Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Phát triển nghề nói chung và nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng nói r
Cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng
Cơ sở lý luận của phát triển nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình
MỸ NGHỆ BẠC, ĐỒNG Ở HUYỆN KIẾN XƯƠNG, TỈNH THÁI BÌNH
2.1.1 Những định nghĩa, khái niệm có liên quan phát triển nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng
2.1.1.1 Khái niệm về nghề, nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng a Khái niệm về nghề
Nghề là một thuật ngữ để chỉ một hình thức lao động sản xuất nào đó trong xã hội
Theo Luật dạy nghề số 76/2006/QH11“Điều 79 Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia
1 Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia được xây dựng theo bậc trình độ kỹ năng nghề cho mỗi nghề Số lượng bậc trình độ kỹ năng nghề đối với từng nghề phụ thuộc vào mức độ phức tạp của nghề đó
2 Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia là cơ sở để người lao động phấn đấu nâng cao trình độ đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sản xuất, kinh doanh và để người sử dụng lao động bố trí công việc, trả lương hợp lý cho người lao động; góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực nghề nghiệp; là căn cứ để xây dựng chương trình dạy nghề phù hợp với yêu cầu của sản xuất, kinh doanh.”
Nguyễn Hùng (2008) nhấn mạnh rằng nghề là tập hợp các chuyên môn có đặc điểm chung, gần giống nhau, được xếp thành một nhóm Chuyên môn là dạng lao động đặc biệt, qua đó con người sử dụng cả sức mạnh vật chất và tinh thần để tác động và biến đổi các đối tượng theo mục đích, yêu cầu và lợi ích của con người.
Nghề là lĩnh vực hoạt động lao động trong đó con người được đào tạo và trang bị các tri thức, kỹ năng cần thiết để tạo ra các sản phẩm vật chất hoặc tinh thần, đáp ứng nhu cầu của xã hội Khái niệm nghề thủ công đặc biệt nhấn mạnh đến các nghề dựa trên kỹ năng thủ công truyền thống, tạo ra các sản phẩm thủ công độc đáo và có giá trị văn hóa.
Nghề thủ công, theo tác giả Vũ Trung (2014), là lĩnh vực gắn liền với lao động mang tính kỹ năng, kỹ sảo và bí quyết nghề nghiệp, chịu ảnh hưởng lớn của yếu tố thời vụ Trong đó, nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng là một hình thức thủ công đặc trưng của nghệ thuật thủ công truyền thống Việt Nam, đòi hỏi sự khéo léo và tinh tế trong từng chi tiết Các nghề này không chỉ giữ gìn di sản văn hóa dân gian mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương dựa trên giá trị truyền thống và kỹ năng thủ công tinh xảo.
Nghề chạm mỹ nghệ bạc, đồng là nghề thủ công truyền thống theo tác giả
Vũ Trung (2014) mô tả quy trình chính của nghề chạm bạc gồm các bước tạo mẫu, tạo dáng, tạo hoa văn, hàn nối và đánh bóng sản phẩm Nghề chạm bạc có 3 kỹ thuật cơ bản là chạm ám, chạm thúc và chạm thủy, thể hiện sự đa dạng trong kỹ thuật làm nghề Để được xếp vào nghề thủ công, đặc điểm quan trọng là nghề đã hình thành, tồn tại và phát triển lâu đời tại Việt Nam, tối thiểu 50 năm Ngoài ra, các nghề thủ công còn đặc trưng bởi sản xuất tập trung, tạo thành các làng nghề truyền thống, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.
Có nhiều thế hệ nghệ nhân tài hoa và đội ngũ thợ lành nghề đông đảo
Kỹ thuật và công nghệ khá ổn định của dân tộc Việt Nam
Sử dụng nguyên liệu tại chỗ, trong nước là chủ yếu
Sản phẩm tiêu biểu và độc đáo của Việt Nam không chỉ có giá trị và chất lượng cao mà còn phản ánh đậm nét văn hóa dân tộc Đây là những hàng hóa chứa đựng bản sắc văn hóa Việt Nam sâu sắc và mang giá trị văn hóa phi vật thể được UNESCO đánh giá cao Chính nhờ những đặc trưng này, các sản phẩm Việt Nam vừa là hàng hóa thương mại, vừa là đại diện văn hóa bản địa, góp phần nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.
Nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng không chỉ giữ gìn giá trị văn hóa dân tộc mà còn tạo ra nguồn thu nhập chính cho nhiều người trong cộng đồng Sản phẩm thủ công này góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước.
Nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng là lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp đòi hỏi kỹ năng thủ công cao, được đào tạo và truyền dạy qua nhiều thế hệ nhằm giữ gìn các bí quyết cổ truyền Các nghệ nhân sử dụng nguồn nguyên liệu bạc, đồng để sáng tạo ra các sản phẩm mỹ nghệ đáp ứng nhu cầu của con người và xã hội Đây là nghề lao động phù hợp với mọi lứa tuổi, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống qua kỹ thuật chạm khắc tinh xảo.
2.1.1.2 Khái niệm về phát triển Ngân hàng thế giới đưa ra khái niệm có ý nghĩa rộng hơn bao gồm những thuộc tính quan trọng liên quan đến hệ thống giá trị của con người, đó là: “Sự bình đẳng hơn về cơ hội, sự tự do về chính trị và các quyền tự do công dân để củng cố niềm tin trong cuộc sống của con người trong các mối quan hệ với Nhà nước, với cộng đồng ” (Nguyễn Điền, 1997)
Phát triển bao gồm các phạm trù vật chất, tinh thần và hệ thống giá trị của con người, tạo thành nền tảng cho sự tiến bộ toàn diện Mục tiêu chính của phát triển là nâng cao quyền lợi kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội và quyền tự do công dân của mọi người dân Các quan điểm này nhất quán nhấn mạnh rằng phát triển không chỉ đơn thuần về vật chất mà còn liên quan đến sự phát triển tinh thần và hệ giá trị xã hội (Smith, 1904)
Phát triển bền vững là quá trình kết hợp hài hòa giữa hoạt động kinh tế và xã hội nhằm bảo vệ tài nguyên tự nhiên và duy trì môi trường sinh thái Theo Lê Nin (1976), phát triển bền vững đáp ứng nhu cầu phát triển hiện tại mà vẫn đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng phát triển của các thế hệ tương lai Việc lồng ghép các hoạt động kinh tế và xã hội trong khuôn khổ bền vững giúp duy trì sự cân bằng giữa phát triển và bảo vệ môi trường, góp phần thúc đẩy sự phát triển lâu dài và bền vững của cộng đồng.
2.1.2 Vai trò của phát triển nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng
2.1.2.1 Vai trò của nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng a Nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng đã tạo ra một khối lượng hàng hóa đa dạng phong phú phục vụ cho tiêu dùng và xuất khẩu
Bùi Thế Dân và cộng sự (2010a) kể lại rằng chiếc búa sắt của Triệu Đà được thờ ở đền Đồng Xâm, thể hiện sự kết nối lịch sử và truyền thống văn hóa của nghề chạm mỹ nghệ bạc, đồng Ngày nay, nghề truyền thống này đã phát triển chuyên môn hóa, đa dạng hóa sản phẩm như chén, ấm pha sâm bạc, tranh đồng, mâm đồng và chữ đồng, góp phần thúc đẩy kinh tế nội địa và xuất khẩu Việc phát triển các mặt hàng chiến lược này đã giúp hàng nghìn hộ nông dân biến đổi cơ cấu sản xuất, kết hợp giữa nông nghiệp và nghề thủ công, từ đó tăng cường cơ sở vật chất và năng lực sản xuất cho khu vực nông thôn Các sản phẩm của nghề chạm mỹ nghệ bạc, đồng ngày càng cao cấp, có thị trường tiêu thụ rộng rãi, phản ánh rõ nét quá trình hình thành thương mại hóa mạnh mẽ của ngành nghề này Đồng thời, phát triển nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng là phương pháp hiệu quả giải quyết việc làm cho người lao động nông thôn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương bền vững.
Nghề truyền thống chạm mỹ nghệ bạc, đồng không chỉ thu hút lao động tại địa phương và gia đình mà còn thu hút nhiều lao động từ các vùng khác đến làm thuê Sự phát triển của nghề góp phần thúc đẩy dịch vụ phát triển, tạo nhiều cơ hội việc làm cho người lao động Ngoài ra, nghề còn giúp tăng thu nhập, cải thiện đời sống dân cư nông thôn và thúc đẩy tích lũy tài chính cho cộng đồng.