MỤC LỤC MỞ ĐẦU.........................................................................................................................4 CHƯƠNG 1. Đặc điểm ngành......................................................................................5 1.1. Sự ổn định của ngành.........................................................................................5 1.2. Dự đoán sự thay đổi hay biến động của ngành .................................................6 1.3. Tốc độ thay đổi.....................................................................................................7 1.4. Sự biến động theo chu kỳ hay theo mùa.............................................................8 1.5. Mức độ rủi ro.......................................................................................................8 1.6. Mức độ cạnh tranh ngành ................................................................................11 CHƯƠNG 2. Đặc điểm thị trường nước ngoài.........................................................13 2.1. Các quy định pháp lý về nhập khẩu .................................................................13 2.2. Văn hóa; cạnh tranh thị trường .......................................................................14 2.3. Sự hấp dẫn thị trường.......................................................................................16 2.4. Các rào cản nhập khẩu.....................................................................................17 2.5. Sự biến động của thị trường thế giới................................................................18 CHƯƠNG 3. Đặc điểm thị trường trong nước.........................................................22 3.1. Môi trường pháp lý ổn định thuận lợi..............................................................22 3.2. Những quy định về xuất khẩu ..........................................................................25 3.3. Nhu cầu trong nước và sự hỗ trợ xuất khẩu của chính phủ...........................27 3.4. Môi trường kinh tế thuận lợi góp phần thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu...........28 KẾT LUẬN ..................................................................................................................31 TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................32 PHỤ LỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ...........................................................................35 MỞ ĐẦU Việt Nam là quốc gia có thế mạnh rất lớn trong việc xuất khẩu các mặt hàng nông sản. Nhắc tới các loại nông sản Việt vươn tầm thế giới và mang lại nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước, chúng ta không thể không nhắc tới hồ tiêu. Hồ tiêu là cây công nghiệp lâu năm, bắt đầu được trồng rộng rãi ở nước ta vào cuối những năm 1990 và từ đó liên tục được nhà nước chú trọng, hỗ trợ để phát triển canh tác. Từ những năm đầu của thế kỷ 21, hồ tiêu Việt Nam bắt đầu “dấn chân” mạnh mẽ vào thị trường thế giới và liên tục có những dấu mốc tăng trưởng ấn tượng về sản lượng. Nhiều năm liền trở lại đây, Việt Nam luôn là quốc gia có sản lượng sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, với 2 loại sản phẩm chủ đạo là tiêu đen và tiêu trắng. Năm 2014, lần đầu tiên hồ tiêu lọt vào danh sách những mặt hàng nông sản có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ đô la Mỹ, mở ra nhiều hi vọng cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, hồ tiêu cũng là mặt hàng xuất khẩu chịu nhiều sự biến động từ các nhân tố bên ngoài, khiến cho sản lượng và kim ngạch xuất khẩu của hồ tiêu Việt Nam liên tục biến động mạnh trong những năm trở lại đây. Nhận thấy được sự biến động của ngành hàng này, nhóm chúng em quyết định lựa chọn và phân tích đề tài “Các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của ngành hồ tiêu Việt Nam”. Do thời gian thực hiện có hạn nên phần bài làm của nhóm có thể sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Nhóm chúng em rất mong nhận được sự góp ý của thầy để nhóm có thể bổ sung và hoàn thiện bài làm hơn trong tương lai. CHƯƠNG 1. ĐẶC ĐIỂM NGÀNH 1.1. Sự ổn định của ngành Thị trường tiêu đen toàn cầu được cho rằng là có biến động qua từng năm nhưng không nhiều, và có mức tăng trưởng khá ổn định. Nhìn vào biểu đồ dưới đây về tổng lượng xuất và nhập khẩu hồ tiêu trên thế giới, ta có thể thấy rõ: Từ năm 2010 2015, thị trường Hồ Tiêu tăng đều lên đến 5 tỷ đô la Mỹ, sau đó giảm nhẹ xuống 4 tỉ và đang có xu hướng tăng lên. Việt Nam vẫn luôn là nước dẫn đầu về xuất khẩu hồ tiêu trên thế giới, nhưng đang nhận phải sự canh tranh gay gắt từ phí Ấn Độ. Thông qua biểu đồ ta thấy rằng, Mỹ là nước có lượng nhập khẩu hồ tiêu chủ yếu trên thế giới, và tương đối ổn định qua từng năm. Hình 1: Những nước nào xuất khẩu Hồ tiêu? (20102020) (Theo OEC) Hình 2: Những nước nào nhập khẩu Hồ tiêu? (2010 – 2020) (Theo OEC) Do ảnh hưởng của đại dịch Covid, tổng sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2021 vẫn chưa được phục hồi so với những năm trước đó. Theo thông tin từ Cộng đồng Hồ tiêu Quốc tế (IPC), tổng sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2021 ước tính đạt 514.950 tấn, giảm 61.050 tấn, tương đương 11% so với năm 2020 (576.000 tấn). Cụ thể là Năm 2021, lượng xuất khẩu hồ tiêu của các nhà cung cấp lớn trên thế giới có nhiều biến động khác nhau. Xuất khẩu giảm ở Việt Nam (8,5%), Indonesia (35,4%) và Malaysia (13%), trong khi tăng ở Brazil (+ 2,6%) và Ấn Độ (+ 25,7%). Theo số liệu cập nhật đến tháng 12022, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam tiếp tục giảm 6,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu hạt tiêu của Brazil cũng giảm 4,1%. (Theo Sybil agri, 2022) 1.2. Dự đoán sự thay đổi hay biến động của ngành Thị trường hồ tiêu toàn cầu được dự báo rằng sẽ tăng trưởng trong giai đoạn tới, do một số nguyên nhân sau đây: • Nhờ tính năng đặc biệt liên quan đến sản phẩm, ví