(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN tìm HIỂU về LY hợp và hộp số

Nhiệm vụ chính của nó là ép đĩa ma sát vào bánh đà để gắn kết giữa động cơ với cầuchủ động hoặc ngắt kết nối giữa động cơ với bánh đà dưới sự tác động của lò xo đĩa thông qua quá trình n

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

KHOA ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO

-

 -TIỂU LUẬN TÌM HIỂU VỀ LY HỢP

VÀ HỘP SỐ

MÔN HỌC: TT HỆ THỐNG THỰC TẬP Ô TÔNHÓM LỚP: 11CLC

GVHD: DƯƠNG NGUYỄN HẮC LÂNNHÓM: 11CLC

THÀNH VIÊN:

Trần Nhật Duy 20145478Nguyễn Tấn Dũng 20145474

Dư Nguyễn Minh Hoàng 18145121Nguyễn Đăng Duy 20145477Nguyễn Thành Thái Hào 20145367

Thành phố Hồ Chí Minh, Tháng 08 năm 2022

DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA THỰC HIỆN BÁO CÁO

HỌC KỲ I NĂM HỌC 2022-2023

Nhóm: 1

(%)

2 20145474 Nguyễn Tấn Dũng 100%

3 20145477 Nguyễn Đăng Duy 100%

4 18145121 Dư Nguyễn Minh 100%

Hoàng

Ghi chú:

- Tỷ lệ % = 100%: Mức độ phần trăm của từng sinh viên tham gia

- Trưởng nhóm: Nguyễn Tấn Dũng SĐT: 0702313390

Nhận xét của giáo viên

………

………

………

………

………

………

Ngày 29 tháng 08 năm 2022

Ký tên

Thầy: Dương Nguyễn Hắc Lân

I Ly hợp

1 Chức năng

Ly hợp là một cơ cấu để nối và tách hai trục quay với nhau để chúng có thể quay cùngmột tốc độ hoặc có thể tách riêng ra để quay với các tốc độ khác nhau Đây là mộtphần của hệ thống truyền động trên xe, nối trục ra của động cơ với trục vào của hộp

số bằng cách điều khiển ăn khớp

Yêu cầu của ly hợp ma sát:

Có khả năng truyền hết mô men xoắn lớn nhất của động cơ trong bất kỳ điều kiện làm việc nào Do đó, mô men ma sát của ly hợp luôn phải lớn hơn mô men cực đại của động cơ Tuy nhiên, mô men ma sát của ly hợp cũng chịu giới hạn trên vì điều kiện an toàn, tức là không thể lớn tùy ý

Ngắt kết nối đường truyền nhanh, dứt khoát, chính xác Khi mở ly hợp, phần

bị động (đĩa ma sát, đĩa ép, vỏ ly hợp,…) phải tách hoàn toàn khỏi phần chủ động (bánh đà) trong thời gian ngắn nhất Điều này sẽ hữu ích cho việc chuyển số

Kết nối hộp số với động cơ một cách êm dịu, hiệu qủa Mô men ma sát hình thành ở ly hợp phải tăng từ từ khi đóng ly hợp, tránh hiện tượng tăng đột ngột đến cực đại Do đó nó tránh hiện tượng giật xe, vỡ răng và chết máy, ảnh hưởng tiêu cực tới động cơ và hệ thống truyền lực

Mô men quán tính của các chi tiết phần bị động của ly hợp phải nhỏ nhất có thể để giảm lực va đập lên các bánh răng khi gài số, các bộ đồng tốc, giúp gài

Bộ vỏ ly hợp có mục đích chủ yếu của là để nối và ngắt công suất của động cơ Nó phải được cân bằng tốt trong khi quay và phải toả nhiệt một cách hiệu quả vào lúc nối ly hợp Nắp ly hợp có lò xo để đẩy đĩa ép li hợp vào đĩa ly hợp, các lò xo này có thể là lò xo xoắn hoặc lò xo đĩa Ngàynay lò xo đĩa được sử dụng ở hầu hết các ly hợp.

