soan gdcd vnen 9 bai 7 quyen va nghia vu cua cong dan trong hon nhan va gia dinh

Em hãy đọc và chỉ ra quan hệ hôn nhân, quan hệ gia đình trong những tình huống sau: Trong những tình huống trên quan hệ hôn nhân nào là đúng với nhận định: Hôn nhân là sự liên kết đặc bi

Soạn GDCD VNEN 9 bài 7: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn

nhân và gia đình

A Hoạt động khởi động

B Hoạt động hình thành kiến thức

I Tìm hiểu về quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

1 Nhận diện hôn nhân

a Em hãy đọc và chỉ ra quan hệ hôn nhân, quan hệ gia đình trong những tình huống sau:

Trong những tình huống trên quan hệ hôn nhân nào là đúng với nhận định: Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và một nữ trên nguyên tắc bình đẳng,

tự nguyện, được nhà nước thừa nhận, nhằm chung sống lâu dài và xây dựng một gia đình hoà thuận, hạnh phúc

Bài làm:

a Quan hệ hôn nhân, quan hệ gia đình trong những tình huống trên là:

 Tình huống 1: Quan hệ gia đình

 Tình huống 2: Quan hệ hôn nhân (anh T và chị M) va quan hệ gia đình (chị K và anh T)

 Tình huống 3: Quan hệ hôn nhân

Trong những tình huống trên quan hệ hôn nhân ở tình huống thứ ba là đúng với nhận định: Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và một nữ trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, được nhà nước thừa nhận, nhằm chung sống lâu dài và xây dựng một gia đình hoà thuận, hạnh phúc

b Đọc thông tin, thảo luận theo nhóm để hoàn thành phiếu học tập số 1

lời

1 Hôn nhân của Giàng A Cánh có xuất phát từ tình yêu không? Vì sao?

2 Cuộc sống gia đình của Giàng A Cánh gặp những khó khăn gì?

3 Theo em, hôn nhân của Giàng A Cánh có phải tảo hôn không? Em hiểu như thế nào về tảo hôn? Tảo hôn có thể gây ra những hậu quả gì?

Bài làm:

1 Hôn nhân của Giàng A Cánh

có xuất phát từ tình yêu không?

Vì sao?

Hôn nhân của Giàng A Cánh không xuất phát từ tình yêu vì đó chỉ là cô vợ mà A Cánh không biết từ trước được bố mẹ bắt về rồi chung sống sinh con

2 Cuộc sống gia đình của Giàng

A Cánh gặp những khó khăn gì?

Khó khăn của gia đình Giàng A Cháng là: Nhà nghèo, con hai đứa không đủ ăn đủ mặc, vợ không biết chữ phải đi làm nương, chồng ở nhà trông con

3 Theo em, hôn nhân của Giàng

A Cánh có phải tảo hôn không?

Em hiểu như thế nào về tảo hôn?

Tảo hôn có thể gây ra những hậu

quả gì?

Theo em, hôn nhân của Giàng A Cánh phải tảo hôn Tảo hôn là trường hợp kết hôn trong đó cô dâu và chú rể hoặc một trong hai người là trẻ em hoặc là người chưa đến tuổi kết hôn

Hậu quả của tảo hôn:

 Lấy chồng (vợ) sớm sức khỏe không đảm bảo, phải sống xa gia đình, kinh nghiệm bản thân chưa có, chưa đủ khả năng lo cho cuộc sống của mình và con cái, vợ chồng trẻ con nên

dễ tranh cãi và tan vỡ hạnh phúc

 Trở thành gánh nặng cho gia đình

 Là hành vi vi phạm pháp luật về hôn nhân, ảnh hưởng xấu đến cộng đồng

2 Tìm hiểu những quy định của pháp luật Việt Nam về hôn nhân

a Thảo luận theo nhóm điều luật sau để hoàn thành phiếu học tập số 2:

Quan điểm/ ý kiến Đồng

ý

Không đồng ý

Giải thích

1 Cha mẹ có quyền quyết định hôn nhân của con

2 Kết hôn do nam nữ tự nguyện quyết định, trên cơ sở

tình yêu chân chính

3 Lấy vợ, lấy chồng con nhà giàu có hoặc có địa vị cao

mới có hạnh phúc

4 Lấy vợ, lấy chồng là việc của đôi nam nữ, không ai

có quyền can thiệp;