dụ như tính chống viêm, chống oxy hóa sẽ giúp hồ tiêu được tiêu thụ nhiều hơn. Bởi sau đại dịch Covid toàn thế giới đang rất quan tâm đến sức khỏe của mình •Mọi người đang có xu hướng sống xanh, sử dụng các mô hình ăn kiêng hiệu quả, nghiên cứu các chất dinh dưỡng phù hợp có trong từng bữa ăn. Vậy nên nhu cầu về hạt tiêu đóng góp vào các ngành công nghiệp thực phẩm khác nhau được dự báo là sẽ tăng lên đáng kể. • Hạt tiêu đen cũng được coi là một chất bảo quản tự nhiên và hiệu quả trong các sản phẩm thực phẩm. Mối lo ngại về an toàn thực phẩm ngày càng tăng đang thúc đẩy sự phát triển của các chất kháng khuẩn mới. Nhờ nghiên cứu gần đây, chúng ta biết thêm rằng chiết xuất ether dầu hỏa hạt tiêu đen (BPPE) ngăn chặn quá trình phiên mã gen, rối loạn chức năng trao đổi chất và chết tế bào ở vi khuẩn. Vậy tinh dầu hạt tiêu không chỉ cải thiện hương vị mà còn làm giảm hoạt động của vi sinh vật, đây sẽ là một đặc điểm nổi bật để hạt tiêu được tiêu thụ nhiều hơn • Đồng thời, các nhà sản xuất thịt cũng đang hướng tới tiêu đen để tăng sản lượng và chất lượng. Cho ăn kháng sinh để tăng sản lượng thịt từ lâu đã trở thành một quy luật trong ngành công nghiệp thịt. Hơn nữa, các quy định đang hạn chế việc sử dụng thuốc kháng sinh. Các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng việc tăng cường sử dụng kháng sinh thông qua chế độ ăn uống hàng ngày có thể dẫn đến sự phát triển của sự đề kháng ngày càng tăng của vi sinh vật ở con người • Hạt tiêu đen không chỉ có thể làm giảm hoạt động của vi sinh vật mà đồng thời cải thiện khả năng tiêu hóa của gà và lợn gia cầm. Nghiên cứu gia tăng về sản phẩm hiện đang được tiến hành. Các vấn đề chất lượng liên quan đến nguồn cung tiêu đen và điều kiện khí hậu thay đổi có thể cản trở sự tăng trưởng của thị trường tiêu đen toàn cầu trong giai đoạn tới. 1.3. Tốc độ thay đổi Theo nghiên cứu được công bố bởi Fior Markets, thị trường tiêu đen toàn cầu dự kiến sẽ tăng từ 3903,5 triệu USD vào năm 2020 lên 5990,65 triệu USD vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng là 5,5% trong giai đoạn dự báo 20212028. Theo một nghiên cứu khác vào năm 2022, thị trường tiêu đen toàn cầu ước tính đạt 4400 triệu đô la Mỹ. Thị trường có khả năng đạt gần 7991,9 triệu đô la Mỹ vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 6,2% từ năm 2022 đến năm 2032. (Theo Future market insights, 2022) Hồ tiêu được mệnh danh là vua của các loại gia vị nhờ giàu chất chống oxy hóa và nhiều chất dinh dưỡng khác. Nhu cầu ngày càng tăng đối với hạt tiêu mang đến một cơ hội thị trường hấp dẫn cho các nhà cung cấp mới tham gia thị trường. Theo một số nghiên cứu, người ta dự đoán rằng tiêu đen vụ mới sẽ chiếmgần 30% đến 35% thị trường. (Theo Future market insights, 2022). Nhu cầu cao được dự đoán sẽ làm giá tiêu đen leo thang, do đó làm tăng tỷ suất lợi nhuận của các nhà cung cấp trên thị trường này. 1.4. Sự biến động theo chu kỳ hay theo mùa Thị trường hồ tiêu về cơ bản khá ổn định, biến động duy nhất mà ngành này đối mặt là biến động về giá cả. Sau nhiều năm biến động đi xuống, năm 2021, ngành hồ tiêu đã có dấu hiệu phục hồi trở lại, tạo động lực và niềm tin cho người trồng tiêu, cũng như ngành hồ tiêu Việt Nam khởi sắc, lấy lại vị thế một trong những hàng hóa xuất khẩu tỷ USD như trước đây. Trước biến động thời tiết và dịch bệnh COVID19 trong năm 2021, nhiều người sản xuất hồ tiêu sẽ không thu được sản lượng tiêu như dự tính. Điều này xảy ra đồng loạt tại các khu vực sản xuất hồ tiêu trên cả nước. Thêm vào đó, đại diện Hiệp hội hạt tiêu thế giới (IPC) chia sẻ ngoài Brazil đang có vụ thu hoạch tiêu trong thời gian này, các quốc gia sản xuất hồ tiêu khác như Indonesia, Ấn Độ lại đang trong tình trạng khan hiếm hàng, nguyên liệu. Cùng với đó, việc các quốc gia đã ứng phó được phần nào dịch bệnh COVID19, tiến hành mở cửa trở lại các nhà hàng, quán ăn, … khiến cho lượng tiêu thụ gia vị hồ tiêu tăng vọt. Trong khi đó, nông dân lại giảm sản xuất vì ứng phó dịch bệnh, cụng như ứng phó cắt lỗ khi giá hồ tiêu giảm trong thời gian qua. Hai xu hướng trái chiều là điều khiến ngành hồ tiêu được dự báo sẽ khan hiếm nguồn cung trong năm 2022. 1.5. Mức độ rủi ro Từ tình hình sản xuất xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam kết hợp với dự báo sự tác động các yếu tố môi trường đặc biệt là từ yêu cầu của người mua (nhà nhập khẩu người tiêu dùng), mức độ cạnh tranh thị trường quốc tế cho phép tác giả nêu ra một số rủi ro có thể đối với quá trình sản xuất xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam: Biến đổi khí hậu có khả năng giảm sản lượng sản xuất hồ tiêu và chất lượng hồ tiêu xuất khẩu nhất là với hồ tiêu đen sản phẩm xuất khẩu mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh cao trong xuất khẩu. Mức cạnh tranh cao trên thị trường hồ tiêu quốc tế và sự xuất hiện các mặt hàng gia vị thay thế hồ tiêu là yếu tố tăng rủi ro cao. Những yêu cầu cao về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nuôi trồng, chế biến, bảo quản hồ tiêu xuất khẩu có thể gâyra rủi ro lớn trong xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam. Hệ thống trang thiết bị và công nghệ sơ chế, chế biến bảo quản hồ tiêu xuất khẩu của Việt Nam chậm đổi mới, còn lạc hậu, cản trở quá trình tạo lập mặt hàng xuất khẩu phù hợp với điều kiện thương mại quốc tế và nâng cao chất lượng mặt hàng là một trong những rủi ro cần được quan tâm. Những yêu cầu của chính sách thương mại các quốc gia nhập khẩu, nhà nhập khẩu, người tiêu dùng và thông tin thị trường và thương mại nhóm hàng, mặt hàng hồ tiêu không được cập nhật thông tin đến người sản xuất, doanh nghiệp thương mại sẽ tạo nên những rủi ro. Quá trình thực hiện hợp đồng và quy trình xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu phải được triển khai nhưng nếu không phù hợp với điều kiện thương mại quốc tế trong điều kiện hội nhập, không phù hợp với động thái nhu cầu của thị trường nhập khẩu sẽ tạo ra rủi ro quá trình xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu. Định hướng phát triển và một số giải pháp phòng tránh rủi ro trong xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu của Việt Nam Một là, các công ty nhỏ với nguồn vốn hạn chế có thể sẽ phải tìm một giải pháp thay thế như tìm các công ty trong nước cung cấp dịch vụ khử trùng. Khử trùng bằng hơi chỉ có hiệu quả nếu quá trình sấy, bảo quản, chế biến (ví dụ như sàng, trộn, xaynghiền), đóng gói và vận chuyển được thực hiện theo đúng tiêu chuẩn. Cần tránh bị nhiễm vi sinh sau khi khử trùng. Độc tố Mycotoxins và các vi sinh khác rất nhạy cảm với khử trùng và phải được kiểm soát trong tất cả khâu trong chuỗi sản xuất. Quá trình thực hiện cần chú ý: (1) Xác định xem khách hàng có muốn tiệt trùng hơi nước không trước khi cân nhắc cung cấp dịch vụ; (2) Cập nhật thông tin về khử trùng bằng hơi nước theo điều kiện và yêu cầu của thương mại quốc tế mặt hàng; (3) Tham khảo tài liệu Cẩm nang marketing và danh bạ website cho sản phẩm hữu cơ, rau thơm và các tinh chất dầu của Tổ chức thương mại quốc tế ITC. Hai là, Hoa Kỳ và một số quốc gia châu Âu vẫn hấp dẫn do nhu cầu đối với các sản phẩm cao cấp. Tuy nhiên nên khám phá các cơ hội tại các thị trường mới nhằm phát triển mặt hàng hồ tiêu xuất khẩu. Rất khó cạnh tranh với các nhà cung cấp hạt tiêu lớn. Thay vì cạnh tranh về khối lượng ở các phân khúc thị trường lớn, định hướng phân khúc của thị trường tập trung nhiều hơn vào thị trường ngách thích hợp (ví dụ như cạnh tranh về tính bền vững, chất lượng, loại xaynghiền). Trong phát triển thị trường xuất khẩu mới, vấn đề tiên quyết quan trọng là doanh nghiệp cải thiện mối quan hệ với các nhà cung cấp. Do đó làm việc với các công ty thu mua đáng tin cậy thực hiện kinh doanh bền vững. Ba là, phải đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng tối thiểu theo những quy định (những yêu cầu pháp lý cũng như phi pháp lý) đối với các loại gia vị mà các thành viên ESA phải tuân thủ. Đảm bảo doanh nghiệp phải kiểm soát được các sản phẩm của mình thông qua việc phơi và bảo quản hạt tiêu thật tốt. Đảm bảo các yêu cầu của khách hàng người tiêu dùng theo các quy định trong hệ thống quản lý thực phẩm an toàn dựa trên nguyên tắc HACCP và xem các yêu cầu phi pháp lý được quy định cụ thể. Quốc gia có tiềm năng nhập khẩu hồ tiêu lớn cho rằng “Sấy, chế biến và bảo quản theo các phương pháp tốt hơn”. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam thảo luận kỹ với các nhà cung cấp về các phương pháp này. Đảm bảo thực hiện đúng tài liệu hướng dẫn về thực hành tốt trong sản xuất hạt tiêu Good Agricultural Practices (GAP) Pepper (IPC), GAP Spices (IOSTA) và GMP spices (IPC) là những nguồn thông tin có giá trị. Bốn là, cách kiểm soát tốt nhất các độc tố aflatoxin trước khi thu hoạch là thu hoạch hồ tiêu ở độ ẩm an toàn và sấy khô tới mức an toàn ngay sau khi thu hoạch; trong khi vận chuyển, hạt tiêu hoặc được phơi khô hoặc có đủ độ thoáng. Nhiều nhà nhập khẩu có yêu cầu báo cáo thử nghiệm về mức độ nhiễm vi sinh. Doanh nghiệp có thể sử dụng cơ sở dữ liệu MRL database, trong đó liệt kê tất cả các mức dư lượng thuốc trừ sâu tối đa (MRLs). Doanh nghiệp có thể tìm kiếm về sản phẩm của mình, những loại thuốc trừ sâu được sử dụng hay danh sách các MRL liên quan đến sản phẩm của doanh nghiệp và thuốc trừ sâu. Khuẩn salmonella có thể bị nhiễm ở tất cả các giai đoạn từ giai đoạn trồng, thu hoạch, chế biến, bảo quản, đóng gói đến khi bán hàng. Việc duy trì sản xuất và vệ sinh tốt, cùng với việc áp dụng các nguyên tắc HACCP có tầm quan trọng rất lớn trong quá trình trồng, thu hoạch và chế biến. Khử trùng bằng hơi là phương pháp được EU ưa chuộng để chống ô nhiễm vi sinh. Dùng phương pháp này có thể tốn kém nhưng sẽ mang lại nhiều lợi ích. Doanh nghiệp có thể lựa chọn việc hợp tác với các nhà cung cấp dịch vụ tin cậy ở nước sở tại. Năm là, trong trường hợp bạn sử dụng phụ gia, phải đảm bảo chắc chắn rằng các chất đó hợp pháp và đã được khách hàng của doanh nghiệp đồng ý. Lưu ý ghi rõ thông tin về chất phụ gia trong bảng danh sách thành phần. Đọc thêm về phụ gia thực phẩm, các enzyme và các hương liệu trên website sau đây. Trong một số trường hợp, hạt tiêu bị pha trộn chỉ có thể được phát hiện qua xét nghiệm cụ thể. Do đó, các đơn vị nhập khẩu sẽ chỉ mua hạt tiêu đã chế biến nếu họ tin tưởng doanh nghiệp, vì họ không muốn tốn thêm chi phí. Xây dựng niềm tin sẽ mất thời gian và đòi hỏi bạn phải thể hiện sự chuyên nghiệp và minh bạch. Chiếu xạ ít gâytổn hại cho hương vị của các loại gia vị và rau thơm hơn tiệt trùng hơi nước. Tuy nhiên, người tiêu dùng trong EU thường thích các sản phẩm không chiếu xạ. Vì vậy, phương pháp này không được sử dụng rộng rãi. Ở các quốc gia khác (ví dụ như Hoa Kỳ) chiếu xạ dễ được chấp nhận hơn. Sáu là, hệ thống xúc tiến thương mại và các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu phải thường xuyên cập nhật các thông tin về chính sách thương mại xuất khẩu của các quốc gia, thông lệ thương mại quốc tế; Các thông tin về thị trường và thương mại nhập khẩu mặt hàng hồ tiêu của các quốc gia nhập khẩu… bằng những hình thức, phương pháp phù hợp. Đảm bảo để hệ thống thông tin thị trường và thương mại xuất khẩu hồ tiêu toàn diện, khách quan và cập nhật. Bảy là, các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam triển khai đồng bộ, hiệu lực đạt kết quả cao quá trình phân phối mặt hàng hồ tiêu xuất khẩu. Tám là, các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam nâng cao nguồn lực, tạo năng lực để tham gia vào chuỗi giá trị mặt hàng hồ tiêu quốc tế chú trọng đến khâu sản xuất và khâu marketing đây là những khâu có giá trị gia tăng cao 1.6. Mức độ cạnh tranh ngành Cùng với sự lớn mạnh của ngành tiêu, Việt Nam đã dần hình thành các công ty xuất khẩu tiêu lớn. Trong gần 200 doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu hồ tiêu hiện nay (trong đó 13 doanh