(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN PHÁP LUẬT đại CƯƠNG đề tài kết hôn sớm

MỞ ĐẦUTheo Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam, hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi đã thực hiện các quy định của pháp luật về kết hôn, nhằm chung sống với nhau và xây dựng gia đ

TIỂU LUẬN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Đề tài: Kết hôn sớm

Giáo viên hướng dẫn : Đỗ Thị Huyền Thanh

Thành viên: ( NNA AK10 ) Nguyễn Thị Vân Dung – 1204030032 Nguyễn Thế Tân - 1204030165 Đặng Thị Bích Phượng - 1204030153 Ngô Thị Phương Trinh - 1204030225

Lê Sơn Tùng - 1204030171

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lí luận 2

1.1 Định nghĩa về kết hôn sớm và tảo hôn 2

1.2 Nguồn gốc của kết hôn sớm 2

1.3 Đặc điểm của kết hôn sớm 2

1.3.1 Kết hôn hợp pháp 2

1.3.2 Kết hôn sớm bất hợp pháp 3

1.3.2.1 Các hình thức kết hôn trẻ em tại Việt Nam 3 1.4 Ưu và nhược điểm của kết hôn sớm 3

1.4.1 Ưu điểm 3

1.4.2 Nhược điểm 3

1.4.2.1 Đối với cặp vợ chồng 3

1.4.2.2 Đối với xã hội 4

1.5 Pháp luật đã làm gì đối với hành vi tảo hôn? 4

Chương 2: Thực trạng và cơ sở kiến nghị 5

2.1 Thực trạng của việc kết hôn sớm và tảo hôn 5

2.1.1 Thực trạng trên thế giới 5

2.1.1.1 Kết hôn sớm 5

2.1.2.1 Kết hôn sớm 5

2.1.2.2 Tảo hôn 6

2.2 Các nguyên nhân của kết hôn sớm 6

2.3 Hậu quả của kết hôn sớm ở thanh thiếu niên 7

2.4 Các biện pháp ngăn chặn việc kết hôn sớm (tảo hôn) 8

2.5 Ý kiến cá nhân 9

Chương 3: Nhận xét, kết quả, kết luận 10

3.1 Nhận xét 10

3.1.1 Các yếu tố chủ quan 10

3.1.2 Các yếu tố khách quan 10

3.2 Kết quả 10

3.3 Kết luận 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

Theo Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam, hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi đã thực hiện các quy định của pháp luật về kết hôn, nhằm chung sống với nhau

và xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, bền vững Do đó, kết hôn đã trở thành một chế định được quy định độc lập trong hệ thống pháp luật về Hôn nhân và gia đình, tại đó quy định cụ thể về độ tuổi và những điều kiện kết hôn Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội, những mối quan hệ cũng như những vấn đề về tâm sinh lý của con người ngày càng trở nên phức tạp Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến quan hệ hôn nhân, gia đình, trong đó có việc kết hôn giữa hai bên

1 THỰC TRẠNG CHUNG

Trên thực tế đã có rất nhiều trường hợp kết hôn khi tuổi đời còn quá trẻ gây ra không ít những ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, đến lối sống và đạo đức xã hội Trong khi đó, hệ thống pháp luật lại chưa thể dự liệu cũng như điều chỉnh một cách toàn diện Kết hôn sớm vẫn tồn tại như một hiện tượng xã hội không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên chủ thể mà còn ảnh hưởng đến đạo đức và trật tự xã hội

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Nhằm tìm hiểu về hiện tượng kết hôn sớm ở giới trẻ Việt Nam ngày nay cũng như thực trạng tảo hôn ở nhiều nơi trên địa phương Qua đó là những biện pháp của chính quyền để giải quyết vấn đề này, và những ý kiến đóng góp, kiến nghị để đưa ra những giải pháp hữu hiệu nhằm phòng ngừa và hạn chế vấn nạn này, mà quan trọng hơn đó là hoàn thiện hơn nữa các giải pháp khắc phục, giảm thiểu các trường hợp kết hôn sớm tại cộng đồng

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA ĐÈ TÀI

Đề tài có 3 nhiệm vụ

Đưa ra cơ sở lí luận

Thực trạng và cơ sở kiến nghị

Nhận xét, kết quả, kết luận vấn đề kết hôn sớm

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tiểu luận sử dụng tổng hợp một số phương pháp nghiên cứu như kết hợp phân tích và tổng hợp, hệ thống hóa, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn

1

NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 ĐỊNH NGHĨA VỀ KẾT HÔN SỚM VÀ TẢO HÔN

Ủy ban quyền trẻ em định nghĩa kết hôn sớm là tập tục kết hôn trong đó ít nhất một bên chưa đủ 18 tuổi Ủy ban này yêu cầu các quốc gia quy định độ tuổi kết hôn tối thiểu của nam giới và phụ nữ (không phụ thuộc vào sự đồng ý của cha mẹ) là 18 tuổi (Hồ sơ số

CEDAW/C/GC/31- CRC/C/GC/18, para 20 and CRC/GC/2003/4, para 20)

UNFPA và UNICEF định nghĩa kết hôn sớm là “hành vi kết hôn chính thức hoặc sống chung như vợ chồng khi chưa đủ 18 tuổi”, và qua đó thừa nhận tầm quan trọng của

các tập tục kết hôn hoặc sống chung như vợ chồng không chính thức trong khuôn khổ khái

niệm này Sống chung như vợ chồng – khi hai người ‘sống chung’, như đã kết hôn -cũng làm dấy lên những quan ngại về vấn đề nhân quyền tương tự như kết hôn sớm

Kết hôn khi chưa đủ tuổi hay còn gọi là tảo hôn là việc lấy vợ, lấy chồng khi một bên hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn (theo khoản 8 Điều 3 Luật HN&GĐ) Do đó, tảo hôn là khi một bên hoặc cả hai bên, nam chưa đủ 20 tuổi, nữ chưa đủ 18 tuổi trở lên

Trên cơ sở những định nghĩa trên đây và xét bối cảnh của Việt Nam, thuật ngữ

“kết hôn sớm và chung sống như vợ chồng từ nhỏ” được sử dụng để thể hiện tập tục kết hôn chính thức và sống chung như vợ chồng không chính thức trước 18 tuổi

1.2 NGUỒN GỐC CỦA KẾT HÔN SỚM

Hủ tục lạc hậu: hôn nhân theo ý nguyện gia đình, dòng tộc…

Hôn nhân của người Việt Nam truyền thống không đơn thuần là việc hai người lấy nhau mà là việc của hai bên cha mẹ, hai dòng họ dựng vợ gả chồng cho con Từ đó kéo theo việc xác lập quan hệ qua lại giữa hai gia tộc Bên cạnh đó trong

xã hội xưa, giáo dục gia đình thuần theo triết lý của Nho giáo nên hôn nhân luôn đặt trong tình huống Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy

Việc đầu tiên của nạn tảo hôn không phải là lựa chọn cá nhân cụ thể cho cuộc hôn nhân mà là lựa chọn một gia đình, một dòng họ, xem hai bên có tương xứng không, có môn đăng hộ đối hay không

1.3 ĐẶC ĐIỂM CỦA KẾT HÔN SỚM

1.3.1 Kết hôn sớm hợp pháp

Tại Khoản 5 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình; có quy định về kết hôn như sau: Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của Luật này về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn Theo quy định kết hôn là việc nam nữ tiến hành thủ tục đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền khi đáp ứng đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình Và tại Khoản 1 Điều 8 Luật hôn nhân

và gia đình; quy định về điều kiện kết hôn; trong đó điểm a khoản này có nhắc đến điều kiện về độ tuổi kết hôn: Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên

Như vậy, cho thấy được rằng kết hôn sớm là khi cả nam và nữ vừa đủ tuổi trưởng thành và tiến tới việc xác lập mối quan hệ trong hôn nhân Tất nhiên, những cặp vợ chồng này sẽ còn rất trẻ để làm bố, mẹ nếu có dự định nuôi dạy con cái sau khi kết hôn

1.3.2 Kết hôn sớm bất hợp pháp

Tảo hôn là việc kết hôn trái pháp luật do vi phạm về độ tuổi kết hôn tức là 2 bên

đã đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền và một hoặc hai bên vi phạm về độ tuổi kết hôn

