BÀI THẢO LUẬN môn QUẢN TRỊ sản XUẤT đề tài KHẢO sát THỰC tế CÔNG NGHỆ sản XUẤT một sản PHẨM cụ THỂ, PHÂN TÍCH ưu NHƯỢC điểm và đưa RA GIẢI PHÁP cải TIẾN

Đánh giá ưu nhược điểm của công nghệ sản xuất ươm tơ dệt lụa tại cơ sở khảo sát.. Từ những lý do trên, đề tài “Khảo sát thực tế công nghệ sản xuất lụa, phân tích ưu nhược điểm và đưa ra

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

🖎🖎 .✍

BÀI THẢO LUẬN MÔN QUẢN TRỊ SẢN XUẤT

ĐỀ TÀI:

KHẢO SÁT THỰC TẾ CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT MỘT SẢN PHẨM CỤ THỂ, PHÂN TÍCH ƯU NHƯỢC ĐIỂM VÀ ĐƯA RA GIẢI PHÁP CẢI TIẾN

Giáo viên hướng dẫn: TRỊNH THỊ NHUẦN Nhóm thực hiện: 3

Lớp học phần: 2228CEMG2911

MỤC LỤC

Mở đầu

I Tổng quan về lụa

1.1 Tóm tắt về nguồn gốc, sự phát triển của lụa.

1.2 Giá trị sử dụng của lụa.

II Quy trình sản xuất lụa.

2.1 Nguyên liệu sản xuất lụa.

2.1.1 Khái niệm lụa tơ tằm

2.1.2 Ưu và nhược điểm lụa tơ tằm

2.2 Sơ đồ quy trình sản xuất lụa.

2.3 Thuyết minh quy trình sản xuất lụa.

2.3.1.Phân tích quy trình tạo ra sợi

2.3.2.Cách dệt sợi thành lụa.

III Đánh giá ưu nhược điểm của công nghệ sản xuất ươm tơ dệt lụa tại cơ sở khảo sát 3.1 Các thiết bị sử dụng trong quy trình sản xuất lụa

3.1.1 Máy ươm tơ của kén

3.1.2 Guồng quay tơ.

3.1.3 Máy quay suốt

3.1.4 Máy dệt

3.2 Đánh giá ưu nhược điểm của công nghệ sản xuất lụa tại cơ sở tham khảo.

3.2.1: ưu điểm.

3.2.2: nhược điểm

3.3 Đề xuất giải pháp phát triển công nghệ sản xuất lụa.

Kết luận

MỞ ĐẦU

Vải lụa là một trong những chất liệu cao cấp được sử dụng phổ biến trong ngành công nghiệp thời trang Trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập khu vực như hiện nay, vải lụa và sản phẩm từ lụa đóng vai trò vô cùng quan trọng, là một trong những thước đo sức mạnh của nền kinh tế của rất nhiều nước trên thế giới Các sản phẩm từ lụa là một trong những sản phẩm phổ biến của các dân tộc và các nước trên thế giới Lụa là một loại hàng hoá được sản xuất thủ công, mang sắc thái của từng dân tộc Công nghệ sản xuất lụa truyền thống được thực hiện và được truyền lại từ đời này sang đời khác Theo thời gian, phương pháp sản xuất vải lụa được tối ưu hoá, từ đó giúp cho các sản phẩm ngày càng đa dạng về chủng loại, màu sắc, kiểu dáng, Có thể kể đến các nước nổi tiếng

về lụa như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam…ở mỗi nơi đều có lịch sử phát triển lâu đời và có những công nghệ sản xuất cho ra những sản phẩm mang đặc điểm văn hoá và thẩm mỹ riêng biệt.

Ngành sản xuất vải lụa ở Việt Nam cũng đang trên đà tăng trưởng rất nhanh chóng để bắt kịp các công nghệ và xu thế sản xuất lụa trên toàn thế giới Tuy nhiên, để bắt kịp các nước có lịch sử phát triển lâu đời như Trung Quốc hay Hàn quốc thì công nghệ sản xuất lụa của Việt Nam cần đầu tư và cải tiến nhiều hơn nữa để khẳng định vị thế trên thị trường

Từ những lý do trên, đề tài “Khảo sát thực tế công nghệ sản xuất lụa, phân tích

ưu nhược điểm và đưa ra giải pháp cải tiến” sẽ làm rõ hơn về quy trình hoạt động cũng

như là các công nghệ sản xuất lụa, từ đó phân tích các ưu điểm cần phát huy và nhược điểm cần cải thiện để đưa ra những giải pháp lý.

I Tổng quan về lụa.

1.1 Tóm tắt về nguồn gốc, sự phát triển của lụa.

Vải lụa là một trong những chất liệu đã có từ lâu, bắt nguồn từ tỉnh Hà Nam, Trung Quốc Vào thế kỷ thứ 3 trước Công Nguyên, người Trung Quốc đã tìm ra cách trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa sớm nhất trên thế giới Tuy nhiên, tơ lụa thời đó là mặt hàng cao cấp chỉ dành riêng cho vua chúa và hàng quý tộc ở Trung Quốc bởi quy trình sản xuất rất công phu, chỉ sản xuất được một sản lượng nhỏ mà thôi Chính vì lý do đó, vải lụa trở thành một trong những loại cống phẩm quý giá bậc nhất.

Sau đó, vải lụa dần tiếp cận gần hơn với công chúng và bắt đầu được sử dụng phổ biến trong mọi tầng lớp, lan rộng khắp châu Á, trở thành huyền thoại với “Con đường tơ lụa” đi khắp thế giới, trở thành một trong những loại vải có tầm ảnh hưởng lớn đối với giới mộ điệu.

Với sự phát triển không ngừng, không lâu sau những thước vải lụa đầu tiên cũng đã

có mặt và được săn đón tại các nước Châu Âu qua con đường tơ lụa Tại Việt Nam, lụa cũng đã xuất hiện vào khoảng đời vua Hùng thứ 6 Đây cũng là khoảng thời gian xuất hiện những làng chăn tằm, ươm tơ đầu tiên tại Ba Vì do người Hoa đến định cư và mang theo con giống lẫn nghề dệt truyền thống Cho đến ngày nay, những làng nghề dệt lụa truyền thống vẫn được bảo tồn và phát triển.

Nổi bật trong số các làng nghề dệt lụa tại Việt Nam đó chính là Làng nghề dệt Cổ Chất Nam Định, một thương hiệu vô cùng quen thuộc khi nhắc tới chất liệu lụa Tơ Cổ Chất đã nổi tiếng hàng thế kỷ qua Vào đầu thế kỷ XX, Tư bản Pháp đã xây một nhà máy ươm tơ ở ngay đầu làng Cổ Chất để khai thác kỹ năng lao động

và tiềm năng vùng dâu tằm sông Ninh Năm 1942, Chính phủ phong kiến Nam triều mở hội chợ đấu xảo ở Hà Nội, thu hút tài hoa vào nơi phù hoa Hà Nội xưa Tại đây, ông Phạm Ruân ở làng tơ Cổ Chất đem tơ của làng minh lên Hà Nội dự đấu xảo và giành được tiếng vang cho thương hiệu tơ lụa này Bao năm qua rồi, chiến tranh tàn phá nương dâu, lò ươm sụp đổ, thiên tai làm hư hại đất dâu tằm sông Ninh, nhưng cho dù bao phen thăng trầm của lịch sử thì tơ Cổ Chất vẫn là sản vật quý cho tỉnh Nam Định xưa và nay Các thương nhân thời ấy đã về Cổ Chất, cất tơ lụa, đem lên bán ở bến Đò Chè Nam Định Đây được ví như là cảng

của Nam Định vào thời kỳ trước năm 1945.