nghiệp nước ngoài) có hơn 70 doanh nghiệp tham gia chế biến xuất khẩu hồ tiêu trực tiếp, trong số này có khoảng 20 doanh nghiệp đạt năng lực xuất khẩu trên 10 triệu USDnăm (theo GLO, 2021). Nhu cầu hạt tiêu hiện nay không chỉ được sử dụng trong các món ăn, mà còn được dùng cả trong lĩnh vực dược phẩm. Dầu hạt tiêu cũng được sử dụng trong các lĩnh vực khác như mỹ phẩm, nước hoa, các sản phẩm vệ sinh cá nhân, như kem đánh răng, nước súc miệng…Số liệu của Ủy ban Hạt tiêu Quốc tế (IPC) cho thấy trong 10 năm kể từ 2001 tiêu dùng hạt tiêu thế giới tăng khoảng 3% mỗi năm. Ước tính trong dài hạn, thế giới sẽ thiếu hụt nguồn cung hạt tiêu khoảng vài chục ngàn tấn mỗi năm. Trong tình hình giá hồ tiêu duy trì ở mức cao như những năm gần đây, khả năng cạnh tranh của tiêu Việt nam là rất lớn. Điều này thể hiện rõ khi xem xét chỉ số chi phí nguồn lực nội địa (DRC) đã giảm từ mức 0,7 năm 2004 xuống còn 0,4 năm 2010, hệ số nhỏ hơn 1 chứng tỏ sự tăng lên về khả năng cạnh tranh của tiêu Việt Nam. Hệ số lợi thế so sánh trông thấy (Revealed Comparative AdvantageRCA) của mặt hàng tiêu Việt nam lớn hơn nhiều so với các nước cùng xuất khẩu tiêu trên thế giới. Dựa vào số liệu của Ủy ban Hạt tiêu Quốc tế (IPC) và Tổ chức nông lương thế giới (FAO), tính ra hệ số lợi thế so sánh trông thấy của mặt hàng tiêu Việt Nam năm 2010 là 84,6, gấp hơn 11 lần RCA của tiêu Brazil, Ấn độ, Malaysia, gấp 3,9 lần tiêu Indonesia (theo báo Gia Lai, 2021). Những phân tích trên cho thấy, khả năng cạnh tranh của hồ tiêu Việt Nam trên thị trường thế giới rất cao, khi thị phần thương mại của Việt Nam ngày càng vượt trội và giá hồ tiêu thế giới ngày càng cao. Nhiều loại tiêu Việt Nam có chất lượng khá tốt như tiêu Phú Quốc có chất lượng tương đương tiêu Indonesia và Ấn Độ, tiêu Chư Sê có các đặc trưng về độ bóng, hạt to đều, hương thơm đặc trưng, dung trọng cao, có danh tiếng trên thị trường thế giới, kể cả những thị trường khó tính như EU và Mỹ. Các doanh nghiệp kinh doanh hồ tiêu đã có khả năng xuất khẩu trực tiếp cho những nhà cung ứng nguyên liệu cho các nhà máy chế biến gia vị ở các nước.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 4
CHƯƠNG 1 Đặc điểm ngành 5
1.1 Sự ổn định của ngành 5
1.2 Dự đoán sự thay đổi hay biến động của ngành 6
1.3 Tốc độ thay đổi 7
1.4 Sự biến động theo chu kỳ hay theo mùa 8
1.5 Mức độ rủi ro 8
1.6 Mức độ cạnh tranh ngành 11
CHƯƠNG 2 Đặc điểm thị trường nước ngoài 13
2.1 Các quy định pháp lý về nhập khẩu 13
2.2 Văn hóa; cạnh tranh thị trường 14
2.3 Sự hấp dẫn thị trường 16
2.4 Các rào cản nhập khẩu 17
2.5 Sự biến động của thị trường thế giới 18
CHƯƠNG 3 Đặc điểm thị trường trong nước 22
3.1 Môi trường pháp lý ổn định thuận lợi 22
3.2 Những quy định về xuất khẩu 25
3.3 Nhu cầu trong nước và sự hỗ trợ xuất khẩu của chính phủ 27
3.4 Môi trường kinh tế thuận lợi góp phần thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu 28
KẾT LUẬN 31
TÀI LIỆU THAM KHẢO 32
PHỤ LỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ 35
Trang 3Mỹ, mở ra nhiều hi vọng cho nông sản Việt Nam Tuy nhiên, hồ tiêu cũng là mặt hàngxuất khẩu chịu nhiều sự biến động từ các nhân tố bên ngoài, khiến cho sản lượng và kim ngạch xuất khẩu của hồ tiêu Việt Nam liên tục biến động mạnh trong những năm trở lại đây Nhận thấy được sự biến động của ngành hàng này, nhóm chúng em quyết định lựa chọn và phân tích đề tài “Các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của ngành hồ tiêu Việt Nam” Do thời gian thực hiện có hạn nên phần bài làm của nhóm có thể sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Nhóm chúng em rất mong nhận được sự góp ý của thầy để nhóm có thể bổ sung và hoàn thiện bài làm hơn trong tương lai.
Trang 4CHƯƠNG 1 ĐẶC ĐIỂM NGÀNH 1.1 Sự ổn định của ngành
Thị trường tiêu đen toàn cầu được cho rằng là có biến động qua từng năm nhưngkhông nhiều, và có mức tăng trưởng khá ổn định Nhìn vào biểu đồ dưới đây về tổnglượng xuất và nhập khẩu hồ tiêu trên thế giới, ta có thể thấy rõ:
Từ năm 2010 - 2015, thị trường Hồ Tiêu tăng đều lên đến 5 tỷ đô la Mỹ, sau đógiảm nhẹ xuống 4 tỉ và đang có xu hướng tăng lên Việt Nam vẫn luôn là nước dẫn đầu
về xuất khẩu hồ tiêu trên thế giới, nhưng đang nhận phải sự canh tranh gay gắt từ phí
Ấn Độ Thông qua biểu đồ ta thấy rằng, Mỹ là nước có lượng nhập khẩu hồ tiêu chủ yếutrên thế giới, và tương đối ổn định qua từng năm
Hình 1: Những nước nào xuất khẩu Hồ tiêu? (2010-2020)
(Theo OEC)
Trang 5Hình 2: Những nước nào nhập khẩu Hồ tiêu? (2010 – 2020)
(Theo OEC)
Do ảnh hưởng của đại dịch Covid, tổng sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2021 vẫnchưa được phục hồi so với những năm trước đó Theo thông tin từ Cộng đồng Hồ tiêuQuốc tế (IPC), tổng sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2021 ước tính đạt 514.950 tấn, giảm61.050 tấn, tương đương 11% so với năm 2020 (576.000 tấn)
Cụ thể là Năm 2021, lượng xuất khẩu hồ tiêu của các nhà cung cấp lớn trên thế giới có nhiều biến động khác nhau Xuất khẩu giảm ở Việt Nam (-8,5%), Indonesia (-35,4%) và Malaysia (-13%), trong khi tăng ở Brazil (+ 2,6%) và Ấn Độ (+ 25,7%) Theo số liệu cập nhật đến tháng 1/2022, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam tiếp tục giảm 6,1% so với cùng kỳ năm ngoái Xuất khẩu hạt tiêu của Brazil cũng giảm 4,1% (Theo Sybil agri, 2022)
1.2 Dự đoán sự thay đổi hay biến động của ngành
Thị trường hồ tiêu toàn cầu được dự báo rằng sẽ tăng trưởng trong giai đoạn tới,
do một số nguyên nhân sau đây:
Nhờ tính năng đặc biệt liên quan đến sản phẩm, ví dụ như tính chống viêm, chốngoxy hóa sẽ giúp hồ tiêu được tiêu thụ nhiều hơn Bởi sau đại dịch Covid toàn thế giới đang rất quan tâm đến sức khỏe của mình
Mọi người đang có xu hướng sống xanh, sử dụng các mô hình ăn kiêng hiệu quả,nghiên cứu các chất dinh dưỡng phù hợp có trong từng bữa ăn Vậy nên nhu cầu về hạt
Trang 6tiêu đóng góp vào các ngành công nghiệp thực phẩm khác nhau được dự báo là sẽ tănglên đáng kể.
