Phương pháp nghiên cứu Phương pháp chọn bò mang thai hộ; Phương pháp khám cơ quan sinh dục; Phương pháp chẩn đoán bệnh viêm tử cung; Phương pháp đánh giá điểm thể trạng; Phương pháp
Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
Phôi bò BBB thuần chủng nhập khẩu từ Bỉ;
Bò lai HF (75% HF) Địa điểm
Xí nghiệp bò Phù Đổng, Công ty Giống gia súc Hà Nội;
Bộ môn Ngoại - Sản, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam;
Viện nghiên cứu Bảo tồn đa dạng sinh học và bệnh nhiệt đới;
Bệnh viện đa khoa MEDLATEC
Thời gian Tháng 7 năm 2015 đến nay (hiện vẫn đang tiếp tục thực hiện nghiên cứu sản xuất bò BBB).
Nội dung nghiên cứu
Gây rụng trứng tạo thể vàng đồng pha; Định lượng progesterone trong máu;
Cấy truyển phôi Khám thai bò;
Phương pháp nghiên cứu
Bò khỏe mạnh, không bị bệnh truyền nhiễm hay ký sinh trùng, đảm bảo không mắc các bệnh về nội khoa và ngoại khoa, đặc biệt là các bệnh liên quan đến cơ quan sinh dục Thể trạng của bò phải đạt điểm Body Condition Score (BCS) từ 2,75 đến 4,0 để đảm bảo sức khỏe optimal.
Phương pháp khám cơ quan sinh dục Phương pháp khám buồng trứng
Sờ khám qua trực tràng là phương pháp hữu ích giúp xác định bệnh ở các cơ quan sinh sản của bò, đặc biệt là bệnh ở buồng trứng Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi người thực hiện phải có kỹ năng và kinh nghiệm cao để đảm bảo độ chính xác của kết quả Đội ngũ bác sỹ thú y chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản bởi các chuyên gia Nhật theo chương trình JICA Thú y tại Ba Vì, đã thực hiện chẩn đoán bệnh buồng trứng qua khám lâm sàng một cách chính xác và đáng tin cậy.
Bảng 3.1 Kết quả chẩn đoán bệnh buồng trứng sau hai lần kiểm tra Kiểm tra buồng trứng
Lần 2 7-10 ngày sau Kết luận buồng trứng
Thể vàng tồn lưu Sinh lý bình thường Sinh lý bình thường
U nang buồng trứng Sinh lý bình thường Sinh lý bình thường
Buồng trứng - - Không hoạt động
Phương pháp chẩn đoán bệnh viêm tử cung bao gồm quan sát bên ngoài các biểu hiện như âm hộ sưng đỏ, dịch trắng đục như nước vo gạo chảy ra qua âm môn, và hiện tượng dịch mũi chảy ra từ âm môn, cũng như dấu hiệu gầy yếu, ngứa ngáy, hay cọ vào con khác hoặc bờ tường Kiểm tra trực tràng cho thấy thành tử cung dày lên, cứng, và khi vuốt vào tử cung, có thể thấy dịch đục chảy ra ngoài qua âm môn Trong trường hợp viêm nặng, tử cung sẽ to, cứng, và cảm giác khi vỗ vào có thể khác biệt so với khi có thai, với cảm giác bình bập cùng các sóng động như nước ối.
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Phương pháp gây rụng trứng tạo thể vàng đồng pha Đối với bò không động dục tự nhiên
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Sau khi sử dụng hormone để gây rụng trứng và tạo thể vàng cho bò, vòng CIDR được rút ra sau 7 ngày và tiêm PGF 2α để phá hủy thể vàng cũng như phá vỡ màng noãn bao nhằm mục đích gây rụng trứng Tiếp theo, tiêm GnRH lần thứ hai sau một ngày nhằm kích hoạt và tăng cường quá trình rụng trứng Từ ngày bò bắt đầu có biểu hiện động dục đến ngày thứ 6, tiến hành lấy máu để định lượng hormone progesterone trong máu bò nhằm xác định trạng thái sinh sản Những con bò có hàm lượng progesterone huyết thanh ≥3 ng/ml sẽ được cấy phôi bò BBB (7 ngày tuổi), và quá trình theo dõi bò nhận phôi kéo dài đến ngày 53, tương đương 60 ngày tuổi phôi, sau đó tiến hành kiểm tra thai để xác định chính xác khả năng sinh sản của bò.
Với bò động dục tự nhiên Sau khi bò có biểu hiện động dục đến ngày thứ 6, lấy máu định lượng progesterone (Sơ đồ 2)
Để phát hiện bò sữa động dục hiệu quả, cần duy trì sổ sách ghi chép đầy đủ các số liệu sinh sản của từng con, bao gồm tuổi, ngày đẻ, số lần đẻ và lần động dục gần nhất Việc theo dõi các dữ liệu này giúp xác định chính xác thời điểm bò động dục, từ đó nâng cao hiệu quả phối giống và quản lý đàn bò chặt chẽ hơn.
Quan sát động dục ba lần mỗi ngày (sáng, trưa, tối) là phương pháp hiệu quả để phát hiện hành vi sinh dục của gia súc Thời điểm quan sát tốt nhất là vào sáng sớm và chiều tối, khi các biểu hiện động dục rõ ràng hơn Thời gian quan sát phụ thuộc vào số lượng gia súc trong đàn, thường từ 15 đến 30 phút mỗi lần để đảm bảo không bỏ sót các dấu hiệu quan trọng của động dục.