Tảo hôn là việc hai bên chung sống như vợ chồng dưới tuổi luật định tức là việc nam, nữ xác lập quan hệ chung sống như vợ chồng khi một bên hoặc cả hai bên nam nữ chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật (thường là có tổ chức đám hỏi theo phong tục địa phương

1.3.2.1 Các hình thức kết hôn trẻ em tại Việt Nam

Kết hôn do gia đình sắp đặt: Kết hôn trẻ em được xem là một truyền thống Đây là tập tực liên quan đến lao động trẻ em Các gia đình nghèo thường cho con kết hôn để tăng lao động trong gia đình (như làm việc nhà, làm việc đồng áng) Gia đình nhà trai có thể trả cho nhà gái một khoản “lễ nạp” nhằm đền bù cho việc nhà gái mất đi một lao động

Yêu là cưới: Các cặp thanh niên bỏ học để kết hôn hoặc chuyển về sống chung như vợ chồng không cần đăng ký để tránh bị phạt

Kết hôn để “ Giải quyết hậu quả”: Mang thai sớm dẫn đến việc trẻ em phải kết hôn sớm nhằm tránh sự rèm pha liên quan đến việc quan hệ tình dục trước hôn nhân

Bắt cóc/buôn bán cô dâu: Bắt cóc trẻ em gái ngoài ý muốn của các em Buôn bán trẻ em gái sang Trung Quốc để bán làm vợ

1.4 ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA KẾT HÔN SỚM

1.4.1 Ưu điểm

Cảm thấy hạnh phúc hơn Đa số những người trong độ tuổi từ 20 đến 28 đã kết hôn chia sẻ; họ cảm thấy “rất hài lòng” về cuộc sống vợ chồng, so với những ai còn độc thân hay sống thử Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, những ai kết hôn trong độ tuổi từ 22 – 25 có thể có cuộc sống vợ chồng bền vững hơn

Ổn định cuộc sống sớm hơn do 4 đến 5 năm sau kết hôn, những khó khăn cũng dần

3

qua đi, so với những cô bạn, cậu bạn cùng trang lứa đang mải mê với công danh; sự nghiệp hay đang độc thân, mải miết tìm kiếm “bến đỗ” cho mình thì bạn đã hơn họ bởi cuộc sống của bạn đã đi vào nề nếp, bạn đã tạo dựng cho mình một gia đình riêng; có chồng, có con

Việc có và sinh con sẽ dễ dàng, suôn sẻ hơn Khi còn trẻ, việc có và sinh con dễ dàng hơn và ít biến cố hơn; con cái sẽ khỏe mạnh hơn so với các bạn lớn tuổi hơn

1.4.2 Nhược điểm

1.4.2.1 Đối với cặp vợ chồng

Sự ổn định của tình cảm Một trong những lý do chính không nên bắt đầu một gia đình khi bạn còn quá trẻ là bạn có thể thiếu sự ổn định cần thiết về tình cảm Hầu hết chúng ta phải trải qua một vài mối tình trước khi gặp được đối tác phù hợp để tiến tới hôn nhân Bên cạnh đó; bản thân chúng ta thường chưa đủ sự trưởng thành và chín chắn

để làm cha, làm mẹ

Tài chính eo hẹp Trong khi đó cuộc sống gia đình có biết bao nhiêu khoản phải chi tiêu; mọi thứ đều phải dựa vào chồng, vợ hay gia đình nội ngoại hai bên chu cấp Trên thực tế; vấn đề này khiến không ít cặp vợ chồng trẻ phải lao đao khi chưa chuẩn bị điều kiện về kinh tế tốt mà vội kết hôn sớm

Sự nghiệp có thể bị ảnh hưởng Sự nghiệp ổn định là yếu tố rất quan trọng vì 2 lý

do chính Nó sẽ cho phép bạn tạo lập tài chính ổn định để chăm sóc; nuôi dưỡng con cái Thứ hai, nó sẽ là nguồn sinh sống, dự phòng của bạn trong tương lai Vậy nên; việc kết hôn trước khi ổn định sự nghiệp sẽ khiến bạn gặp nhiều khó khăn hơn trong công việc

và cơ hội phát triển

Hôn nhân có thể không bền vững Chính vì những khó khăn về kinh tế; công việc

bị ảnh hưởng và cả do còn “trẻ người non dạ”; thiếu kinh nghiệm ứng xử trong cuộc sống gia đình, cho việc đối nhân xử thế, đối nội đối ngoại Cho nên nhiều đôi bạn trẻ đã không thể giữ được mái ấm gia đình mình sau khoảng thời gian ngắn kết hôn