Hạt tiêu đen cũng được coi là một chất bảo quản tự nhiên và hiệu quả trong cácsản phẩm thực phẩm Mối lo ngại về an toàn thực phẩm ngày càng tăng đang thúc đẩy
sự phát triển của các chất kháng khuẩn mới Nhờ nghiên cứu gần đây, chúng ta biết thêmrằng chiết xuất ether dầu hỏa hạt tiêu đen (BPPE) ngăn chặn quá trình phiên mã gen, rốiloạn chức năng trao đổi chất và chết tế bào ở vi khuẩn Vậy tinh dầu hạt tiêu không chỉcải thiện hương vị mà còn làm giảm hoạt động của vi sinh vật, đây sẽ là một đặc điểm nổi bật để hạt tiêu được tiêu thụ nhiều hơn
Đồng thời, các nhà sản xuất thịt cũng đang hướng tới tiêu đen để tăng sản lượng
và chất lượng Cho ăn kháng sinh để tăng sản lượng thịt từ lâu đã trở thành một quy luậttrong ngành công nghiệp thịt Hơn nữa, các quy định đang hạn chế việc sử dụng thuốc kháng sinh Các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng việc tăng cường sử dụng kháng sinh thông qua chế độ ăn uống hàng ngày có thể dẫn đến sự phát triển của sự đề kháng ngày càng tăng của vi sinh vật ở con người
Hạt tiêu đen không chỉ có thể làm giảm hoạt động của vi sinh vật mà đồng thời cải thiện khả năng tiêu hóa của gà và lợn gia cầm Nghiên cứu gia tăng về sản phẩm hiện đang được tiến hành Các vấn đề chất lượng liên quan đến nguồn cung tiêu đen và điều kiện khí hậu thay đổi có thể cản trở sự tăng trưởng của thị trường tiêu đen toàn cầutrong giai đoạn tới
1.3 Tốc độ thay đổi
Theo nghiên cứu được công bố bởi Fior Markets, thị trường tiêu đen toàn cầu dự kiến sẽ tăng từ 3903,5 triệu USD vào năm 2020 lên 5990,65 triệu USD vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng là 5,5% trong giai đoạn dự báo 2021-2028
Theo một nghiên cứu khác vào năm 2022, thị trường tiêu đen toàn cầu ước tính đạt 4400 triệu đô la Mỹ Thị trường có khả năng đạt gần 7991,9 triệu đô la Mỹ vào năm
2032, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 6,2% từ năm 2022 đến năm 2032 (Theo Future market insights, 2022)
Hồ tiêu được mệnh danh là vua của các loại gia vị nhờ giàu chất chống oxy hóa
và nhiều chất dinh dưỡng khác Nhu cầu ngày càng tăng đối với hạt tiêu mang đến một
cơ hội thị trường hấp dẫn cho các nhà cung cấp mới tham gia thị trường Theo một số nghiên cứu, người ta dự đoán rằng tiêu đen vụ mới sẽ chiếm gần 30% đến 35% thị trường
Trang 7(Theo Future market insights, 2022) Nhu cầu cao được dự đoán sẽ làm giá tiêu đen leothang, do đó làm tăng tỷ suất lợi nhuận của các nhà cung cấp trên thị trường này.
1.4 Sự biến động theo chu kỳ hay theo mùa
Thị trường hồ tiêu về cơ bản khá ổn định, biến động duy nhất mà ngành này đối mặt là biến động về giá cả Sau nhiều năm biến động đi xuống, năm 2021, ngành hồ tiêu
đã có dấu hiệu phục hồi trở lại, tạo động lực và niềm tin cho người trồng tiêu, cũng như ngành hồ tiêu Việt Nam khởi sắc, lấy lại vị thế một trong những hàng hóa xuất khẩu tỷ USD như trước đây
Trước biến động thời tiết và dịch bệnh COVID-19 trong năm 2021, nhiều người sản xuất hồ tiêu sẽ không thu được sản lượng tiêu như dự tính Điều này xảy ra đồng loạt tại các khu vực sản xuất hồ tiêu trên cả nước
Thêm vào đó, đại diện Hiệp hội hạt tiêu thế giới (IPC) chia sẻ ngoài Brazil đang
có vụ thu hoạch tiêu trong thời gian này, các quốc gia sản xuất hồ tiêu khác như Indonesia, Ấn Độ lại đang trong tình trạng khan hiếm hàng, nguyên liệu
Cùng với đó, việc các quốc gia đã ứng phó được phần nào dịch bệnh COVID-19, tiến hành mở cửa trở lại các nhà hàng, quán ăn, … khiến cho lượng tiêu thụ gia vị hồ tiêu tăng vọt Trong khi đó, nông dân lại giảm sản xuất vì ứng phó dịch bệnh, cụng như ứng phó cắt lỗ khi giá hồ tiêu giảm trong thời gian qua Hai xu hướng trái chiều là điều khiến ngành hồ tiêu được dự báo sẽ khan hiếm nguồn cung trong năm 2022
1.5 Mức độ rủi ro
Từ tình hình sản xuất - xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam kết hợp với dự báo sự tácđộng các yếu tố môi trường đặc biệt là từ yêu cầu của người mua (nhà nhập khẩu &người tiêu dùng), mức độ cạnh tranh thị trường quốc tế cho phép tác giả nêu ra một sốrủi ro có thể đối với quá trình sản xuất - xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam:
Biến đổi khí hậu có khả năng giảm sản lượng sản xuất hồ tiêu và chất lượng hồ tiêu xuất khẩu nhất là với hồ tiêu đen - sản phẩm xuất khẩu mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh cao trong xuất khẩu
Mức cạnh tranh cao trên thị trường hồ tiêu quốc tế và sự xuất hiện các mặt hàng gia vị thay thế hồ tiêu là yếu tố tăng rủi ro cao
Những yêu cầu cao về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nuôi trồng, chế biến, bảo quản hồ tiêu xuất khẩu có thể gây ra rủi ro lớn trong xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam
Trang 8Hệ thống trang thiết bị và công nghệ sơ chế, chế biến bảo quản hồ tiêu xuất khẩucủa Việt Nam chậm đổi mới, còn lạc hậu, cản trở quá trình tạo lập mặt hàng xuất khẩuphù hợp với điều kiện thương mại quốc tế và nâng cao chất lượng mặt hàng là một trongnhững rủi ro cần được quan tâm.
Những yêu cầu của chính sách thương mại các quốc gia nhập khẩu, nhà nhậpkhẩu, người tiêu dùng và thông tin thị trường và thương mại nhóm hàng, mặt hàng hồtiêu không được cập nhật thông tin đến người sản xuất, doanh nghiệp thương mại sẽ tạonên những rủi ro
Quá trình thực hiện hợp đồng và quy trình xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu phải được triển khai nhưng nếu không phù hợp với điều kiện thương mại quốc tế trong điều kiện hội nhập, không phù hợp với động thái nhu cầu của thị trường nhập khẩu sẽ tạo ra rủi roquá trình xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu
Định hướng phát triển và một số giải pháp phòng tránh rủi ro trong xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu của Việt Nam
Một là, các công ty nhỏ với nguồn vốn hạn chế có thể sẽ phải tìm một giải pháp thay thế như tìm các công ty trong nước cung cấp dịch vụ khử trùng Khử trùng bằng hơi chỉ có hiệu quả nếu quá trình sấy, bảo quản, chế biến (ví dụ như sàng, trộn, xay/nghiền), đóng gói và vận chuyển được thực hiện theo đúng tiêu chuẩn Cần tránh bịnhiễm vi sinh sau khi khử trùng Độc tố Mycotoxins và các vi sinh khác rất nhạy cảm với khử trùng và phải được kiểm soát trong tất cả khâu trong chuỗi sản xuất Quá trình thực hiện cần chú ý: (1) Xác định xem khách hàng có muốn tiệt trùng hơi nước không trước khi cân nhắc cung cấp dịch vụ; (2) Cập nhật thông tin về khử trùng bằng hơi nướctheo điều kiện và yêu cầu của thương mại quốc tế mặt hàng; (3) Tham khảo tài liệu Cẩmnang marketing và danh bạ website cho sản phẩm hữu cơ, rau thơm và các tinh chất dầucủa Tổ chức thương mại quốc tế ITC
Hai là, Hoa Kỳ và một số quốc gia châu Âu vẫn hấp dẫn do nhu cầu đối với các sản phẩm cao cấp Tuy nhiên nên khám phá các cơ hội tại các thị trường mới nhằm pháttriển mặt hàng hồ tiêu xuất khẩu
Rất khó cạnh tranh với các nhà cung cấp hạt tiêu lớn Thay vì cạnh tranh về khối lượng ở các phân khúc thị trường lớn, định hướng phân khúc của thị trường tập trung nhiều hơn vào thị trường ngách thích hợp (ví dụ như cạnh tranh về tính bền vững, chất lượng, loại xay/nghiền) Trong phát triển thị trường xuất khẩu mới, vấn đề tiên quyết
Trang 9quan trọng là doanh nghiệp cải thiện mối quan hệ với các nhà cung cấp Do đó làm việcvới các công ty thu mua đáng tin cậy thực hiện kinh doanh bền vững.
