kinh doanh quoc te phan thu trang quan tri kinh doanh quoc te cuuduongthancong com

nh đã nêu trên... Qua các vòng đàm.

QU N TR KINH DOANH QU C T

Biên so n : TS HÀ V N H I

Cùng v i xu th “toàn c u hoá kinh t và h i nh p qu c t ” đang phát tri n m nh m ch a

t ng th y, ho t đ ng kinh doanh qu c t c ng ngày càng tr nên đa d ng, phong phú và có ý ngh a h t s c quan tr ng đ i v i m i qu c gia trong n n kinh t toàn c u M i qu c gia đ u tìm cách thâm nh p vào th tr ng n c ngoài nh m t n d ng l i th so sánh đ m r ng ho t đ ng kinh doanh và phát tri n kinh t H n n a, kinh doanh qu c t là m t l nh v c r ng l n, đa d ng

và r t ph c t p, liên quan đ n r t nhi u v n đ nh con ng i, v n hoá, phong t c t p quán, đ a lý,

lu t pháp do v y kinh doanh qu c t là m t ho t đ ng r t nh y c m đ i v i m i qu c gia, đ c

bi t trong b i c nh toàn c u hoá nh hi n nay T nhi u n m qua, ho t đ ng kinh doanh qu c t

đã đ c doanh nghi p c a nhi u qu c gia quan tâm nghiên c u và th c hi n Vi c đ a môn h c kinh doanh qu c t vào ch ng trình đào t o đ i h c các ngành kinh t , đ c bi t là các ngành qu n

tr kinh doanh h u h t các n c, đã ch ng t t m quan tr ng c a l nh v c kinh doanh này

Th c t nhi u n m qua cho th y, s thành công ít hay nhi u trong kinh doanh qu c t ph thu c r t l n vào s nh n th c và hi u bi t c a các doanh nghi p v môi tr ng kinh doanh qu c

t và chi n l c kinh doanh c a m i doanh nghi p Chính vì v y, kinh doanh qu c t là môn h c

c n thi t cho t t c các t ch c kinh doanh trong xu th toàn c u hoá, tr c h t là cho nh ng doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c kinh doanh qu c t

V i ý ngh a đó, chúng tôi t ch c biên so n Tài li u h ng d n h c t p môn h c “kinh doanh qu c t ” dành cho h đào t o đ i h c t xa ngành qu n tr kinh doanh c a H c vi n công ngh b u chính vi n thông

Môn h c kinh doanh qu c t góp ph n trang b nh ng ki n th c và ph ng pháp t duy m i cho các cán b ho t đ ng trên l nh v c kinh t qu c t , đ c bi t là nh ng nhà kinh doanh đ có th

đ a ra đ c nh ng quy t đ nh tác nghi p h p lý nh m t i đa hoá l i nhu n, s d ng và phát huy

t i u các l i th v ngu n nhân l c, c ng nh tho mãn các yêu c u khác trong quan h kinh doanh qu c t Ho t đ ng kinh doanh qu c t g n li n v i các vi c đ a ra các quy t đ nh v l a

ch n chi n l c, chính sách và các hình th c kinh doanh

N i dung môn h c kinh doanh qu c t nghiên c u nh ng v n đ ch y u d i đây:

1 Khái quát v kinh doanh qu c t , các hình th c kinh doanh qu c t ch y u và các nhân

t nh h ng tác đ ng đ n m c đích, hình th c và k t qu kinh doanh

2 Môi tr ng kinh doanh qu c t , phân tích m t s lo i môi tr ng kinh doanh qu c t ch

y u, v i t cách là các môi tr ng thành ph n h p thành m t ch nh th th ng nh t, trong đó m i môi tr ng thành ph n là m t b ph n không tách r i nh h ng c a môi tr ng kinh doanh

qu c t đ i v i các ho t đ ng kinh doanh qu c t và đ nh h ng v n d ng các k t qu đó vào vi c

t ch c ho t đ ng kinh doanh

3 Ho t đ ng c a các công ty, nghiên c u các th ch qu c t và th ch qu c gia, ch ra nh

h ng c a các th ch đó v i kinh doanh qu c t Nghiên c u các công ty đa qu c gia, vai trò và

nh h ng c a nó trong n n kinh t th gi i và t ng qu c gia ây là m t trong nh ng c n c quan tr ng cho vi c xây d ng các chi n l c thích h p và hi u qu

doanh qu c t đi n hình và v n d ng vào t ng lo i hình qu c gia

5 T ch c kinh doanh th ng m i, đ u t và d ch v qu c t : bao g m vi c nghiên c u các hình th c kinh doanh th ng m i, đ u t và d ch v qu c t c th , n i dung, các bi n pháp t

ch c có hi u qu các ho t đ ng kinh doanh này

6 Các v n đ v tài chính, nhân l c trong kinh doanh qu c t : phân tích tài chính qu c t trong s thay đ i t giá h i đoái, các chính sách ch y u đ i v i v n l u đ ng và chính sách tài chính đ i v i th ng m i và đ u t qu c t

biên so n t p Tài li u này, chúng tôi đã tham kh o nhi u tài li u trong và ngoài n c,

đ ng th i chú tr ng đ n nh ng đi u ki n, đ c đi m và trình đ phát tri n kinh t c a Vi t Nam, đ

l a ch n nh ng n i dung phù h p, thi t th c và mang tính c p nh t N i dung giáo trình đ c p

đ n nhi u l nh v c trong kinh doanh qu c t nh : th ng m i, đ u t , d ch v có g n v i th c

ti n kinh doanh qu c t hi n đ i Do đó, ngoài vi c s d ng làm Tài li u chính th c cho h đào

t o đ i h c chính quy ngành qu n tr kinh doanh, Tài li u này còn có th dùng làm tài li u tham

kh o cho các khoá đào t o b ng hai hai, h đào t o t i ch c, các l p b i d ng ng n h n c a H c

M c đích nghiên c u c a ch ng này là gi i thi u nh ng v n đ khái quát v kinh doanh

qu c t và t m quan tr ng c a kinh doanh qu c t trong m t th tr ng toàn c u

S khác bi t gi a ho t đ ng kinh doanh qu c t v i kinh doanh n i đ a c ng đ c phân

bi t đ th y đ c nh ng đ c tr ng c b n c a kinh doanh qu c t

T vi c lý gi i t i sao các doanh nghi p l i m r ng ho t đ ng ra n c ngoài, các đ ng c thúc đ y quá trình toàn c u hoá, ch ng này đi vào phân tích m t cách t ng quát nh ng hình th c kinh doanh qu c t ch y u ng th i c ng nêu rõ nh ng nhân t nh h ng tr c ti p và gián

ti p đ n ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày nay

Sau khi h c xong ch ng này, h c viên ph i đ t đ c các yêu c u sau:

- N m đ c khái ni m và hi u rõ b n ch t c a kinh doanh qu c t

- Ý ngh a và tác đ ng c a kinh doanh qu c t đ i v i n n kinh t

- Nh ng s khác bi t mang tính đ c tr ng c a kinh doanh qu c t so v i kinh doanh n i đ a

1.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH HO T NG KINH DOANH QU C T

1.1.1 Khái ni m và s ra đ i c a ho t đ ng kinh doanh qu c t

- Kinh doanh qu c t đ c hi u là toàn b các ho t đ ng giao d ch, kinh doanh đ c th c

hi n gi a các qu c gia, nh m tho mãn các m c tiêu kinh doanh c a các doanh nghi p, cá nhân và các t ch c kinh t

- Kinh doanh qu c t đã xu t hi n r t s m cùng v i quá trình giao l u trao đ i, mua bán hàng hoá gi a hai hay nhi u qu c gia Cùng v i s ra đ i và phát tri n c a ch ngh a t b n, kinh doanh qu c t và các hình th c kinh doanh qu c t ngày càng đ c m r ng và phát tri n V i

nh ng l i th v v n, công ngh , trình đ qu n lý các công ty xuyên qu c gia trên th gi i đã và đang nâng cao v th và t ng c ng th ph n c a mình trong khu v c và trên th gi i nói chung

- Ngày nay, d i s tác đ ng m nh m c a các xu h ng v n đ ng c a n n kinh t th gi i

đ c bi t là s tác đ ng ngày càng t ng c a xu h ng khu v c hoá và toàn c u hoá, đ i v i n n kinh t t ng qu c gia và th gi i, ho t đ ng kinh doanh qu c t và các hình th c kinh doanh qu c

t ngày càng đa d ng và tr thành m t trong nh ng n i dung c c k quan tr ng trong quan h kinh t qu c t hi n đ i

1.1.2 Vai trò c a ho t đ ng kinh doanh qu c t

S phát tri n m nh m c a các hình th c kinh doanh qu c t đã ch ng t vai trò to l n c a

nó đ i v i s phát tri n kinh t xã h i c a m i qu c gia

Tr c h t, kinh doanh qu c t giúp cho các doanh nghi p, các t ch c kinh t th a mãn nhu

c u và l i ích c a h v trao đ i s n ph m, v v n đ u t , v công ngh tiên ti n

Kinh doanh qu c t giúp cho các qu c gia tham gia sâu r ng vào quá trình liên k t kinh t , phân công lao đ ng xã h i, h i nh p vào th tr ng toàn c u Th tr ng th gi i có vai trò ngày càng quan tr ng đ i v i s phát tri n các qu c gia

Ho t đ ng kinh doanh qu c t t o đi u ki n cho các doanh nghi p tham gia ch đ ng và tích c c vào s phân công lao đ ng qu c t và s trao đ i m u d ch qu c t làm cho n n kinh t

qu c gia tr thành m t h th ng m , t o c u n i gi a n n kinh t trong n c v i n n kinh t th

gi i, bi n n n kinh t th gi i thành n i cung c p các y u t đ u vào và tiêu th các y u t đ u ra cho n n kinh t qu c gia trong h th ng kinh t qu c t

ng th i, tham gia vào th tr ng th gi i còn giúp cho các doanh nghi p khai thác tri t đ các l i th so sánh c a m i qu c gia, đ t quy mô t i u cho m i ngành s n xu t, t o đi u ki n xây

d ng các ngành kinh t m i nh n, nâng cao n ng su t lao đ ng, ch t l ng s n ph m và h giá thành, thúc đ y vi c khai thác các nhân t t ng tr ng theo chi u sâu, trao đ i và ng d ng nhanh chóng các công ngh m i, thu hút v n đ u t t bên ngoài, nâng cao t c đ t ng tr ng và hi u

qu c a n n kinh t qu c dân

Ho t đ ng kinh doanh qu c t đ c th c hi n b ng nhi u hình th c khác nhau nh thông qua các l nh v c xu t kh u hàng hoá, các doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh qu c t t ng thu ngo i t đ t ng ngu n v n d tr , đ y m nh vi c thu hút đ u t trong n c; b ng hình th c h p tác đ u t , thu hút v n đ u t n c ngoài đ đ u t , xây d ng c s v t ch t k thu t cho n n kinh

t ; thông qua các ho t đ ng d ch v thu ngo i t nh du l ch, ki u h i đ t ng thêm ngu n thu

b ng ngo i t thông qua l ng khách du l ch vào th m quan; thông qua các ngu n v n vay t các

n c, các t ch c tín d ng, ngân hàng trên th gi i đ b sung ngu n v n đ u t trong n c trong khi ngu n v n tích l y t n i b c a chúng ta còn th p; t ng thêm ngu n v n b ng ngo i t b ng cách xu t kh u lao đ ng và chuyên gia cho các n c thi u lao đ ng, s d ng h p lý các ngu n tài nguyên, t o thêm vi c làm, t ng thêm ngu n thu ngo i t cho n n kinh t

M r ng các ho t đ ng kinh doanh qu c t , t ng c ng h p tác kinh t , khoa h c và chuy n giao công ngh , giúp cho các n c có n n kinh t kém phát tri n có c h i c i ti n l i c c u kinh

t theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c T o c h i cho vi c phân ph i các ngu n

l c trong n c và thu hút các ngu n l c bên ngoài vào vi c phát tri n các l nh v c, các ngành c a

n n kinh t qu c dân m t cách có hi u qu , kh c ph c tình tr ng thi u các ngu n l c cho s phát tri n đ t n c nh v n, nhân l c có trình đ cao, công ngh hi n đ i, đ ng th i t o đi u ki n cho các doanh nghi p trong n c v n ra th tr ng th gi i Th tr ng n i đ a đ i v i các n c đang phát tri n th ng xuyên b bó h p, không kích thích đ c s t ng tr ng c a s n xu t

Thông qua ho t đ ng kinh doanh qu c t , phân công lao đ ng qu c t gi a các doanh nghi p trong n c v i các doanh nghi p ngoài n c đ c đ y m nh, b o đ m đ u vào và đ u ra cho các doanh nghi p trong n c m t cách n đ nh và phù h p v i t c đ phát tri n kinh t c a đ t n c,

t o đi u ki n cho vi c hình thành các t p đoàn kinh t m nh, đ s c c nh tranh và h i nh p vào

n n kinh t th gi i và khu v c

M t khác, ch có thông qua các l nh v c ho t đ ng c a kinh doanh qu c t , các doanh nghi p Vi t Nam có th ti p thu ki n th c Marketing, m r ng th tr ng trong kinh doanh

th ng m i qu c t , t ng tính c nh tranh s n ph m H n n a, th tr ng n c ngoài có th cung

c p cho th tr ng n i đ a các y u t c a quá trình s n xu t, t đó nâng cao n ng l c s n xu t, nâng cao ch t l ng s n ph m, đ m b o tính c nh tranh cho s n ph m, đ m b o cho hàng hoá

đ ng v ng trên th tr ng n c ngoài

1.1.3 C s hình thành ho t đ ng kinh doanh qu c t

Có nhi u m c đích và đ ng c thúc đ y các doanh nghi p tham gia m nh m vào các ho t

đ ng kinh doanh qu c t Trong đó có 3 đ ng c chính là m r ng cung ng, tiêu th hàng hoá, tìm ki m các ngu n l c n c ngoài, đa d ng hoá ho t đ ng kinh doanh

a M r ng ph m vi th tr ng kinh doanh

S l ng hàng hoá và tr giá hàng hoá (doanh s ) đ c cung ng và tiêu th tu thu c vào

s ng i quan tâm đ n s n ph m hay d ch v c a doanh nghi p Th tr ng n i đ a luôn b gi i

h n v s c mua, v nhu c u N u doanh nghi p tham gia ho t đ ng kinh doanh th tr ng n c ngoài s kh c ph c đ c s ch t h p c a th tr ng n i đ a do s l ng khách hàng, s c mua và

kh n ng cung ng c a khách hàng trên th tr ng th gi i luôn l n h n th tr ng t ng qu c gia N u doanh nghi p luôn m r ng ho t đ ng kinh doanh ra nhi u khu v c th tr ng khác nhau

s cho phép doanh nghi p nâng cao doanh s kinh doanh c a mình

Vi c v n ra th tr ng n c ngoài, m r ng ph m vi tiêu th hàng hoá còn có tác d ng giúp cho các doanh nghi p m r ng kh i l ng cung ng ho c tiêu th , t đó s t o đi u ki n cho doanh nghi p thu đ c l i nhu n cao h n Vì v y, chính vi c m r ng cung ng ho c tiêu th là

m t đ ng c ch y u đ i v i m t doanh nghi p khi tham gia th c hi n ho t đ ng kinh doanh qu c

t M t khác, khi ph i đ ng tr c m t th tr ng n i đ a đã bão hoà, các doanh nghi p kinh doanh

qu c t b t đ u tìm ki m các th tr ng n c ngoài Tuy nhiên, khi m ra nh ng th tr ng m i, các t ch c kinh doanh qu c t l i ch u áp l c ph i t ng doanh s bán và l i nhu n cho t ch c

c a mình H th y r ng s gia t ng thu nh p qu c dân đ u ng i và s t ng tr ng dân s c a các

qu c gia đã t o ra nh ng th tr ng đ y h a h n cho ho t đ ng c a h

b Tìm ki m các ngu n l c n c ngoài

i v i m i qu c gia, các ngu n ti m n ng s n có không ph i là vô h n mà ch có gi i h n

