tạo ra trở thành hàng hóa Theo đó, những

hoạt động kinh tế chuyên sâu khi đạt được một quy mô nhất định sẽ trở thành

một ngành CN như: CN phần mềm máy tính, CN giải trí, CN điện ảnh, CN

báo chí, CN thời trang, v.v

Theo trình Nguyễn Đình Phan- Nguyễn Kế Tuấn (2007) trong Giáo

trình kinh tế và quản lý Công nghiệp thì “CN là ngành kinh tế thuộc lĩnh vực

sản xuất vật chất — một bộ phận cấu thành nền sản xuất vật chất của xã hội”

(12, tr 66]

Theo đó, CN gồm 3 hoạt động chủ yếu là:

- Khai thác tài nguyên khoáng sản;

- Chế biến, chế tạo các tài nguyên khoáng sản, sản phâm của nông, lâm, ngư nghiệp thành các loại sản phẩm khác nhau đáp ứng nhu cầu xã hội;

- Sửa chữa các sản phẩm CN, máy móc nhằm khôi phục giá trị sử dụng

của chúng

Theo Lê Viết Dinh “CN là một ngành kinh tế sản xuất vật chất gắn với

việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên, chế biến, chế tạo các nguyên

liệu khoáng vật, động vật, thực vật thành các sản phẩm đầu ra”.[3, tr 13]

b Phan logi FDI

Hoạt động FDI được phân loại ra nhiều hình thức khác nhau:

- DI theo hình thức thành lập tô chức kinh tế 100% vốn từ NĐT nước

ngoài

- Đầu tư trực tiếp theo hình thức thành lập DN liên doanh giữa NĐT

trong nước hoặc Chính phủ trong nước với NĐT nước ngoài

- Đầu tư theo hình thức hợp đồng PPP: NĐT nước ngoài khi tiến hành

hoạt động đầu tư theo hình thức này có thê ký kết các loại hợp đồng như hợp

đồng hợp tác kinh doanh (BCC) hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyên

giao (BOT), hợp đồng xây dựng - chuyền giao - kinh doanh (BTO) hoặc hợp

đồng xây dựng - chuyển giao (BT)

- Mua cô phần hoặc góp vốn để tham gia quản lý hoạt động đầu tư, đầu

tư thực hiện việc sáp nhập và mua lại DN và các hình thức đầu tư trực tiếp

khác theo qui định của pháp luật

e Đặc điểm của FDI

- FDI thường tập trung vào các lĩnh vực có lợi nhuận cao vì mục tiêu

của NĐT là tìm kiếm lợi nhuận

- Chủ đầu tư phải thực hiện nghiêm túc pháp luật mà nước sở tại quy

định đối với hoạt động đầu tư của mình Cần phải có hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động FDI nhằm góp phần thúc đây kinh tế của nước được đầu

tư, phúc lợi xã hội thay vì chỉ phục vụ mục đích lợi nhuận cho đầu tư cá nhân

- FDI là hình thức đầu tư mà NĐT không dễ dàng rút vốn khỏi nước

mình đầu tư, các NDT phải đóng góp đủ số vốn tối thiểu trong vốn pháp định hoặc vốn điều lệ tùy theo quy định của từng nước để có thể kiểm soát hoặc tham gia kiểm soát doanh nghiệp nhận đầu tư Tỷ lệ VĐT nước ngoài FDI sẽ phụ thuộc vào mỗi quốc gia, các bên sẽ bàn bạc với nhau để có thẻ đưa ra một con số phù hợp nhất

- Thu nhập mà chủ đầu tư thu được mang tính chất thu nhập kinh doanh

chứ không phải lợi tức, nó phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp mà họ bỏ VĐT

- NĐT nước ngoài được quyền tự lựa chọn lĩnh vực đầu tư, hình thức đầu tư, quy mô đầu tư cũng như công nghệ sử dụng Chủ đầu tư tự quyết định

đầu tư, quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về lỗ lãi

- “Hau hết FDI thường kèm theo là công nghệ, dây chuyền sản xuất

Nước chủ nhà có thể tiếp nhận được công nghệ, kĩ thuật tiên tiến, học hỏi

kinh nghiệm quản lý thông qua hoạt động FDI, chính vì thế mà năng suất làm

việc sẽ được cải thiện một cách đáng kể." [18, tr 15]

1.1.2 Khái niệm QLNN về FDI trong lĩnh vực CN

Theo Phan Huy Đường (2015), trong Giáo trình QLNN vẻ kinh tế

Quản lý nói chung là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể

quản lý lên đối tượng quản lý và khách thê quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả

các nguồn lực để đạt được các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật

Vì thế nói đến quản lý là phải nói đến cơ chế vận hành, tức là cơ chế quản lý như chế độ chính sách, biện pháp tô chức, tâm lý xã hội

QLNN là một dạng quản lý do nhà nước làm chủ thể định hướng điều

hành, chỉ phối, v.v để đạt được mục tiêu kinh tế xã hội trong những giai

đoạn lịch sử nhất định [4, tr 75]