Ba là, phải đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng tối thiểu theo những quy định (nhữngyêu cầu pháp lý cũng như phi pháp lý) đối với các loại gia vị mà các thành viên ESAphải tuân thủ Đảm bảo doanh nghiệp phải kiểm soát được các sản phẩm của mình thôngqua việc phơi và bảo quản hạt tiêu thật tốt
Đảm bảo các yêu cầu của khách hàng người tiêu dùng theo các quy định trong hệthống quản lý thực phẩm an toàn dựa trên nguyên tắc HACCP và xem các yêu cầu phi pháp lý được quy định cụ thể
Quốc gia có tiềm năng nhập khẩu hồ tiêu lớn cho rằng “Sấy, chế biến và bảo quản theo các phương pháp tốt hơn” Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam thảo luận kỹ với các nhà cung cấp về các phương pháp này Đảm bảo thực hiện đúng tài liệu hướng dẫn về thực hành tốt trong sản xuất hạt tiêu -Good Agricultural Practices (GAP) Pepper (IPC), GAP Spices (IOSTA) và GMP spices (IPC) là những nguồn thông tin có giá trị
Bốn là, cách kiểm soát tốt nhất các độc tố aflatoxin trước khi thu hoạch là thu hoạch hồ tiêu ở độ ẩm an toàn và sấy khô tới mức an toàn ngay sau khi thu hoạch; trongkhi vận chuyển, hạt tiêu hoặc được phơi khô hoặc có đủ độ thoáng
Nhiều nhà nhập khẩu có yêu cầu báo cáo thử nghiệm về mức độ nhiễm vi sinh.Doanh nghiệp có thể sử dụng cơ sở dữ liệu MRL database, trong đó liệt kê tất cả cácmức dư lượng thuốc trừ sâu tối đa (MRLs) Doanh nghiệp có thể tìm kiếm về sản phẩmcủa mình, những loại thuốc trừ sâu được sử dụng hay danh sách các MRL liên quan đếnsản phẩm của doanh nghiệp và thuốc trừ sâu
Khuẩn salmonella có thể bị nhiễm ở tất cả các giai đoạn từ giai đoạn trồng, thuhoạch, chế biến, bảo quản, đóng gói đến khi bán hàng Việc duy trì sản xuất và vệ sinhtốt, cùng với việc áp dụng các nguyên tắc HACCP có tầm quan trọng rất lớn trong quátrình trồng, thu hoạch và chế biến
Khử trùng bằng hơi là phương pháp được EU ưa chuộng để chống ô nhiễm vi sinh Dùng phương pháp này có thể tốn kém nhưng sẽ mang lại nhiều lợi ích Doanh nghiệp có thể lựa chọn việc hợp tác với các nhà cung cấp dịch vụ tin cậy ở nước sở tại
Năm là, trong trường hợp bạn sử dụng phụ gia, phải đảm bảo chắc chắn rằng các chất đó hợp pháp và đã được khách hàng của doanh nghiệp đồng ý Lưu ý ghi rõ thông
Trang 10tin về chất phụ gia trong bảng danh sách thành phần Đọc thêm về phụ gia thực phẩm,các enzyme và các hương liệu trên website sau đây.
Trong một số trường hợp, hạt tiêu bị pha trộn chỉ có thể được phát hiện qua xétnghiệm cụ thể Do đó, các đơn vị nhập khẩu sẽ chỉ mua hạt tiêu đã chế biến nếu họ tintưởng doanh nghiệp, vì họ không muốn tốn thêm chi phí Xây dựng niềm tin sẽ mất thờigian và đòi hỏi bạn phải thể hiện sự chuyên nghiệp và minh bạch
Chiếu xạ ít gây tổn hại cho hương vị của các loại gia vị và rau thơm hơn tiệt trùnghơi nước Tuy nhiên, người tiêu dùng trong EU thường thích các sản phẩm không chiếu
xạ Vì vậy, phương pháp này không được sử dụng rộng rãi Ở các quốc gia khác (ví dụnhư Hoa Kỳ) chiếu xạ dễ được chấp nhận hơn
Sáu là, hệ thống xúc tiến thương mại và các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu phảithường xuyên cập nhật các thông tin về chính sách thương mại xuất khẩu của các quốcgia, thông lệ thương mại quốc tế; Các thông tin về thị trường và thương mại nhập khẩumặt hàng hồ tiêu của các quốc gia nhập khẩu… bằng những hình thức, phương phápphù hợp Đảm bảo để hệ thống thông tin thị trường và thương mại xuất khẩu hồ tiêutoàn diện, khách quan và cập nhật
Bảy là, các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam triển khai đồng bộ, hiệu lực đạt kết quả cao quá trình phân phối mặt hàng hồ tiêu xuất khẩu
Tám là, các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam nâng cao nguồn lực, tạo năng lực để tham gia vào chuỗi giá trị mặt hàng hồ tiêu quốc tế chú trọng đến khâu sản xuất và khâu marketing - đây là những khâu có giá trị gia tăng cao
1.6 Mức độ cạnh tranh ngành
Cùng với sự lớn mạnh của ngành tiêu, Việt Nam đã dần hình thành các công ty xuất khẩu tiêu lớn Trong gần 200 doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu hồ tiêu hiện nay (trong đó 13 doanh nghiệp nước ngoài) có hơn 70 doanh nghiệp tham gia chế biến xuất khẩu hồ tiêu trực tiếp, trong số này có khoảng 20 doanh nghiệp đạt năng lực xuất khẩu trên 10 triệu USD/năm (theo GLO, 2021)
Nhu cầu hạt tiêu hiện nay không chỉ được sử dụng trong các món ăn, mà còn được dùng cả trong lĩnh vực dược phẩm Dầu hạt tiêu cũng được sử dụng trong các lĩnh vực khác như mỹ phẩm, nước hoa, các sản phẩm vệ sinh cá nhân, như kem đánh răng, nước súc miệng…Số liệu của Ủy ban Hạt tiêu Quốc tế (IPC) cho thấy trong 10 năm kể
Trang 11từ 2001 tiêu dùng hạt tiêu thế giới tăng khoảng 3% mỗi năm Ước tính trong dài hạn,thế giới sẽ thiếu hụt nguồn cung hạt tiêu khoảng vài chục ngàn tấn mỗi năm.
