(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN NGHIÊN cứu ẢNH HƯỞNG của đại DỊCH COVID 19 đến HOẠT ĐỘNG sản XUẤT và TIÊU THỤ NÔNG sản VIỆT NAM

ĐẠI HỌC HUẾTRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM Số phách TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN TÊN ÐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM.. TH

ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

Số phách TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC

PHẦN

TÊN ÐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19

ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM

Ngành học : Công Nghệ Thực Phẩm

Tên học phần : Phương Pháp Tiếp Cận Khoa Học

Giảng viên giảng dạy: PGS.TS Nguyễn Viết Tuân

HỌ VÀ TÊN SV : Đặng Thị Kim Ánh

MÃ SINH VIÊN : 18L1031007 NHÓM HỌC PHẦN: 6

THỪA THIÊN HUẾ, 2021

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

Số phách TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

TÊN ÐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19

ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM

Ngành học : Công Nghệ Thực Phẩm

Tên học phần :Phương Pháp Tiếp Cận Khoa Học

Điểm số: Điểm chữ:

(Ký và ghi rõ họ tên) (Ký và ghi rõ họ tên)

THỪA THIÊN HUẾ, 2021

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết biện minh cho vấn đề nghiên cứu 1

2 Tổng quan nghiên cứu 1

2.1 Các khái niệm cơ bản 1

2.1.1 Nông sản 1

2.1.2 Tiêu thụ sản phẩm 2

2.2 Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước 3

2.2.1 Tổng quan tài liệu trong nước 3

2.2.2 Tổng quan tài liệu nước ngoài 4

2.3 Điểm mới nghiên cứu 5

3 Mục tiêu nghiên cứu 5

3.1 Mục tiêu tổng quát 5

3.2 Mục tiêu cụ thể 5

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 6

5 Đối tượng, phạm vi, nội dung nghiên cứu, dự kiến phương pháp nghiên cứu 6

5.1 Đối tượng nghiên cứu 6

5.2 Phạm vi nghiên cứu 6

5.2.1 Phạm vi nội dung 6

5.2.2 Phạm vi không gian 6

5.2.3 Phạm vi thời gian 6

5.3 Nội dung nghiên cứu 6

5.3.1 Cơ sở lý luận, thực tiễn về hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản 6

5.3.2 Thực trạng thị trường tiêu thụ nông sản dưới tác động của Covid-19 7

5.3.3 Đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản 7

5.4 Các phương pháp nghiên cứu 8

6 Dự trù kinh phí để thực hiện đề tài 8

KẾT LUẬN 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

ĐẶT VẤN ĐỀ

Việt Nam vốn là một nước có thế mạnh vô cùng lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất những mặt hàng nông sản từ những ưu thế về đất đai, khí hậu, con người, Chính vì thế mà nông nghiệp luôn là ngành kinh tế quan trọng của nền kinh tế nước ta Đặt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đẩy mạnh xuất khẩu là một công cụ để giúp nước ta ngày càng hội nhập sâu rộng hơn Điều này

đã một phần giúp cho những mặt hàng nông sản mũi nhọn của nước ta có cơ hội được xuất khẩu đến các nước trên thế giới như gạo, cà phê, chè, Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 từ đầu năm 2020 đến nay đã ảnh hưởng đến khả năng sản xuất, thị trường và nhu cầu sử dụng các mặt hàng nông sản, đó cũng được coi như một trong những rào cản cho việc sản xuất và tiêu thụ nông sản Trước những vấn đề đó, đặt ra cho doanh nghiệp cũng như Nhà nước cần có những chính sách, hướng đi phù hợp để khắc phục các khó khăn, thúc đẩy thị trường tiêu thụ

ổn định trở lại Vì những lý do trên, đề tài: ”Nghiên cứu ảnh hưởng của đại dịch

Covid-19 đến hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam” được nghiên

cứu với hy vọng đưa ra những thực trạng và vấn đề khó khăn mà thị trường xuất khẩu hạt điều cần phải tháo gỡ, đồng thời đưa ra những hướng đi cụ thể nhằm khắc phục tình trạng đó, đưa xuất khẩu điều tăng trưởng mạnh mẽ trở lại

Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến hoạt động sản

xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam

1 Tính cấp thiết biện minh cho vấn đề nghiên cứu

Việt Nam vốn là một nước có thế mạnh vô cùng lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất những mặt hàng nông sản từ những ưu thế về đất đai, khí hậu, con người, Chính vì thế mà nông nghiệp luôn là ngành kinh tế quan trọng của nền kinh tế nước ta Dù vậy, thị trường tiêu thụ nông sản vẫn lao đao, gặp nhiều bất lợi trước con sóng mang tên Covid-19 Đại dịch Covid-19 từ đầu năm 2020 đến nay với diễn biến phức tạp, lây lan nhanh, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, lưu thông, tiêu thụ, xuất khẩu nông sản, đặc biệt tại những vùng đang áp dụng biện pháp giãn cách xã hội; nhiều mặt hàng nông sản bị tồn đọng với khối lượng lớn, giá giảm sâu; một số chuỗi sản xuất bị đứt gãy, ảnh hưởng tới nguồn cung trong thời gian tới “Giải cứu nông sản” là cụm từ được

sử dụng nhiều trong thời gian gần đây khi hàng hóa bị ùn ứ Câu chuyện “giải cứu” nông sản cho thấy nhiều bài học đắt giá trong khâu tiêu thụ nông sản và quy trình xử lý trong các tình huống khân cấp, hạn chế thiệt hại cho nền kinh tế của địa phương và ảnh hưởng đến đời sống của người dân Trước những vấn đề

đó, đặt ra cho doanh nghiệp cũng như Nhà nước cần có những chính sách, hướng đi phù hợp để khắc phục các khó khăn, thúc đẩy thị trường tiêu thụ nông sản ổn định trở lại

Vì những lý do trên, đề tài : ”Nghiên cứu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19

đến hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam” được nghiên cứu với hy

vọng đưa ra những thực trạng và vấn đề khó khăn mà ngành nông nghiệp cần phải tháo gỡ, đồng thời đưa ra những hướng đi cụ thể nhằm khắc phục tình trạng

đó, đưa thị trường tiêu thụ nông sản tăng trưởng mạnh mẽ trở lại

2 Tổng quan nghiên cứu

2.1 Các khái niệm cơ bản

2.1.1 Nông sản

Nông sản là những sản phẩm hoặc bán thành phẩm của ngành sản xuất hàng hóa thông qua gây trồng và phát triển của cây trồng Sản phẩm nông nghiệp bao gồm nhiều nhóm hàng thực phẩm, tơ sợi, nhiên liệu, nguyên vật liệu, dược phẩm và ma túy bất hợp pháp (thuốc lá, cần sa), các sản phẩm độc đáo đặc thù Ngày nay, nông sản còn hàm nghĩa những sản phẩm từ hoạt động làm vườn

và thực tế nông sản thường được hiểu là những sản phẩm hàng hóa được làm ra

từ tư liệu sản xuất là đất

1

Nông sản hàng hoá là Nông sản hàng hóa (cash crops) là khái niệm dùng để chỉ các loại nông sản mà người nông dân sản xuất ra với mục đích bán ra thị trường Ngược với nông sản hàng hóa là nông sản phục vụ cho mục đích tự sản,

tự tiêu

Hàng nông sản bao gồm một vi phạm khá rộng các loại hàng hoá có nguồn gốc từ hoạt động nông nghiệp như:

- Các sản phẩm nông nghiệp cơ bản: lúa gạo, lúa mì, bột mì, sữa, động vật tươi sống (trừ cá và các sản phẩm từ cá), cà phê, hồ tiêu, hạt điều, chè, rau quả tươi, )

- Các sản phẩm phái sinh: bánh mì, bơ, dầu ăn, thịt,

- Các sản phẩm được chế biến từ sản phẩm nông nghiệp: bánh kẹo, sản phẩm từ sữa, xúc xích, nước ngọt, rượu, bia, thuốc lá, bông xơ, da động vật thô, và nhiều sản phầm khác,

