Bài 1 QUẢNG NINH từ năm 938 đến đầu THẾ kỉ XVI

Năng lực: - Trình bày được tên gọi tỉnh Quảng Ninh hiện nay qua các thời kì.. Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ + GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS qua câu hỏi mở đ

CHỦ ĐỀ 1: VĂN HÓA, LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG

BÀI 1: QUẢNG NINH TỪ NĂM 938 ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI

Thời gian thực hiện: (03 tiết)

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Lịch sử Quảng Ninh từ năm 938 đến đầu thế kỉ XVI

2 Năng lực:

- Trình bày được tên gọi tỉnh Quảng Ninh hiện nay qua các thời kì

- Khái quát được lịch sử, văn hoá, nghệ thuật, kiến trúc trên địa bàn tỉnh

3 Phẩm chất:

- Thể hiện ý thức bảo vệ và phát huy những thành quả của con người trên vùng đất Quảng Ninh

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Thiết bị dạy học: Máy tính, tivi, loa; Phiếu học tập

- Học liệu: KHBD; Tư liệu về lịch sử Quảng Ninh từ năm 938 đến đầu thế kỉ

XVI

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Mở đầu (5p)

a Mục tiêu: HS hình thành chủ đề bài học

b Nội dung: Câu hỏi mở đầu dẫn vào bài mới

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

+ GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS qua câu hỏi mở đầu:

? Hãy kể tên các xã (phường, thị trấn), huyện (thị xã, thành phố) nơi em sống?

Em biết gì về những tên gọi ấy?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

+ HS suy nghĩ cá nhân và ghi ý kiến ra giấy nháp

- Bước 3: Báo cáo sản phẩm

+ HS trả lời câu hỏi theo hình thức vấn đáp với GV

+ HS khác nhận xét, bổ sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định

+ GV nhận xét câu trả lời của HS và đưa ra kết luận, dẫn vào bài mới: Quảng

Ninh - vùng đất của cư dân Việt cổ sinh sống, lập nghiệp và xây dựng nên các nền văn hóa hậu kỳ đá mới cách đây từ 3.500 năm đến 5.000 năm Vậy để hiểu

rõ hơn về quá trình hình thành, phát triển của tỉnh chúng ta qua các thời kì, cô trò chúng ta cùng vào bài học ngày hôm nay.

Hoàn thiện thông tin về tên gọi Quảng Ninh trên trục thời gian theo gợi ý sau:

Thời nhà Ngô, Đinh

và Tiền Lê

.

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (95p)

a Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập đã đặt ra ở mục I

b Nội dung: Học sinh sử dụng SGK và tư liệu học tập: sách, báo để tìm hiểu nội dung bài học

c Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh dưới nhiều hình thức khác nhau

d Tổ chức thực hiện:

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Học sinh đọc mục 1 (Sgk) và hoàn thành Phiếu học

tập số 1: Thảo luận theo nhóm bàn (5p)

1 Tên gọi tỉnh Quảng

Ninh từ năm 938 đến đầu thế kỉ XVI

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận nhóm bàn trong 5p và chốt ý nhóm (Thư kí)

- Chú ý phân nhiệm vụ nhóm cho đều và giúp đỡ những bạn yếu trong nhóm

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS trình bày theo nhóm đã chia; (Có thể lên bảng vẽ)

- Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung bài và có thể phản hồi nếu có ý kiến

Dự kiến sản phẩm:

- Từ sau khi Ngô Quyền chiến thắng quân Nam Hán (năm 938), thời nhà Ngô, Đinh và Tiền Lê (939 - 1009), vùng Quảng Ninh chủ yếu thuộc châu Lục (có thời

kì thuộc quận Ngọc Sơn) gồm huyện Hoa Thanh, huyện Ninh Hải, phần đất Đông

Giới thiệu khái quát Quảng Ninh

(từ năm 938 đến đầu thế kỉ XVI)

Lịch

- Thời nhà Lý (1010 - 1225), đời vua Lý Thái Tổ năm 1023 đổi trấn Triều Dương thành châu Vĩnh An