Trong tình hình giá hồ tiêu duy trì ở mức cao như những năm gần đây, khả năngcạnh tranh của tiêu Việt nam là rất lớn Điều này thể hiện rõ khi xem xét chỉ số chi phínguồn lực nội địa (DRC) đã giảm từ mức 0,7 năm 2004 xuống còn 0,4 năm 2010, hệ sốnhỏ hơn 1 chứng tỏ sự tăng lên về khả năng cạnh tranh của tiêu Việt Nam Hệ số lợi thế
so sánh trông thấy (Revealed Comparative Advantage-RCA) của mặt hàng tiêu Việtnam lớn hơn nhiều so với các nước cùng xuất khẩu tiêu trên thế giới Dựa vào số liệucủa Ủy ban Hạt tiêu Quốc tế (IPC) và Tổ chức nông lương thế giới (FAO), tính ra hệ sốlợi thế so sánh trông thấy của mặt hàng tiêu Việt Nam năm 2010 là 84,6, gấp hơn 11lần RCA của tiêu Brazil, Ấn độ, Malaysia, gấp 3,9 lần tiêu Indonesia (theo báo GiaLai, 2021)
Những phân tích trên cho thấy, khả năng cạnh tranh của hồ tiêu Việt Nam trên thị trường thế giới rất cao, khi thị phần thương mại của Việt Nam ngày càng vượt trội
và giá hồ tiêu thế giới ngày càng cao Nhiều loại tiêu Việt Nam có chất lượng khá tốt như tiêu Phú Quốc có chất lượng tương đương tiêu Indonesia và Ấn Độ, tiêu Chư Sê có các đặc trưng về độ bóng, hạt to đều, hương thơm đặc trưng, dung trọng cao, có danh tiếng trên thị trường thế giới, kể cả những thị trường khó tính như EU và Mỹ Các doanh nghiệp kinh doanh hồ tiêu đã có khả năng xuất khẩu trực tiếp cho những nhà cung ứng nguyên liệu cho các nhà máy chế biến gia vị ở các nước
Trang 12CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM THỊ TRƯỜNG NƯỚC NGOÀI
Hồ tiêu thì cần chú ý đến những quy định về yếu tố kỹ thuật và vệ sinh dịch tễ, về dưlượng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học, Và trong các quy định pháp lý vềnhập khẩu thì ngành Hồ tiêu Việt Nam cần đặc biệt chú ý tới một số yêu cầu ràng buộc
về mặt pháp lý sau đây:
An toàn thực phẩm: Truy suất nguồn gốc, vệ sinh và tuân thủ Luật thực phẩmchung (General Food Law); Nhiễm độc chất mycotoxins (mycotoxins contamination):đối với hạt tiêu, mức tối đa mycotoxins quy định cho aflatoxin (giữa 5.0 μgg/kg choaflatoxin B1 and 10 μgg/kg cho tổng aflatoxin gồm B1, B2, G1 and G2) Với ochratoxin,tối đa là 15 μgg/kg (Theo GFL 2002)
Dư lượng Thuốc bảo vệ thực vật tối đa: Đây là một thực tế của hồ tiêu xuất khẩu đặc biệt xảy ra ở Vietnam
Nhiễm độc vi sinh: Sự có mặt của khuẩn salmonella là lý do chính hạt tiêu bị cấm nhập vào EU
Phụ gia thực phẩm và pha trộn chất giả: thảo mộc và gia vị trộn bị từ chối bởi cơquan hải quan do sản phẩm có các chất không được công bố, không được phép lưuhành hoặc vượt quá mức các chất khác
Mức tối đa của polycyclic aromatic hydrocarbons: nhiễm PAHs từ các tập quán sấy khô
Chiếu xạ: quá trình này được cho phép nhưng không thường xuyên được sử dụng, vì người tiêu dùng không phải lúc nào cũng chấp nhận cách xử lý này
Thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu các nhà cung cấp của họ sử dụng khửtrùng bằng hơi nước để chống lại sự ô nhiễm vi khuẩn của hạt tiêu Vì tiêu đen dễ bị ônhiễm hơn nên việc tiệt trùng bằng hơi nước đặc biệt quan trọng đối với loại hạt tiêunày Xử lý bằng hơi có thể gây hại cho mùa vụ vì nó có thể ảnh hưởng đến vị của tiêu.Nghiên
Trang 13cứu đang được tiến hành thành các phương pháp thay thế cho phương pháp này Hiệnnay, đây vẫn là phương pháp an toàn nhất để chống nhiễm khuẩn vi sinh vật
Ngoài ra, một trong những thị trường nhập khẩu hồ tiêu Việt Nam lớn nhất làchâu Âu cũng đặt ra những quy định mới về quy tắc xuất xứ hàng hoá để đảm bảo tínhbền vững và đa dạng sinh học: Chứng nhận sản phẩm bền vững: Organic, Fairtrade hoặcRainforest Alliance; Tự chứng nhận; các nhà cung cấp đánh giá sự đáp ứng của họ với
bộ quy tắc bền vững của người mua Ví dụ Unilever’s Sustainable Agricultural Code(SAC) hoặc the Olam Livelihood Charter
Yêu cầu về nhãn mác: Chú ý thêm đến việc ghi nhãn sản phẩm của bạn vì khíacạnh này rất quan trọng đối với người mua ở Châu Âu Đối với hạt tiêu số lượng lớn,nhãn sản phẩm của bạn phải bao gồm:
2.2 Văn hóa; cạnh tranh thị trường
Việt Nam, Indonesia, Ấn độ, Brazil, Malaysia và Srilanka là 5 nước có sản lượngtiêu xuất khẩu hàng đầu thế giới, trong đó Việt Nam đứng đầu thế giới về xuất khẩu tiêuhạt Theo thống kê của Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, 6 tháng đầu năm 2022 Việt Namxuất khẩu được hơn 125.000 tấn hồ tiêu, với tổng kim ngạch đạt gần 570 triệu USD Sovới cùng kỳ năm 2021, lượng xuất khẩu hồ tiêu giảm trên 19%, tuy nhiên do giá xuấtkhẩu tăng nên trị giá kim ngạch xuất khẩu tăng 13,5% Hồ tiêu Việt Nam trong 6 tháng đầu năm chiếm 55% thị phần toàn cầu (Theo Vũ Khuê, 2022)
Trang 14Hình 3: Xuất khẩu tiêu đen của các nước
(Theo IAS VN, 2016) Hình 4: Xuất khẩu tiêu trắng của các nước
(Theo IAS VN, 2016)
Trang 15Tuy nhiên theo Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, hiện nay hồ tiêu Việt Nam đang bịmất thị phần do các thị trường Brazil và Indonesia chào giá cạnh tranh hơn và cước phícũng rẻ hơn so với Việt Nam Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp xuất khẩu sang Ai Cập
và Pakistan cũng gặp khó khăn khi hàng đã vào bãi nhưng bị "treo" vài tháng và chưabiết khi nào mới được thanh toán, trong khi vẫn phải chịu phí lưu container Ngoài ra,việc các doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay ngân hàng cũng là rào cản lớn cho phát triểnxuất khẩu