Theo Inthavat thi “QLNN vé EDI chính là sự tác động liên tục, có tổ

chức, có định hướng vào quá trình đầu tư bằng một hệ thống đồng bộ các biện

pháp kinh tế - xã hội cao trong những điều kiện cụ thể xác định và trên cơ sở

vận dụng sáng tạo những quy luật kinh tế khách quan nói chung và quy luật vận động đặc thù của ĐTNN nói riêng ” [9, tr 14]

QLNN về FDI trong lĩnh vực CN cũng tuân theo những nguyên lý chung

của QLNN về kinh tế, nhưng cũng có những nét đặc thù riêng xuất phát từ

đặc điểm của hoạt động EDI trong lĩnh vực CN.

Từ những phân tích trên, có thể rút ra khái niệm: QLNN vẻ FDI trong

lĩnh vực CN là tác động của các chủ thể mang tính quyên lực nhà nước bằng nhiều biện pháp tới các DN có vốn FDI và hoạt động thu hút đầu tr nước

ngoài trong lĩnh vực CN nhằm thực hiện những chức năng của nhà nước trên

cơ sở pháp luật Công tác QLNN đã tạo ra một trật tự nhất định và sự ổn định cho các đối tượng mà nó quản lý, trong đó có các DN có vốn FDI trong lĩnh vực CN, đưa các đối tượng đó vào một quy luật vận động chung dưới sự kiểm soát của pháp luật và các cơ quan có thẩm quyên để đảm bảo cho các hoạt

động này diễn ra theo đúng quy định của pháp luật về đầu tư, hoạt động của

DN va phit hop với định hướng chung trong phát triển KT- XH của nước sở

tại

1.1.3 Vai trò của QLNN về đầu tư trực tiếp ngoài trong lĩnh vực CN

a Định hướng phát triển cña FDI trong CN

Định hướng phát triển là một chức năng thể hiện vai trò của QLNN về

FDI nhằm hướng dẫn sự phát triển của FDI theo mục tiêu đã định Nội dung

của định hướng phát triển FDI nói chung và EDI trong CN nói riêng thường

tập trung vào:

'Về lĩnh vực đầu tư: khuyến khích các DA FDI vào các lĩnh vực mong

muốn, có tiềm năng, thúc đây phát triển kinh tế xã hội của địa phương, xây

bàn cần ưu tiên phát Gắn phát triển CN với bảo vệ môi trường; từng

bước hình thành các trung tâm CN theo vùng

Về đối tác: Chú trọng thu hút nguồn FDI từ các Tập đoàn đa quốc gia Các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm CN hỗ trợ, đối tác đủ năng lực tài chính

và công nghệ Với các đối tác chiến lược (đối tác toàn diện, đối tác chiến lược

toàn diện), cần tập trung khai thác có hiệu quả các môi quan hệ, trong đó, cần

chứ trọng các tập đoàn xuyên quốc gia, các nước phát triển hàng đầu thế giới

nắm giữ công nghệ nguồn, tiên tiến và trình độ quản trị hiện đại

Thực hiện XTĐT để định hướng phát triển FDI đúng hướng

b Điều tiết hoạt động FDI

“Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc hình thành, phát triển và

hoàn thiện môi trường đầu tư Để điều tiết hoạt động FDI, nhà nước xây dung

quy hoạch, kế hoạch quản lý hoạt động FDI theo từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương, việc quy hoạch thu hút FDI đương nhiên phải dựa trên qui

hoạch tổng thể phát triển kinh tế đất nước.” [2, tr 17]

Theo đó, nhà nước xác định danh mục các DA ưu tiên kêu gọi VDT nước ngoài, các định mức kinh tế kĩ thuật, chuẩn mực đầu tư nhằm đảm bảo

sự phát triển hài hòa giữa các lĩnh vực, giữa các NDT, cũng như thu hút các

DA đầu tư theo lĩnh vực mong muốn, chủ động thu hút EDI theo hướng tập

trung vào chất lượng, nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị

toàn cầu

e Tạo lập môi trường thuận lợi và hỗ trợ cho hogt dng cho FDI

Tạo lập môi trường chính trị thuận lợi, n định kinh tế vĩ mô cho hoạt

động FDI

Xây dựng, thực hiện nhất quán chính sách kinh tế đi

ngoại theo hướng

mở rộng các quan hệ với các nước, các tổ chức quốc tế theo hướng song phương và đa phương, đồng thời đảm bảo uy tín của quốc gia trong cộng đồng quốc tế

Tham gia tích cực vào các liên kết kinh tế quốc tế

Đảm bảo môi trường kinh tế vĩ mô ôn định đề tạo thuận lợi cho các hoạt

động FDI

Tạo lập môi trường pháp lý cho việc tăng cường thu hút FDI vào nền

kinh tế

Môi trường pháp luật là bộ phận không thể thiếu đối với hoạt động EDI

Một hệ thống pháp luật đồng bộ, hoàn thiện và vận hành hữu hiệu là một

trong những yếu tố tạo nên môi trường kinh doanh thuận lợi, định hướng và

hỗ trợ cho các NĐT nước ngoài."