1.2 Giá trị sử dụng của lụa.

Hiện nay vải lụa được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống như:

Sản xuất quần áo: Vải lụa là một chất liệu sang trọng, bền đẹp giúp nâng tầm trang

phục Vải lụa có mặt cắt ngang sợi tơ có hình dạng tam giác cùng các góc tròn, do đó ánh sáng có thể rọi vào ở nhiều góc độ khác nhau, đem lại cho sợi tơ có vẻ óng ánh tự nhiên Khi sờ tay ảo vải lụa bạn sẽ cảm nhận ngay được vẻ mịn và mượt, khác hẳn các loại vải dệt từ sợi nhân tạo Chính vì vậy, trang phục bằng vải lụa vô cùng giá trị và đặc biệt được yêu thích để làm các loại trang phục cho các sự kiện quan trọng, hoặc tạo sự sang trọng, quý phái cho người sử dụng Khả năng thấm hút nước cùng với cảm giác mát khi chạm vào giúp vải lụa trở thành một trong những chất liệu được lựa chọn hàng đầu trong những ngày nắng nóng, khó chịu

Sản xuất các đồ trang trí, không thể phủ nhận về tính thẩm mỹ mà vải lụa mang

lại, nên nó được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực sản xuất đồ trang trí nội thất như màn, hoặc rèm cửa

Sản xuất chăn ga gối đệm, các sản phẩm chăn ga gối đệm từ chất liệu vải lụa luôn

có giá trị cao và giá thành cao hơn so với mặt bằng chung, thế nhưng chất lượng mà chúng có được lại rất tuyệt vời, mang lại cảm giác mềm mại, thoáng mát và đặc biệt là bảo vệ làn da khỏi các vi khuẩn có hại.

*Một số đất nước sản xuất lụa phổ biến:

-Lụa Việt Nam: Bề mặt lụa thường mỏng, mềm, mịn, không bám bụi bẩn, dùng tay

vò nát không nhăn, khi đốt có mùi khét, cháy xong sẽ có tro muội, không vón cục, không

có nhựa Hoa văn trên lụa thường trơn bóng, không có nhiều họa tiết phức tạp Giá dao động từ 150.000 đến 450.000 đồng/mét tùy loại.

-Lụa Trung Quốc: có làng nghề dệt Hàng Châu nổi tiếng Bề mặt lụa Trung Quốc

nhìn chỉ óng chứ không mềm mượt, khi vò lại thấy nhàu, khi đốt sẽ khét, không có tro mà vón cục vì đa số pha polynylon, hoa văn đẹp mắt vì dùng công nghệ in lên vải chứ không phải dệt hoa văn như lụa cao cấp Giá lụa Trung Quốc có giá dao động từ 100.000 đến 200.000đ/mét.

-Lụa Hàn Quốc: Bề mặt: mềm mịn, mát, sáng bóng, lụa cao cấp khi vò nó không nhàu, đốt có tro không vón cục, thoáng mát khi mặc, trên mép vải có các thông số bằng chữ Hàn Quốc và thông tin nhập khẩu về Việt Nam Giá: vải lụa Hàn Quốc cao cấp có giá từ 150.000 đ – 1.000.000đ/ mét tùy loại.

II Quy trình sản xuất lụa.

2.1 Nguyên liệu sản xuất lụa.

2.1.1 Khái niệm lụa tơ tằm.

- Tơ tằm là một loại sợi dài liên tục được đông tụ lại bởi chất lỏng tơ tằm do con tằm khi chín tiết ra Khi tằm kết kén thành nhộng và chuẩn bị nở thành bướm, người ta

cho kén vào nước sôi, luộc chín để tách lấy tơ Một kén có thể kéo được 800-1200m tơ Khi tạo thành kén tằm, tức khi con tằm là tổ kén, nó còn được gọi là tơ tằm tự nhiên và là một loại sợi tự nhiên

- Tằm bao gồm tằm dâu, tằm tussah, tằm thầu dầu, tằm sắn, tằm liễu và tằm trời Các sợi tơ được rút ra từ một kén tằm duy nhất được gọi là kén tằm Nó được làm bằng hai sợi đơn liên kết và được bao phủ bởi sericin Khi ươm tơ, tơ kén được kéo ra và đánh ống và dệt thành những tấm lụa, gọi chung là tơ tằm Tơ bị loại bỏ sericin được gọi là tơ tinh chế Tơ dâu tằm là loại tơ được sử dụng nhiều nhất, sau đó là tơ tằm, còn các loại tơ khác chưa được phổ biến tài nguyên do số lượng hạn chế

- Vải lụa được phân thành nhiều loại khác nhau như: Lụa satin, lụa Eri, lụa Tasar, lụa sen… và vải lụa tơ tằm Mỗi loại lụa sẽ có nguồn gốc hình thành khác nhau, cũng như một số loại lụa sẽ được pha thêm các chất tổng hợp Còn nếu đúng hoàn 100%

từ nguyên liệu thiên nhiên là sợi tơ của con tằm, thì vải lụa đó mới được gọi là lụa tơ tằm.