Biểu hiện bò động dục
Bò ít ăn, giảm sữa, hay nhớn nhác nhìn ngó, kêu rống, thích gần hít ngửi âm hộ và nhảy lên lưng con khác hoặc để con khác nhảy (nếu con ở dưới đứng yên thì bản thân con đó đang động dục, nếu con ở dưới chạy thì con nhảy lại là con động dục trừ trường hợp cả hai con đều động dục) Âm hộ sưng đỏ, chảy nước nhờn trong, lỏng sau đặc dần, kiểm tra bên trong thấy tử cung cứng hơn bình thường
Phương pháp định lượng progesterone chủ yếu thực hiện bằng cách lấy mẫu máu tĩnh mạch đuôi để kiểm tra hàm lượng progesterone qua phương pháp enzyme miễn dịch ELISA Phương pháp này được thực hiện chính tại bệnh viện đa khoa MEDLATEC để đảm bảo độ chính xác cao và kết quả nhanh chóng Việc xét nghiệm này giúp đánh giá chính xác nồng độ progesterone trong cơ thể, hỗ trợ chẩn đoán các vấn đề liên quan đến nội tiết tố và chức năng sinh sản.
Phương pháp cấy phôi bò
Kỹ thuật cấy phôi do bác sỹ Thú y có nhiều năm kinh nghiệm thực hiện
Cấy phôi theo phương pháp không phẫu thuật của Seidel và cộng sự (1991) yêu cầu thao tác nhẹ nhàng, thực hiện nhanh chóng để giảm thiểu tổn thương cho niêm mạc tử cung Việc đưa phôi vào chính xác vị trí trong sừng tử cung của bò nhận phôi là yếu tố quan trọng, nhằm tránh gây trầy xước niêm mạc và giảm thiểu kích thích tử cung dẫn đến hiện tượng đào thải phôi Đây là các yếu tố cốt lõi để đảm bảo thành công của quy trình cấy phôi trong chăn nuôi bò.
Phương pháp chẩn đoán có thai ở bò mẹ 60 ngày tuổi chủ yếu dựa vào khám trực tràng do bác sĩ thú y có kinh nghiệm thực hiện Quá trình này bắt đầu bằng việc xác định vị trí cổ tử cung, đo độ rộng của thân tử cung, và theo dõi sự thay đổi về kích thước cũng như độ lệch của sừng tử cung Khi thực hiện vỗ nhẹ vào sừng tử cung, có thể cảm nhận được sóng sánh nước ối, chứng tỏ có thai Đồng thời, kích thước buồng trứng ngày càng lớn và có thể xuất hiện các vệt vàng trên bề mặt, giúp xác định chính xác tình trạng mang thai Ngoài ra, kiểm tra mạch động mạch tử cung tại bên cạnh mỏm xương chậu cho thấy hoạt động mạnh hơn bình thường khi bò đã mang thai 60 ngày.
Phương pháp mổ đẻ Phẫu thuật mổ đẻ được thực hiện theo Huỳnh Văn Kháng (2003), có thay đổi
Bò mẹ được cố định đầu bằng dây dù vào dóng, vùng hõm hông bên trái được cạo sạch lông và sát trùng bằng cồn Iod 5% Quá trình gây tê diễn ra bằng cách tiêm Novocain 3% với liều 10ml tại các vị trí quan trọng gồm xoang ngoài màng cứng giữa đốt sống hông cuối cùng và đốt sống khum đầu tiên, cùng vùng gian sườn bên trái 12.
Trong quy trình phẫu thuật, bác sĩ thực hiện cấy 13 vị trí dưới da xung quanh vị trí mổ hõm hông bên trái để đảm bảo an toàn và hiệu quả Đồng thời, tiến hành gây tê thấm bằng Novocain 0,25% với liều lượng từ 200-500ml tại các cơ vách bụng như cơ chéo trong, cơ chéo ngoài và cơ thẳng bụng, giúp giảm đau tối ưu cho bệnh nhân.
Mổ một đường thẳng dài 25 - 30cm cách xương sườn cuối 5 - 7cm, mỏm ngang xương sống sống hông từ 10 - 15cm Sau khi đứt lớp da, lần lượt mổ các thành cơ, rồi nhẹ nhàng luồn ngón tay để mở rộng phúc mạc, rồi cho tay vào xoang bụng Chọn nơi không có núm nhau và ít mạch máu, đưa kéo cách vách sừng tử cung, chiều dài vết cắt đủ để dễ dàng lấy thai ra Tìm đầu bê đưa ra ngoài xoang bụng trước tiên, ngay lập tức loại bỏ dịch trong xoang miệng để bê dễ dàng hô hấp Sau khi lấy thai ra khỏi tử cung, kẹp dây rốn, bóc hết nhau thai, rửa sạch tử cung bằng dung dịch thuốc tím 0,1% Cho thuốc kháng sinh vào xoang tử cung, rồi khâu vết phẫu thuật trên bò mẹ lại
Xử lý số liệu
Dữ liệu thống kê được thu thập và xử lý qua Excel để đánh giá tỷ lệ động dục và tỷ lệ có chửa.