Do v y, đ có thêm ngu n l c m i, bu c các doanh nghi p ph i v n t i các ngu n l c bên ngoài Các ngu n l c n c ngoài nh : nhân công d i dào và giá r , th tr ng tiêu th r ng l n

và đa d ng, nguyên v t li u phong phú, ây là nh ng ngu n l i l n mà các doanh nghi p đang

h ng t i nh m gi m chi phí, t ng l i nhu n, ngày nay nhi u nhà s n xu t, nhà phân ph i c g ng

ti n hành s n xu t hay l p ráp s n ph m ngay n c ngoài và tiêu th ngay t i đó, t c là áp d ng

r ng rãi hình th c xu t kh u t i ch

c M r ng và đa d ng hoá ho t đ ng kinh doanh

Các doanh nghi p th ng mong mu n làm th nào tránh đ c s bi n đ ng th t th ng c a doanh s mua, bán và l i nhu n Cho nên, h đã nh n th y r ng th tr ng n c ngoài và vi c mua bán hàng hoá đó nh là m t bi n pháp quan tr ng giúp h tránh đ c nh ng đ t bi n x u trong kinh doanh Chính vi c đa d ng hoá hình th c và ph m vi kinh doanh s giúp doanh nghi p

kh c ph c đ c tình tr ng khan hi m ngu n nhân l c trong khuôn kh m t qu c gia a d ng hoá các ho t đ ng th ng m i và đ u t n c ngoài cho phép doanh nghi p kh c ph c nh ng r i ro trong kinh doanh (phân tán r i ro), cho phép doanh nghi p khai thác hi u qu các l i th so sánh

c a m i qu c gia trong ho t đ ng kinh doanh nh m t i đa hoá l i nhu n

1.1.4 c tr ng c a kinh doanh qu c t

Ho t đ ng kinh doanh qu c t di n ra gi a hai hay nhi u qu c gia và đ c th c hi n trong môi tr ng kinh doanh m i và xa l Vì v y, các doanh nghi p kinh doanh không th l y kinh nghi m kinh doanh n i đ a đ áp đ t hoàn toàn cho kinh doanh v i n c ngoài Các doanh nghi p

mu n kinh doanh môi tr ng n c ngoài m t cách hi u qu , tr c h t ph i nghiên c u, đánh giá môi tr ng kinh doanh n i mà doanh nghi p mu n thâm nh p ho t đ ng S khác nhau gi a kinh doanh qu c t và kinh doanh trong n c (kinh doanh n i đ a) th hi n m t s đi m sau:

Th nh t, kinh doanh qu c t là ho t đ ng kinh doanh di n ra gi a các n c, còn kinh doanh trong n c là ho t đ ng kinh doanh ch di n ra trong n i b qu c gia và gi a các t bào kinh t c a qu c gia đó

Th hai, kinh doanh qu c t đ c th c hi n n c ngoài, vì v y các doanh nghi p ho t

đ ng trong môi tr ng này th ng g p ph i nhi u r i ro h n là kinh doanh n i đ a

Th ba, kinh doanh qu c t bu c ph i di n ra trong môi tr ng kinh doanh m i và xa l , do

đó các doanh nghi p ph i thích ng đ ho t đ ng có hi u qu

Th t , kinh doanh qu c t t o đi u ki n cho doanh nghi p gia t ng l i nhu n b ng cách m

r ng ph m vi th tr ng i u này khó có th đ t đ c n u doanh nghi p ch th c hi n kinh doanh trong n c

1.1.5 C c u c a ho t đ ng kinh doanh qu c t

Trong xu th toàn c u hoá và h i nh p, cùng v i s phát tri n m nh m c a ho t đ ng kinh doanh toàn c u, m i doanh nghi p và m i qu c gia đ u ph i đ ng tr c m t v n đ là làm th nào

đ có th duy trì và gi v ng đ c v trí thu n l i trong th tr ng th gi i Có ba v n đ chính có

th giúp các qu c gia tr l i đ c nh ng v n đ đó M t là, các qu c gia ph i duy trì đ c kh

n ng c nh tranh kinh t Hai là, ph i n m v ng nh ng quy t c, lu t l v trao đ i th ng m i v i các qu c gia khác Ba là, cho phép và m r ng ho t đ ng kinh doanh c a các công ty đa qu c gia Trong khuôn kh pháp lý cho ho t đ ng kinh doanh qu c t mà pháp lu t đã quy đ nh,

nh ng th c t c a th tr ng đã d n các nhà kinh doanh đ n vi c t ch c ho t đ ng kinh doanh

c a mình theo cách th c sao cho t i đa hóa nh ng l i th c nh tranh c a h M t s ph ng pháp

t ch c ho t đ ng kinh doanh đã tr nên khá ph bi n trong buôn bán qu c t ngày nay

M t khác, khi ti n hành kinh doanh qu c t , các doanh nghi p ph i l a ch n các hình th c kinh doanh phù h p v i môi tr ng và kh n ng c a doanh nghi p, đ ng th i ph i xem xét, cân

nh c tính đ n các m c đích kinh doanh, các ngu n và kh n ng t đó có k ho ch nghiên c u và đánh giá các nhân t thu c v môi tr ng kinh doanh (môi tr ng trong n c và n c ngoài, môi

tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài doanh nghi p)

Các hình th c kinh doanh qu c t ch y u bao g m nhi u hình th c khác nhau D i đây, chúng ta s xem xét ba ph ng th c ch y u đ ti n hành các ho t đ ng kinh doanh trên ph m vi

qu c t b ng cách tìm hi u khuôn kh pháp lý cho m i lo i ho t đ ng đó M c dù, các ph m trù này không ph i bao gi c ng có th phân bi t rõ ràng, ph n l n các ho t đ ng kinh doanh qu c t

đ u có hình th c c a nh ng quan h mua bán, quan h mua bán li-x ng và các quan h đ u t

a Th ng m i hàng hoá

M u d ch qu c t hay còn g i là buôn bán qu c t là vi c mua bán hàng hoá c a m t n c

v i n c ngoài, bao g m các ho t đ ng xu t và nh p kh u hàng hoá, các d ch v kèm theo vi c mua bán hàng hoá (d ch v l p ráp, b o hành, cung c p ph tùng ), vi c gia công thuê cho n c ngoài ho c n c ngoài gia công, ho t đ ng xu t kh u t i ch và tái xu t kh u các hàng hoá nh p

t bên ngoài

N i dung và hình th c c a m u d ch qu c t ngày càng đa d ng, th hi n s phát tri n c a

s phân công lao đ ng qu c t M u d ch qu c t gi v trí trung tâm trong các ho t đ ng kinh t

đ i ngo i, vì suy cho cùng, k t qu c a các ho t đ ng kinh t đ i ngo i khác đ u đ c th hi n trong kim ng ch ngo i th ng Nh ng ngo i th ng s không phát tri n nhanh chóng n u không

d a trên c s phát tri n quan h h p tác kinh t , h p tác đ u t và các ho t đ ng kinh t đ i ngo i khác c bi t, khi th tr ng toàn c u đang phát tri n v i t c đ r t m nh nh hi n nay thì

ho t đ ng trao đ i hàng hoá l i đ c thúc đ y phát tri n ngày càng m nh h n n a

Th ng m i hàng hoá hay còn g i là xu t nh p kh u hàng hoá h u hình ây là m t trong

nh ng hình th c kinh doanh quan tr ng nh t, nó ph n ánh quan h th ng m i, buôn bán gi a các

qu c gia trong ph m vi khu v c và th gi i Hình th c kinh doanh xu t nh p kh u th ng là ho t

đ ng kinh doanh qu c t c b n c a m t qu c gia, nó là "chìa khoá" m ra nh ng giao d ch kinh

t qu c t cho m t qu c gia, t o ra ngu n thu chi ngo i t ch y u c a m t n c khi tham gia vào các ho t đ ng kinh doanh qu c t Kinh doanh xu t nh p kh u c ng chính là m t ho t đ ng kinh doanh qu c t đ u tiên c a m i doanh nghi p Ho t đ ng này v n đ c ti p t c duy trì ngay c khi doanh nghi p đã đa d ng hoá các ho t đ ng kinh doanh

b Th ng m i d ch v

Kinh doanh xu t nh p kh u còn di n ra d i hình th c xu t nh p kh u hàng hoá vô hình (d ch v ) Th ng m i d ch v đ c coi là m t ho t đ ng cung c p d ch v t lãnh th m t bên vào lãnh th bên kia ho c t lãnh th m t bên cho ng i s d ng d ch v c a bên kia Ho t đ ng

th ng m i d ch v bao g m: các d ch v du l ch, d ch v tài chính - ti n t , d ch v b u chính -

vi n thông, d ch v b o hi m, d ch v v n t i

Tr c đây, ng i ta th ng cho r ng xu t nh p kh u ch liên quan đ n hàng hoá v t ch t

nh hàng tiêu dùng, hàng t li u s n xu t Nh ng ngày nay, khái ni m xu t nh p kh u còn m

r ng ra và bao g m các d ch v nh du l ch, khách s n, hàng không, b o hi m nh đã nêu trên Khi ho t đ ng h p tác kinh t và liên k t kinh t qu c t phát tri n càng m nh thì ho t đ ng

th ng m i d ch v càng tr nên m t l nh v c thu hút các doanh nghi p, các công ty xuyên qu c gia tham gia Ho t đ ng kinh doanh d ch v đ c th c hi n thông qua các lo i hình nh :

i lý đ c quy n

Là hình th c ho t đ ng kinh doanh mà qua đó m t công ty trao cho m t đ i tác đ c l p quy n s d ng nhãn hi u, m u mã và nó là m t tài s n c n thi t cho vi c kinh doanh c a phía đ i tác y và công ty c ng nh n đ c m t kho n ti n t đ i tác y Nh v y, s khác nhau gi a h p

đ ng c p gi y phép và h p đ ng đ i lý đ c quy n là ch công ty không ch trao (cung c p) cho

công ty đ i lý đ c quy n vi c s d ng nhãn hi u mà còn ti p t c giúp đ trong ho t đ ng kinh doanh, s giúp đ này cao h n m c danh ngh a

H p đ ng qu n lý

Là nh ng h p đ ng thông qua đó m t công ty th c hi n s giúp đ m t công ty khác b ng

vi c cung c p nh ng nhân viên qu n lý nh m h tr th c hi n nh ng ch c n ng qu n lý t ng quát

ho c chuyên môn sâu trong m t kho ng th i gian đ c bi t đ thu đ c m t kho n ti n thù lao nh t

đ nh t s giúp đ đó

H p đ ng theo đ n đ t hàng: đây là nh ng h p đ ng th ng di n ra đ i v i các d án quá

l n và các s n ph m g m nhi u chi ti t, b ph n ph c t p đ n m c mà m t công ty (hay doanh nghi p) duy nh t khó có th th c hi n đ c

Ch ng h n nh vi c th m dò, khai thác d u khí ho c phát minh và s n xu t ra m t lo i máy bay m i thì ng i ta th ng s d ng các h p đ ng theo đ n đ t hàng theo t ng b ph n công

vi c, t ng chi ti t s n ph m

Quan h mua bán licence(li-x ng)

M t nhà kinh doanh có th đi đ n quy t đ nh r ng, vi c s n xu t s n ph m n c ngoài s đem l i hi u qu kinh t cao h n là s n xu t s n ph m đó trong n c r i mang bán n c ngoài ó là tr ng h p x y ra khi nhà kinh doanh đó có th quy t đ nh vi c c p li-x ng đ s n

xu t và bán các s n ph m c a mình cho m t công ty khác C p li-x ng là m t bi n pháp đ c bi t

có hi u qu đ m t công ty có th s d ng trên kh p th gi i công ngh và quy n s h u công nghi p

M t hình th c c p li-x ng đ c bi t có hi u qu trong ho t đ ng buôn bán qu c t là trao các

đ c quy n kinh doanh C hàng hóa và d ch v đ u có th là đ i t ng c a lo i giao d ch qu c t này ôi khi, vi c trao đ c quy n kinh doanh là m t ph ng pháp ít t n kém đ m r ng sang các

th tr ng m i Lo i giao d ch này có liên quan đ n vi c c p gi y phép s d ng nhãn hi u hàng hóa đ i v i tên g i c a m t s n ph m và tên g i dùng trong kinh doanh Trong m t s tr ng h p,

đó là vi c c p gi y phép s d ng "bí quy t k thu t" hay các b ng sáng ch Nh ng ví d đi n hình cho nh ng ng i c p các đ c quy n kinh doanh có th k đ n là McDonals (tên m t lo i nhà hàng n i ti ng M v i món n s n đ c ph c v r t nhanh), KFC, Servicemaster (d ch v th tín d ng) và Pizza Hut (tên m t lo i bánh n i ti ng c a I-ta-li-a)

c u t n c ngoài

Khi m t nhà kinh doanh tìm cách duy trì s có m t lâu dài trên m t th tr ng, ng i đó có

th quy t đ nh đ u t tr c ti p vào th tr ng đó d i hình th c m t chi nhánh, m t công ty con hay m t liên doanh Chi nhánh là hình th c đ n gi n nh t c a đ u t tr c ti p nó liên quan đ n

vi c m m t v n phòng, m t nhà máy, m t nhà kho, hay m t s ho t đ ng kinh doanh khác Chi nhánh không có t cách pháp nhân riêng và không t n t i đ c l p v i các b ph n khác c a doanh nghi p Vì nhi u lý do, k c do trách nhi m pháp lý h n ch , m t nhà kinh doanh có th thành l p

m t pháp nhân riêng bi t, đ c g i là công ty con Doanh nghi p thành l p ra nó th ng đ c g i

là công ty m Nó có th s h u t t c các c ph n c a công ty con (trong tr ng h p này nó đ c

g i là công ty con 100% v n) hay công ty m có th cho phép nh ng ng i khác và các doanh nghi p khác,th ng th tr ng n c ngoài, có m t ph n quy n s h u công ty con Nhi u n c

đã quy đ nh quy n s h u c a ng i n c ngoài đ i v i các doanh nghi p

B ng hình th c đ u t qu c t , ch đ u t mong mu n gi m chi phí s n xu t, h giá thành

s n ph m nh m t ng thu l i nhu n u t tr c ti p là m t b ph n c a đ u t n c ngoài, nó

đ c th c hi n khi có s đi u khi n, qu n lý g n li n v i quá trình đ u t , t c g n quy n s h u

và quy n s d ng v n c a ng i đ u t v i nhau

Ho t đ ng kinh doanh qu c t g n li n v i đ u t tr c ti p chính là vi c thành l p các công

ty liên doanh (liên doanh công ty v i công ty, ho c chính ph v i công ty) ho c thành l p các chi nhánh s h u hoàn toàn (theo Lu t đ u t n c ngoài t i Vi t Nam g i là doanh nghi p 100% v n

n c ngoài)

d Kinh doanh tài chính - ti n t qu c t

Trong th i gian g n đây, các th tr ng tài chính c ng tr nên mang tính h p nh t rõ r t S phát tri n này cho phép các nhà đ u t tr i r ng các kho n đ u t c a h kh p th gi i