Hoàn thiệt

ệ thống pháp luật đồng bộ, nhất là luật pháp có liên quan

đến hoạt động FDI, đảm bảo quản lý các hoạt động FDI trên cơ sở pháp luật

Để đảm bảo hiệt

lực của pháp luật, cần phải xây dựng bộ máy QLNN

phải gọn nhẹ, cán bộ quản lý có năng lực, năng động, có phẩm chất đạo đức

với các TTHC đơn giản, tạo thuận lợi cho hoạt động FDI

Xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội đáp ứng được yêu câu cho hoạt động FDI

Hoạt động của nền kinh tế nói chung và FDI có hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội Đó là toàn bộ hệ thông giao thông, điện,

nước, hạ tầng thông tin, các phương tiện vật chất đảm bảo cho quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa có vai trò quan trọng đối với thu hút, triển khai

và hoạt động của các DA FDI, có ảnh hưởng đến lựa chọn địa điểm và lĩnh

vực, quy mô đầu tư cia NDT nước ngoài Phân lớn các điều kiện vật chất này đều do nhà nước đầu tư xây dựng Các điều kiện này có ảnh hưởng rất lớn đến môi trường đầu tư, chỉ phí sản xuất, hiệu quả đầu tư, tạo ra tính hấp dẫn các

phát triển bền vững cho thời kỳ xác định."Š

Kế hoạch có thể là các chương trình hành động hoặc bất kỳ danh

sách, sơ đổ, bảng biểu được sắp xếp theo lịch trình, có thời hạn, chia thành

các giai đoạn, các bước thời gian thực hiện, có phân bổ nguồn lực, ấn định

những mục tiêu cụ thê và xác định biện pháp, sự chuẩn bị, triển khai thực hiện

nhằm đạt được một mục tiêu, chỉ tiêu đã được đề ra Thông thường kế hoạch

được hiểu như là một khoảng thời gian cho những dự định sẽ hành động và

thông qua đó ta hy vọng sẽ đạt được mục tiêu

Vai trò của quy hoạch, kế hoạch

Thông qua việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch, nhà nước xác định các

mục tiêu dài hạn, cơ bản nhất và các biện pháp chủ yếu để thực hiện các mục

tiêu đó trong một thời kỳ xác định

Trong QLNN về FDI xây dựng quy hoạch và kế hoạch về FDI là việc

xác định nhu cầu, mục tiêu thu hút EDI, các giải pháp thu hút và quản lý các

DA FDI, ừ đó xác định danh mục các DA ưu tiên FDI can ưu tiên, các nội

dung cần triển khai thực hiện

Các căn cứ xây dựng quy hoạch, kế hoạch

Quy hoạch, kế hoạch EDI phải được xây dựng theo đúng quy định của pháp luật và các quy định của nhà nước; phù hợp với mục tiêu, định hướng

phát triển trong chiến lược, kế hoạch phát triển KT - XH và quy hoạch của

tỉnh đã được phê duyệt

Nguyên tắc và quy trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch

Nguyên tắc

Bao dam tính thống nhất, đồng bộ: tức là đảm bảo sự nhất quán, đồng bộ giữa quy hoạch, kế hoạch FDI với các quy hoạch, kế hoạch phát triển tổng thẻ

KTXH, quy hoạch phát triển các ngành, lĩnh vực khác, quy hoạch vùng hoặc

Ý Khoản 1 Điều 3 Luật Quy hoạch số 21/2017/QHI4 ban hành ngày 24/11/2017

liên vùng

Bảo đảm sự tuân thủ, tính liên tục, kế thừa, ôn định: quy hoạch, kế hoạch phát triển FDI cần đảm bảo sự ôn định lâu dài, hợp lý về không gian

Bảo đảm tính khách quan, minh bạch: xây dựng quy hoạch, kế hoạch thu

hút và phát triển FDI can có sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, cơ

quan tư vấn, phản biện và sự tham gia của người dân nhằm tránh sự chủ quan,

áp đặt từ cơ quan QLNN

Bảo đảm tính khoa học, ứng dụng công nghệ hiện đại: “Quy hoạch, kế

hoạch phải đảm bảo cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện địa phương, khai thác được mặt mạnh và phù hợp với tiến bộ của khoa học công nghệ, tạo điều

kiện cho tiếp cận và sử dụng công nghệ mới vào sản xuất kinh doanh.” [7, tr

97]

Quy trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch:

(1) Cơ quan lập quy hoạch chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan lập quy hoạch, báo cáo UBND tỉnh xem xét trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt;