Lò xo đĩa Lò xo đĩa được làm bằng thép lò xo Nó được tánbằng đinh tán hoặc bắt chặt bằng bulông vào nắp ly hợp

Có vòng trụ xoay ở mỗi phía của lò xo đĩa làm việc như mộttrụ xoay trong khi lò xo đĩa đang quay Dùng các lò xo chịu kéo để nối các lò xo đĩa với đĩa ép li hợp

Đĩa ép ly hợp được làm bằng gang có khả năng dẫn nhiệt tốt Mặt tiếp giáp với đĩa ly hợp được gia công nhẵn, mặt đối diện có các gờ lồi định vị lò xo ép và một số gờ có lỗ để lắp cần bẩy liên kết với vỏ ly hợp Nhiệm vụ chính của nó là

ép đĩa ma sát vào bánh đà để gắn kết giữa động cơ với cầuchủ động hoặc ngắt kết nối giữa động cơ với bánh đà dưới

sự tác động của lò xo đĩa thông qua quá trình ngắt hoặc đóng ly hợp

Đĩa ly hợp được cấu tạo gồm:

Mặt ma sát

Đinh tánCao su chống xoắnMoay ơ ly hợp

Moayơ được làm bằng thép có then hoa để lắp với phần then hoađầu trục sơ cấp phải Đĩa thép được tán chặt bằng các đinh tán vớiđĩa lò xo và các tấm ma sát làm bằng bột amiăng ép dây đồng có

hệ số ma sát lớn, độ bền cao và có tính dẫn nhiệt tốt Các cao suchống xoắn lắp giữa moayơ và đĩa thép, nhằm giảm dao độngxoắn của động cơ

2.1.2 Nguyên lý hoạt động

a Khi ở trạng thái đóng

Khi người chưa tác dụng lực vào bàn đạp, dưới tác dụng lực đẩycủa các lò xo ép, thông qua đĩa ép đẩy đĩa ma sát ép chặt lên bềmặt bánh đà Nhờ ma sát trên mặt đĩa ma sát nên cả lò xo ép, đĩa

ép, đĩa ly hợp và bánh đà tạo thành một khối cứng để truyềnmômen từ trục khuỷu động cơ đến trục bị động

b Khi ở trạng thái mở

Khi người lái tác dụng lực lên bàn đạp (khi cần thay đổi số) thôngqua thanh kéo, các chốt và đòn bẩy, đẩy khớp trượt và ổ bi dịchchuyển dọc trục sơ cấp, ép lên đầu các đòn mở, kéo đĩa ép néncác lò xo ép, làm cho đĩa ma sát rời khỏi bề mặt bánh đà và ởtrạng thái tự do, mômen của trục khuỷu động cơ không truyền quađược trục sơ cấp để cho việc sang số được dễ dàng Sau khi sang

số xong người lái thôi tác dụng lực vào bàn đạp từ từ để cho lyhợp trở về vị trí đóng như ban đầu

2.2 Ly hợp lò xo trụ

Ly hợp gồm gồm các bộ phận chính:

Bánh đàCụm vỏ ly hợp Đĩa ly hợp

Lò xo trụ

Lò xo trụ được sử dụng để cung cấp áp lực tác dụng lên đĩa ép, số lượng lò xo trụ sử dụng thay đổi tùy thuộc vào nhiệm vụ của đĩa được thiết kế Các lò xo trụ tác dụng lên nắp ly hợp và đĩa ép

Đĩa ly hợp

Đĩa ly hợp lò xo trụ có cấu tạo tương tự như đĩa ly hợp lò

xo đĩa

2.2.2 Nguyên lý hoạt động

a Ở trạng thái đóng

Các lò xo trụ ép mạnh vào đĩa ép làm cho đĩa ly hợp được ép chặt vào bánh đà để truyền mô men của động cơ đến trục sơ cấp hộp số

b Ở trạng thái mởKhi đạp bàn đạp ly hợp thì vòng bi sẽ ép mạnh vào ba cấn ép làm chođĩa ép thả lỏng đĩa ly hợp,nên mô men từ bánh đà không được truyềnđến trục sơ cấp của hộp số Đây chính là trạng thái ngắt ly hợp

3 Hư hỏng và khắc phục

3.1 Vấn đề khi cắt ly hợp

a Kiểm tra chiều cao của bàn đạp ly hợp cao

Độ cao bàn đạp phanh từ tấm vách ngăn: 129.9 mm đến 139.9 mmNếu chiều cao của bàn đạp ly hợp quá thấp thì ly hợp không thể cắt được hoàn toàn thậm chí khi bàn đạp ly hợp được đạp tới sát sàn ->hành trình của bàn đạp bị gián đoạn

->Khắc phục: Điều chỉnh chiều cao của bàn đạp ly hợp

b Kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp

Hành trình tự do của bàn đạp quá rộng thì ly hợp không thể cắt được hoàn toàn thậm chí khi bàn đạp được đạp hết (đối với xe có trang bị ly hợp dẫn động thủy lực ,hành trình tự do của thanh đẩy bàn đạp và hành trình tự do của càng cắt phải được kiểm tra riêng biệt)