V i xu th toàn c u hoá n n kinh t th gi i, nh ng rào ch n đ i v i các dòng l u chuy n

th ng m i và tài chính ngày càng gi m b t và m i bi n c tài chính quan tr ng m i qu c gia ít nhi u đ u có nh h ng t c th i kh p toàn c u Bên c nh m i quan h kh ng khít gi a các th

tr ng tài chính n i đ a v i th tr ng tài chính qu c t th ng nh t, còn có th th y r ng nh ng

v n đ tài chính c a các doanh nghi p và cá nhân nh ng vùng khác nhau trên th gi i c ng có

m i quan h t ng đ ng nh th Do v y, có th kh ng đ nh tính ch t "qu c t " c a tài chính hi n

nh p c a dân c ngày càng t ng, đi u ki n sinh ho t ngày càng đ c c i thi n do n n kinh t có

s t ng tr ng m nh, thì nhu c u cho s n xu t c ng nh cho tiêu dùng đòi h i ph i đ c đáp ng Trong khi đó, s ch t h p c a th tr ng n i đ a khó có th đáp ng đ c nh ng nhu c u

đó Trong hoàn c nh đó, m r ng ho t đ ng kinh doanh ra ph m vi qu c t m i có th gi i quy t

đ c v n đ nói trên

M t khác, nh ng đi u ki n kinh t có tác đ ng r t m nh đ n kh i l ng buôn bán, đ u

t hàng n m Song s gia t ng buôn bán và đ u t luôn có xu h ng bi n đ i nhanh h n s bi n

đ i c a n n kinh t S thay đ i v m c s ng trên th gi i đã và đang nh h ng tr c ti p đ n toàn b hàng hoá l u chuy n qu c t

T l m u d ch qu c t đang có xu h ng t ng nhanh h n t l t ng s n ph m qu c t trong dài h n M c đ gia t ng kh i l ng và giá tr hàng hoá kinh doanh tu thu c r t l n vào m c đ can thi p c a chính ph Thông qua các công c chính sách kinh t v mô mà Nhà n c th c hi n

s đi u ti t kh i l ng hàng hoá t n c ngoài vào và đ c bi t s làm gi m b t nh p kh u khi n n kinh t b trì tr

1.2.2 S phát tri n c a khoa h c và công ngh

S tác đ ng m nh m c a cu c cách m ng khoa h c và công ngh hi n nay đang thúc đ y

m nh t c đ t ng tr ng và phát tri n kinh t t ng qu c gia, làm cho nhi u qu c gia có s chuy n d ch c c u kinh t theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá

Chính s thay đ i nhanh chóng c a công ngh trong th k này đã làm xu t hi n s n ph m

m i thay th nh ng s n ph m c và làm thay đ i v trí c a t ng qu c gia, t ng doanh nghi p trong

ho t đ ng kinh doanh qu c t Nhi u s n ph m m i nh : máy tính, hàng đi n t , máy bay đang chi m ph n l n trong ho t đ ng kinh doanh qu c t c a doanh nghi p

Hi n nay, h u h t nh ng k thu t, công ngh m i, hi n đ i, đ u xu t phát t các qu c gia tiên ti n đã công nghi p hoá Vì v y, các doanh nghi p t các qu c gia này đang n m gi ph n

m u d ch và đ u t l n h n trong l nh v c công nghi p, đây là khu v c kinh t t ng tr ng nhanh Tình hình này đang là m t s c ép l n đ i v i các qu c gia nghèo và các doanh nghi p có th ph n

gi i đã có nhi u bi n đ ng l n theo chi u h ng "b t n" đ i v i quan h song ph ng và đa

ph ng gi a các qu c gia i u này đã d n đ n thi t h i và r i ro l n cho nhi u công ty và qu c gia trên th gi i Các cu c xung đ t l n hay nh v quân s trong n i b qu c gia (n i chi n) và

gi a các qu c gia đã d n đ n s thay đ i l n v các m t hàng s n xu t C th là xung đ t quân s

đã làm phá v nh ng quan h kinh doanh truy n th ng, làm thay đ i h th ng v n t i và chuy n

h ng s n xu t ph c v tiêu dùng dân c sang ph c v chi n tranh Chính vi c chuy n t s n

ph m tiêu dùng sang s n xu t s n ph m ph c v m c đích quân s đã làm cho kinh doanh thay

đ i, đ u t b gián đo n, quan h gi a các qu c gia b x u đi và d n d n t o l p nên nh ng hàng rào "vô hình" ng n c n ho t đ ng kinh doanh qu c t

1.2.4 S hình thành các liên minh kinh t

Vi c hình thành các kh i liên k t v kinh t , chính tr , quân s đã góp ph n làm t ng ho t

đ ng kinh doanh buôn bán và đ u t gi a các qu c gia thành viên (trong kh i), làm gi m t l m u

d ch v i các n c không ph i là thành viên kh c ph c h n ch này, các qu c gia thành viên trong kh i th ng ti n hành ký k t v i các qu c gia ngoài kh i nh ng hi p đ nh, tho c đ t ng

b c n i l ng hàng rào "vô hình" t o đi u ki n cho ho t đ ng kinh doanh qu c t phát tri n Bên c nh các hi p đ nh song ph ng và đa ph ng gi a các qu c gia đã và đang đ c ký

k t, các t ch c kinh t qu c t , đ c bi t là Ngân hàng th gi i (WB), Ngân hàng Phát tri n châu

Á (ADB) có vai trò c c k quan tr ng đ i v i kinh doanh qu c t Chính các t ch c này đã cung

c p v n cho nh ng ch ng trình xã h i và phát tri n c s h t ng nh nhà , đ ng giao thông,

b n c ng, Vi c cho vay c a các t ch c này đã kích thích m u d ch và đ u t tr c ti p c a các doanh nghi p Thông qua đó, các qu c gia, doanh nghi p kinh doanh có th mua đ c nh ng máy móc thi t b c n thi t t n c ngoài và xây d ng m i ho c nâng c p c s h t ng và do đó thúc

đ y ho t đ ng kinh doanh qu c t có hi u qu Vi c hình thành và phát tri n c a Liên minh châu

Âu (EU) v i đ nh cao là đ a đ ng ti n chung EURO vào l u hành chính th c (01/01/2002), làm cho v th c a EURO đ c nâng cao, đ ng th i thúc đ y kinh doanh qu c t phát tri n m nh h n

TÓM T T

Khái ni m v kinh doanh qu c t :

Kinh doanh qu c t đ c hi u là toàn b các ho t đ ng giao d ch, kinh doanh đ c th c

hi n gi a các qu c gia, nh m tho mãn các m c tiêu kinh doanh c a các doanh nghi p, cá nhân và các t ch c kinh t

Kinh doanh qu c t ra đ i r t s m cùng v i quá trình giao l u, trao đ i buôn bán gi a các

qu c gia và ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày càng phát tri n v i quy mô r ng l n do nhu c u giao l u kinh t gi a các qu c gia ngày càng l n

Vai trò c a ho t đ ng kinh doanh qu c t :

Kinh doanh qu c t giúp cho các doanh nghi p, các t ch c kinh t th a mãn nhu c u và l i ích c a h v trao đ i s n ph m, v v n đ u t , v công ngh tiên ti n Bên c nh đó, kinh doanh

qu c t còn giúp cho các doanh nghi p m r ng các ho t đ ng kinh doanh qu c t , t ng c ng

h p tác kinh t , khoa h c và chuy n giao công ngh , giúp cho các n c có n n kinh t kém phát tri n có c h i c i ti n l i c c u kinh t theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c

Kinh doanh qu c t hình thành trên c c c s sau:

- Nhu c u v m r ng ph m vi th tr ng kinh doanh

- Nhu c u tìm ki m các ngu n l c n c ngoài

- Nhu c u v vi c m r ng và đa d ng hoá ho t đ ng kinh doanh

c tr ng c a kinh doanh qu c t

Th nh t, kinh doanh qu c t là ho t đ ng kinh doanh di n ra gi a các n c, còn kinh doanh trong n c là ho t đ ng kinh doanh ch di n ra trong n i b qu c gia và gi a các t bào kinh t c a qu c gia đó

Th hai, kinh doanh qu c t đ c th c hi n n c ngoài, vì v y các doanh nghi p ho t

đ ng trong môi tr ng này th ng g p ph i nhi u r i ro h n là kinh doanh n i đ a

Th ba, kinh doanh qu c t bu c ph i di n ra trong môi tr ng kinh doanh m i và xa l , do

đó các doanh nghi p ph i thích ng đ ho t đ ng có hi u qu

Th t , kinh doanh qu c t t o đi u ki n cho doanh nghi p gia t ng l i nhu n b ng cách m

r ng ph m vi th tr ng i u này khó có th đ t đ c n u doanh nghi p ch th c hi n kinh doanh trong n c

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày khái ni m và vai trò c a ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

2 Phân tích các c s hình thành ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

3 Phân tích đ c tr ng c a kinh doanh qu c t ?

4 Phân tích c c u c a ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

5 Phân tích các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

CH NG 2: MÔI TR NG KINH DOANH QU C T

GI I THI U

M c đích yêu c u:

Nh ch ng tr c đã nêu, kinh doanh qu c t khác v i kinh doanh n i đ a đi m là m t t

ch c kinh t ho t đ ng v t ra ngoài biên gi i ph i đ i phó v i nh ng l c l ng tác đ ng c a môi

tr ng: trong n c và qu c t Ng c l i, m t công ty ch ho t đ ng trong ph m vi biên gi i c a m t

n c ch ph i quan tâm ch y u t i môi tr ng qu c n i mà thôi

Trong th c t không m t c s kinh doanh trong n c nào thoát kh i các l c l ng c a môi

tr ng qu c t , vì các t ch c kinh doanh n i đ a ph i th ng xuyên đ i phó v i s c nh tranh c a hàng nh p ho c c a các nhà c nh tranh n c ngoài thi t l p ho t đ ng t i chính th tr ng c a h Sau khi h c xong ch ng này, h c viên ph i n m v ng:

- Khái ni m và b n ch t c a môi tr ng kinh doanh qu c t

- Xác đ nh đ c các y u t môi tr ng kinh doanh qu c t và tác đ ng c a nó t i các ho t đ ng kinh doanh qu c t c a doanh nghi p

N i dung chính c a ch ng:

- Khái ni m và phân lo i môi tr ng kinh doanh qu c t

- Các y u t c a môi tr ng kinh doanh qu c t

- M c tiêu và yêu c u c a vi c phân tích các yêu t thu c môi tr ng kinh doanh qu c t

N I DUNG

2.1 KHÁI QUÁT V MÔI TR NG KINH DOANH QU C T

2.1.1 Khái ni m môi tr ng kinh doanh qu c t

Môi tr ng kinh doanh nói chung đ c hi u là t ng h p các y u t , các l c l ng xung quanh

nh h ng t i ho t đ ng và s phát tri n c a doanh nghi p Các l c l ng này c ng có th đ c phân

lo i thành bên ngoài ho c bên trong L c l ng không ki m soát đ c là các l c l ng bên ngoài mà các ch th kinh doanh ph i thích ng v i nó, n u mu n duy trì s t n t i c a mình

2.1.2 Phân lo i môi tr ng kinh doanh qu c t

Khi nghiên c u môi tr ng tr ng thái “t nh”, có th chia môi tr ng kinh doanh thành ph n thành môi tr ng đ a lý, chính tr , pháp lu t, kinh t , v n hoá, th ch

Khi đ ng trên góc đ ch c n ng ho t đ ng (t c là xem xét môi tr ng khía c nh đ ng) thì môi tr ng kinh doanh g m môi tr ng th ng m i, tài chính - ti n t , đ u t

Khi đ ng trên góc đ đi u ki n kinh doanh thì môi tr ng kinh doanh phân chia thành môi

tr ng trong n c, môi tr ng qu c t

2.2 CÁC Y U T C A MÔI TR NG KINH DOANH QU C T

n c này và gi a các n c trong khu v c nói chung

Nh ng y u t thu c môi tr ng pháp lý tác đ ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p:

M t là, các lu t l và quy đ nh c a các qu c gia bao g m c lu t pháp c a chính n c mà t i đó nhà kinh doanh ho t đ ng (lu t qu c gia) và lu t pháp c a các n c, n i ho t đ ng kinh doanh đ c

- Các quy đ nh v giao d ch: h p đ ng, s b o v các b ng phát minh, sáng ch , phát minh, lu t

b o h nhãn hi u th ng m i (m u mã, ki u dáng s n ph m, ), bí quy t công ngh , quy n tác gi , các tiêu chu n k toán

- Môi tr ng lu t pháp chung: lu t môi tr ng, nh ng quy đ nh tiêu chu n v s c kho và an toàn

- Lu t thành l p doanh nghi p, các ngành, các l nh v c kinh doanh

- Lu t lao đ ng; lu t ch ng đ c quy n và các hi p h i kinh doanh; chính sách giá c ; lu t thu ,

l i nhu n

2.2.2 Môi tr ng chính tr

- Môi tr ng chính tr đang và s ti p t c đóng vai trò quan tr ng trong kinh doanh qu c t

- M t khác, tính n đ nh v chính tr c a các qu c gia s là m t trong nh ng nhân t thu n l i cho các doanh nghi p ho t đ ng trong môi tr ng n c ngoài

- Không có s n đ nh v chính tr s không có đi u ki n đ n đ nh và phát tri n kinh t , lành

m nh hoá xã h i

Chính vì v y, khi tham gia kinh doanh trên th tr ng th gi i, doanh nghi p ph i am hi u môi

tr ng chính tr các qu c gia, các n c trong khu v c mà doanh nghi p mu n ho t đ ng

2.2.3 Môi tr ng kinh t th gi i

Khi xâm nh p vào th tr ng n c ngoài, các ho t đ ng c a các doanh nghi p và t ch c kinh

t tr nên ngày càng ph c t p h n, vì gi đây, các nhà qu n lý ph i ho t đ ng trong hai môi tr ng

m i: s tác đ ng c a các y u t thu c các qu c gia bên ngoài và các y u t v n đ ng c a n n kinh t

th gi i Vì nh ng lý do nh v y, các chính sách cho nh ng ho t đ ng kinh t trong m t th tr ng có

th hoàn toàn không thích h p v i nh ng ho t đ ng kinh t trong m t th tr ng khác Ngoài vi c

giám sát th tr ng n c ngoài, các nhà kinh t ph i theo k p v i ho t đ ng trong môi tr ng kinh t

th gi i nh các nhóm theo vùng (EU, AFTA) và các t ch c qu c t (UN, IMF, Ngân hàng th gi i)

Ví d , các công ty M r t quan tâm đ n b c phát tri n c a EU trong vi c đ t t i m c tiêu nh t

th hoá châu Âu, c ng nh đ n nh h ng này v i quan h m u d ch EU-M H c ng theo dõi sát

ti n b c a WTO trong vi c m r ng t do hoá th ng m i b t k nh ng hành đ ng nào c ng nh

h ng đ n công ty r t m nh

Phân tích kinh t th gi i nên cung c p d ki n kinh t trong c th tr ng th c và vi n c nh,

c ng nh đánh giá l c l ng c nh tranh Vì t m quan tr ng c a thông tin kinh t đ i v i ch c n ng

ki m soát và k ho ch đ u não, vi c thu th p d ki n và chu n b báo cáo ph i là trách nhi m c a nhân viên trong n c

Tính n đ nh hay b t n v kinh t và chính sách kinh t c a m i qu c gia nói riêng, c a các

qu c gia trong khu v c và th gi i nói chung, có tác đ ng tr c ti p đ n ho t đ ng kinh doanh và hi u

qu kinh doanh c a doanh nghi p trên th tr ng n c ngoài Tính n đ nh v kinh t , tr c h t và ch

y u là n đ nh n n tài chính qu c gia, n đ nh ti n t , kh ng ch l m phát ây là đi u các doanh nghi p kinh doanh r t quan tâm và lo ng i vì nó liên quan đ n k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, đ c bi t là liên quan đ n s an ninh c a đ ng v n c a các doanh nghi p này n c ngoài