5 Kết hôn khi nam, nữ đủ 18 tuổi trở lên

6 Kết hôn sớm và mang thai sớm sẽ có hại cho sức

khoẻ của cả mẹ và con;

7 Công dân nước ngoài không được kết hôn với công

dân Việt Nam

8 Sau khi kết hôn, vợ phải từ bỏ tôn giáo của mình để

theo tôn giáo của chồng

9 Nếu vợ chồng bình đẳng sẽ không có trật tự trong gia

đình

10 Người chồng có quyền quyết định số con trong gia

đình

Bài làm:

a Thảo luận theo nhóm điều luật sau để hoàn thành phiếu học tập số 2:

Quan điểm/ ý kiến Đồng Không Giải thích

ý đồng ý

1 Cha mẹ có quyền

quyết định hôn nhân

của con

x

Vì hôn nhân dựa trên nguyên tắc bình đẳng,

tự nguyên của hai người, gia đình chỉ mang tính chất đóng góp ý kiến

2 Kết hôn do nam nữ

tự nguyện quyết định,

trên cơ sở tình yêu

chân chính

x Vì luật hôn nhân và gia đình đã nêu rõ như

vậy

3 Lấy vợ, lấy chồng

con nhà giàu có hoặc

có địa vị cao mới có

hạnh phúc

x

Vì hạnh phúc được xây dựng bởi hai yếu tố vật chất và tình thần Có thể có nhiều tiền nhưng vợ chồng không hoà hợp, yêu thương thì không thể hạnh phúc

4 Lấy vợ, lấy chồng

là việc của đôi nam

nữ, không ai có quyền

can thiệp;

x

Vì hôn nhân của hai người nhưng tương lai là của một gia đình, dòng họ và xã hội Vì vậy, khi lấy vợ, lấy chồng cần có sự góp ý của gia đình, dòng họ

5 Kết hôn khi nam,

nữ đủ 18 tuổi trở lên x

Vì đó là điều mà pháp luật cho phép và công nhận

6 Kết hôn sớm và

mang thai sớm sẽ có

hại cho sức khoẻ của

cả mẹ và con;

x

Vì phụ nữ sinh con quá sớm, cơ thể phát triển chưa đầy đủ sinh con yếu đuối, dễ bệnh tật và chưa đủ khả năng chăm sóc và nuôi dạy con cái

7 Công dân nước

ngoài không được kết

hôn với công dân Việt

Nam

x

Vì pháp luật đã nêu rõ hôn nhân giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài đều được tôn trọng và pháp luật bảo vệ

8 Sau khi kết hôn, vợ x x Tán thành vì một số tôn giáo có quy định sẵn

phải từ bỏ tôn giáo

của mình để theo tôn

giáo của chồng

vợ lấy chồng về sẽ theo đạo bên chồng

Không tán thành vì nếu chồng theo tôn giáo khác và không bắt vợ phải theo thì vợ vẫn có quyền theo tôn giáo cũ bình thường, thể hiện

sự bình đẳng tôn giáo hai bên

9 Nếu vợ chồng bình

đẳng sẽ không có trật

tự trong gia đình

x

Vì bình đẳng ở đây không có nghĩa la quyền lực ngang nhau mà bình đẳng trong công việc, trong việc chăm con cái Còn những chuyện quan trọng và trụ cột gia đình vẫn là người chồng

10 Người chồng có

quyền quyết định số

con trong gia đình

x Vì quyết định số con là do cả vợ lẫn chồng

Dựa vào phiếu học tập số 1 và 2, các nhóm trao đổi trước lớp để thống nhất ý

kiến về những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân nước ta hiện nay

Bài làm:

Những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân nước ta hiện nay:

1 Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng

2 Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, các tôn giáo, giữa

người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa công dân Việt Nam

với người nước ngoài được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ

3 Vợ chồng có nghĩa vụ thực hiện chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình

4 Cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dạy con thành công dân có ích cho xã hội; con có

nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ; cháu có nghĩa vụ kính

trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà; các thành viên trong gia đình có nghĩa

vụ quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau

5 Nhà nước và xã hội không thừa nhận sự phân biệt đối xử giữa các con, giữa

con trai và con gái, con đẻ và con nuôi, con trong giá thú và con ngoài giá thú

6 Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo vệ phụ nữ, trẻ em, giúp đỡ

các bà mẹ thực hiện tốt chức năng cao quý của người mẹ

b Đọc đoạn hội thoại dưới đây và trả lời câu hỏi:

 Anh Tuấn và chị Lan muốn kết hôn thì cần phải đảm bảo những điều kiện gì?