(2) Cơ quan lập quy hoạch lựa chọn tổ chức tư vấn lập quy hoạch; chủ

trì, phối hợp với các cơ quan, tô chức liên quan, UBND nghiên cứu, xây dựng

quy hoạch; phân tích, đánh giá, dự báo về các yếu tố, điều kiện, nguồn lực,

của địa

bối cảnh phát triển, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế - xã

phương, đề xuất các quan điểm chỉ đạo và mục tiêu, các định hướng ưu tiên phát triển làm cơ sở lập quy hoạch;

(3) Các cơ quan, tổ chức liên quan đề xuất nội dung đưa vào quy hoạch

thuộc lĩnh vực phụ trách và gửi cơ quan lập quy hoạch;

(4) Cơ quan lập quy hoạch chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên

(5) Các cơ quan, tô chức liên quan điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện

dung quy hoạch được phân công gửi cơ quan lập quy hoạch;

(6) Cơ quan lập quy hoạch hoàn thiện quy hoạch và gửi lấy ý kiến;

(7) Cơ quan lập quy hoạch tiếp thụ, giải trình ý kiến góp ý và hoàn thiện quy hoạch trình Hội đồng thâm định quy hoạch;

(8) Cơ quan lập quy hoạch hoàn thiện quy hoạch theo kết luận của Hội

đồng thâm định quy hoạch trình UBND cấp tỉnh;

(9) UBND cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, thông qua

quy hoạch trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt."

Ban hành danh mục thu hút đầu tư

Danh mục thu hút FDI là danh mục gồm các tên chương trình, DA được

UBND tỉnh ban hành căn cứ điều kiện KT - XH và yêu cầu quản lý của tỉnh trong từng thời kỳ đề gửi tới các NĐT nhằm kêu gọi sự đầu tư từ các đối tác tiềm năng

Danh mục thu hút đầu tư được ban hành kèm theo Quyết định quy hoạch tông thể phát triển kinh tế-xã hị

i tri, quy mô,

lên tích sử dụng đất và

tổng VĐT của các công trình, DA sẽ được tính toán, lựa chọn và xác định cụ

thể trong giai đoạn lập và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt DA đầu tư phù

hợp với nhu cầu và khả năng cần đối, huy động nguồn lực của địa phương."”

Vai trò của việc ban hành danh mục thu hút FDI nhằm đẩy mạnh hoạt

động kêu gọi thu hút đầu tư, các DA thuộc lĩnh vực ưu tiên đầu tư của tỉnh

được đưa vào danh mục với mục đích tập trung sự quan tâm của NĐT, tìm ra

NĐT có đủ khả năng nhằm sớm đưa các DA đi vào hoạt động, triển khai sản

xuất kinh doanh, tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Danh mục ưu tiên thu hút FDI: Căn cứ vào quy hoạch phát triển kinh tế -

xã hội của tỉnh và danh mục các DA mời gọi đầu tư trung và dai hạn; tùy theo

“ Khoản 1 Điều 3 Luật Quy hoạch số 21/2017/QH14 ban hành ngày 24/11/2017

7 Quyết định số 553/QĐ-TTg ngày 15/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ

tình hình thu hút đầu tư, hàng năm, các đơn vị liên quan đến công tác QLNN

vé FDI như Sở Kế hoạch và Đầu tư, BQL KKT mở Chu Lai, Sở Công thương,

Sở Tài Nguyên- Môi trường căn cứ vào nhu cầu của ngành mình tham gia xây

dựng danh mục các DA ưu tiên thu hút đầu tư Sở Kế hoạch và Đầu tư tổng

hợp báo cáo UBND tỉnh lập thành Danh mục DA ưu tiên thu hút đầu tư chung

của tỉnh phù hợp với yêu cầu kêu gọi đầu tư trong từng thời điểm Đồng thời, tiến hành rà soát thực trạng các DA đã thực hiện, đã có chủ đầu tư hay cấp

chủ trương đầu tư nhưng chậm triển khai, bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký

đầu tư, thu hồi đất để thu hút, kêu gọi các doanh nghiệp có đủ năng lực đầu

tư

Tiêu chí đánh giá: (1) Quy trình lập qui hoạch, kế hoạch có đảm bảo đúng các quy định không? (2) Quy hoạch, kế hoạch xây dựng có phù hợp với

quy hoạch phát triển chung và điều kiện thực tế của địa phương không, có

đảm bảo quy trình không? (3) Những cơ sở hạ tầng nào đã được tỉnh triển

khai nhằm đáp ứng nội dung quy hoạch? (4) Danh mục thu hút đầu tư có đảm bảo yêu cầu cung cấp những thông tin cần thiết cho NĐT nước ngoài không?

(5) Có bao nhiêu dự án được tỉnh xây dựng để kêu gọi thu hit FDI trong giai đoạn 2016-2020?