2.2.4 Nh ng nh h ng c a đ a hình

V trí đ a lý c a m t qu c gia r t quan tr ng, nó là m t nhân t gi i thích m i quan h chính tr ,

th ng m i c a n c đó Các m i quan h này nh h ng r t l n đ n ho t đ ng c a các công ty Trong ki n th c kinh doanh t ng quát, các doanh nhân qu c t c n ph i bi t n c đó n m đâu, trong khu v c lân c n nào

S g n g i v đ a lý là lý do chính d n đ n quan h th ng m i gi a hai n c Ch ng h n, đ i tác l n nh t và đ ng th t v giao d ch th ng m i v i Hoa K là Ca-na-đa và Mê-hi-cô C hai đ u

ti p giáp v i Hoa K Vi c giao hàng do v y nhanh h n, chi phí v n t i th p h n và hàng bán ra c ng

h h n ây c ng chính là lý do t i sao nhi u công ty c a Hoa K đ t nhà máy v phía ti p giáp v i Mê-hi-cô Ho c g n g i v th tr ng c ng là lý do gi i thích cho vi c Nh t B n xu t kh u hàng nhi u

h n vào khu v c các n c ông Nam Á

Nh ng bi u hi n trên b m t nh núi, cao nguyên, hoang m c, m ch n c c ng góp ph n d n

đ n s khác nhau v kinh t , chính tr và c u trúc xã h i, gi a các n c c ng nh gi a các vùng trong

m t n c i u đó c ng đòi h i s nh n th c c a các doanh nghi p kinh doanh qu c t đ i v i v n đ này

2.2.5 Môi tr ng v n hóa và con ng i

V n hoá c a m i dân t c có nh ng nét đ c thù khác bi t nhau ây là v n đ h t s c quan tr ng

đ i v i các doanh nhân khi tham gia kinh doanh trên th tr ng qu c t nh h ng c a v n hoá đ i

v i m i ch c n ng kinh doanh qu c t nh ti p th , qu n lý ngu n nhân công, s n xu t tài chính nhi u n i, đ c bi t nh ng n i có tính t hào dân t c cao nh Nh t B n, các công ty đ a ph ng c nh tranh thành công h n so v i công ty n c ngoài do s d ng v n hoá truy n th ng dân t c đ qu ng cáo

M i m t n n v n hoá l i có m t m u thái đ và đ c tin nh h ng đ n h u h t t t c các khía

c nh c a ho t đ ng con ng i Các nhà qu n lý càng bi t nhi u v nh ng thái đ và đ c tin c a con

ng i bao nhiêu thì h càng đ c chu n b t t h n đ hi u t i sao ng i ta làm nh v y

Vi c thuê m n nhân công, buôn bán c a doanh nghi p đ u đ c đi u ch nh và s h u b i con

ng i Vì v y, doanh nghi p ph i cân nh c s khác nhau gi a nh ng nhóm dân t c và xã h i đ d đoán, đi u hành các m i quan h và ho t đ ng c a mình S khác nhau v con ng i đã làm gia t ng

nh ng ho t đ ng kinh doanh khác nhau nhi u qu c gia trên th gi i i u đó bu c các nhà ho t

đ ng qu n lý, các nhà kinh doanh ph i có s am hi u v v n hoá c a n c s t i, v n hoá c a t ng khu v c trên th gi i

Th hi u, t p quán tiêu dùng còn có nh h ng r t l n đ n nhu c u, vì m c dù hàng hoá có ch t

l ng t t nh ng n u không đ c ng i tiêu dùng a chu ng thì c ng khó đ c h ch p nh n

Vì v y, n u n m b t đ c th hi u, t p quán c a ng i tiêu dùng, doanh nghi p kinh doanh có

đi u ki n m r ng kh i l ng c u m t cách nhanh chóng Chính th hi u và t p quán c a ng i tiêu dùng mang đ c đi m riêng c a t ng vùng, t ng châu l c, t ng dân t c và ch u nh h ng c a các y u

t v n hoá, l ch s , tôn giáo

Ngôn ng c ng là m t y u t quan tr ng trong n n v n hoá c a t ng qu c gia Nó cung c p cho các nhà s n xu t kinh doanh m t ph ng ti n quan tr ng đ giao ti p trong quá trình kinh doanh qu c

t

Tôn giáo có th nh h ng đ n ho t đ ng hàng ngày c a con ng i và do đó nh h ng đ n

ho t đ ng kinh doanh Ví d , th i gian m c a ho c đóng c a; ngày ngh , k ngh , l k ni m Vì

v y, ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p ph i đ c t ch c cho phù h p v i t ng lo i tôn giáo đang chi ph i th tr ng mà doanh nghi p đang ho t đ ng

2.2.6 Môi tr ng c nh tranh

Môi tr ng c nh tranh c a doanh nghi p kinh doanh qu c t g m các nhóm nhân t sau:

- Nhân t th 1: S đe do c a các đ i th c nh tranh ti m tàng

ó là s xu t hi n các công ty m i tham gia vào th tr ng nh ng có kh n ng m r ng s n

xu t, chi m l nh th tr ng (th ph n) c a công ty khác

Ngoài ra có th l a ch n đ a đi m thích h p nh m khai thác s h tr c a chính ph và l a ch n đúng đ n th tr ng nguyên li u và th tr ng s n ph m

- Nhân t th 2: Kh n ng c a nhà cung c p là nhân t ph n ánh m i quan h gi a nhà cung c p

v i công ty m c đích sinh l i, t ng giá ho c gi m giá, t ng ch t l ng hàng hoá khi ti n hành giao

d ch v i công ty

- Nhân t th 3: Kh n ng m c c c a khách hàng (ng i mua) Khách hàng có th m c c thông qua s c ép gi m giá, gi m kh i l ng hàng hoá mua t công ty ho c đ a ra yêu c u ch t l ng

t t h n v i cùng m t m c giá

- Nhân t th 4: S đe do c a s n ph m, d ch v thay th khi giá c c a s n ph m, d ch v hi n

t i t ng lên thì khách hàng có xu h ng s d ng s n ph m d ch v thay th ây là nhân t đe do s

m t mát v th tr ng c a công ty Các công ty c nh tranh đ a ra th tr ng nh ng s n ph m thay th

có kh n ng khác bi t hoá cao đ so v i s n ph m c a công ty ho c t o ra các đi u ki n u đãi h n v các d ch v hay các đi u ki n tài chính

- Nhân t th 5: C nh tranh trong n i b ngành Trong đi u ki n này các công ty c nh tranh

kh c li t v i nhau v giá c , s khác bi t hoá v s n ph m ho c đ i m i s n ph m gi a các công ty

hi n đang cùng t n t i trong th tr ng

2.3 Phân tích tác đ ng c a môi tr ng kinh doanh qu c t

2.3.1 M c tiêu c a vi c phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t

M c tiêu c a phân tích môi tr ng kinh doanh là ph i tìm ra và xác đ nh chính xác các nhân t

c b n có nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh qu c t cu công ty Các nhân t này c ng luôn bi n

đ i Do đó, đi u quan tr ng là ph i n m và d đoán đ c xu h ng v n đ ng c a chúng, đ t đó đ a

ra chi n l c h i nh p thích ng, t o đi u ki n cho ho t đ ng kinh doanh đ t hi u qu cao Vi c phân tích kinh doanh ph i đ m b o các y u t c b n sau đây:

Th nh t, phân tích môi tr ng ph i ch ra đ c nh ng c h i kinh doanh cho công ty trong

vi c xâm nh p th tr ng, kinh doanh s n ph m, d ch v , đ u t

Th hai, vi c phân tích ph i tính đ n nh ng m i đe d a, thách th c c a môi tr ng đ i v i công

ty, đ t đó giúp công ty ti n hành nh ng ho t đ ng thích ng nh m ch p th i c đ t k t qu l n

Th ba, ph i n m đ c kh n ng n i t i c a công ty, n u không đánh giá đúng kh n ng mà đ a

ra m c đích quá cao, ch c ch n s khó thành công, th m chí th t b i Vi c đánh giá ti m n ng c a công ty đ c xem xét trên các m t: kh n ng v v n; ti m n ng v công ngh ; v n ng l c qu n lý; phân ph i, ch t l ng s n ph m, m u mã

Nh v y, s phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t nh m giúp cho công ty thích ng và thích nghi trong các ho t đ ng kinh doanh, gi m thách th c và t ng th i c kinh doanh, gia t ng k t qu và

h n ch r i ro

2.3.2 Yêu c u c a vi c phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t

đ t đ c thành công khi tham gia vào môi tr ng kinh doanh qu c t , doanh nghi p ph i luôn đi u ch nh các ho t đ ng c a mình cho phù h p v i các yêu c u và c h i n c ngoài i u đó

có ngh a là doanh nghi p không th can thi p vào môi tr ng đ làm thay đ i nó, trái l i doanh nghi p

ph i t đi u ch nh cho phù h p v i môi tr ng m i đây các ph ng th c kinh doanh hoàn toàn

m i m

V c b n, doanh nghi p ph i ch p nh n môi tr ng n c ngoài, n u nh mu n tham gia vào

ho t đ ng kinh doanh đó Tuy nhiên, c n ph i tìm hi u vi c ch p nh n môi tr ng bên ngoài trong kinh doanh không có ngh a là doanh nghi p hoàn toàn th đ ng v i nó Trái l i, tu theo hi n tr ng

c a t ng môi tr ng, doanh nghi p tìm ra cách th c h i nh p thích ng, nh m t o th i c m i cho

ho t đ ng kinh doanh cu doanh nghi p, cho phép doanh nghi p đ c th c hi n nh ng hình th c kinh doanh nào, hình th c nào là ch y u, hình th c nào đ c th c hi n

th c hi n các ho t đ ng kinh doanh có hi u qu trong môi tr ng có h th ng kinh t , chính

tr , lu t pháp, v n hoá khác nhau, tr c h t các doanh nghi p ph i đ a ra nh ng l i gi i thích h u

hi u cho các v n đ c b n d i đây:

1 các qu c gia mà các công ty s ho t đ ng kinh doanh, c c u chính tr có đ c đi m gì, nh

h ng c a nó t i ho t đ ng c a doanh nghi p ra sao?

2 Qu c gia đó (n c s t i) ho t đ ng theo h th ng kinh t nào?

3 Ngành công nghi p c a n c s t i thu c khu v c t nhân hay công c ng?

4 N u ngành công nghi p đó thu c khu v c công c ng thì chính ph có cho phép c nh tranh khu v c đó không? Ho c n u có khu v c t nhân thì xu h ng có chuy n sang khu v c công c ng không?

5 Chính ph s t i có cho phép n c ngoài tham gia c nh tranh hay k t h p v i doanh nghi p nhà n c ho c t nhân không?

6 Nhà n c đi u hành qu n lý các doanh nghi p t nhân nh th nào?

7 Các doanh nghi p t nhân ph i đóng góp bao nhiêu cho chính ph đ th c hi n các m c tiêu, nhi m v kinh t chung

Vi c tr l i các v n đ trên không đ n gi n mà khá ph c t p vì s bi n đ i c a h th ng chính

tr , kinh t , pháp lu t đ c bi t trong b i c nh hi n nay, tình hình kinh t chính tr trên th gi i đang có nhi u bi n đ ng Tu thu c vào m c đích và ho t đ ng kinh doanh c th c a mình mà công ty l a

ch n môi tr ng kinh doanh cho phù h p D a vào k t qu nghiên c u môi tr ng kinh doanh qu c

t , công ty ph i xác đ nh đ c nên kinh doanh n c nào, hình th c kinh doanh nào là ch y u

- N u là ho t đ ng xu t nh p kh u thì m t hàng kinh doanh là m t hàng gì, quy cách, ch t

l ng, ph m ch t, nhãn hi u, bao bì nh th nào

- N u là ho t đ ng kinh doanh đ u t thì lo i hình nào là thích h p, ngu n v n d ki n là bao nhiêu, l y đâu

Trên c s k t qu c a vi c nghiên c u, phân tích môi tr ng kinh doanh, cho phép các nhà

qu n lý xây d ng các chi n l c kinh doanh qu c t : Chi n l c xu t nh p kh u hàng hoá, d ch v , chi n l c đ u t qu c t , chi n l c tài chính, chi n l c chuy n giao công ngh , chi n l c con

ng i, chi n l c c nh tranh Các chi n l c này đ c th c hi n có hi u qu đ n m c nào, đi u này hoàn toàn ph thu c vào kh n ng thích ng và ng x linh ho t c a công ty cho phù h p v i s thay

đ i c a môi tr ng kinh doanh

Mu n v y, c n đánh giá chính xác và phát hi n k p th i các c h i kinh doanh n c ngoài,

th c hi n các h p đ ng kinh doanh đa d ng; l a ch n th tr ng m c tiêu có hi u qu ; linh ho t thích

ng v i nh ng thay đ i có tính ch t toàn c u

TÓM T T

Khái ni m môi tr ng kinh doanh qu c t :

Môi tr ng kinh doanh qu c t là t ng th các môi tr ng thành ph n nh môi tr ng pháp

lu t, chính tr , kinh t v n hóa, c nh tranh , chúng tác đ ng và chi ph i m nh m đ i v i các ho t

đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, bu c các doanh nghi p ph i t đi u ch nh các m c đích, hình th c

và ch c n ng ho t đ ng c a mình cho thích ng nh m n m b t k p th i các c h i kinh doanh và đ t

hi u qu cao trong kinh doanh

Các y u t thu c môi tr ng kinh doanh qu c t g m có:

Môi tr ng kinh t th gi i

Ngoài vi c giám sát th tr ng n c ngoài, các nhà kinh t ph i theo k p v i ho t đ ng trong môi tr ng kinh t th gi i nh các nhóm theo vùng (EU, AFTA) và các t ch c qu c t (UN, IMF, Ngân hàng th gi i)

Phân tích kinh t th gi i nên cung c p d ki n kinh t trong c th tr ng hi n t i và t ng lai

Vì t m quan tr ng c a thông tin kinh t đ i v i ch c n ng ki m soát và k ho ch đ u não, vi c thu

th p d ki n và chu n b báo cáo ph i là trách nhi m c a nhân viên trong n c

Nh ng nh h ng c a đ a hình

V trí đ a lý c a m t qu c gia r t quan tr ng, nó là m t nhân t gi i thích m i quan h chính tr ,

th ng m i c a n c đó S g n g i v đ a lý là lý do chính d n đ n quan h th ng m i gi a hai

n c Nh ng bi u hi n trên b m t nh núi, cao nguyên, hoang m c, m ch n c c ng góp ph n d n

đ n s khác nhau v kinh t , chính tr và c u trúc xã h i, gi a các n c c ng nh gi a các vùng trong

m t n c i u đó c ng đòi h i s nh n th c c a các doanh nghi p kinh doanh qu c t đ i v i v n đ này

Môi tr ng v n hóa và con ng i

V n hoá c a m i dân t c có nh ng nét đ c thù khác bi t nhau ây là v n đ h t s c quan tr ng

đ i v i các doanh nhân khi tham gia kinh doanh trên th tr ng qu c t nh h ng c a v n hoá đ i

v i m i ch c n ng kinh doanh qu c t nh ti p th , qu n lý ngu n nhân công, s n xu t tài chính Th

hi u, t p quán tiêu dùng còn có nh h ng r t l n đ n nhu c u, vì m c dù hàng hoá có ch t l ng t t

nh ng n u không đ c ng i tiêu dùng a chu ng thì c ng khó đ c h ch p nh n

Vì v y, n u n m b t đ c th hi u, t p quán c a ng i tiêu dùng, doanh nghi p kinh doanh có

đi u ki n m r ng kh i l ng c u m t cách nhanh chóng Chính th hi u và t p quán c a ng i tiêu dùng mang đ c đi m riêng c a t ng vùng, t ng châu l c, t ng dân t c và ch u nh h ng c a các y u

t v n hoá, l ch s , tôn giáo

Môi tr ng c nh tranh

M i doanh nghi p, m i ngành kinh doanh ho t đ ng trong môi tr ng và đi u ki n c nh tranh không gi ng nhau và môi tr ng này luôn luôn thay đ i khi chuy n t n c này sang n c khác Ho t

đ ng kinh doanh n c ngoài, m t s doanh nghi p có kh n ng n m b t nhanh c h i và bi n th i

c thu n l i thành th ng l i Nh ng c ng có không ít doanh nghi p luôn g p ph i nh ng khó kh n,

th thách và r i ro cao vì ph i đ ng đ u c nh tranh v i nh ng công ty qu c t có nhi u l i th và

ti m n ng l n

S c n thi t c a vi c nghiên c u môi tr ng kinh doanh qu c t

Trong nh ng đi u ki n c a xu h ng qu c t hoá, toàn c u hoá và khu v c hoá n n kinh t th

gi i và n n kinh t m i qu c gia, ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày càng đ c m r ng và phát tri n,

đ thích ng v i xu h ng này, các doanh nghi p đang t ng b c t ng d n kh n ng h i nh p, thích

ng c a mình v i đi u ki n m i c a môi tr ng kinh doanh trong và ngoài n c nh m t ng c h i,

gi m thách th c, h n ch r i ro và gia t ng l i nhu n

Do đ c thù c a môi tr ng kinh doanh qu c t , đ ng th i nh ng thành ph n c b n c a môi

tr ng qu c t t i m i n c có s thay đ i tu theo đ c đi m riêng c a m i qu c gia d n đ n trách nhi m c a các nhà qu n tr qu c t ph c t p h n nhi u so v i trách nhi m c a các nhà qu n tr trong

n c

Nh ng tr ng i đ i v i kinh doanh qu c t nh s b t n đ nh v chính tr , h t ng c s y u kém, s ki m soát ngo i h i m t cách ch t ch , nh ng h n ch v m u d ch và hàng rào thu quan và phi thu quan

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày khái ni m và phân lo i môi tr ng kinh doanh qu c t ?