 Đám cưới của anh Tuấn và chị Lan có vi phạm pháp luật không? Tại sao?

 Theo em, mỗi người cần có thái độ như thế nào trong tình yêu và hôn nhân? Vì sao?

Bài làm:

 Anh Tuấn và chị Lan muốn kết hôn thì cần phải đảm bảo điều kiện: Hai người người yêu nhau trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện

 Đám cưới của anh Tuấn và chị Lan có vi phạm pháp luật vì theo khoản

13, điều 8, Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000: Cấm kết hôn những người có họ trong phạm vi ba đời “ anh chị em con chú, con bác ”

 Theo em, hôn nhân là việc hệ trọng nên mỗi người cần phải xem kĩ càng, lựa chọn đúng người, đúng theo quy định của pháp luật Có như vậy, gia đình mới được hoà thuận và hạnh phúc

II Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình

1 Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của vợ chồng

a Thảo luận theo nhóm để giải quyết tình huống sau:

 Câu chuyện của chị Tâm có phổ biến trong xã hội hiện nay không?

 Thái độ và cách ứng xử của chồng và các con đối với chị Tâm như thế nào khi chị ở nhà làm nội trợ?

 Theo em, mong muốn của chị Tâm có thể được giải quyết không? Những quy định pháp luật nào có thể giúp được chị?

Bài làm:

Em thấy, câu chuyện của chị Tâm rất phổ biến trong xã hội hiện nay

Khi chị Tâm ở nhà làm nội trợ chồng và con không quan tâm nhiều đến chị, khiến chị cảm thấy mình là người dư thừa

Theo em, mong muốn đi làm lại của chị Tâm vẫn có thể giải quyết được Bởi theo quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ công dân là phải:

 Bình đẳng, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt.

 Tôn trọng danh dự nhân phẩm nghề nghiệp của nhau

Vì vậy, khi việc gia đình đã ổn định và không cần nhiều thời gian thì chồng chị

Tâm nên tôn trọng mong ước của chị để chị có thể đi làm trở lại

2 Tìm hiểu về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ, ông bà với con cháu

a Trò chơi "Ai nhanh hơn":

Các nhóm hãy nhanh tay, nhanh mắt để dính các hình ảnh dưới đây vào những

nội dung tương ứng ở bảng sau:

Việc làm thể hiện nghĩa vụ của

ông bà, cha mẹ với cháu, con

Việc làm không thể hiện nghĩa vụ của ông bà, cha mẹ với cháu, con

Bài làm:

Việc làm thể hiện nghĩa vụ của ông

bà, cha mẹ với cháu, con

Việc làm không thể hiện nghĩa vụ của ông

bà, cha mẹ với cháu, con

Hình 2,

hình 3,

hình 4,

hình 6,

hình 8

Hình 1, hình 5, hình 7, hình 9

3 Tìm hiểu nguyên nhân và nghĩa vụ của con, cháu đối với ông bà, cha mẹ;

anh chị em với nhau.

a Cùng đọc bài đồng dao và chia sẻ:

 Bài đồng dao đã nhắc những ai trong gia đình?

 Những công việc nhân vật "ta" trong bài đồng dao đã làm thể hiện tình

cảm, trách nhiệm gì đối với những người thân trong gia đình?

Bài làm:

 Bài đồng dao đã nhắc đến: mẹ, cha, bà, chị, anh.