->Khắc phục: Điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp

Để kiểm tra, bạn nên sử dụng các ngón tay và di chuyển bàn đạp lên xuống

để bạn có thể cảm nhận được Để đo được khoảng cách này bạn có thể sử dụng thước Đặt một đầu của thước trên sàn để làm mốc

Nâng bàn đạp lên tới vị trí cao nhất và ghi lại số đo trên thước Rồi nhấn bàn đạp bằng ngón tay tới vị trí mà bàn đạp đang được liên kết với bộ phận khác, ghi lại số đo trên thước Hiệu số giữa 2 số đo chính là hành trình tự do của bàn đạp

Quan sát phía cuối bàn đạp bạn sẽ nhận thấy một thanh điều chỉnh hành trình

tự do của bàn đạp và có đai ốc khóa Bạn nên dùng bút xóa đánh dấu vị tríban đầu của thanh điều chỉnh

Xác định đai ốc khóa, nó có nhiệm vụ giữ thanh điều chỉnh ở đúng vị trí Dùng cờ lê miệng để nới lỏng đai ốc này, ngay khi nó được nới lỏng thì bạn cóthể xoay thanh điều chỉnh để tăng hoặc giảm hành trình tự do của bàn đạp.Tùy thuộc vào kết quả đo ở bước 1 mà bạn có thể tăng hoặc giảm hành

trình xuống sao cho phù hợp

Khi bạn đã điều chỉnh xong, dùng cờ lê xiết đai ốc hãm lại để thanh điều chỉnh không di chuyển nữa Kiểm tra lại độ cao và hành trình đó của bàn đạp

3.2 Kiểm tra khí trong đường ống dẫn dầu ly hợp

Đạp bàn đạp ly hợp vài lần ,sau đó kiểm tra xem cần sang số di chuyển có

êm không ,nếu không có thể có khí trong đường ống dẫn

Không khí lọt vào trong đường ống dẫn làm thất thoát lực truyền tù bàn đạp tới,lực truyền tới không đủ để ngắt hoàn toàn ly hợp

->khắc phục:mở van xả gió xả hết không khí

3.3 Kiểm tra đường ống dẫn dầu ly hợp

Trong đường ống dẫn có thể bị chảy dầu

->khắc phục:sửa chữa hoặc thay thế

3.4 Kiểm tra xy lanh chính của ly hợp và xy lanh cắt ly hợp

Nếu chảy dầu sẽ sinh ra hỏng vòng bít ,đường ống xy lanh, của xy lanh chính hoặc xy lanh cắt ly hợp,vấn đề có thể xác định bởi dầu xuất hiện gần cao su chắn bụi

->khắc phục: sửa chữa hoặc thay thế

3.5 Kiểm tra đĩa ly hợp

Trong qua trình hoạt động thì đĩa ly hợp có thể bị mòn hoặc cong vênh

Kiểm tra độ mòn và hư hỏng của đĩa ly hợp Đầu tiên

ta dùng thước kẹp đo độ sâu của đầu đinh tán

Độ sâu nhỏ nhất của đầu đinh tán là 0.3 mm

Kiểm tra độ đảo của đĩa ly hợp

Độ đảo lớn nhất cho phép là 0.8 mm->khắc phục :thay thế đĩa ly hợp

Sự trượt ly hợp

ly hợp

Nếu hành trình tự do bằng hơn 0 thì ly hợp sẽ bị trượt còn nếu hành trình tự do bé hơn 0 thì ly hợp sẽngắt không hết

->khắc phục : điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp

Bề mặt ly hợp bị dính dầu do chảy dầu từ phớt dầuphía trước hộp số , phớt dầu của hộp số có thể bị mòn

->khắc phục: lau sạch bề mặt ly hợp ,nếu phớt dầu phía trước hộp số bị mòn thì thay mới

Nếu bề mặt ly hợp bị mòn quá giới hạn cho phép, thì lực lò xo nén ly hợp hoặc lò xo đĩa tác dụng lên mâm ép sẽ giảm Nếu xe chạy khi ly hợp ăn khớp không hoàn toàn ,bề mặt tiếp xúc sẽ bị mòn do nhiệt ma sát ,hệ số ma sát giảm kéo theo ly hợp bắt đầu trượt

->khắc phục:thay thế các lò xo hoặc đĩa ly hợp3.6 Hư hỏng và cách khắc phục các vấn đề thực tế

3.6.1 Ly hợp bị trượt trong quá trình làm việc

Có mùi khét Khi chạy tăng ga nhưng xe vẫn chạy chậm

Làm đĩa ép , đĩa ma sát và bánh đà mòn nhanh.