2 Phân tích n i dung c a y u t môi tr ng lu t pháp?

3 Phân tích n i dung môi tr ng chính tr ?

4 Phân tích n i dung môi tr ng kinh t th gi i?

5 Phân tích n i dung nh ng nh h ng c a đ a hình?

6 Phân tích n i dung môi tr ng v n hóa và con ng i?

7 Phân tích n i dung môi tr ng c nh tranh?

8 Phân tích m c tiêu c a vi c phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t ?

CH NG 3: CÁC NH CH VÀ CÁC CH TH

TRONG KINH DOANH QU C T

GI I THI U

M c đích yêu c u:

Cùng v i xu th toàn c u hoá và h i nh p, nhi u t ch c kinh t , tài chính qu c t có tính khu

v c và toàn c u đ c hình thành và không ng ng phát tri n nh : WTO, APEC, EU, IMF, WB, ASEAN/AFTA, NAFTA Nh ng t ch c nói trên có nh ng tác đ ng không nh trong vi c thúc đ y các ho t đ ng kinh doanh qu c t c a các qu c gia trong n n kinh t toàn c u

Ch ng này t p trung gi i thi u m t cách t ng quát m t s các đ nh ch kinh t tài chính qu c

t đi n hình ng th i gi i thi u ho t đ ng c a các công ty đa qu c gia, m t trong nh ng ch th quan tr ng c a kinh doanh qu c t ngày nay

Sau khi h c xong ch ng này, h c viên ph i n m v ng:

- Yêu c u khách quan c a vi c hình thành các t ch c kinh t th gi i và khu v c

- C ch ho t đ ng và tác đ ng c a các đ nh ch kinh t th gi i và khu v c đ n các ho t đ ng kinh doanh qu c t

bi t v đi u ki n phát tri n gi a các bên và thúc đ y các quan h kinh t qu c t trong các l nh v c

th ng m i, đ u t D i đây, chúng ta xem xét m t s đ nh ch kinh t khu v c và toàn c u

3.1.1 T ch c Th ng m i th gi i (WTO)

a Quá trình hình thành

T ch c th ng m i th gi i (WTO) đ c thành l p ngày 01 tháng 01 n m 1995 S ra đ i c a WTO là hi n thân cho k t qu c a vòng đàm phán U-ru-goay và là t ch c k th a c a Hi p đ nh chung v thu quan và m u d ch (GATT) GATT chính th c có hi u l c vào tháng 01/1948 Trong

g n 48 n m ho t đ ng, GATT đã có nh ng thành công nh t đ nh trong vi c xúc ti n và b o đ m s t

do hóa th ng m i toàn c u Các danh m c thu quan gi m liên t c là m t nhân t thúc đ y s t ng

tr ng c a kim ng ch buôn bán qu c t (trung bình kho ng 8% h ng n m tính cho nh ng n m c a

th p niên 50 và 60) ng th i t l t ng tr ng th ng m i đã v t quá m c t ng tr ng s n xu t trên toàn th gi i trong k nguyên c a GATT GATT ch p nh n vi c các n c ti p t c có quy n duy trì thu quan nh công c chính th c và ph bi n đ b o h n n s n xu t trong n c Qua các vòng đàm

phán thu quan trung bình đ i v i hàng công nghi p c a các n c tham gia GATT tr c đây và nay là WTO đã gi m t i m c t 40-50% xu ng còn 3,3% vào th i đi m thành l p WTO Chính nh ng đi u

ki n m c a th tr ng th gi i quy mô đó đ c coi là nhân t c b n đ th ng m i th gi i có đ c

nh ng b c nh y v t trong nh ng th p k qua

Tuy nhiên do th ng m i qu c t không ng ng phát tri n, nên GATT đã m r ng di n ho t

đ ng, đàm phán không ch v thu quan, mà còn t p trung xây d ng các hi p đ nh, hình thành các chu n m c, lu t ch i đi u ti t các v n đ v hàng rào phi thu quan, v th ng m i d ch v , quy n s

h u trí tu , các bi n pháp đ u t có liên quan đ n th ng m i, v th ng m i hàng nông s n, hàng d t may, c ch gi i quy t tranh ch p V i di n đi u ti t c a Hi p đ nh th ng m i đa biên đ c m r ng, nên Hi p đ nh chung v thu quan và m u d ch (GATT) v i t cách là m t s tho thu n có nhi u n i dung mang tính ch t tu ý đã t ra không thích h p Do đó, ngày 15/4/1994, t i Marrakesk (Ma-r c), các thành viên c a GATT đã cùng nhau ký Hi p đ nh thành l p T ch c Th ng m i Th gi i (WTO)

nh m k t c s nghi p c a GATT Theo đó, WTO chính th c đ c thành l p đ c l p v i h th ng Liên h p qu c

V th ng m i hàng hóa: Các n c đang phát tri n đ c bi t quan tâm đ n m c a th tr ng hàng hóa Nông s n, d t may, s n ph m nhi t đ i, gi y dép và nhi u lo i hàng tiêu dùng không s

d ng quá nhi u v n và công ngh ph c t p, nh ng l nh v c mà các n c đang phát tri n r t quan tâm

V th ng m i d ch v : Các ngành d ch v đã tr thành m t b ph n tr ng y u trong n n kinh t

m i qu c gia c ng nh n n kinh t th gi i Hi p đ nh chung v th ng m i d ch v (GATS) l n đ u tiên đ c đ a ra th ng th o t i vòng đàm phán U-ru-goay và đã tr thành m t b ph n không th tách r i trong h th ng pháp lý c a T ch c Th ng m i Th gi i M c đích chính c a GATS là t o ra

m t khuôn kh pháp lý cho t do hoá th ng m i d ch v Các n c thành viên đ a ra các cam k t v

m c a th tr ng d ch v và không phân bi t đ i x trên c s đi u ch nh lu t trong n c Vi c đi u

ch nh lu t s đ c làm t ng b c, h ng t i xoá b hoàn toàn m i h n ch đ i v i các s n ph m d ch

v nh p kh u c ng nh đ i v i nhà cung c p d ch v n c ngoài khi ti n hành cung c p d ch v theo các ph ng th c khác nhau ( ãi ng qu c gia - NT) ng th i m i thành viên ph i dành cho nhà

cung c p d ch v ho c d ch v c a các thành viên khác đ i x không kém u đãi h n đ i x mà n c này dành cho m t n c th ba ( ãi ng t i hu qu c - MFN)

V quy n s h u trí tu : Hi p đ nh nh ng v n đ liên quan đ n th ng m i c a Quy n S h u Trí tu (Hi p đ nh TRIPs) b t đ u có hi u l c t 01/01/1995 Cho đ n nay, đây là hi p đ nh đa ph ng

t ng th nh t v l nh v c s h u trí tu Theo Hi p đ nh TRIPs, các thành viên có th nh ng không b t

bu c, áp d ng trong lu t c a mình m c b o h cao h n so v i các yêu c u c a hi p đ nh, mi n là vi c

b o h đó không trái v i các đi u kho n c a hi p đ nh V n đ này đ c các n c thành viên h t s c quan tâm

V đ u t : u t đã tr thành m t l nh v c kinh t r ng l n và đ c s quan tâm c a chính

ph các n c Vòng đàm phán U-ru-goay đã đ c p n i dung v đ u t và b c đ u đã ch p nh n m t

hi p đ nh nh m đi u ch nh m t s bi n pháp v đ u t có liên quan t i th ng m i (TRIMS)

Vòng đàm phán U-ru-goay c ng đã đ t đ c m t c ch gi i quy t tranh ch p cho phép các m i quan h trong th ng m i qu c t đ c gi i quy t m t cách công b ng h n, cho phép nhanh chóng tháo g nh ng b t c th ng x y ra và khó gi i quy t nh m nâng cao tính hi u qu trong ho t đ ng

c a h th ng th ng m i đa biên

b Nguyên t c ho t đ ng

Nguyên t c không phân bi t đ i x

Theo i u 1: i u kho n v “t i hu qu c” (MFN) m i n c thành viên s dành s u đãi c a mình đ i v i s n ph m c a các n c thành viên khác, không có n c nào dành l i th th ng m i đ c

bi t cho b t k m t n c nào khác hay phân bi t đ i x ch ng l i n c đó T t c đ u trên c s bình

đ ng và chia s l i ích v m u d ch trong m i l nh v c M t hình th c ch ng phân bi t đ i x khác là

đ i x qu c gia (NT) Các thành viên WTO cam k t dành cho nhau ch đ đãi ng qu c gia, t c là ch

đ không phân bi t đ i x gi a hàng nh p và hàng s n xu t trong n c Các qu c gia có chính sách

đ i x v i hàng hoá s n xu t trong n c mình nh th nào thì c ng đ i x v i hàng nh p kh u t

n c thành viên khác c a WTO nh v y

Ch đ t i hu qu c (MFN) và Ch đ đãi ng qu c gia (NT) ch y u dành cho hàng hoá khi áp

d ng các chính sách các l nh v c thu quan, phi thu quan, thanh toán, ngân hàng, v n t i, b o

hi m c trong th ng m i và đ u t c ng nh quy n b o v s h u trí tu đ u có nh ng tr ng

h p ngo i l M c dù v y, hi n nay c ng đ ng qu c t đang tích c c v n đ ng đ m r ng ch đ đãi

ng t i hu qu c, không phân bi t đ i x v i c th ng nhân và nh t là l nh v c đ u t và d ch v

th ng m i

T do hoá m u d ch

T do hoá m u d ch luôn là m c tiêu hàng đ u c n ph i n l c c a T ch c Th ng m i th

gi i N i dung c a nó là c t gi m d n t ng b c hàng rào thu quan và phi thu quan, đ đ n m t lúc nào đó trong t ng lai s xoá b hoàn toàn cho th ng m i phát tri n Song t do hoá m u d ch không bao gi tách r i s qu n lý c a nhà n c và ph i phù h p v i m i lu t pháp, th l hi n hành c a m i

n c T t c các n c trên th gi i đ u h ng ng ch tr ng này và h đ u chính th c tuyên b chính sách t do hóa m u d ch c a n c mình đ tranh th s đ ng tình c a qu c t

B o h b ng hàng rào thu quan

Tuy ch tr ng t do hoá m u d ch nh ng GATT/WTO v n th a nh n s c n thi t c a b o h

m u d ch vì s chênh l ch v trình đ phát tri n kinh t th ng m i gi a các n c thành viên Tuy nhiên, nguyên t c c b n v b o h mà GATT/WTO ch tr ng là b o h b ng hàng rào thu quan, không ng h b o h m u d ch b ng hàng rào phi thu quan ho c các bi n pháp hành chính khác Các

n c thành viên có ngh a v ph i công b m c thu tr n t i đa, đ r i t đó cùng v i các n c WTO khác th ng l ng gi m d n ng th i m i n c ph i cam k t th i gian th c hi n ti n trình c t gi m đ ti n t i m c tiêu xoá b hàng rào thu quan

Nguyên t c n đ nh trong th ng m i

Các n c thành viên ph i thông qua đàm phán đ a ra m c thu tr n v i l ch trình c t gi m, ch

có gi m liên t c mà không đ c t ng quá m c thu tr n đã cam k t M i ch đ chính sách th ng

m i ph i công b công khai, rõ ràng, n đ nh trong m t th i gian dài N u có thay đ i ph i báo tr c cho các doanh nghi p có đ th i gian nghiên c u, góp ý, ph n ánh nguy n v ng tr c khi áp d ng Nguyên t c c nh tranh công b ng

WTO làm ch tr ng c nh tranh công b ng trong th ng m i qu c t , đ ch t l ng, giá c quy t đ nh v n m nh c a hàng hoá trong c nh tranh trên th tr ng qu c t , không đ c dùng quy n

l c c a nhà n c đ áp đ t, bóp méo tính c nh tranh công b ng trên th ng tr ng qu c t

Nguyên t c không h n ch s l ng hàng hoá nh p kh u

WTO ch tr ng không đ c h n ch s l ng hàng hoá nh p kh u gi a các n c thành viên Tuy nhiên WTO c ng cho phép nh ng tr ng h p mi n tr , đ c phép áp d ng ch đ h n ch s

l ng hàng nh p kh u (QR) khi n c đó g p nh ng khó kh n v cán cân thanh toán ho c trình đ phát

tri n th p c a n n kinh t trong n c, ho c lý do môi tr ng, v an ninh qu c gia nh t đ i v i các

n c đang phát tri n, các n c ch m phát tri n và các n c đang trong giai đo n chuy n đ i sang n n kinh t th tr ng

Quy n đ c kh c t và quy n t v trong trong tr ng h p kh n c p

Theo i u 25 c a GATT n m 1994 quy đ nh trong tr ng h p th t đ c bi t m t n c có th

kh c t vi c th c hi n m t s các ngh a v Ngoài ra, i u 19 c a GATT còn quy đ nh cho phép m t

n c đ c quy n áp d ng nh ng bi n pháp t v trong tr ng h p kh n c p, khi n n s n xu t trong

n c b hàng hoá nh p kh u đe d a

i u ki n đ c bi t dành cho các n c đang phát tri n

Th a nh n s khác nhau v trình đ phát tri n c a các n c thành viên (trên 2/3 thành viên c a GATT/WTO là các n c đang và ch m phát tri n) WTO nh n m nh s giúp đ đ c bi t đ i v i các

n c ch m phát tri n nh t và các n c đang trong giai đo n chuy n đ i sang n n kinh t th tr ng Các n c công nghi p phát tri n s không yêu c u nguyên t c có đi có l i trong cam k t, gi m ho c xoá b hàng rào quan thu ho c phi quan thu đ i v i các n c đang phát tri n và nh ng u đãi

th ng m i đ c bi t dành cho các n c ch m phát tri n

c C ch ho t đ ng c a WTO

M t là, gi i quy t tranh ch p H th ng gi i quy t các tranh ch p c a WTO là y u t trung tâm

nh m cung c p đ m b o và tính d báo tr c cho h th ng th ng m i đa biên Các n c thành viên WTO cam k t không ti n hành hành đ ng đ n ph ng ch ng l i các vi ph m nhìn th y c a các quy