Trong thực tiễn thương mại thế giới, nông sản được chia làm hai nhóm, gồm nông sản nhiệt đới và nhóm còn lại

Cho đến nay, chưa có định nghĩa thống nhất thế nào là nông sản nhiệt đới nhưng những loại đồ uống (như chè, cà phê, ca cao), bông và nhóm có sợi khác như đay, lanh, những loại quả (như chuối, xoài, ổi và một số nông sản khác) được xếp vào nhóm nông sản nhiệt đới Trên thực tế, nhóm nông sản nhiệt đới được sản xuất chủ yếu bởi các nước đang phát triển

Một số loại nông sản nổi tiếng: lúa gạo, vải, cà phê,

2.1.2 Tiêu thụ sản phẩm

Theo nghĩa hẹp, tiêu thụ sản phẩm la qua trinh chuyên hoa hinh thai gia tri cua san phâm tư hang sang tiên Noi cach khac, tiêu thụ sản phẩm la hoat đọng trong đo doanh nghiẹp ban cac san phâm ma doanh nghiẹp san xuât ra cho khach hang đê thu hôi vôn va co lơi nhuạn

Theo nghia rọng, tiêu thụ sản phẩm la mọt qua trinh bao gôm nhiêu hoat đọng, băt đâu tư hoat đọng nghien cưu thi truơng, thiêt kê san phâm cho đên khi san phâm đuơc đua đên tay nguơi tieu dung cuôi cung va ca cac dich vu sau ban

Sự cần thiết của hoạt động tiêu thụ sản phẩm:

- Tiêu thụ sản phẩm quyêt đinh sư tôn tai va phat triên cua doanh nghiẹp Thong qua tiêu thụ sản phẩm, doanh nghiẹp mơi thu hôi đuơc vôn va co lơi nhuạn

đê tai san xuât va tai san xuât mơ rọng

2

- Tiêu thụ sản phẩm quyêt đinh kha nang mơ rọng va thu hep san xuât cua doanh nghiẹp va la co sơ đê xac đinh vi thê cua doanh nghiẹp tren thi truơng

- Tiêu thụ sản phẩm la câu nôi giưa san xuât va tieu dung, giup nguơi tieu dung co đuơc gia tri sư dung minh mong muôn va nguơi san xuât đat đuơc muc đich trong kinh doanh

- Thong qua tiêu thụ sản phẩm, gia tri va gia tri sư dung cua san phâm mơi đuơc thưc hiẹn, lao đọng cua doanh nghiẹp mơi thưc sư la lao đọng co ich

Ý nghĩa của hoạt động tiêu thụ sản phẩm: - Đôi vơi nên kinh tê quôc dan

+ Tiêu thụ sản phẩm thuc đây san xuât hang hoa phat triên

+ Tiêu thụ sản phẩm giup thỏa man nhu câu cua nguơi tieu dung trong nên kinh tê quôc dan

- Đôi vơi doanh nghiẹp

+ Tiêu thụ sản phẩm giup doanh nghiẹp thu hôi vôn va co lơi nhuạn đê tai san xuât va tai san xuât mơ rọng

+ Kêt qua va hiẹu qua cua tiêu thụ sản phẩm tao ap lưc đê doanh nghiẹp thỏa man nhu câu cua khach hang ngay cang tôt hon

+ Tiêu thụ sản phẩm giup doanh nghiẹp mơ rọng thi truơng kinh doanh + Tiêu thụ sản phẩm đinh huơng cho doanh nghiẹp xay dưng kê hoach phat triên kinh doanh phu hơp vơi nhưng biên đọng cua thi truơng

2.2 Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước

2.2.1 Tổng quan tài liệu trong nước

Đại dịch Covid-19 đã và đang diễn ra một cách khó lường tại hầu khắp các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam Đây cũng được coi là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm và nhiều công trình nghiên cứu được khai thác Tại Việt Nam, có một số đề tài nghiên cứu về tác động của đại dịch Covid-19 đến hoạt động kinh tế, sản xuất ngành nông nghiệp như sau:

Bài nghiên cứu “Tác động của đại dịch Covid- 19 đến các cơ sở sản xuất

kinh doanh nông nghiệp Việt Nam và các khuyến nghị chính sách” của nhóm tác

giả Hoàng Mạnh Hùng, Nguyễn Hà Hưng, Ngô Thị Phương Thảo, Võ Thị Hòa Loan, Nguyễn Thị Hoàng Hoa, Phùng Chí Cường đã nghiên cứu những tác động của đại dịch Covid-19 đến ngành nông nghiệp nói chung của Việt Nam Đề tài

3

nghiên cứu cho thấy, trong những tác động tiêu cực được đưa ra, thì tác động tiêu cực đến xuất khẩu nông sản và thực phẩm được xem là một trong những tác động quan trọng đến Việt Nam Qua đó cho thấy, xuất khẩu nông sản Việt Nam

về mặt bằng chung đều giảm cả về khối lượng, kim ngạch và giá trị xuất khẩu Không những thế, nó còn tác động tiêu cực đến một vài yếu tố khác như nguồn cung nguyên liệu, thị trường tiêu thụ trong nước, Từ những tác động được đưa

ra, nhóm nghiên cứu đã đề xuất những giải pháp tạm thời và lâu dài nhằm giải quyết những tồn đọng, tác động của đại dịch đến ngành nông nghiệp tại quốc gia

Bài nghiên cứu “Tác động của đại dịch Covid-19 đến hoạt động kinh tế tại

Việt Nam” của TS Nguyễn Hoàng Nam cũng đã đề cập đến những tác động của

Covid-19 đến hoạt động kinh tế như sự bất ổn và sụt giảm trong các ngành như tài chính, Những biện pháp giãn cách xã hội, đóng cửa quốc gia cũng khiến cho hoạt động xuất khẩu bị tổn thương nặng nề

2.2.2 Tổng quan tài liệu nước ngoài

“COVID-19 Pandemic Implications on Agriculture and Food

Consumption, Production and Trade in ASEAN Member States” Tạm dịc là

“Những tác động của đại dịch Covid-19 đối với lĩnh vực nông nghiệp và tiêu

thu, sản xuất và thương mại thực phẩm trong các quốc gia thành viên ASEAN”.

Đây là một bài nghiên cứu do Quỹ Châu Á Thai Bình Dương thực hiên dưới sự

tài trợ cua Global Affairs Canada Bài nghiên cứu cũng đã đanh gia những tac động cua đại dich Covid-19 đôi với nông nghiêp và tiêu dùng, sản xuât và thương mại thực phẩm trong khu vực Hiêp hội cac quôc gia Đông Nam Á (ASEAN) Phân tích những ảnh hưởng cua nguồn cung ưng và cac thach thưc về chuỗi gia tri, nguy cơ đưt gãy trong chuỗi gia tri nông sản thực phẩm ASEAN và một sô biên phap khắc phuc để hạn chế cac tac động cua chúng Trên cơ sở tiến hành cac cuộc khảo sat sơ bộ với cac đại diên đầu môi cua ASEAN, chạy mô hình về sưc khỏ̉e và dinh dưỡng, tiến hành phân tích kinh tế và cac đanh gia tài liêu thư câp liên quan đến cac tac động và những thach thưc do Covid-19 đặt ra trong lĩnh vực nông nghiêp và thực phẩm ASEAN

Bài nghiên cứu “Impact of the Covid-19 pandemic on agricultural exports”

của tác giả Lin Ben-xi và Yu Yvette Zhang cho thấy những hiểu biết quan trọng về tác động của đại dịch Covid-19 đến thị trường xuất khẩu nông sản Bài nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, một số mặt hàng nông sản sẽ không bị ảnh hưởng, thậm chí tăng trưởng mạnh vì đó là những nhu yếu phẩm thiết yếu trong cuộc sống con người Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu mặt hàng

4

này cũng sẽ phải chịu nhiều thách thức hơn trong đại dịch Song song với đó, bài nghiên cứu thông qua số liệu cũng ghi rõ rằng, các doanh nghiệp nhỏ̉ lẻ thì sẽ chịu tác động nghiêm trọng hơn là những doanh nghiệp lớn Từ bài nghiên cứu cho thấy, đại dịch Covid-19 có tác động tiêu cực đến cả chủ thể và mặt hàng xuất khẩu