- Thời nhà Trần (1225 - 1400), đời vua Trần Thái Tông, năm 1242 đổi châu Vĩnh An thành lộ Hải Đông; đời vua Trần Nhân Tông, năm 1285 đổi lộ Hải Đông thành lộ An Bang; đời vua Trần Anh Tông năm 1397 đổi lộ An Bang thành lộ phủ Tân An

- Thời nhà Hồ (1400 - 1407), đời vua Hồ Hán Thương, năm 1407 đổi lộ phủ Tân

An thành châu Tĩnh An Châu Tĩnh An có 8 huyện: An Đông, Văn Phong, Tân

An, An Hoà, An Lập, Đại Độc, Vạn Ninh, Vân Đồn

- Thời Hậu Lê - Lê Sơ (1428 - 1527), đời vua Lê Thái Tổ, năm 1428 cả nước chia thành 5 đạo, vùng Quảng Ninh thuộc Đông Đạo Đời vua Lê Thánh Tông, năm 1466 vùng Quảng Ninh là đạo thừa tuyên An Bang, về thời kì này, vùng

An Bang có 1 phủ (Hải Đông), 3 huyện (An Hưng, Hoành Bồ, Chi Phong) và 4 châu (Vạn Ninh, Vĩnh An, Vân Đồn, Tân An)

*Bước 4: Nhận xét, kết luận

- GV nhận xét bài trình bày của HS và chốt ý; chiếu nội dung chính xác lên máy chiếu để HS chỉnh sửa bài

- GV đặt thêm câu hỏi làm rõ nội dung bài:

? Em có nhận xét như thế nào về tên gọi tỉnh Quảng Ninh từ năm 938 đến đầu thế kỉ XVI?

- HS suy nghĩ và đưa ra ý kiến của riêng mình

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

? Lịch sử Quảng Ninh từ năm 938 đến đầu thế kỉ

XVI có những sự kiện gì nổi bật?

+ Năm 938, chiến thắng quân xâm lược Nam Hán.

+ Năm 1288, đánh bại đế quốc Mông - Nguyên.

- Học sinh đọc mục 2 (Sgk) và hoàn thành Phiếu học

tập số 2: Thảo luận theo nhóm 2 bàn (5p)

2 Khái quát lịch sử, văn hoá, nghệ thuật, kiến trúc trên địa bàn tỉnh 2.1 Lịch sử

2.2 Văn hóa, nghệ thuật

2.3 Kiến trúc Giới thiệu khái quát về lịch sử, văn hoá, nghệ thuật và kiến trúc ở vùng Quảng Ninh:

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận nhóm bàn trong 5p và chốt ý nhóm (Thư kí)

- Chú ý phân nhiệm vụ nhóm cho đều và giúp đỡ những bạn yếu trong nhóm

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- 2 nhóm HS lên trình bày và đối chiếu kết quả

- Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung bài và có thể phản hồi nếu có ý kiến

Dự kiến sản phẩm:

- Lịch sử:

Năm 938, dưới sự lãnh đạo của Ngô Quyền, quân và dân ta đã giành thắng lợi vang dội trên sông Bạch Đằng, đánh bại quân xâm lược Nam Hán, chấm dứt ách đô hộ hàng nghìn năm của phong kiến phương Bắc.

Trong kỉ nguyên Đại Việt, vào thời Lý (thế kỉ XII), thương cảng Vân Đồn ra đời, nền kinh tế biển đã từng bước hình thành và phát triển từ thế kỉ XII - XVIII Vào năm 1288, quân dân nhà Trần đã giành được chiến công hiển hách trên sông Bạch Đằng, đánh bại đế quốc Mông - Nguyên.

Quảng Ninh cũng là trung tâm của dòng thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập vẫn còn phát triển cho đến ngày nay.

- Văn hóa, nghệ thuật:

Lịch sử đã chứng minh, ngay từ thời đại đồ đá, người Việt cổ ở Quảng Ninh chinh phục biển, dựa vào biển để sinh tồn Và chính từ cuộc sống lao động sản xuất, chống giặc ngoại xâm, họ đã sáng tạo nên một nền văn hoá biển.