đ nh th ng m i nh ng có th tìm ki m ti ng nói chung trong h th ng gi i quy t tranh ch p đa biên

và ch p nh n các quy đ nh, phán quy t nó

Hai là, ki m soát chính sách th ng m i qu c gia Vi c giám sát chính sách th ng m i qu c gia là ho t đ ng c b n xuyên su t các ho t đ ng c a WTO, mà tr ng tâm chính là c ch đánh giá chính sách th ng m i (TPRM) M c tiêu chính c a TPRM là nâng cao tính rõ ràng và s hi u bi t v các chính sách và th c ti n th ng m i, c i thi n ch t l ng c a cu c đàm phán chung và gi a các chính ph , t o đi u ki n cho vi c đánh giá đa ph ng v các nh h ng c a các chính sách đ i v i h

h p tác trên nhi u l nh v c khác nhau Nhi u h i ngh quan tr ng đã đ c t ch c, nhi u v n ki n quan tr ng, c b n g m các hi p c, hi p đ nh, tuyên b đã đ c ký k t

- Hi p đ nh v ch ng trình u đãi thu quan có hi u l c chung (CEPT) Hi p đ nh này quy

đ nh các bi n pháp c ng nh các giai đo n cho vi c t ng b c gi m thu nh p kh u, ti n t i th c hi n AFTA

- V c c u, các n c thành viên th ng nh t quy t đ nh t ch c H i ngh th ng đ nh các n c ASEAN 3 n m m t l n, thành l p h i đ ng AFTA c p b tr ng đ theo dõi, thúc đ y vi c th c hi n CEPT và AFTA

b N i dung ho t đ ng

Ngoài các ch ng trình h p tác kinh t , tài chính, trong các n m qua ASEAN đã thông qua các

ch ng trình kích thích h p tác th ng m i và đ u t gi a các thành viên, đ c th hi n qua 5 ch ng trình sau:

M t là, xây d ng ASEAN thành khu v c m u d ch t do b ng cách th c hi n k ho ch thu

quan u đãi có hi u l c chung CEPT (Common Effective Preferential Tariff)

Hai là, ch ng trình h p tác hàng hóa: Thành l p Ngân hàng d ki n ASEAN v hàng hóa (ASEAN Data Bank on Commodities - ADBC) và D án nghiên c u th tr ng hàng hóa

Ba là, h i ch th ng m i ASEAN: Th c hi n luân phiên hàng n m gi a các n c v i s tham gia c a nhi u n c trong và ngoài khu v c

B n là, ch ng trình tham kh o ý ki n khu v c t nhân do Phòng Th ng m i và Công nghi p ASEAN th c hi n

N m là, ph i h p l p tr ng gi i quy t trong các v n đ th ng m i qu c t có nh h ng đ n ASEAN

Khu v c m u d ch t do ASEAN (AFTA)

T i cu c g p th ng đ nh l n th t t i Xin-ga-po tháng 01 n m 1992, nguyên th các n c ASEAN đã cùng ký th a c AFTA thông qua k ho ch CEFT M c đích chính c a AFTA là nh m

t ng c ng tính c nh tranh toàn c u c a các doanh nghi p ASEAN b ng cách t o ra m t th tr ng khu v c r ng l n h n

C ch ho t đ ng c a AFTA

AFTA/ASEAN s thành hi n th c thông qua vi c th c hi n k ho ch u đãi thu quan có hi u

l c chung CEPT, cân đ i và hài hòa các lo i tiêu chu n gi a các n c ASEAN, công nh n chéo qua

l i v ki m tra và ch ng nh n hàng hóa Ngoài ra, AFTA c ng s hình thành nh d b rào c n cho

đ u t n c ngoài, vi c tham kh o ý ki n c p kinh t v mô gi a các n c ASEAN Bên c nh đó, AFTA còn đòi h i các thành viên ph i c nh tranh lành m nh v i nhau và thúc đ y, khuy n khích vi c chung v n l p công ty liên doanh Tuy nhiên, trong s các c ch trên, k ho ch CEPT là quan tr ng

nh t và theo quy t đ nh m i, các n c thành viên s gi m thu đ i v i các s n ph m có xu t x t ASEAN xu ng còn t 0% đ n 5% vào n m 2003

K ho ch CEPT có 2 ch ng trình gi m thu nh p kh u do các n c thành viên t đ ngh : m t

là các s n ph m đ c c t gi m thu n m trong ch ng trình c t gi m c p t c (fast track); hai là

ch ng trình c t gi m bình th ng (normal track)

Ch ng trình theo t c đ bình th ng cho phép các n c ASEAN h thu đ i v i các hàng hóa

s n xu t trong kh i ASEAN xu ng còn t 0% đ n 5% vào n m 2000 cho các s n ph m đang ch u thu

su t 20%; còn các lo i hàng b đánh thu cao h n 20% s ph i h tr c xu ng b ng 20% vào n m

1998

Ch ng trình theo t c đ nhanh đòi h i thu quan đ i v i 15 lo i s n ph m c a ASEAN có t

tr ng trao đ i l n nh t trong khu v c, ph i đ c h xu ng còn t 0% đ n 5% vào n m 1998 đ i v i các lo i ch u thu 20% ho c th p h n; và vào n m 2000 đ i v i lo i b đánh thu cao h n 20% (b t

đ u t tháng 0l/1993)

i u ki n đ đ c h ng u đãi thu quan theo CEPT

- Ph i là các s n ph m đ c đ a vào danh m c gi m thu và ph i đ c h i đ ng AFTA xác

nh n

- Ch có các s n ph m v i thu su t 20% tr xu ng và n m trong danh sách gi m thu gi a hai

n c thành viên Các s n ph m ph i có hàm l ng ít nh t 40% do ASEAN gia công, ch t o (c a riêng m t n c hay nhi u n c thành viên c ng l i)

3.1.3 Di n đàn h p tác kinh t châu Á - Thái Bình D ng (APEC)

a Quá trình hình thành

Trong b i c nh cu c chi n tranh l nh s p đ n h i k t thúc, n n kinh t qu c t đang đ ng đ u

v i nh ng thách th c nghi t ngã: ch ngh a toàn c u đã tri n m nh sau chi n tranh th gi i th hai b t

đ u g p ph i nh ng khó kh n nan gi i v i nhi n v n đ b t c trong ti n trình đàm phán Uruguay/WTO; ch ngh a khu v c hình thành và phát tri n m nh, kh ng ho ng kinh t trong nh ng

n m 1980 đ t ra nh ng đòi h i khách quan c n t p h p l c l ng c a nh ng n n kinh t trong khu v c châu Á - Thái Bình D ng đ đ ng đ u v i c nh tranh qu c t gay g t

Trong b i c nh qu c t nói trên, tháng 01/1989, Th t ng Ô-xtrây-li-a đã kêu g i thành l p

m t di n đàn t v n kinh t c p b tr ng châu Á - Thái Bình D ng nh m ph i h p ho t đ ng c a các chính ph đ đ y m nh phát tri n kinh t toàn khu v c và thúc đ y h th ng th ng m i đa

ph ng toàn c u n tháng 11/1989, theo sáng ki n c a Ô-trây-li-a, các B tr ng Kinh t và B

tr ng Ngo i giao c a 12 n c thu c khu v c châu Á - Thái Bình D ng là M , Ca-na-đa, Nh t B n, Hàn Qu c, Bru-nây, In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po, Ma-lay-xi-a, Phi-lip-pin, Thái Lan, Ô-xtrây-li-a, và Niu Di-lân h p t i th đô Can-b -r (Ô-xtrây-li-a) quy t đ nh chính th c thành l p Di n đàn H p tác kinh

t châu Á - Thái Bình D ng (the Asia Pacific Economic Cooperation - APEC)

b M c tiêu ho t đ ng

APEC ch tr ng m r ng th ng m i đ t o s t ng tr ng kinh t ngay t b c đ u đã xác

đ nh APEC không ph i là m t kh i th ng m i co c m mà h ng v "Ch ngh a khu v c m " v i các

n c ngoài kh i, th c hi n t do hoá th ng m i, đ u t trên ph m vi toàn c u; APEC s ch t p trung vào gi i quy t các v n đ kinh t trên c s vì l i ích chung, t ng đ ng h tr l n nhau, không đ c p

t i v n đ chính tr và an ninh i u đó cho th y, m c đích c a APEC chính là vì s phát tri n ph n vinh c a toàn khu v c châu Á - Thái Bình D ng Nh ng m c tiêu ch đ o trên là tr c t đi u ti t

ho t đ ng c a APEC và đ c ph n ánh nh t quán trong các ch ng trình h p tác APEC

Nh v y Qu ti n t qu c t đã ra đ i trong m t b i c nh nhi u thu n l i cho m t hình th c h p tác kinh t qu c t , nó th hi n m t xu th qu c t hoá m c cao c a n n kinh t th gi i S ra đ i

c a IMF còn là bi u hi n c a s thay đ i l n trong so sánh s c m nh kinh t gi a các qu c gia v i s

n i lên chi m v trí bá ch kinh t toàn c u c a M M c tiêu t ng th c a IMF là:

- T o thu n l i cho th ng m i th gi i t ng tr ng cân đ i

- Khuy n khích s n đ nh v t giá h i đoái và tho thu n trao đ i có h th ng và khuy n khích

c nh tranh gi m giá ti n t

- Tìm cách lo i b gi i h n trao đ i và gi i h n t ng tr ng m u d ch th gi i

- T o ngu n tài tr cho các thành viên, trên c s t m th i và an toàn, cho phép h đi u ch nh s

m t cân đ i mà không làm x u đi tình hình c a qu c gia

b Ch c n ng ho t đ ng c a IMF

Các ch c n ng chính c a IMF bao g m:

M t là, xác đ nh h th ng ngang giá ti n t và t giá h i đoái c a các qu c gia thành viên

Hai là, c p tín d ng cho các n c thành viên có khó kh n t m th i v cán cân thanh toán

Ba là, theo dõi tình hình c a h th ng ti n t qu c t và chính sách kinh t c a các n c thành viên

Cách th c xác đ nh quota cho m i thành viên đã có nhi u thay đ i trong su t th i gian ho t

đ ng v a qua c a IMF Theo công th c đ u tiên đ c tho thu n t i H i ngh Bretton Woods đ c xem xét l i và ng i ta đã đ a ra m t s công th c khác Các công th c này đ c dùng đ xác đ nh quota ban đ u cho thành viên m i và xác đ nh m c t ng quota Các công th c này v n dùng các d

li u nói trên, đ ng th i dùng c các phép tính v các kho n thu vãng lai, tài kho n vãng lai và xu

h ng t ng thu vãng lai

3.1.5 Liên minh châu Âu (EU)

S ti n tri n c a châu Âu đ n vi c th ng nh t

Chi n tranh th gi i l n th 2 đã đ l i h u qu n ng n v kinh t - xã h i trên h u kh p châu

Âu Vi c tái thi t châu Âu đã tr thành yêu c u c p bách và k ho ch Marshall nh m tái thi t châu Âu

do M tài tr đã đ c kh i x ng T ch c h p tác kinh t châu Âu (OEEC) g m 16 n c đã đ c thành l p n m 1948 v i s khuy n khích c a M nh m n đ nh ti n t và các quan h m u d ch, k t

h p s c m nh c a các n n kinh t Tuy nhiên, do OEEC không đ m nh đ t o vi c t ng tr ng kinh

t c n thi t nên các l nh v c h p tác khác n a đã đ c Pháp kh i x ng đ phát tri n m t th tr ng chung nh m:

- Xóa b m i h n ch đ i v i vi c chuy n d ch t do các s n ph m, v n và lao đ ng

- Th c hi n hài hoà các chính sách kinh t khác nhau gi a các n c

- Thi t l p bi u thu chung đ i v i các n c bên ngoài, không ph i là thành viên

T ch c th ng m i t do châu Âu EFTA (European Free Trade Area)

EFTA ch ng l i ch tr ng h p nh t toàn b c a EEC, nên đã tán thành khu th ng m i t do

nh m bãi b các h n ch đ i v i lu ng l u thông các s n ph m công ngh gi a các n c thành viên và cho phép m i n c duy trì c c c u thu su t đ i v i bên ngoài c a riêng h

EFTA c ng t o ra các l i ích đ i v i vi c mua bán t do gi a các n c thành viên, nh ng cho phép m i n c theo đu i m c đích kinh t riêng c a h đ i v i các n c bên ngoài Hình th c này đ c

bi t có l i cho Anh vì đang có các m i quan h th ng m i phát tri n t t đ i v i các n c trong kh i

th nh v ng chung (Commonwealth) và theo Anh, vi c thi t l p thu su t chung đ i v i các n c bên ngoài s t o nên vi c c ng tác quá ch t ch , có th gây h i đ n ch quy n c a m i n c thành viên Các n l c kh i đ u c a EEC

- C ng đ ng thép và than châu Âu đ c l p n m 1951 đ s n xu t thép và than c a 06 n c thành viên ban đ u c a EEC N m 1957, c ng đ ng n ng l ng h t nhân châu Âu đ c thành l p v i nhi m v chính c a EEC là l p th tr ng chung T 1967, ba c ng đ ng trên đ c giám sát do cùng

m t y ban và ngày càng đ c bi t đ n v i tên g i C ng đ ng châu Âu (EC)

- u tiên, EEC chú tr ng đ n 3 ho t đ ng: chuy n d ch t do các s n ph m nh vi c bãi b các hàng rào thu quan - chuy n d ch t do đ i v i con ng i, v n và d ch v và vi c t o l p chính sách giá tr v n t i chung

nh h ng c a EU đ i v i bên trong và ngoài kh i

i v i bên trong kh i:

- E ng i v bành tr ng n n quan liêu, t p trung hoá…

- Kh n ng ch p nh n đ i v i các thay đ i hành chính nh vi c dung hoà đ i v i thu VAT:

ng i tiêu th t i n c có m c thu cao có th hoan nghênh vi c gi m b t m c trung bình c a VAT;

i v i các n c bên ngoài:

Các n c s ng i “Pháo đài châu Âu” vì các lu t châu Âu s bênh v c quy n l i cho các công

ty c a h và ngo i tr các đ i th bên ngoài, đ c bi t là M và Nh t Vì lo ng i, các công ty n c ngoài đã đ ra và th c hi n các chi n l c nh m gi ch t i châu Âu nh Nh t

c bi t, khi đ ng EURO chính th c l u hành s có nh ng tác đ ng nh t đ nh đ n các n c trong kh i L i ích mà đ ng EURO mang l i cho EU là r t l n, v c n b n có 3 l i ích kinh t sau:

M t là, đi u ki n mua và bán hàng hoá, d ch v trong EU s d dàng h n, giúp các giao d ch

th ng m i n i kh i t ng nhanh h n

Hai là, s bùng n c a th tr ng v n châu Âu s t o đi u ki n đ u t trên quy mô l n

Ba là, đ ng EURO s tr thành ph ng ti n d tr và giao d ch th ng m i th gi i, giúp cho v

th c a các n c EU s đ c nâng cao trên tr ng qu c t

3.1.6 Khu v c th ng m i t do B c M

Trên c s tho thu n gi a các qu c gia thu c khu v c B c M , hi p đ nh th ng m i t do

B c M (North American Free Trade Agreement - NAFTA) đ c ký ngày 12/8/1992, sau này đ c

g i là NAFTA, đã chính th c có hi u l c t ngày 01/01/1994 sau khi có s phê chu n c a Ca-na-đa,