 Những công việc của nhân vật "ta" trong bài đồng dao đã thể hiện sự yêu quý, kính trọng, và quan tâm chăm sóc bố mẹ, ông bà, anh chị

Em hãy viết vào các mảnh ghép những việc làm thể hiện nghĩa vụ và tình yêu thương của con cháu đối với ông bà, cha mẹ Mỗi mảnh ghép tương ứng với một hành động, việc làm cụ thể mà em có thể làm để giúp đỡ ông bà, cha mẹ:

 Khi cha mẹ đi làm về, con có thể

 Khi cha mẹ/ ông bà ốm, con/ cháu có thể

 Khi mẹ nấu ăn, con có thể

Bài làm:

 Khi cha mẹ đi làm về, con có thể lấy nước cho cha mẹ uống, đấm bóp lưng cho cha mẹ đỡ mỏi

 Khi cha mẹ/ ông bà ốm, con/ cháu có thể ở bên chăm sóc, nấu cháo cho

bố mẹ/ ông bà ăn cho nhanh khỏi ốm

 Khi mẹ nấu ăn, con có thể phụ giúp mẹ những công việc vặt như nhặt rau, rửa rau hay bóc hành tỏi

b Tìm ý nghĩa của các câu ca dao, tục ngữ:

 Ý nghĩa của các câu ca dao, tục ngữ sau:

1 Chị ngã em nâng

2 Anh em như thể tay chân/ Rách lành đùm bọc dở hay đỡ

đần

3 Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau

4 Anh em trên kính dưới nhường

Là nhà có phúc, mọi đường yên vui

 Anh chị em trong gia đình có quyền và nghĩa vụ như thế nào với nhau?

Bài làm:

 Ý nghĩa của các câu ca dao, tục ngữ sau:

Ca dao/ tục ngữ Ý nghĩa

1 Chị ngã em nâng

Chị ngã em nâng đây là nói về khi chị ngã em sẽ nâng chị dậy nhưng ý nghĩa sâu xa mà nó thể hiện đó là nói về tình cảm của hai chị em trong gia đình luôn luôn phải tương trợ giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh, khi khó khăn và khi gian nan nhất

2 Anh em như thể

tay chân/ Rách lành

đùm bọc dở hay đỡ

đần

Anh em trong gia đình đều sống chung trong một mái nhà, cùng lớn lên trong mối quan hệ tình cảm gắn bó với nhau Anh có thể giúp em và, ngược lại, em có thể giúp anh Mối quan hệ đó giống như mối quan hệ giữa tay và chân

3 Gà cùng một mẹ

chớ hoài đá nhau

Đã là anh em cùng mẹ cùng cha thì nên yêu thương nhau, đùm bọc chia sẻ lẫn nhau vì chẳng có ai mà có thể đùm bọc hơn là người thân, anh em ruột thịt

4 Anh em trên kính

dưới nhường

Là nhà có phúc, mọi

đường yên vui

Anh em trong nhà mà yêu thương nhường nhịn lẫn nhau thì trong nhà sẽ luôn yên vui và êm ấm

 Anh chị em trong gia đình có quyền và nghĩa vụ yêu thương, chăm sóc,

giúp đỡ nhau và nuôi dưỡng nhau khi không còn cha mẹ

4 Ý nghĩa của quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, gia đình.

Theo em, hôn nhân và gia đình có ý nghĩa gì đối với mỗi người, với xã hội?

Bài làm:

Theo em, ý nghĩa của hôn nhân và gia đình đối với mỗi người, với xã hội là:

 Đối với mỗi người: Hôn nhân chính là một cuộc sống mới bắt đầu, ở đó

có một gia đình nhỏ có rất nhiều tiếng cười nhưng cũng không kém những

cãi vã, to tiếng với nhau Nhưng tất cả những hành động đó đều cùng một mục đích xây dựng mái ấm nhỏ của mình được hạnh phúc và phát triển

 Đối với xã hội: Hôn nhân là tổ chức cộng động ra đời sớm nhất trong xã hội và cũng là tổ chức mang tính bền vững nhất Chính vì vậy, hôn nhân bền vững sẽ góp phần tạo nên xã hội bền vững và bình yên

b Giúp bạn

Bạn Lan thắc mắc: Quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân và gia đình được quy định trong hiến pháp và cụ thể hoá trong luật hôn nhân và gia đình Không biết

vì sao pháp luật phải có những quy định chặt chẽ như vậy? Việc đó có ý nghĩa gi?