Nghiên cứu của Muhammad Umar Farooq, Amjad Hussain, Tariq

Masood-“Supply chain operations management in Pandemics: A State-of-the

Art Review Inspired by Covid-19” cho thấy tác động của đại dịch Covid-19 đến

chuỗi cung ứng toàn cầu và hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng Bài nghiên cứu

cũng cho thấy, trước đại dịch, các cơ 9 sở sản xuất, DN buộc phải đóng cửa, bên cạnh đó là sự vắng mặt của người lao động dẫn đến sự sụt giảm trong hoạt động

và mức độ sản xuất Các hoạt động hậu cần cho hàng hóa, dịch vụ cũng bị xáo trộn Từ thực tiễn nghiên cứu, đề tài cũng đã đưa ra những con đường nghiên cứu tương lai, những quan điểm mới của các nhà nghiên cứu về sự hồi phục của chuỗi cung ứng toàn cầu hậu đại dịch

2.3 Điểm mới nghiên cứu

Đề tài “nghiên cứu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến hoạt động sản

xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam” chính là đề tài lấp đầy lỗ hổng của những

nghiên cứu hiện có Thông qua sự tìm hiểu và đánh giá, phân tích cụ thể trong bài nghiên cứu, ta sẽ nhìn có cái nhìn khách quan về tác động cụ thể của đại dịch Covid-19 đến mặt hàng nông sản, đánh giá mức độ tác động nặng hay nhẹ, những mặt trái còn tồn tại trong thị trường này là gì Từ cơ sở thực tiễn đó, kiến nghị và đề xuất những chính sách phù hợp, có tác động một cách trực tiếp và hiệu quả nhất để tháo gỡ khó khăn cho ngành nông nghiệp trong đại dịch Covid-19

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Mục tiêu tổng quát

Vấn đề nghiên cứu nhằm đưa ra thực trạng sản xuất và tiêu thụ nông sản của ngành nông nghiệp Việt Nam trước và trong đại dịch Covid-19 Bên cạnh

đó, tìm hiểu, đánh giá và phân tích tác động của đại dịch Covid-19 đến những phương diện như nhu cầu, thị trường xuất khẩu, khó khăn, đến thị trường tiêu thụ nông sản Từ vấn đề đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị những chính sách thích hợp nhằm giải quyết vấn đề cho sản xuất và tiêu thụ nông sản

5

3.2 Mục tiêu cụ thể

● Tìm hiểu và phân tích giá trị kinh tế, vị thế của ngành nông nghiệp đối với nền kinh tế quốc dân

● Tìm hiểu hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản trước và trong đại dịch qua thống kê sản lượng, kim ngạch

● Xác định, phân tích các tác động của đại dịch Covid- 19 đến vấn đề tiêu thụ nông sản

● Đề xuất những giải pháp hữu hiệu nhằm giải quyết vấn đề

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

● Giá trị kinh tế và vị thế của ngành nông nghiệp đối với nền kinh tế quốc dân là gì?

● Hoạt động sản xuất và tiêu thụ các loại nông sản trước và trong đại dịch như thế nào?

● Đại dịch Covid- 19 đã tác động đến ngành nông nghiệp Việt Nam trên những phương diện nào?

● Giải pháp tiêu thụ nông sản trước mắt và lâu dài là gì?

● Doanh nghiệp và Nhà nước nên làm gì để khắc phục những khó khăn đó?

5 Đối tượng, phạm vi, nội dung nghiên cứu, dự kiến các phương pháp nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam

5.2 Phạm vi nghiên cứu

5.2.1 Phạm vi nội dung

Tập trung nghiên cứu hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam trước tác động khó lường của đại dịch Covid-19

5.2.2 Phạm vi không gian

Tập trung nghiên cứu trong phạm vi Việt Nam

5.2.3 Phạm vi thời gian

Nghiên cứu thực trạng sản xuất và tiêu thụ nông sản Việt Nam qua số liệu thống kê từ năm 2010 - 2020 (trước và trong đại dịch)

6