M , Mê-hi-cô, nh m m c đích hu b hàng rào thu quan và các hàng rào khác trong vi c chuy n

d ch hàng hoá, d ch v và đ u t trong vòng 13 n m và t o ra m t khu m u d ch t do v i t ng s n

l ng n i đ a 6,6 ngàn t USD vào n m 1992 M c tiêu t i h u c a NAFTA là sáng l p m t liên hi p

kinh t duy nh t B c M có tính c nh tranh m nh trên qu c t b ng cách k t h p l i ích so sánh c a các n n kinh t thành viên v k thu t, v n, tài nguyên và lao đ ng

b Vai trò c a các công ty đa qu c gia trong n n kinh t toàn c u

Tr c tiên và trên h t, các MNC là s n ph m c a n c đi đ u t

H u h t các n c đi đ u t luôn luôn nh n đ c s u tiên hàng đ u t các MNC m i khi chúng g p khó kh n H n n a, các MNC ngày nay dành u tiên nhi u h n cho quá trình đ i m i (so

v i các quan đi m x a kia c a n c đi đ u t ) cho dù quá trình đ i m i di n ra đâu M t s MNC còn th c hi n trao quy n qu n lý, lãnh đ o nghiên c u và tri n khai (RD) cho các công ty c a mình

n c ngoài Ví d nh Tokyo là “quê h ng” c a máy tính cá nhân (PC) c a hãng IBM, trong khi ài Loan là “quê h ng” đ i v i s n ph m màn hình (computer monitors) c a hãng Philip

Trong các ho t đ ng kinh doanh hi n nay, các MNC đã th c s không còn biên gi i (ph m vi

ho t đ ng) Các MNC đã th c s tr thành “không có qu c t ch” do chúng ho t đ ng vì l i ích c a các

c đông mà các c đông này các n c khác nhau trên th gi i M i quan h này càng gia t ng khi xu

h ng đang th nh hành ngày nay trong s các MNC l n là đ b t ng i n c ngoài n m gi các v trí

qu n lý hàng đ u M t s công ty c và Pháp th m chí còn s d ng ti ng Anh làm ngôn ng chung cho giao ti p qu n lý toàn c u c a công ty đa qu c gia này

T t c các MNC đ u là nh ng công ty l n

Hi n nay, các MNC kh ng l xu t hi n ngày càng nhi u do làn sóng sáp nh p ho c mua l i các công ty đang có nguy c phá s n Ch tính riêng 100 MNC hàng đ u th gi i tr giá g n 2.000 t USD chi m kh i l ng l n trong t ng FDI c a th gi i và làn sóng các v sáp nh p kh ng l g n đây đã làm cho các MNC v n đã l n l i càng l n h n Tuy nhiên trong th ng tr ng ngày nay, quy mô không ph i lúc nào c ng là v n đ quan tr ng nh t Các MNC m i này đang b t đ u t o l p nên các nhóm chuyên gia và liên k t các nhóm này v i nhau trong cùng m t t p đoàn theo cách gi ng nh các

ho t đ ng c a các đ i th c nh tranh v i nhau bên ngoài t p đoàn

Th tr ng c a MNC khó có th xâm nh p đ i v i các đ ch th

Các MNC hàng đ u nh General Electric và Shell đã ph i m t nhi u n m đ xây d ng đ c v

th c a mình i u đó khi n các công ty khác ngh r ng s tr ng thành và phát tri n là r t ch m và

ph thu c vào các tài s n v t ch t (nh h th ng g m nhi u nhà máy nhi u n i), và đi u này giúp

t o d ng các rào c n l n đ i v i các đ i th m i mu n gia nh p ngành

c Kinh doanh v i các công ty đa qu c gia

u t tr c ti p đ c th c hi n b i các MNC có tác đ ng lâu dài và ít thay đ i u t gián ti p thì luôn không n đ nh và nó có th chuy n đi n i khác trong th i gian r t ng n và đi u này th ng

x y ra nh cu c rút ch y c a các nhà đ u t kh i các th tr ng m i m vào n m 1997 - 1998 i v i FDI, m c dù các k ho ch chi tiêu đang gi m sút song r t ít hãng b đi vì th FDI n đ nh h n đ u t

gián ti p nh ng đã có nh ng th i gian FDI bi n đ ng Vào nh ng n m 90, trong chính sách kinh t

m i c a mình, Ma-lay-xi-a đã đ a ra nh ng k ho ch phân bi t đ u t , b o h và u đãi đ u t trong

n c, nhi u nhà đ u t n c ngoài đã cho r ng Chính ph Ma-lay-xi-a đã không còn t o ra môi

tr ng đ u t thu n l i cho các nhà đ u t n c ngoài n a, h đã gi m đ u t , đóng c a m t s c s

và chuy n ti n ra n c ngoài Ngày nay, nh ng tr ng h p nh th tr nên r t hãn h u H u h t các chính ph đ u mu n m i chào các nhà đ u t n c ngoài ch không mu n h b đi

Các m c tiêu trên không th đ t đ c trong m t th i gian ng n và chi phí c a vi c t b c ng

r t cao nên h u h t các ho t đ ng FDI ch t p trung vào m t vài n c và t t nhiên các n c nghèo nh t

s không th có đ c các ngu n l c và kh n ng các MNC đ t o ra nh ng ngành m i cho n c mình, phát tri n và theo k p các n c khác

3.2.2 Các lo i hình doanh nghi p và t ch c kinh t c a Vi t Nam tham gia vào kinh doanh

qu c t

a Các doanh nghi p Nhà n c

i v i Vi t Nam hi n nay, các doanh nghi p Nhà n c đ u đ c phép tham gia vào ho t đ ng kinh doanh qu c t nh kinh doanh xu t nh p kh u, tham gia ho t đ ng liên doanh v i n c ngoài, và các ho t đ ng khác

Theo lu t Th ng m i Vi t Nam, m i th ng nhân Vi t Nam đ c phép nh n gia công cho

th ng nhân n c ngoài, không h n ch s l ng, ch ng lo i; nh ng m t hàng c m xu t kh u, nh p

kh u, ho c t m ng ng xu t kh u, nh p kh u đ c đi u ch nh thông qua B Th ng m i, đ ng th i

đ c quy n đ t gia công n c ngoài các lo i hàng hoá đã đ c phép l u thông trên th tr ng Vi t Nam đ kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t

Theo tinh th n c i cách doanh nghi p, trong th i gian t i có th s hình thành các t p đoàn kinh doanh trên c s các t ng công ty 90 ho c 91 tr c đây Các t p đoàn kinh doanh này s ho t đ ng trong các l nh v c ch y u c a n n kinh t qu c dân và đ c bi t s tham gia m nh vào ho t đ ng kinh doanh qu c t

- Các đ nh ch kinh t qu c t là các t ch c kinh t qu c t g m nhi u qu c gia thành viên

đ c hình thành nh m t ng c ng ph i h p và đi u ch nh l i ích gi a các bên tham gia, gi m b t s khác bi t v đi u ki n phát tri n gi a các bên và thúc đ y các quan h kinh t qu c t trong các l nh

v c th ng m i, đ u t m t s đ nh ch kinh t khu v c và toàn c u nh : T ch c th ng m i th

gi i (WTO), Di n đàn H p tác Châu Á - Thái Bình D ng (APEC), Liên minh châu Âu (EU), Qu

ti n t qu c tê (IMF) Hi p đ nh th ng m i t do B c M (NAFTA), Khu v c m u d ch t do ông Nam Á (AFTA)

- Trong ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày nay, các công ty đa qu c gia (MNC) là ch th kinh doanh quan tr ng nh t và ch y u nh t Các MNC tham gia h u h t các l nh v c c a kinh doanh qu c

t , nó chi ph i r t l n đ n các ho t đ ng th ng m i, đ u t Bên c nh các t p đoàn c a các MNC, các

doanh nghi p v a và nh c a m i qu c gia trong n n kinh t toàn c u c ng tham d vào các ho t đ ng kinh doanh qu c t này

- Ho t đ ng c a các ch th trong kinh doanh qu c t đ c di n ra trong khuôn kh nh ng quy

đ nh trong các hi p đ nh song ph ng và đa ph ng, đ ng th i c ng đ c h tr c a các đ nh ch kinh t qu c t và khu v c ây là các t ch c kinh t qu c t g m nhi u qu c gia thành viên đ c hình thành nh m t ng c ng ph i h p và đi u ch nh l i ích gi a các bên tham gia, gi m b t s khác

bi t v đi u ki n phát tri n gi a các bên và thúc đ y các quan h kinh t qu c t trong các l nh v c

th ng m i, đ u t

CÂU H I ÔN T P

1 Th nào là các đ nh ch kinh t qu c t ? Vai trò c a nó trong kinh doanh qu c t ?

2 Phân tích vai trò c a T ch c Th ng m i th gi i đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

3 Phân tích vai trò c a APEC đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

5 Phân tích vai trò c a ASEAN/AFTA đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

6 Phân tích vai trò c a Qu Ti n t qu c t đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

7 Phân tích s ra đ i c a EU và tác đ ng c a nó đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

8 Các lo i hình doanh nghi p và t ch c kinh t c a Vi t Nam tham gia vào kinh doanh qu c

t ?

CH NG 4: PHÁP LU T TRONG KINH DOANH

Lo i th nh t là công pháp qu c t đi u ch nh m i quan h gi a các qu c gia và gi a n c này

v i công dân c a n c kia Lo i th hai có t m quan tr ng thi t th c h n đ i v i kinh doanh qu c t

Nó là hình th c khác v i lu t qu c gia, b i vì lu t qu c gia không đi u ch nh vi c qua l i biên gi i mà

nó có nh h ng đ n nh ng lu t c a qu c gia khác toà án chính qu c gia đó

Ch th c a kinh doanh qu c t g m các t ch c kinh t , các doanh nghi p c a các qu c gia, các công ty đa qu c gia, do đó quan h gi a các ch th nói trên do t pháp qu c t đi u ch nh D i đây, chúng ta tìm hi u nh ng quy đ nh c a pháp lu t đ i v i t ng l nh v c c th trong ho t đ ng kinh doanh qu c t

- Các nguyên t c c b n gi i quy t tranh ch p trong kinh doanh qu c t ?

- Cách th c gi i quy t tranh ch p trong kinh doanh qu c t ?

s s n ph m (d u ô-liu, lúa mì, thi c, cà phê, ca cao, đ ng, cao su, th t bò, s n ph m s a, d u l a );

- Hai là, thành l p các nhóm nghiên c u liên chính ph (đ c l p, ho c trong khuôn kh H i ngh Liên h p qu c v th ng m i và phát tri n (UNCTAD) và các t ch c chuyên môn c a Liên h p qu c (nh FAO); gi a các n c xu t kh u và nh p kh u (len, bông, chè, g o, chu i, l c );

- Ba là, ký k t các tho thu n không chính th c (th a thu n quân t ) d i s b o tr c a FAO (đay, s i ); b n là, thông qua các ngh quy t t i UNCTAD (ví d nh "Ngh quy t v ch ng trình

ô tô, đi n t , giày dép, d t (đ i v i hàng d t có s tham gia c a các n c đang phát tri n) Hình th c

gi i quy t chính là các n c thông qua GATT xây d ng m t hi p đ nh khung và trên c s đó các

n c ký k t hi p đ nh song ph ng quy đ nh m t kh i l ng cho phép đ i v i xu t nh p kh u t ng

m t hàng nh t đ nh trong th i h n t ng n m m t

4.1.2 C ch pháp lý đi u ch nh th ng m i hàng hóa

a Các tr ng i (hàng rào) thu quan

b o v s n xu t trong n c và ch ng l i s c nh tranh c a hàng hoá n c ngoài trên th

tr ng c a mình, m t trong nh ng bi n pháp h u hi u nh t mà lâu nay các qu c gia th ng áp d ng là hàng rào thu quan (tariff barries) - t c là đánh thu cao đ i v i hàng hóa nh p kh u, làm cho giá c a hàng nh p kh u cao h n hàng n i đ a

Lo i b tr ng i này đ i v i hàng nh p kh u là đ i t ng c a các cu c đàm phán v nh ng b thu quan trên c s có đi có l i đ c t ch c trong khuôn kh Hi p đ nh chung v thu quan và m u

có l i và hai bên cùng có l i" thông qua các cu c đàm phán th ng m i đa biên

Có m t s v n đ pháp lý quan tr ng n y sinh t ngh a v h n ch thu quan đ i v i hàng hóa

c a GATT Cam k t c t gi m thu có th chia thành hai nhóm Nhóm th nh t g m các ngh a v liên quan c th đ n m t s m t hàng Nhóm th hai là nh ng ngh a v chung c a GATT mà ng i ta

th ng g i là "t p h p các chính sách th ng m i t t", không ch liên quan đ n toàn th th ng m i hàng hóa (ch ng h n ngh a v liên quan đ n s d ng h n ng ch, hay ngh a v cung c p đãi ng qu c dân trong vi c đánh thu

Cho đ n nay, nói chung các n c đang phát tri n áp d ng bi u thu đ i v i hàng nh p kh u cao

h n nhi u so v i các n c công nghi p phát tri n Vi c các n c này đánh thu cao đ i v i hàng nh p

kh u là nh m hai m c đích b o v n n công nghi p dân t c non tr và t o ngu n thu nh p cho ngân sách qu c gia Cùng v i vi c áp d ng h th ng nguyên t c c a WTO kh n ng áp d ng bi u thu nh p

kh u cao c a các n c đang phát tri n s d n d n b thu h p và lo i tr

Vi c áp d ng h th ng u đãi th ng m i toàn c u (Global System of Trade Preperences - GSTP) đã t o đi u ki n cho các n c đang phát tri n tho thu n v i nhau v vi c gi m thu nh p kh u 30% đ i v i m t danh m c hàng hóa đ c quy đ nh Vi t Nam đã tham gia h th ng GSTP ngay t khi h th ng này m i thành l p và c ng đã ti n hành đàm phán v i m t vài n c v vi c áp d ng

nh ng nh ng b thu quan đ i v i m t s m t hàng Tuy v y, h th ng GSTP c ng ch a phát huy

đ c tác d ng đáng k trong quan h th ng m i qu c t

b Các tr ng i (hàng rào) phi thu quan

Trong th ng m i qu c t hi n đ i, các tr ng i v thu quan nói chung không nhi u, nh ng các

tr ng i phi thu quan (non tariff barries) l i đ c áp d ng khá ph bi n trong chính sách th ng m i

qu c t c a các n c Theo th ng kê c a t ch c GATT khi chu n b cho vòng đàm phán Tô-ky-ô thì

có t i 825 tr ng i thu c lo i này trong th c ti n th ng m i qu c t Vi c áp d ng các bi n pháp này

là "th thu t" mà các qu c gia h i viên c a GATT s d ng nh m tránh thi hành ch đ T i hu qu c

và th c hi n chính sách b o h m u d ch

Nh ng tr ng i phi thu quan mà các qu c gia th ng s d ng trong th ng m i qu c t là: h n

ch v s l ng ho c m t hàng đ i v i nh p kh u (quota); thu ch ng phá giá (antidumping duty); tr

c p xu t kh u (export subsidy) và thu bù tr (countervailition); đi u kho n b o v (safeguards); giá tính thu (customs valuation); h th ng c p phép nh p kh u; th t c h i quan và lãnh s ; nh ng yêu

c u v k thu t, v sinh, bao bì, nhãn hi u T t c nh ng th t c pháp lý ph c t p này trên th c t đã

t o ra nh ng tr ng i đáng k cho giao l u th ng m i qu c t và gây ra nh ng t n th t cho th ng nhân c a các n c còn nhi u h n c h th ng thu quan

c Các tr ng i chính tr - pháp lý

Nói chung nh ng tr ng i này do các n c t b n (đ c bi t là M ) t o ra trong quan h th ng

m i v i các n c xã h i ch ngh a và đang phát tri n Ngoài nh ng bi n pháp nh c m v n (embargo), t y chay (boycott), không cho áp d ng ch đ t i hu qu c, áp d ng b sung Jackson-Vanik ngày nay M v n còn áp d ng o lu t buôn bán v i các n c thù đ ch đ c thông qua t

n m 1917 (The Trading with Enemy Act) đ ki m soát m i h p đ ng mua bán gi a các công dân và công ty M v i các qu c gia b M coi là thù đ ch (nh Vi t Nam cho đ n tr c n m 1994, Cu-ba,