1.2.2 Tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách về FDI và ban hành các văn bản quản lý hoạt động FDI thuộc thẩm quyền cấp tỉnh

a Tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách của nhà nước về FDI

Để thực hiện QLNN về FDI, cần phải

và các chính sách của nhà nước đối với hoạt động FDI:

đổi, bỗ sung một số điều của các Luật về thuế, Nghị định số 118/2015/NĐ-CP

ngày 12/11/2015 quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật đầu tư; Nghị định số 111/2015/NĐ-CP ngày 03/11/2015 về phát triển CN hỗ

trợ,

b Ban hành các văn bản, chính sách về FDI thuộc thẩm quyền cấp

tỉnh

Theo Luật Đầu số 67/2014/QH13 được Quốc hội ban hành ngày

26/11/2014 có quy định phân cấp thủ tục quyết định chủ trương đầu tư và

nâng cao hiệu quả QLNN đối với hoạt động đầu tư quy định rõ thâm quyền

thủ tục chấp thuận chủ trương DA của UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc

“Trung ương; thêm vào đó, việc cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đã được chuyển thâm quyền từ UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sang

Sở Kế hoạch và đầu tư Đề thực hiện chức năng QLNN về ĐTNN trên địa bàn

theo đúng chức năng và thâm quyền, căn cứ vào tình hình thực tế việc thu hút

'VĐT nước ngoài tại địa phương từ đó ban hành các văn bản về quản lý FDI

thuộc thấm quyền như:

Lập và công bố danh mục DA thu hút VĐT nước ngoài tại địa phương,

cho lao động đáp ứng yêu cầu công vi

Xây dựng quy trình tiếp nhận DA đầu tư, thâm định, cấp giấy phép đầu

tư cho các DA ĐTNN tại Việt Nam theo phân cắp của Chính phủ

Ban hành các văn bản hướng dẫn giải quyết các TTHC liên quan đến

hình thành triển khai thực hiện DA theo thâm quyền

Ban hành các văn bản thuộc thấm quyền liên quan đến QLNN về FDI

trên địa bàn.

Ban hành quy chế về kiểm tra, thanh tra hoạt động của các doanh nghiệp

có VĐT nước ngoài, các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh

Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn QLNN khác về FDI theo quy định

của pháp luật

Tiêu chí đánh giá nội dung này chủ yếu dựa vào: (1) việc thực hiện

pháp luật, cơ chế chính sách của nhà nước đối với các hoạt động FDI có đầy

đủ, đúng quy định không? (2) Tỉnh đã ban hành bao nhiêu văn bản QLNN về

FDI thuộc thẩm quyền? (3) Quá trình triển khai các cơ chế chính sách ở địa phương có tốt không? (4) Những chính sách nồi trội nào về khuyến khích FDI

trong công nghiệp được tỉnh ban hành?

1.2.3 Đăng ký, thắm định, cấp và điều chỉnh giấy phép đầu tu FDI

a Đăng ký đâu tư

Nhà ĐTNN đầu tư vào Việt Nam theo hình thức thành lập doanh nghiệp

được tiến hành theo trình tự như sau:

Bước 1: Thoả thuận nghiên cứu đầu tư (lồng ghép giải quyết các thủ tục: cung cấp thông tin về địa điểm thực hiện DA; cung cấp thông tin quy hoạch

và các thông tin có liên quan khác);

Khi NĐT khảo sát, đề xuất nghiên cứu môi trường dau tu tai tinh, NDT gửi văn bản để nghị được nghiên cứu đầu tư tại địa điểm dự kiến đến cơ quan

đăng ký đầu tư, cơ quan đăng ký đầu tư ra văn bản chấp thuận chủ trương

nghiên cứu đầu tư đối với đề xuất DA phù hợp với quy hoạch, đảm bảo theo

quy định để NĐT tìm hiểu về địa điểm, giá thuê đất, các chính sách ưu đãi

cũng như các vấn đề liên quan đến đầu tư DA, thường văn bản chấp thuận chủ trương nghiên cứu đầu tư có thời hạn 03 tháng hoặc tối đa là 06 tháng Đối với DA không phù hợp với quy hoạch, không đảm bảo tiêu chuẩn đề cấp phép hoặc thuộc danh mục hạn ch, ảnh hưởng đến môi trường cơ quan đăng ký đầu tư ra văn bản từ chối và có lý do cụ thể Riêng đối với các DA nằm trong

các KCN (có chủ đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng KCN) thì không thực

hiện bước này, thay vào đó, chủ đầu tu KCN ra thông báo thỏa thuận địa điểm

và có tờ trình báo cáo cơ quan đăng ký đầu tư nắm thông tin

Cơ quan đăng ký đầu tư:

Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và các Sở,

ngành, địa phương có liên quan tham mưu UBND tỉnh thỏa thuận nghiên cứu

đầu tư đối với các DA EDI trên địa bàn tỉnh thuộc thẩm quyền thỏa thuận

nghiên cứu đầu tư của UBND tỉnh, trừ các DA do Ban Quản lý KKT mở Chu Lai chủ trì