1.4.2.1 Đối với xã hội

Kìm hãm văn hóa phát triển nói riêng và đất nước nói chung

Ảnh hưởng đến mục đích của hôn nhân hướng tới là duy trì và phát triển giống nòi Cản trở việc phát triển

Tảo hôn còn vi phạm quy định trong Luật trẻ em về quyền được giáo dục, đến trường học tập của chúng

Vi phạm những chuẩn mực đạo đức xã hội: kết hôn khi còn quá trẻ thì khi sinh con

sẽ dễ gây dị dạng bẩm sinh, ảnh hưởng đến việc duy trì nòi giống sau này của toàn dân tộc

Mục đích hướng tới của hôn nhân là xây dung gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, bền vững cũng khó có thể đạt được nếu như tình trạng tảo hôn vẫn còn tiếp diễn

1.5 PHÁP LUẬT ĐÃ LÀM GÌ ĐỐI VỚI HÀNH VI TẢO HÔN?

Tảo hôn là hành vi trái pháp luật Theo Điều 58 Hành vi tảo hôn, tổ chức tảo hôn

Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy

chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn

Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi duy trì quan hệ

vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn mặc dù đã có bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật của Toà án

5

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ CƠ SỞ KIẾN NGHỊ

2.1 THỰC TRẠNG CỦA VIỆC KẾT HÔN SỚM VÀ TẢO HÔN

2.1.1 Thực trạng trên thế giới

2.1.1.1 Kết hôn sớm

Theo một khảo sát gần đây của Tổ chức dân số Hàn Quốc, một nửa số phụ nữ được khảo sát cho rằng họ muốn kết hôn sau tuổi 30 Số phụ nữ đồng ý không nên kết hôn trước tuổi 30 chiếm 28,2% và 25,5% nói có thể kết hôn ở tuổi 29 Có 95% phụ nữ trẻ chần chừ trước hôn nhân và 50% trong số họ cho rằng muốn được tự do thoải mái và tận hưởng cuộc sống độc thân trước khi bị trói buộc vào hôn nhân Do đó, Hàn Quốc đang báo động vì vào năm 2030, số lượng công chức sống độc thân chiếm khoảng 38,1%

Còn ở Mỹ, hiện chỉ khoảng 50% người trên 18 tuổi kết hôn, so với tỷ lệ 72% vào

10 năm trước Tuổi kết hôn trung bình thời điểm này là 27 đối với nữ và 29 với nam, trong khi cách đây vài chục năm lần lượt là 23 và 26

2.1.1.2 Tảo hôn

UNICEF cho biết tỷ lệ tảo hôn đang giảm dần trên toàn cầu trong đó một số quốc gia có tỉ lệ giảm đáng kể trong những năm gần đây Nhìn chung, tỷ lệ phụ nữ kết hôn ở

độ tuổi khi còn là trẻ em đã giảm 15% trong thập kỷ qua, từ 1/4 xuống còn khoảng 1/5 Nam Á là khu vực có tỉ lệ tảo hôn giảm nhiều nhất trên thế giới trong 10 năm qua, do nguy cơ kết hôn của trẻ em gái trước ngày sinh lần thứ 18 đã giảm hơn 1/3, từ gần 50% xuống còn 30%, phần lớn nhờ những tiến bộ ở Ấn Độ Tăng tỷ lệ được đi học của trẻ em gái, chủ động đầu tư của chính phủ cho trẻ em gái chưa thành niên và thông điệp mạnh

mẽ từ cộng đồng về vấn đề kết hôn trái phép với trẻ em và những hệ lụy của nó chính là tác nhân thúc đẩy sự thay đổi này Theo số liệu mới của UNICEF, tổng số trẻ em gái kết hôn trong độ tuổi trẻ em hiện nay ước tính khoảng 12 triệu em một năm Những con số mới cho thấy trên toàn cầu đã giảm được 25 triệu cuộc tảo hôn so với dự đoán của thế giới cách đây 10 năm