Phát sinh ra nhiệt độ cao làm cháy các bề mặt ma sát, các đĩa bị rạn nút, cong vênh, các lỗ lò xo bị giảm đàn tinh

Không truyền hết mômen ra phía sau

Nắn lại đĩa ma sát: kiểm tra và nén mặt đĩa ma sát.

3.6.2 Ly hợp cắt không hoàn toàn

Hành trình tự do của bàn đạp quá lớn Đĩa ma sát bị cong vênh

Chiều cao của các đòn mở không đều Moay ơ đĩa ma sát dịch chuyển khó khăn trên rãnh then hoa trục ly hợp làm cho đĩa ma sát không tách hoàn toàn khỏi mặt bánh đà

Trước tiên ta nên kiểm tra chiều cao của bàn đạp và điều chỉnh lại, sau đó kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp và điều chỉnh lại kiểm tra và thay thế đường ống dẫn dầu, xi lanh chính và xi lanh cắt ly hợp Nắn lại đĩa ma sát: kiểm tra và nén mặt đĩa ma sát.3.6.3 Ly hợp bị giật khi kết nối

Sau khi cài số, mặc dù đã nhả chân ly hợp rất từ từ nhưng vẫn có hiện tượng động cơ bi hai: giật và rung mạnh

Tăng tốc độ mòn hỏng của then hoa, moay ơ và đĩa ma sát.

Rãnh then hoa của trục ly hợp và moay ơ tấm ma sát

bị mòn.

Đinh tán của đĩa ma sát bị hỏng

Lò xo giảm chân của tấm ma sát bị gãy yếu

Kiểm tra các định tán nêu bị lỏng thì cần vận chất lại hoặc thay thế kiểm tra độ đồng phẳng của các đòn mở

Thay mới các lò xo giảm chắn nếu gãy hoặc yếu.

Bộ đồng tốc

Ổ biđược bao bọc bởi vỏ và nắp hộp số

a Bánh răng

Đây là bộ phận chính, có nhiệm vụ thay đổi tỷ số truyền, từ đó làm thay đổi tốc độ quay giữa các chi tiết.

b Trục hộp số

Hộp số dọc thường có 3 trục gồm Trục sơ cấp – Trục trung cấp – Trục thứ cấp

c Bộ đồng tốc

Bộ phận này giúp tốc độ của các bánh răng được đồng đều khi vào số, tránh gặp tình trạng va đập giữa các bánh răng Nhờ đó, quá trình vào số của xe sẽ êm ái và dễ dàng hơn.

d Ổ bi

Bộ phận này giúp chuyển hóa ma sát trượt thành ma sát lăn, từ đó làm giảm tiếng ồn trong quá trình hoạt động và giúp hộp số kéo dài tuổi thọ

Chứa các bộ phận bên trong hộp số, có nhiệm vụ bảo vệ các

bộ phận này khỏi va đập

2.1.2 Nguyên lý hoạt động

a Nguyên lý hoạt động của số lùi

Khi người lái chuyển cần số về số lùi, bánh răng nhỏ trung gian ởchế độ số lùi (idle gear) sẽ ăn khớp với bánh răng thứ cấp và trunggian Lúc này, bánh răng trung gian sẽ dẫn động cho bánh răng thứcấp, nhưng thông qua bánh răng trung gian khác làm bánh răng thứcấp quay ngược chiều khiến trục thứ cấp chuyển động ngược Nhờ

đó xe có thể di chuyển lùi đúng như điều khiển của tài xế

b Nguyên lý hoạt động của số tiến

Từ động cơ, momen lực chuyền qua ly hợp vào hộp số Lúc nàytrục sơ cấp sẽ nhận momen này, sau đó khi ta vào số thì cặp bánhrăng trung gian tương ứng với cấp số tiến mà người lái chuyển sẽ

ăn khớp với nhau và truyền động lực tới trục thứ cấp

Có Mô hình truyền lực như sau:

Động cơ >> ly hợp >> trục sơ cấp của hộp số >> trục trung gian

Kiểm tra vòng đồng tốc

Kiểm tra tác dụng hãm của vành đồng tốc: Bôi mỡ bánh răng lên mặt côn bánh răng, xoay vành đồng bộ theo một hướng trong khi đẩy nó đến hình nón bánh răng và kiểm tra xem vòng xuyến đã khóa chưa nếu không hãm thì thay thế

Kiểm tra tác dụng hãm của vành đồng tốc: Bôi mỡ bánh răng lên mặt côn bánh răng, xoay vành đồng bộ theo một hướng trong khi đẩy nó đến hình nón bánh răng và kiểm tra xem vòng xuyến đã khóa chưa nếu không hãm thì thay thế

Kiểm tra các then có bị hỏng, bị mòn không ? Đo chiều dàykhe hở giữa lưng vành đồng tốc và các đầu then của bánh răng

Dùng thước lá để đo, khe hở tiểu chuẩn và khe hở lớn nhất: theo quy chuẩn nhà sản xuất

Khi thay thế một hoặc một thiết bị vòng đồng tốc, hãy bôi một lượng nhỏ hợp chất mịn giữa vòng đồng tốc và mặt côn bánh răng.