Tìm những ví dụ cụ thể để giải thích giúp bạn

Bài làm:

Ví dụ: Nếu không có luật hôn nhân và đình về hành vi cấm bạo lực phụ nữ thì

ngày nay tình trạng đó liệu đã thuyên giảm được như bây giờ Với việc đưa ra các điều luật như thế này nhằm giúp cho các gia đình vừa thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đồng thơi bảo vệ sức khoẻ mọi người góp phần đưa gia đình ngày càng ấm êm và hạnh phúc

C Hoạt động luyện tập

1 Nhanh tay, nhanh mắt

a Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng:

Kết hôn đúng pháp luật là nam, nữ đủ tuổi

A được hai bên gia đình đồng ý và tổ chức lễ kết hôn

B Tự nguyện đi đăng kí kết hôn tại Uỷ ban nhân dân xã/ phường

C yêu nhau, tự nguyện tổ chức đám cưới khi gia đình đồng ý

D tự nguyện tổ chức đám cưới không cần sự đồng ý của gia đình

Tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật là:

A Nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên

B Nam đủ từ 22 tuổi, nữ từ đủ 20 tuổi trở lên

C Nam từ 20 tuổi, nữ đủ từ 18 tuổi trở lên

D Nam từ 22 tuổi, nữ từ 20 tuổi trở lên

Tảo hôn được hiểu là người kết hôn với người nữ khi

A người nữ nhỏ tuổi hơn

B người nam nhỏ tuổi hơn

C cả hai bằng tuổi nhau

D một trong hai hoặc cả hai chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật

Bài làm:

Kết hôn đúng pháp luật là nam, nữ đủ tuổi:

Đáp án: C yêu nhau, tự nguyện tổ chức đám cưới khi gia đình đồng ý

Tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật là:

Đáp án: C Nam từ 20 tuổi, nữ đủ từ 18 tuổi trở lên

Tảo hôn được hiểu là người kết hôn với người nữ khi:

Đáp án: D một trong hai hoặc cả hai chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật

b Nối mỗi nội dung ở cột II với cột I sao cho phù hợp:

A Tình yêu chân chính 1 là trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc con cái

B Nghĩa vụ của cha mẹ 2 là cơ sở quan trọng của hôn nhân

C Nghĩa vụ của ông bà 3 là kết hôn khi chưa đủ độ tuổi theo quy định

của pháp luật

D Quyền, nghĩa vụ của anh chị em

trong gia đình

4 là sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu

E Tảo hôn 5 là thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau

Bài làm:

Ta nối như sau:

A - 2: Tình yêu chân chính là cơ sở quan trọng của hôn nhân

B - 1: Nghĩa vụ của cha mẹ là trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc con cái

C - 4: Nghĩa vụ của ông bà là sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu

D - 5: Quyền, nghĩa vụ của anh chị em trong gia đình là thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau

E - 3: Tảo hôn là kết hôn khi chưa đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật

2 Giải quyết tình huống

Tình huống 1 (trang 61 sgk)

Câu hỏi:

 Dựa vào quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, em hãy nhận xét suy nghĩ và việc làm của các nhân vật trong tình huống trên

 Theo em, chị T cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Bài làm:

Theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình em thấy:

 Anh P làm như vậy là không đúng bởi anh P là chồng anh phải có nghĩa

vụ tôn trọng, bảo vệ và chăm sóc vợ của mình, cùng vợ xây dựng gia đình

ấm no, hạnh phúc

 Chị T chính vì không nghe lời khuyên của bố mẹ nên dẫn đến việc gia đình không êm ấm

 Bố mẹ anh P làm như vậy cũng không đúng khi không tìm cách giải quyết công việc êm ấm mà còn bảo con trai bắt vợ nghỉ nghề dạy học về làm ruộng Trong khi đó nghề dạy học lại là nghề cao quý mà nhiều người mong muốn mà không được

Theo em, chị T nên nói cho anh P hiểu, vợ chồng nên tôn trọng, giúp đỡ, hỗ trợ nhau những lúc khó khăn Nếu anh ấy vẫn không nghe thì chị có thể nhờ cán

bộ thôn, xã giúp đỡ để nói rõ những quy định trong hôn nhân và gia đình để anh ấy hiểu và suy nghĩ lại

Tình huống 2 (trang 62 sgk)

 Luân phiên phụng dưỡng mẹ có phải là bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của con đối với cha mẹ không? Vì sao?