C ng hoà dân ch nhân dân Tri u Tiên, I-r c hi n nay)

Trong khi th c hi n quy n nói trên, qu c gia nh n đ u t c n có nh ng quy đ nh t o thu n l i cho vi c ti p nh n và tri n khai đ u t n c ngoài trong lãnh th c a mình C th là tránh quy đ nh

nh ng th l r c r i và phi n hà m t cách phi lý ho c áp đ t nh ng đi u ki n không c n thi t đ i v i

vi c ch p nh n đ u t n c ngoài

Các qu c gia nh n đ u t n c ngoài c ng c n xu t b n đ y đ , k p th i và d i nh ng hình

th c mà các n c khác và nhà đ u t n c ngoài có th tìm hi u, nh ng thông tin liên quan đ n lu t

l , chính sách và th t c liên quan đ n đ u t n c ngoài

Tiêu chu n đ i x v i đ u t n c ngoài đ c nh n m nh trong h u h t các v n ki n pháp lý

qu c t và qu c gia liên quan đ n đ u t là m i qu c gia s đ i x v i đ u t n c ngoài trong lãnh

th c a mình m t cách công khai tho đáng N i dung c b n nh t c a đ i x công b ng, tho đáng là

đ m b o không phân bi t đ i x

Nguyên t c không phân bi t đ i x có hai m c đ khác nhau:

- Không phân bi t đ i x gi a các nhà đ u t n c ngoài trên c s qu c t ch (quy ch đãi ng

t i hu qu c);

- Không phân bi t đ i x gi a nhà đ u t n c ngoài và công dân s t i (quy ch đãi ng qu c dân) r t nhi u hi p đ nh đ u t song ph ng, lu t đ u t n c ngoài c a nhi u n c và v n ki n đa

ph ng quy đ nh th c hi n ch đ đãi ng qu c dân đ i v i đ u t n c ngoài

Không phân bi t đ i x đ c th c hi n các l nh v c c th : 1) B o v an toàn tính m ng, tài

s n và l i ích kinh t c a nhà đ u t ; 2) C p phép đ u t xu t nh p kh u; thuê nhân công không phân

bi t trên c s qu c t ch; 3) m b o các th t c th th c (Visa) xu t nh p c nh cho nhân công n c ngoài đ c thuê; 4) Di chuy n v n, lãi, ti n l ng, thu nh p h p pháp và các kho n thanh toán theo các h p đ ng liên quan đ n đ u t

Trong khi th c hi n quy n đi u ch nh đ u t n c ngoài trên lãnh th c a mình, các qu c gia

nh n đ u t th ng áp d ng nh ng bi n pháp có tính ch t khuy n khích đ u t , trong đó có mi n thu

ho c nh ng bi n pháp khuy n khích v tài chính khác

4.2.2 i u ch nh qu c t đ i v i công ty đa qu c gia trong đ u t qu c t

Ngày này, đi u ch nh qu c t đ i v i các công ty xuyên qu c gia càng tr nên c n thi t vì các công ty này hi n là nh ng nhà đ u t hàng đ u và trên quy mô vô cùng l n trong n n kinh t th gi i

Vi c so n th o B lu t x s c a các công ty xuyên qu c gia đ c th c hi n trong y ban các công ty xuyên qu c gia c a Liên h p qu c

- Các công ty xuyên qu c gia ph i tôn tr ng nhân quy n và các quy n t do c b n t i các n c

mà h ho t đ ng trong l nh v c s d ng nhân công;

- H p tác v i các chính ph s t i trong vi c chuy n v n và lãi v n c, không gây khó kh n nghiêm tr ng cho cán cân thanh toán c a n c s t i;

- Tránh áp d ng chính sách giá c không phù h p v i giá th tr ng;

- Tuân th lu t c a n c s t i v b o v môi tr ng và s c kho c ng đ ng;

- H p tác m t cách thi n chí v i chính ph s t i trong vi c đàm phán l i các h p đ ng đ u t khi hoàn c nh có thay đ i c b n

T t c nh ng phân tích trên đây v h th ng pháp lý qu c t nh m đi u ch nh ho t đ ng đ u t

qu c t cho th y Lu t qu c t trong l nh v c này còn đang trong quá trình phát tri n Các quy ph m

qu c t ch a ph i đã hoàn ch nh và đ c n đ nh v ng ch c Chúng đang đ c hình thành d n, ph n ánh nhu c u và th c t c a c ng đ ng qu c t Trên th c t , quá trình này đ c kh ng đ nh b ng vi c

ra đ i ngày càng nhi u các v n ki n pháp lý qu c gia, song ph ng, khu v c và đa ph ng

4.3 PHÁP LU T TRONG KINH DOANH D CH V QU C T

4.3.1 i u ch nh pháp lý đ i v i ho t đ ng tài chính qu c t

Các ho t đ ng kinh doanh ti n t qu c t (kinh doanh ngo i h i) ngoài vi c ph i tuân th nh ng quy đ nh c a m i qu c gia, còn ph i tuân theo nh ng thông l và t p quán qu c t

- Th tr ng ngo i h i là th tr ng có tính toàn c u, các thành viên tham gia th tr ng ngo i

h i ch y u là các ngân hàng th ng m i, các nhà môi gi i ngo i h i và các ngân hàng trung ng Các nhóm thành viên tham gia th tr ng ngo i h i quan h v i nhau theo nhi u hình th c nh : quan

h tr c ti p, đi n tho i, m ng Internet

Ho t đ ng kinh doanh ti n t qu c t còn liên quan r t m t thi t v i các đ nh ch tài chính - ti n

t qu c t (chi ti t xin xem ch ng 3 và ch ng 10)

4.3.2 i u ch nh pháp lý liên quan đ n chuy n giao công ngh

Các quy n đ i v i tài s n mà đ i t ng là các công ngh xu t phát t h th ng lu t v s h u trí

tu , bao g m c lu t b o v s h u công nghi p và lu t b o v quy n tác gi đ i đa s các qu c gia, nhà n c dành cho nh ng ng i phát minh, sáng ch đ c quy n khai thác phát minh sáng ch c a h (hay còn g i là các đ i t ng c a s h u công nghi p) trong m t th i gian nh t đ nh c quy n đó bao g m:

(1) c quy n s d ng đ i t ng s h u công nghi p;

(2) Quy n chuy n giao quy n s d ng cho ng i khác;

(3) Quy n yêu c u c quan nhà n c có th m quy n bu c ng i s d ng b t h p pháp các đ c quy n đ i v i s h u công nghi p ch m d t vi c s d ng b t h p pháp đó và b i th ng thi t h i Các nguyên t c c s và khuôn kh pháp lý

Hi n ch ng v các quy n và ngh a v kinh t c a các qu c gia đ c i h i đ ng Liên h p

qu c thông qua ngày 12/12/1974 quy đ nh trong i u 13 r ng các qu c gia "có quy n đ c h ng các

ti n b , phát minh c a khoa h c và k thu t đ thúc đ y phát tri n kinh t - xã h i c a mình" Các

qu c gia ph i t o đi u ki n cho các n c đang phát tri n ti p c n v i khoa h c k thu t hi n đ i; chuy n giao công ngh công ngh ph i phù h p v i l i ích c a các n c đang phát tri n, d i hình

th c và theo các th t c thích h p v i n n kinh t và nhu c u c a h

Lu t qu c gia đi u ch nh quan h chuy n giao công ngh : hi n nay, đa s các qu c gia đã ban hành lu t đi u ch nh các ho t đ ng chuy n giao công ngh , nh t là hình th c chuy n giao công ngh

th ng m i gi a các th nhân và pháp nhân mang qu c t ch c a mình v i các th nhân và pháp nhân

n c khác Lu t qu c gia v chuy n giao công ngh là m t nhân t quy t đ nh hình thái, n i dung c a các ho t đ ng mua bán k thu t

t ng c ng thu hút lu ng chuy n giao công ngh t các n c phát tri n, đ ng th i v i vi c ban hành Lu t qu c gia v chuy n giao công ngh , các n c đang phát tri n c ng ban hành và th c thi

lu t l v b o v s h u trí tu trên c s l i ích qu c gia và các công c qu c t liên quan Vi t Nam, trong B Lu t Dân s , đ c ban hành ngày 28/10/1995 và có hi u l c ngày 01/7/1996, có h n

m t ph n (trong t ng s b y ph n) quy đ nh v quy n s h u trí tu và chuy n giao công ngh

4.3.3 i u ch nh pháp lý đ i v i v n t i và b o hi m hàng hoá qu c t

a i v i kinh doanh v n t i qu c t

Tr c đây, lu t pháp c a m i n c qui đ nh ph m vi trách nhi m c a ng i chuyên ch trong

v n đ n đ ng bi n r t khác nhau Th m chí nhi u n c cho phép áp d ng nguyên t c t do th a thu n L i d ng tình tr ng này, nhi u ch tàu đã ghi vào v n đ n nh ng kho n mi n trách ngày càng nhi u nên đã gây ph n ng m nh m c a gi i ch hàng, b o hi m, ngân hàng Vì v y các công c

qu c t đã ra đ i nh m th ng nh t nh ng nguyên t c trách nhi m c a ng i chuyên ch trên c s v n

đ n đ ng bi n trên ph m vi qu c t Hi n nay trên th gi i có công c ch y u sau:

- Công c Brussels 1924: Là công c qu c t th ng nh t m t s qui t c v v n đ n đ ng

bi n Ký k t t i B (Brussels) n m 1924 còn g i là qui t c Lahay (Hague Rules) g m có 16 đi u kho n

- Công c đ c s a đ i và b sung (không đáng k ) b ng ngh đ nh th 1968 Brussels protocol 1968) t i Visby (Th y i n) còn g i là Hague Visby rules, 17 đi u kho n, c hai “C.B.1924”

và “N .T.1968” v n là ngu n lu t ch y u trong chuyên ch hàng hóa đ ng bi n

- Hamburg Rules 1978: Do y ban lu t buôn bán qu c t ch trì, nh ng cho đ n 01/11/1992

1906 g m có 94 đi u Tuy nhiên trong m i đ n b o hi m ch đ a ra m t s đi u có tính ch t c b n

c n thi t, th ng xuyên nh t và đã tr thành nguyên t c Do đó, n u có r i ro x y ra không n m trong

đ n b o hi m thì ph i áp d ng theo lu t b o hi m này N u có r i ro x y ra n m ngoài 94 đi u đã quy

đ nh trong B lu t thì hai bên b o hi m và đ c b o hi m, nh t là bên b o hi m có ch p nh n b i

th ng hay không, ph thu c vào án l

Công c Brussels, 1924

ây là công c qu c t đ th ng nh t v m t s quy t c v đ n v n t i, ký k t t i Brussels ngày 25/8/1924 g m 16 đi u kho n và b sung là Ngh đ nh th Visy Rules, 1968 g m 17 đi u kho n Các công c này nh m th hi n ph m vi trách nhi m và ngh a v c a ng i chuyên ch c ng nh

ng i g i hàng Qua đó gi i quy t tranh ch p gi a ng i chuyên ch và ng i g i hàng, c ng nh

gi a ng i chuyên ch và ng i b o hi m (khi ng i g i hàng mua b o hi m và có t n th t x y ra thu c ph m vi b i th ng c a ng i b o hi m mà do l i c a tàu gây ra)

Quy t c York - Antwerp 1974 v t n th t chung

ây là quy t c thu c H i đ ng hàng h i qu c t chu n y t i H i ngh Hamburg tháng 4/1974 v

t n th t chung xoay quanh v n đ hành vi t n th t chung và các chi phí t n th t chung đ làm c s

gi i quy t khi tàu có s c t n th t chung

B đi u kho n b o hi m 1963

Có nhi u đi u kho n b o hi m c b n quy đ nh ph m vi b o hi m theo h p đ ng b o hi m r i

ro hàng hóa ó là các đi u ki n:

- Ch b o hi m t n th t toàn b (Total loss only)

- Không b o hi m t n th t riêng (Free from Particular Average - FPA)

- B o hi m t n th t riêng (With Particular Average - W.A)

i u ki n "Ch b o hi m t n th t toàn b " hi n nay ít dùng Theo đi u ki n này ng i b o hi m

ch ch u trách nhi m khi hàng hóa b t n th t toàn b ho c h h ng toàn b do r i ro đã quy đ nh trong

đ n b o hi m Ngoài nh ng đi u ki n b o hi m trên còn có đi u ki n b o hi m m i r i ro (All risks - AR)

Ba b đi u kho n c a Hi p h i B o hi m Luân ôn phát hành (01/01/1963) th ng đ c s

d ng r ng rãi (cùng v i m u đ n b o hi m SG) là:

- i u kho n b o hi m FPA (Institute Cargo Clause FPA)

- i u kho n b o hi m WA (Institute Cargo Clause WA)

- i u kho n b o hi m m i r i ro (Institute Cargo Clause All Risks)

Theo quy t c chung v b o hi m hàng hóa v n chuy n b ng đ ng bi n n m 1995 do T ng công ty B o hi m Vi t Nam ban hành

Trách nhi m c a ng i b o hi m đ i v i t n th t, h h ng c a hàng hoá có ngh a là t n th t nào

c a hàng hoá đ c ng i b o hi m b i th ng và t n th t nào không đ c b i th ng Trách nhi m này l i ph thu c vào các đi u ki n b o hi m Trong b o hi m hàng hoá c a Anh c ng nh c a Vi t Nam hi n nay có 3 đi u ki n b o hi m g c: đi u ki n b o hi m A, đi u ki n b o hi m B và đi u ki n

b o hi m C Trách nhi m c a ng i b o hi m đ i v i hàng hoá theo các đi u ki n b o hi m g c c a

Vi t Nam

4.4 GI I QUY T TRANH CH P TRONG KINH DOANH QU C T

4.4.1 Các nguyên t c c b n

a Hoà gi i ph i d a trên t do ý chí c a các bên tranh ch p

S t do ý chí là y u t quy t đ nh m i giai đo n hoà gi i: các bên ph i t nguy n đ a tranh

ch p ra hoà gi i; t do tho thu n v ph ng pháp, qui trình hoà gi i, l a ch n hoà gi i viên; t do ý chí trong th o lu n, đ xu t gi i pháp hay tho thu n ch p nh n ý ki n gi i quy t do hoà gi i viên đ a

ra c ng nh khi quy t đ nh ch m d t hòa gi i đ chuy n sang s d ng các ph ng pháp gi i quy t tranh ch p khác

b Hòa gi i ch y u theo nguyên t c "khách quan, công b ng, h p lý", tôn tr ng t p quán

th ng m i trong n c và qu c t

Hoà gi i t o đi u ki n thu n l i cho các bên tranh ch p đ i tho i t do, giúp h nhìn nh n đ c

nh ng đi m y u/sai và đi m m nh/đúng đi u mình c ng nh đi u phía cùng đ i tho i: giúp h hi u và phân bi t đ c gi a đi u h mu n và đi u h c n, xác đ nh rõ nh ng l i ích u tiên s m t mà m i bên c n đ t đ c qua gi i quy t tranh ch p, t đó t đi u ch nh l i quan đi m l p tr ng th ng l ng cho thích h p

c Hòa gi i s l p t c ch m d t n u hai bên không đ t đ c th a thu n ho c n u m t trong hai bên không mu n ti p t c hòa gi i