- Đối với lụa tơ tằm thì thành phần Fibrobin chiếm rất cao, khoảng 75% Đây là thành phần chính trong sợi tơ tằm, giúp lụa tơ tằm có một số ưu điểm mà những loại vải khác không có như độ bóng cao hơn, mịn hơn và mỏng hơn.

2.1.2 Ưu và nhược điểm lụa tơ tằm.

- Ưu điểm:

+ Độ thẩm mỹ cao

+ Mềm mại, có độ bóng, lụa mềm và mịn

+ Độ thoáng khí vừa phải

+ Có độ bền cao hơn những chất lụa khác

+ Độ hút ẩm trung bình

- Nhược điểm:

+ Giá thành cao

+ Lụa dễ bị nhăn

+ Lụa dễ bị bết dính vào da mỗi khi trời lạnh.

1.Chọn kén 2.2 Sơ đồ quy trình sản xuất lụa.

2.3 Thuyết minh quy trình sản xuất lụa.

2.3.1.Phân tích quy trình tạo ra sợi

2.3.1.1 Chọn kén

Tiến hành chọn những kén đã già, có nghĩa là chọn những cái kén mà tằm đã kết thúc quá trình nhả tơ Những kén mà tằm chưa kết thúc nhả tơ thì để lại cho đến khi tằm nhả hết tơ thì mới đem đi ươm Ngoài ra khi chọn kén cần loại bỏ những kén bẩn, kén mỏng, kén thối và thủng đầu.

2.3.1.2 Ươm tơ

Ươm tơ là quá trình bóc tách những sợi tơ ra khỏi kén để tiến hành se sợi Đây là công đoạn khó và quan trọng nhất trong quy trình sản xuất lụa Chất lượng tơ cao hay thấp là phụ thuộc vào công đoạn này

Quá trình ươm tơ cần diễn ra trong vòng 5 ngày kể từ khi tằm kết thúc nhả tơ nếu không thì các kén sẽ biến thành con ngài như vậy sẽ làm giảm chất lượng của sợi tơ.

Để ươm tơ, ta thả kén vào nồi nước sôi khoảng 80 độ, đảo kén đều làm cho lớp keo sericin tan ra, kén mềm, lớp áo kén bên ngoài bong ra thì mới tìm được mối tơ gốc để rút sợi tơ

Lưu ý không nên bỏ kén vào nước sôi 100 độ vì nóng quá thì kén sẽ bị bết và khi hùa kén vào mối thì sẽ bị đứt Cũng không nên bỏ kén vào nước nguội thì như vậy sẽ không hùa kén vào mối tơ được.

2.3.1.3 Lấy sợ và guồng tơ

Tìm mối tơ gốc rút ra, khoảng 10 sợi tơ mỏng trong suốt được người ươm tơ kéo rút từ

10 cái kén chập lại với nhau thành 1 sợi chỉ tơ và cho quấn vào những con suốt, hình giống như lõi ống chỉ, xếp thẳng đứng thành hàng ngang, rồi cho chạy vào những guồng

tơ tròn bằng gỗ, nằm bắc ngang trên nồi nước sôi, để kéo hết tơ ở mỗi cái kén làm thành con tơ.

2.3.1.4 Ra tơ và phơi nắng

Các cuộn tơ sống sẽ được tháo ra khỏi guồng và đem đi phơi nắng trên những con sào để

có độ óng ánh tự nhiên Phơi tơ trong vòng 2 ngày, cứ trời nắng là mang tơ ra phơi

2.3.1.5 Se tơ vào con suất

Sợi tơ sau khi đem đi phơi nắng sẽ được se vào những con suất để đem đi dệt.