Khi thay thế cả vòng đồng tốc và bánh răng, không cần phảibôi bất kỳ hợp chất nào hoặc chà xát chúng với nhau

Chú ý: Rửa sạch hoàn toàn hợp chất phủ mịn sau khi chà

xát

Kiểm tra khe hở hướng kính

o Dùng đồng hồ so, đo khe hở hướng kính cách bánh răng Khe hở tiểu chuẩn và khe hở lớn nhất: theo quy chuẩn nhà sản xuất

o Nếu khe hở vượt quá giá trị lớn nhất, thay bánh răng, vòng bi đũa kim bánh răng hoặc trục

Kiểm tra ống trượt và càng gài số

o Kiểm tra tình trạng trượt giữa ống trượt gài số và moay ơ

o Kiểm tra tình trạng các mép bánh răng then ống trượt gài số có bị mòn không?

o Dùng thước lá đo khe hở giữa vành trượt và càng gạt số

o Dùng thước cặp đo bề rộng của rãnh ống trượt gài

số (X), phần lồi lên của càng gạt số (Y) Suy ra khe hở bằng (X-Y) Nếu khe hở vượt quá giá trị tiêu chuẩn, thay ống trượt gài số hộp số và càng chuyển số

d Kiểm tra moay ơ ly hợp, ống trượt, khoá chuyển số và lò

xo hãm

Kiểm tra hư hỏng và mòn của các chi tiết sau:

Then bên trong ống trượt

Then của moay ơ

Rãnh ăn khớp khoá đồng tốc giữa moay ơ và ống trượt.Vấu của khoá đồng tốc

Lo xo hãm tiếp xúc với khoá đồng tốc

Kiểm tra ăn khớp moay ơ ly hợp với ống trượt và kiểm trachúng có bị cản trượt và dính không

Dùng thước cặp đo chiều bề dày mặt bích trục sơ cấp Nếu độ dàyvượt quá mức tối thiểu, thay trục thứ cấp.

Dùng thước cặp đo chiều bề dày mặt bích vòng trong ổ lăn Nếu

độ dày vượt quá mức tối thiểu, thay vòng trong ổ lăn

Dùng panme đo đường kính ngoài của cổ trục Nếu đường kínhngoài vượt quá mức tối thiểu, thay thế trục thứ cấp

Dùng panme đo đường kính ngoài của vòng trong ổ lăn Nếu đường kính ngoài vượt quá mức tối thiểu, thay thế vòng trong ổlăn.

Dùng đồng hồ so kiểm tra shaft runout Nếu độ đảo hướng tâmtoàn phần vượt quá mức tối đa, hãy thay trục thứ cấp

Dùng đồng hồ đo lỗ, kiểm tra bánh răng lồng không số lùi Nếu đường kính trong vượt quá giá trị lớn nhất, hãy thay thế bánh rănglồng không số lùi

Dùng Panme, đo đường kính trục bánh răng trung gian số lùi Nếuđường kính ngoài nhỏ hơn giá trị nhỏ nhất, hãy thay trục bánh rănglồng không số lùi

2.1.4 Quy trình tháo

các bi

b Tháo cần gạt số

c Tháo nắp hộp số

d Tháo thân hộp số

e Tháo trục sơ cấp, thứ cấp và trục trung gian

f Tháo bánh răng lồng không số lùi

g Tháo càng chuyển số

2.2 Hộp số ngang

2.2.1 Cấu tạo

Hộp số gồm có các bộ phận:

Bánh răngTrục hộp

Số bộ đồng tốc Ổ biđược bao bọc bởi vỏ và nắp hộp số

a Bánh răng

Đây là bộ phận chính, có nhiệm vụ thay đổi tỷ số truyền, từ đó làm thay đổi tốc độ quay giữa các chi tiết.

b Trục hộp số

Hộp số ngang gồm có hai trục: Trục sơ cấp và trục thứ cấp

c Bộ đồng tốc