Cung cao hơn cầu khiến cho tình hình cạnh tranh trên thị trường hồ tiêu thế giới đang ngày càng khốc liệt hơn Đối thủ đáng lo ngại nhất của hồ tiêu Việt Nam chính là Brazil Các chủ trang trại của nước này có lợi thế rất lớn là sở hữu diện tích lớn với giá đất nông nghiệp rất rẻ Nhờ đất đai nhiều và rẻ, nên người trồng tiêu Brazil không cần phải trồng cho cây tiêu phát triển thật cao như ở Việt Nam, mà chỉ cần cao chừng 2m, rất dễ dàng, thuận tiện cho việc thu hái… Những yếu tố đó giúp cho tiêu Brazil đang có giá thành thấp Bên cạnh đó, nhờ tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật, quy trình canh tác, nên
dư lượng thuốc trừ sâu trên hạt tiêu gần như bằng không Hay có thể nói hạt tiêu Brazil
đã gần với chuẩn organic Với những lợi thế đó, hạt tiêu Brazil đang có sức cạnh tranh rất lớn trên thị trường nhờ chất lượng cao, giá bán thấp
2.3 Sự hấp dẫn thị trường
Với vị thế là nhà xuất khẩu Hồ tiêu số 1 thế giới thì Việt Nam có nhiều ưu thếtrong việc tham gia thị trường Hồ tiêu thế giới và giữ vững vị thế của mình Hơn nữa lànhu cầu nhập khẩu Hồ tiêu ngày càng cao nên sự phát triển của ngành Hồ tiêu là mộtđiều dễ thấy
Tại thị trường EU:
Năm 2019, trong khi xuất khẩu (XK) hồ tiêu ghi nhận giảm mạnh ở hầu khắp thịtrường thì lại có những tín hiệu khả quan tại EU Nhưng muốn tận dụng được cơ hộithúc đẩy XK vào khối EU cũng như các thị trường khác, ngành hồ tiêu cần thay đổimạnh mẽ, vượt rào cản phi thuế quan
Vào tháng 1 năm 2022, EU đã nhập khẩu khoảng 13 triệu EUR (13,87 triệu USD)hạt tiêu từ Việt Nam Hồ tiêu Việt Nam chủ yếu được bán sang Đức và Hà Lan (Theo Hoàng Hiệp, 2021)
Trang 16 Cơ hội lớn từ EVFTA: các nước EU cam kết xóa bỏ thuế quan đối với sản phẩmhạt tiêu (mã HS 09.04) ngay khi hiệp định có hiệu lực các nước EU cam kết xóa bỏ thuếquan đối với sản phẩm hạt tiêu (mã HS 09.04) ngay khi hiệp định có hiệu lực (TheoHoàng Hiệp, 2021)
Tại thị trường Mỹ:
Nhu cầu tiêu thụ hồ tiêu của Mỹ trong năm 2021 tiếp tục tăng khi nước này mởcửa trở lại và sống chung an toàn với COVID-19 cũng như triển khai các gói kích thíchtăng trưởng kinh tế Số liệu của Bộ Thương mại Mỹ cho thấy GDP nước này tăng 5,7% năm ngoái – cao nhất kể từ năm 1984 (Theo Hoàng Hiệp, 2022)
Tiêu dùng tại Mỹ trong năm 2021 tăng 7,9%, nhờ người Mỹ tích cực chi tiêu vàgiá hàng hóa, dịch vụ tăng cao Theo số liệu từ Ủy Ban Thương mại Quốc tế Mỹ(USITC), Mỹ đã chi 360,4 triệu USD để nhập khẩu khối lượng kỷ lục 94.174 tấn hồtiêu trong năm 2021, tăng 8,8% về lượng và tăng 44,4% về trị giá so với năm 2020.(Theo Hoàng Hiệp, 2022)
Trong 5 năm gần đây, mức tăng trưởng bình quân khối lượng hồ tiêu nhập khẩucủa Mỹ vào khoảng gần 5%/năm Trong đó, Việt Nam hiện đang là nhà cung cấp hồtiêu lớn nhất cho thị trường Mỹ với tỷ trọng chiếm 67,5% tổng nhập khẩu của nướcnày trong năm 2021, với 63.565 tấn, tăng 10,2% so với năm 2020 và đánh dấu mứctăng trưởng trong năm thứ 6 liên tiếp (Theo Hoàng Hiệp, 2022)
2.4 Các rào cản nhập khẩu
Rào cản lớn nhất mà các thị trường nhập khẩu đặt ra đối với các mặt hàng nôngsản Việt Nam nói chung và hồ tiêu nói riêng chính là những rào cản kỹ thuật và vệ sinhdịch tễ Hai thị trường nhập khẩu hồ tiêu lớn nhất của Việt Nam là Mỹ và Châu Âu, lànhững thị trường “khó tính”, quy định rất khắt khe về chất lượng sản phẩm, điều kiện
về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học Trong khi đó, kỹ thuật canh tác
hồ tiêu tại Việt Nam vẫn còn nhiều yếu kém, đặc biệt, hàm lượng thuốc trừ sâu, thuốcbảo vệ thực vật và phân bón hoá học vẫn còn ở mức rất cao so với mức quy định củacác quốc gia nêu trên Thực tế cho thấy hồ tiêu Việt Nam khi xuất khẩu vào thị trường
Mỹ và Châu Âu đã nhiều lần bị cảnh báo về hàm lượng hoá chất có trong sản phẩm, sốlượng sản phẩm đạt chuẩn chỉ khoảng 40%
Trang 17Ngoài ra, một trong những thị trường nhập khẩu hồ tiêu Việt Nam lớn nhất làchâu Âu cũng đặt ra những quy định mới về quy tắc xuất xứ hàng hoá để đảm bảo tínhbền vững và đa dạng sinh học Theo quy định của Hiệp định thương mại tự do EVFTA,các doanh nghiệp Việt Nam khi tiến hành xuất khẩu hàng hoá vào thị trường EU thì phải
có giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn rất bỡngỡ trong quá trình xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ phục vụ cho quá trình xuất khẩu,khiến cho quá trình mua bán hàng hoá bị cản trở ít nhiều
Tiếp đó, việc một số quốc gia thay đổi chính sách nhập khẩu và doanh nghiệp Việt Nam không nắm rõ được những thay đổi này cũng khiến cho quá trình nhập khẩu
hồ tiêu vào các quốc gia bị cản trở Một ví dụ điển hình là vào khoảng tháng 02/2022,
Ai Cập thay đổi chính sách xuất khẩu khi yêu cầu tất cả các mặt hàng nhập khẩu vào quốc gia này bắt buộc phải mở L/C Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn không nắm bắt được rõ vấn đề này nên khi hàng đưa sang Ai Cập thì bị neo lại 2-3 tháng, cản trở quá trình mua bán trao đổi hàng hoá
2.5 Sự biến động của thị trường thế giới
Biến động về sản lượng
Các thị trường xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới bao gồm Việt Nam, Brazil, Ấn
Độ, Indonesia và Trung Quốc Hồ tiêu là cây công nghiệp lâu năm có sự phát triển vàsinh trưởng bị ảnh hưởng rất nhiều từ điều kiện thời tiết, lượng mưa năm nay sẽ ảnhhưởng trực tiếp tới sản lượng trong năm tiếp theo Những năm trở lại đây, do ảnh hưởngcủa biến đổi khí hậu và nóng lên toàn cầu mà thời tiết tại các khu vực trồng hồ tiêu trênthế giới cũng có những biến chuyển xấu Trong khi đó, các loại sâu bệnh phát triểnngày càng nhiều và phức tạp, cây hồ tiêu được trồng ngày càng già hoá nên khả năngchống chọi lại sâu bệnh càng ngày càng suy giảm Chính những khó khăn trên đãkhiến cho sản lượng của ngành hồ tiêu thế giới biến động mạnh và liên tục trongnhững năm vừa qua
Bảng 1: Sản lượng hồ tiêu của một số quốc gia trên thế giới giai đoạn 2010-2019