2 Ươm tơ

3 Lấy sợi và guồng tơ

4 Ra tơ và phơi nắng

5 Se tơ vào con suốt

6 Dệt vải

7 Nhuộm vải

2.3.2.Cách dệt sợi thành lụa.

2.3.2.1 Dệt vải

Từ sợi tơ tằm đã được ươm ta bắt đầu quy trình dệt vải lụa Tùy theo chất lượng tơ và cách xoắn sợi tơ sẽ có các loại tơ với chất lượng khác nhau, tùy vào số lượng sợi xe mà vải lụa sẽ điều chỉnh độ dày mỏng, tạo nên nhiều loại vải lụa tơ tằm phong phú với đủ độ mỏng, rủ, trong, bóng hay mềm, cứng, óng ánh

Công đoạn dệt lụa ở làng Cổ Chất - Nam Định đều được thực hiện bằng phương pháp thủ công, trên các máy dệt còn thô sơ, đòi hỏi người lao động phải cực kỳ tỉ mỉ, chịu khó

và kinh nghiệm dày dặn để cho ra những tấm lụa tốt nhất, đẹp nhất.Về cơ bản thì các sợi

tơ sẽ được dệt vuông góc với nhau Sợi dọc sẽ chạy lên và xuống, sợi ngang sẽ được chạy ngang qua

2.3.2.2 Nhuộm vải

Vải lụa tơ tằm tự nhiên sau khi dệt có màu trắng sữa của sợi tơ Để có màu sắc đẹp và đa dạng, ta phải đến công đoạn nhuộm màu Vào các thế kỷ trước thì làng nghề Cổ Chất -Nam Định sử dụng phương pháp nhuộm màu tự nhiên từ thảo mộc Đó là các loại cây

cỏ, các loại cỏ khô được sơ chế cho ra các loại màu sắc khác nhau Nhưng hiện nay công nghệ nhuộm màu tổng hợp đem lại cho lụa những màu sắc, hoa văn đa dạng Chất nhuộm tổng hợp có màu sắc nổi bật, sáng hơn hẳn nên được người tiêu dùng ưa thích.

III Đánh giá ưu nhược điểm của công nghệ sản xuất ươm tơ dệt lụa tại cơ sở khảo sát.

3.1 Các thiết bị sử dụng trong quy trình sản xuất lụa

3.1.1 Máy ươm tơ

- Ưu điểm:

+ Hầu hết các thao tác do máy làm nên quá trình ươm tơ đã được đơn giản hóa.

- Nhược điểm:

+ Con người vẫn phải túc trực hỗ trợ trông coi bên cạnh máy.

3.1.2 Guồng quay tơ.

- Cấu tạo: những con suốt giống lõi ống chỉ xếp thẳng đứng thành hàng

ngang rồi cho chạy vào những guồng tơ tròn bằng gỗ nằm bắt ngang.

- Ưu điểm: quá trình tháo tơ từ gàng con quấn trở lại vào gàng lớn tạo thành

các con tơ có 1 quy cách nhất định về chiều dài và khối lượng tạo cho tơ một độ ẩm thích hợp, sợi trong con tơ phân bố đều đặn, nối đứt và loại trừ một số khuyết điểm, giảm bớt khó khăn cho quá trình dệt sau này.

- Nhược điểm: tơ lấy từ gàng ươm ra dính bết nhiều đồng thời cũng nhiều

đoạn to nhỏ không đều.

3.1.3 Máy quay suốt

- Ưu điểm: giúp kéo dài sợi tơ tốt hơn

- Nhược điểm:

+ Trọng lượng của máy phải được chọn sao cho sức căng tạo ra vượt quá lực ly tâm lên sợi tơ ở mọi tốc độ, nếu không tơ sẽ không được quấn đúng cách.

+ Nếu máy quay quá nặng sức căng ở tốc độ cao có thể thường xuyên vượt qua độ bền của tơ và tơ sẽ bi đứt ở phần mỏng nhất.

