Tu tinh

Chén rượu hương đưa, say lại tỉnh Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn Xiên ngang mặt đất rêu từng đám Đâm toạc chân mây đá mấy hòn Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại Mảnh tình san sẻ tí con

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

a Cuộc đời: (?-?)

- Quê làng Quỳnh Đôi, tỉnh Nghệ

An nhưng sống chủ yếu ở kinh thành Thăng Long.

- Là người quảng giao, thân thiết với nhiều danh sĩ.

- Cuộc đời tình duyên ngang trái,

éo le.

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

b Sự nghiệp sáng tác:

- Chữ Nôm và chữ Hán

- Tác phẩm thể hiện lòng thương

cảm đối với người phụ nữ, khẳng định vẻ đẹp và khát vọng của họ.

 Thiên tài kì nữ - Bà Chúa thơ

Nôm.

- Phong cách nghệ thuật: trào phúng

mà trữ tình, đậm đà chất văn học dân gian.

2 Tác phẩm:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn, Trơ cái hồng nhan với nước non.

Chén rượu hương đưa, say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con.

* Câu 1:

- Đêm khuya: thời gian  trống vắng

- Văng vẳng: từ láy (âm thanh)  không gian

tĩnh mịch

- Trống canh dồn  thôi thúc, dồn dập

=> Không gian - thời gian nghệ thuật đặc sắc gợi bước đi gấp gáp, vội vàng

vô tình của thời gian và sự cô đơn, rối bời của nhân vật trữ tình.

2 Phân tích

a.Hai câu đề:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non

1.Đọc – Bố cục:

a Đọc

b Bố cục: Đề - Thực – Luận – Kết

II Đọc hiểu văn bản

cảm thức cô đơn trước

sự ám ảnh thời gian

II Đọc hiểu văn bản

2 Phân tích

a.Hai câu đề:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn Trơ cái hồng nhan với nước non

* Câu 2:

- Đảo ngữ “trơ” + ngắt nhịp: 1/3/3  trơ trọi, lẻ loi, cô đơn

- Kết hợp từ: cái + hồng nhan  rẻ rúng, mỉa mai

- Tiểu đối: nhỏ bé, đơn độc >< rộng lớn (nước non)  bền gan, thách thức

=> Thân phận rẻ rúng, bạc bẽo đầy cay đắng, xót xa của kẻ hồng nhan;

là một lời thách thức đầy bản lĩnh của HXH.

nhấn mạnh sự tủi hổ, bẽ bàng

II Đọc hiểu văn bản

1.Đọc văn bản

2.Tìm hiểu văn bản

a.Hai câu đề:

b Hai câu thực

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

- Say lại tỉnh: vòng luẩn quẩn  càng say lại càng cảm nhận rõ về thực

tại  càng chua chát, đau xót về thân phận bạc bẽo, hẩm hiu

- Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn: ngoại cảnh song cũng là tâm

cảnh >Trăng sắp tàn mà vẫn chưa tròn

Tuổi xuân đã trôi qua mà tình duyên vẫn chưa trọn vẹn, chịu cảnh phận hẩm duyên ôi.

=> Hy vọng mong manh về hạnh phúc giữa hiện thực phũ phàng.

c Hai câu luận:

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn

- Động từ mạnh + bổ ngữ: xiên ngang, đâm toạc

- Nghệ thuật đảo ngữ

 Sự phẫn uất phản kháng của thiên nhiên thể hiện tâm trạng

 Bướng bỉnh, ngang ngạnh, mạnh mẽ: sự vươn lên trước nghịch cảnh

Sức sống mãnh liệt ngay cả trong tình cảnh bi thương nhất.

Những sự vật bé mọn song không chịu mềm yếu:

d Hai câu kết

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con

- Ngán: chán ngán, ngán ngẩm nỗi đời éo le, bạc bẽo.

- Xuân: mùa xuân, tuổi xuân – hạnh phúc  sự trở lại của mùa xuân đồng

nghĩa với sự ra đi của tuổi xuân.

-Mảnh tình: nhỏ bé lại còn phải “san sẻ” thành ra ít ỏi chỉ còn tí con con 

xót xa tội nghiêp.

Tình cảnh của người phụ nữ mang thân đi làm lẽ: bạc bẽo, trớ trêu.

Nỗi lòng của người phụ nữ trong xã hội xưa, với họ hạnh phúc chỉ là cái

chăn quá hẹp  giá trị nhân văn

Mạch tâm trạng: vừa đau buồn, vừa thách thức duyên phận; gắng gượng vươn lên nhưng vẫn rơi vào bi kịch.

III Tổng kết

- Nội dung:

+ Bản lĩnh Hồ Xuân Hương

+ Tâm trạng bi kịch: vừa buồn tủi, phẫn uất – vừa khát khao hạnh phúc.

- Nghệ thuật:

+ Từ ngữ độc đáo, đặc sắc

+ Hình ảnh giàu sức gợi cảm để diễn tả các biểu hiện tinh tế, phong phú của tâm trạng

Củng cố

Lời bày tỏ của Hồ Xuân Hương

Nỗi cô

đơn

trống

vắng

Nỗi đau duyên phận

Nỗi phẫn uất, phản kháng

Ý thức về duyên

phận

Bản lĩnh – cái tôi trữ tình Hồ Xuân Hương