Ban Quản lý KKT mở Chu Lai chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành, địa phương có liên quan tham mưu UBND tỉnh thỏa thuận nghiên cứu đầu tư đối

với các DA đầu tư trên địa bàn KKT mở Chu Lai thuộc thâm quyền Quyết

định chủ trương đầu tư của UBND tỉnh

Bước 2: Đăng ký thành lập doanh nghiệp làm chủ đầu tư DA;

Riêng đối với NĐT EDI mới vào đầu tư tại Việt Nam lin dau thi NDT

phải được cấp phép đầu tư DA trước khi làm thủ tục cấp giấy phép đăng ký

kinh doanh (đăng ký thành lập DN)

Đối với DN đã có DA thực hiện tại Việt Nam, đã có pháp nhân tại Việt Nam và sử dụng pháp nhân đó làm chủ đầu tư DA thì không phải đăng ký thành lập DN mà chỉ đăng ký văn phòng đại diện hoặc thành lập chỉ nhánh trực thuộc và phải thực hiện hạch toán độc lập

Bước 3: Cấp Giấy phép kinh doanh (chỉ áp dụng riêng đối với nhà ĐTNN kinh doanh trong lĩnh vực xuất nhập khâu và phân phối hàng hóa tại

Việt Nam)

Đây là điều kiện đủ để doanh nghiệp có VĐT nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa được phép kinh doanh

hoạt động này tại Việt Nam Và cũng là điều kiện khó nhất trong quá trình

hoàn thiện hồ sơ thành lập của doanh nghiệp có VĐT nước ngoài tại Việt

Nam kinh doanh xuất nhập khẩu, phân phối hàng hóa

b Thém định cấp giấy phép

“Tham dinh cấp giấp phép đầu tư cho DN FDI là việc nghiên cứu, phản

biện một cách có tổ chức, khách quan và khoa học những

một DA FDI nhằm đánh giá tính hợp lý, mức độ hiệu quả và tính khả thi của

DA trước khi quyết định cấp giấp phép đầu tư."[14, tr 29]

dung cơ bản của

Trong quá trình thâm định, các cơ quan cấp giấp phép thường xem xét cụ

thể các nội dung sau:

Tư cách pháp lý, năng lực tài chính của NĐT nước ngoài

Mức độ phù hợp của mục tiêu DA EDI với quy hoạch chung

Trình độ kỹ thuật, công nghệ áp dụng phù hợp với địa bàn tiếp nhận đầu

tư

Hiệu quả kinh tế - xã hội của FDI khi đi vào hoạt động tạo ra

Mức độ hợp lý của việc sử dụng đất, phương án đền bù giải phóng mặt bằng và vấn đề định giá tài sản

:Š môi trường

lung thẩm định cấp phép đối với doanh nghiệp FDI nhiều hay ít

và là những vấn đề gì tùy thuộc vào tình hình và sự lựa chọn của mỗi địa bàn

tiếp nhận đầu tư trong từng thời kỳ nhất định.”

Cấp và điều chỉnh giấy phép đầu tư

Công tác cấp giấy phép, điều chỉnh giấy phép được thực hiện sau công

tác thâm định Công tác này yêu cầu thực hiện nhanh, chính xác đảm bảo về

thời gian đầu tư của doanh nghiệp FDI Các cơ quan chuyên môn về FDI 1a đầu mối trong việc xử lý cấp giấy phép

Đối với DA đầu tư FDI, loại thủ tục cấp phép đầu tư gồm cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc cấp Quyết định chủ trương đầu tư Đối với trường hợp cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư quy định cụ thể các thủ tục cắp phép đầu tư này

~ Nội dung giấy chứng nhận đăng ký đầu tư bao gồm:

Mã số DA đầu tư

Tên, địa chỉ của nhà đầu tư

Tên DA đầu tư

Địa điểm thực hiện DA đầu tư; diện tích đất sử dụng

Mục tiêu, quy mô DA đầu tư

'Vốn đầu tư của DA (gồm vốn góp của nhà đầu tư và vốn huy động), tiến

độ góp vốn và huy động các nguồn vốn

Thời hạn hoạt động của DA

Tiến độ thực hiện DA đầu tư:

vào hoạt động (nếu có); tiền độ thực hiện các mục tiêu hoạt động, hạng mục

ến độ xây dựng cơ bản và đưa công trình

chủ yếu của DA, trường hợp DA thực hiện theo từng giai đoạn, phải quy định mục tiêu, thời hạn, nội dung hoạt động của từng giai đoạn

Ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và căn cứ, điều kiện áp dụng (nếu có)

Các điều kiện đối với nhà đầu tư thực hiện DA (nếu có) Š

Tiêu chí đánh giá nội dung này thường dựa vào: (1) Có bao nhiêu DA

FDI trong CN được cấp phép đầu tư? (2) Có bao nhiêu DA không dim bao thời gian kẻ từ khi doanh nghiệp đăng ký đầu tư đến khi cấp giấy phép đầu

tư? (3) Mức độ đảm bảo các yêu cầu về nội dung của quá trình thẩm định,

mức độ đơn giản hóa các thủ tục như thế nào?