2.1.2 Thực trạng ở Việt Nam

2.1.2.1 Kết hôn sớm

Ở Việt Nam, theo số liệu điều tra do Tổng cục Thống kê vừa công bố, tuổi kết hôn trung bình lần đầu ở cả nam và nữ thanh niên đều tăng nhẹ, nghĩa là kết hôn muộn hơn so với

10 năm qua Tuổi kết hôn trung bình của nam hiện là 26,2 và 23 đối với nữ; so với

năm 2005, độ tuổi này là 25,4 và 22,8 Các nhà nghiên cứu ở Việt Nam cũng đưa ra dự báo đến năm 2050, Việt Nam sẽ thiếu từ 2,3 - 4,3 triệu phụ nữ, trong khi nam giới trong

độ tuổi kết hôn sẽ “dư thừa”

2.1.2.2 Tảo hôn

Tuy nhiên ở Việt Nam có rất ít hoặc không có tiến bộ nào trong việc giảm tỉ lệ kết hôn sớm cũng như tảo hôn Kết hôn sớm đang là một thực trạng nhức nhối và hết sức phức tạp Nạn kết hôn xuất hiện ở rất nhiều vùng miền trên cả nước, đặc biệt nạn kết hôn sớm diễn ra phần lớn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Theo thống kê, 11% phụ nữ tuổi từ 20 đến 49 đã kết hôn hoặc đã sống chung như

vợ chồng trước tuổi 18 Trung du miền núi phía Bắc là các tỉnh có tỷ lệ tảo hôn cao hơn

so với các vùng khác trong cả nước Trong độ tuổi từ 10 – 17 tuổi, cứ 10 em trai thì có

01 em có vợ, cứ 05 em gái có 01 em có chồng Sau Trung du miền núi phía Bắc thì Tây Nguyên có tỷ lệ tảo hôn cao thứ hai với tỉ lệ đạt 15,8 %; Đồng bằng sông Hồng 7,9% và Đông Nam bộ 8,1% Các tỉnh có tỷ lệ kếthôn sớm cao nhất trong cả nước gồm: Lai Châu, Hà Giang, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Yên Bái, Cao Bằng, Bắc Kạn, Kon Tum, Gia Lai Trong số 55 dân tộc an hem thì các dân tộc thiểu số có tỷ lệ kết hôn sớm cao gấp 6 lần so với dân tộc Kinh và gấp gần 3,5 lần so với tỷ lệ chung của cả nước

2.2 CÁC NGUYÊN NHÂN CỦA KẾT HÔN SỚM

Kết hôn sớm xuất phát từ các tập tục và tập quán văn hóa Phong tục tập quán và quan niệm lạc hậu trong hôn nhân, những hủ tục lạc hậu vẫn tồn tại như đã ăn sâu vào mỗi người dân Có thể kể đến các hủ tục lạc hậu như bắt vợ, cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy

Trẻ em có ít lựa chọn hướng đi cho cuộc đời mình Nhiều trẻ em Việt Nam phải đối mặt với các thách thức trong việc tạo dựng tương lai mới cho bản thân Sự thiếu các lựa chọn hướng đi khác nhau khiến trẻ em buộc phải kết hôn và chung sống sớm như vợ chồng Trẻ em phải đối mặt với những hạn chế về cấu trúc như chuẩn mực xã hội quy định trẻ cần phải làm gì hoặc tình trạng thiếu các dịch vụ giáo dục có chất lượng và các lựa chọn làm trong khu vực phi nông nghiệp Đặc biệt, trẻ em gái người dân tộc thiểu số

có rất ít cơ hội để phát triển và thực hành năng lực bản thân Nhiều trẻ em ở Việt Nam không đến trường và đây là nguyên nhân và hệ quả của kết hôn trẻ em và hạn chế các lựa chọn hướng đi cuộc đời của trẻ

Mang thai ở tuổi chưa thành niên là yếu tố góp phần dẫn đến kết hôn Hạn chế tiếp cận giáo dục giới tính toàn diện cùng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục và sinh sản làm gia tăng nguy cơ mang thai sớm và ngoài ý muốn ở thanh thiếu niên do các em tiếp cận tới

sự du nhập của văn hóa ngoại lai, lối sống thử và đây là yếu tố góp phần quan trọng

7