Nghệ thuật diễn xướng của cư dân biển như hát nhà tơ ở Vạn Ninh (Móng Cái), tục hát đúm, hát giao duyên của ngư dân Quảng Yên, Vân Đồn và các sáng tạo văn nghệ dân gian như ca dao, dân ca Vạn Ninh (Móng Cái), Quan Lạn (Vân Đồn) được bảo tồn, lưu truyền qua nhiều thế hệ.

- Kiến trúc:

Từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI, trên vùng đất Quảng Ninh có nhiều công trình kiến trúc độc đáo, đặc biệt là các công trình kiến trúc tôn giáo Chùa Quỳnh Lâm được xây dựng từ thời Lý Chùa nằm trên ngọn đồi thuộc cánh cung Đông Triều, phường Tràng An, thị xã Đông Triều, chùa có pho tượng Phật bằng đồng cao 20 mét, nổi danh là một trong “An Nam tứ đại khí”, tiêu biểu cho nền văn hoá Thăng Long thời Lý - Trần.

Thời Lý - Trần, Phật giáo phát triển ở Đại Việt Nhiều nhà sư đã đến Quảng Ninh thuyết pháp cùng nhân dân xây dựng nhiều ngôi chùa như chùa Hoa Yên (thuộc danh thắng Yên Tử, thành phố Uông Bí), chùa Hồ Thiên (xã Bình Khê, thị

xã Đông Triều).

vua Lê Thánh Tông cho xây dựng chùa Lôi Âm.

*Bước 4: Nhận xét, kết luận

- GV nhận xét bài trình bày của HS và chốt ý; chiếu nội dung chính xác lên máy chiếu để HS chỉnh sửa bài

- Gv chiếu hình ảnh và giới thiệu đôi nét

- GV đặt thêm câu hỏi làm rõ nội dung bài:

? Em hãy kể tên các công trình kiến trúc Phật giáo tiêu biểu của Quảng Ninh trong thời gian từ năm 938 đến đầu thế kỉ XVI?

- HS suy nghĩ và đưa ra ý kiến của riêng mình

3 Hoạt động 3: Luyện tập (15p)

a Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức đã tìm hiểu để củng cố thêm bài học

b Nội dung: HS trả lời câu hỏi 5/Sgk: Hãy nêu những biểu hiện và ý nghĩa của

văn hoá biển trong đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội ở tỉnh Quảng Ninh hiện nay.

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện:

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS qua câu hỏi: Hãy nêu những biểu

hiện và ý nghĩa của văn hoá biển trong đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội ở tỉnh Quảng Ninh hiện nay.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện suy nghĩ cá nhân trong 5p; có thể trao đổi với bạn cùng bàn nếu cần

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS trả lời vấn đáp; Có thể tranh luận với các cá nhân khác để rút ra câu trả lời hoàn chỉnh

*Bước 4: Nhận xét, kết luận

- GV nhận xét, chốt ý và chuyển mục

4 Hoạt động 4: Vận dụng (15p)

a Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học vào các tình huống thực tiễn

b Nội dung: HS trả lời câu hỏi 6/Sgk: Hãy giới thiệu sơ lược về tên gọi và lịch

sử của địa phương nơi em sống

c Sản phẩm: Câu trả lời (Bài thuyết trình ngắn) của HS

d Tổ chức thực hiện:

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS theo nhóm lớn 2 bàn qua câu hỏi:

Hãy giới thiệu sơ lược về tên gọi và lịch sử của địa phương nơi em sống.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS suy nghĩ cá nhân và gạch ý ra nháp khoảng 2p

- HS thảo luận trong vòng 3p và chốt ý

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV gọi 1 nhóm lên trình bày trước

- Các nhóm nộp bài lên padllet để về nhà GV kiểm tra

*Bước 4: Nhận xét, kết luận

- GV chốt ý và chuyển mục sau

* Hướng dẫn HS học bài về nhà và chuẩn bị bài sau: (5p)

- BTVN: HS học bài theo bài giảng; Sưu tập tranh ảnh và các nội dung liên quan

đến tên gọi của tỉnh Qn qua các thời kì (Đóng thành tập san theo trình tự thời gian)

- Bài mới: HS đọc và chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi của bài 2.