3.1.4 Máy dệt

- Cấu tạo:

• Khung dàn máy

• Giá để ống chỉ dọc + Hệ thống dẫn sợi dọc, trục lăn trung gian dẫn sợi

• Hệ thống dẫn động trung tâm + Động cơ chính

• Trục chính chuyển động bánh cam + Dẫn động thoi

• Dẫn động go lên xuống + Dây go

- Ưu điểm:

+ Sức căng sợi ngang trong quá trình kẹp đa sợi qua miệng vải đồng đều,

sự thay đổi rất nhỏ nên ít xảy ra hiện tượng đứt sợi tơ.

- Nhược điểm:

+ Đôi khi cần kéo căng sợi ngang chuyển động vuông góc với đường đi của sợi nên sự thay đổi sức căng của sợi ngang lớn do đó dễ gây đứt sợi trong quá trình dệt lụa.

3.2 Đánh giá ưu nhược điểm của công nghệ sản xuất lụa tại cơ sở tham khảo

3.2.1 Ưu điểm.

Có thể thấy, hầu hết các công đoạn của quy trình sản xuất tơ đều có sự tham gia của con người cùng hỗ trợ của một số loại máy móc So với hình thức dệt sợi thủ công như quay sợi bằng tay, quy trình sản xuất này có thể giúp tăng năng suất hơn đáng kể

-Máy móc dùng cho sản xuất có cấu tạo khá đơn giản và dễ dàng cho người lao động sử dụng trong quá trình sản xuất.

-Độ tỉ mỉ cao Để tạo nên những sợ tơ thanh mảnh, mềm mại, màu sắc tươi sáng; người thợ đã thực hiện các khâu sản xuất vô cùng tỉ mỉ, cùng với máy móc; chất lượng tơ được nâng cao hơn.

-Có thể tự điều chỉnh được nhịp độ sản xuất Trong quá trình thực hiện các khâu ươm dệt tơ, nếu có lỗi hay sai sót, người lao động có thể tự dừng hoạt động để kịp thời điều chỉnh lại

-Phù hợp với mô hình sản xuất giản đơn, với quy mô sản xuất nhỏ và có ít nhân công

-Chi phí thấp: Với mô hình sản xuất gia đình/nhỏ như cơ sở sản xuất này, có thể thấy việc sản xuất không cần tiêu tốn quá nhiều cho máy móc hay trang thiết bị

3.2.2 Nhược điểm

Đầu tiên, máy móc, thiết bị tham gia vào quá trình sản xuất tơ lụa còn thô

sơ, kém hiện đại Mặc dù hiện nay khoa học công nghệ đang phát triển nhanh chóng, nhưng ở làng tơ Cổ Chất vẫn sử dụng những loại máy móc cũ kỹ có phần lạc hậu, và con người luôn phải túc trực hỗ trợ bên cạnh máy móc Việc sử dụng các máy móc đã cũ do đầu tư không đồng bộ là nguyên nhân chính làm cho thời gian chết máy cao dẫn đến giá thành sản phẩm cao, không đủ tiềm lực cạnh tranh trên thị trường Điều này không những sẽ khiến cho quá trình sản xuất bị kéo dài, tốn sức người và sức của mà còn tiềm ẩn những rủi ro về lao động cho con người.

Thứ hai, máy móc, công nghệ tham gia vào quá trình sản xuất chưa được đồng bộ, tối ưu, toàn diện Nói cách khác mỗi một công đoạn trong quá trình sản xuất là một máy móc khác nhau, sau khi sản phẩm của một máy móc hoàn thành thì sẽ được nghệ nhân chuyển qua máy khác Điều này cho thấy sự thiếu liên kết giữa các máy, do đó thời gian tạo ra lụa mất thời gian hơn

3.3 Đề xuất giải pháp phát triển công nghệ sản xuất lụa.

- Có thể bổ sung, hoàn thiện thêm máy ươm tơ tự động bên cạnh máy ươm tơ cơ khí, như vậy hầu hết thao tác sẽ do máy làm, công nhân chỉ là người coi máy, từ đó đơn giản hoá quá trình ươm tơ, tinh giảm nhân lực và đồng thời góp phần tăng năng suất, đồng bộ chất lượng tơ.

- Chất lượng của tơ sống (tơ thành phẩm) sản xuất ra có sự chênh lệch với nhau vì nguyên liệu kén, thiết bị và máy móc của quá trình ươm, kĩ thuật thao tác công nhân Tơ