1.2.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý sai phạm trong hoạt động FDI

Theo Luật thanh tra số 56/2010/QH12 ban hành ngày 26/11/2014 thì:

Mục đích hoạt động thanh tra nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản

lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thâm quyền

biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp

luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật;

Khoản § Điễu 39 Luật đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014

phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động

quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của

cơ quan, tô chức, cá nhân.”

Ngoài ra, vai trò của thanh tra, kiểm tra và giám sát giúp tạo ra nguồn

thông tin phản hồi từ các doanh nghiệp EDI trong quá trình thực thi pháp luật chính sách để các cơ quan QLNN có căn cứ đánh giá hiệu quả và mức độ hợp

lý của hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách đã ban hành về quản lý FDI Tham quyền thanh tra cấp tỉnh được quy định tại Điều 20 của Luật thanh

tra số 56/2010/QH12 ngày 15/11/2010, Thanh tra tỉnh có quyền hạn, nhiệm

vụ thanh tra các DN FDI trong vi phạm QLNN của UBND tỉnh Tùy theo tình

hình thực tế và tính chất vụ việc, có thể ban hành quyết định thanh tra hành chính theo kế hoạch hoặc thanh tra hành chính đột xuất

Cũng theo Luật Thanh tra: “Đoàn thanh tra hành chính được thành lập dé

tiến hành cuộc thanh tra theo phạm vi, đối tượng, nội dung, nhiệm vụ, thời

hạn ghi trong quyết định thanh tra."!9

Nội dung của thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan QLNN đối

với FDI chủ yếu là:

Tình hình thực hiện các quy định của pháp luật về FDI;

'Việc chấp hành pháp luật và các qui định của nhà nước trong lập, thẩm

định, phê duyệt các DA EDI;

Tình hình triển khai thực hiện các DA FDI;

Tình hình thực hiện pháp luật nhà nước trong hoạt động của các doanh nghiệp FDI

Việc xử lý sai phạm thông qua công tác thanh tra, kiểm tra, nội dung xử

lý sai phạm của các cơ quan QLNN đối với DN FDI chủ yếu là:

Khong thực hiện hoạt động đầu tư theo đúng nội dung trong Giấy chứng

` Điều 2 Luật thanh tra số 56/2010/QH12 ngày 15/11/2010

'° Khoản I Điều 21 Luật thánh tra số 56/2010/QH12 ngày 15/11/2010

nhận đăng ký đầu tư như địa điểm thực hiện DA, tổng VĐT, tiến độ thực

hiện

Doanh nghiệp không thực hiện báo cáo về hoạt động đầu tư, báo cáo

giám sát, đánh giá DA đầu tư hoặc báo cáo không trung thực

Không thực hiện thủ tục điều chỉnh DA đầu tư; tạm ngừng hoạt động của

DA đầu tư, nhưng không thông báo bằng văn bản cho Sở Kế hoạch & Đầu tư

Hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong hoạt động

EDI có liên quan đến nhiều cơ quan QLNN như: tài nguyên môi trường, hải

quan, thuế, quản lý thị trường, cảnh sát kinh tế, quản lý lao động do đó sự

phối hợp tốt giữa các cơ là điều hết sức cần thiết, cũng như có quy chế hoạt động đảm bảo quy định rõ trách nhiệm, đúng người, đúng việc Mặt khác, có

kế hoạch kiểm tra phù hợp tránh kiểm tra, thanh tra quá nhiều lần, không sử dụng thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm để gây sức ép và phiền hà đối với doanh nghiệp Phải có cơ chế, biện pháp để phòng ngừa tham nhũng,

tiêu cực, cũng như việc cố tình làm sai quy định với mục đích trục lợi của một

Việc kiểm tra, giám sát có thường xuyên, kịp thời không? (4) Xử lý các sai

iện thông qua công tác thanh tra, kiêm tra? (3)

phạm có đúng thâm quyền và quy định của pháp luật? (5) Bao nhiêu dự án bị

động FDI, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các DN FDI, người lao động

để có cách giải quyết thỏa đáng

Công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại trong hoạt động quản lý FDI bao gồm:

Giải quyết tranh chấp, khiếu nại giữa người lao động với DN trong việc quản lý, sử dụng lao động, chế độ đãi ngô, quyền lợi và nghĩa vụ của người

lao động

Giải quyết khiếu nại, khiếu kiện của DN trong vùng DA về vấn đề tác động của DA ảnh hưởng đến đời sống xã hội của nhân dân, vấn đề đất đai,

môi trường, lao động

Giải quyết khiếu nại, khiếu kiện của DN về các vấn đề liên quan đến tài

chính và các điều kiện kinh doanh khác

Giải quyết kịp thời các tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện, điều chỉnh, xử

lý các vấn đề cụ thể phát sinh trong quá trình hoạt động tháo gỡ những ách tắc

của các DN FDI

Tiêu chí đánh giá: (1) Tổng số vụ tranh chấp, khiếu kiện, khiếu nại liên

quan đến hoạt động đầu tư của doanh nghiệp FDI? (2) Mức độ kịp thời của

công tác giải quyết tranh chấp, khiếu kiện, khiếu nại liên quan đến hoạt động

đầu tư của doanh nghiệp FDI như thế nào? (3) Số vụ tranh chấp, khiếu kiện,

khiếu nại liên quan đến hoạt động đầu tư của doanh nghiệp FDI được giải

quyết thỏa đáng? (4) Bao nhiêu vụ chưa giải quyết hoặc bị kéo dài? (5) Việc

giải quyết tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện có đúng thẩm quyền, đúng quy

định của nhà nước hay không?

1.3 NHUNG NHAN TO ANH HUONG DEN CONG TAC QLNN VE

FDI TRONG CONG NGHIEP

1.3.1 Những yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội

Những yếu tổ về tự nhiên như vị trí địa lý, tài nguyên, khí hậu, đất đai có

ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động FDI Bên cạnh những chính sách tạo điều kiện

thuận lợi cho hoạt động đầu tư, địa phương nào phong phú về quỹ đất sẽ có điều kiện để các DA triển khai nhanh chóng, tốn ít thời gian cho công tác giải phóng mặt bằng, tiết kiệm chỉ phí cho NĐT

Với nhân tố kinh tế, đối với bất kỳ quốc gia nào dù là phát triển hoặc đang phát triển, giàu hay nghèo thì nguồn vốn nước ngoài có vai trò quan trọng, cần thiết để nền kinh tế trong nước phát triển tùy theo các mức độ khác nhau Có thể dễ dàng nhận thấy những nước có nền kinh tế phát triển mạnh, năng động, tốc độ tăng trưởng cao, chỉ số lạm phát thấp, cán cân thương mại

và thanh toán ổn định, cơ cấu kinh tế phù hợp thì khả nang thu hit VDT sé

cao

Hơn nữa, tình hình KT- XH ổn định có ý nghĩa quyết định đến việc huy

động và sử dụng có hiệu quả VĐT, đặc biệt là ĐTNN Tình hình KT- XH ổn định thì sẽ thu hút được lòng tin của các NĐT Còn nếu tình hình KT- XH

không ồn định, lòng tin của các NĐT bị giảm sút, các NĐT sẽ ngừng đầu tư

hoặc không đầu tư nữa Mặc khác, khi tình hình KT- XH không ổn định, các

NĐT hoạt động theo mục đích riêng, không theo định hướng chiến lược phát triển KT- XH của nước nhận đầu tư nhưng nhà nước không đủ khả năng kiểm

soát hoạt động của của họ, dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn FDI rất thấp

'Yếu tố văn hóa - xã hội cũng là một vấn đề được các NDT quan tim That

khó để có thể hoạt động kinh doanh tốt nếu không hiểu được phong tục tập

quán, thói quen, sở thích tiêu dùng của người dân nước nhận đầu tư Vì vậy,

'NĐT cần quan tâm và hiểu rõ về văn hóa của đất nước nhận đầu từ đề giúp cho

NĐT có những phương án đầu tư hiệu quả, thuận lợi trong việc triển khai và

thực hiện DA

1.3.2 Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực QLNN

“T6 chức bộ máy và nguồn nhân lực QLNN ảnh hưởng rất lớn đến quá

trình QLNN về FDI của một quốc gỉ

Bộ máy hành chính hiệu quả quyết định sự thành công không chỉ trong

địa phương [15, tr.73]

công tác thu hút VĐT mà còn tác động đến toàn bộ quá trình quản lý hoạt động FDI cũng như hiệu quả hoạt động của khu vực này Tổ chức bộ máy

QLNN phức tạp, nhiều cấp quản lý, nhiều khâu, TTHC rườm rà là lực cản đối

với hoạt động FDI Nó gây nên sự e dè cho NĐT khi có ý định đầu tư vào Trong hoạt động QLNN về FDI, trình độ, năng lực quản lý của đội ngũ

cán bộ có vai trò hết sức quan trọng và ảnh hưởng rất lớn trong công tác

QLNN về FDI Chính đội ngũ CBCC là người xây dựng và thực thi hệ thống

hiệu quả Ngược lại, CBCC hạn chế về trình độ, năng lực, nhận thức thì

lẻ trục lợi

quản lý trong việc tiếp xúc, giao lưu và làm việc với nhiều NĐT đến từ nhiều

nên văn hóa khác nhau

1.3.3 Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho quá trình quản lý

Cơ sở vật chất phục vụ cho quá trình QLNN là hệ thống các phương tiện

vật chất kỹ thuật mà các cơ quan QLNN sử dụng trong quản lý như trụ sở,

phương tiện giao thông, phương tiện thông tin, máy móc thiết bị giúp cho