GIAO TIẾP VÀ ỨNG XỬ CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON

Giáo viên mầm non - GVMN - người mẹ thứ hai của trẻ - người chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường - GVMN – người được đào tạo để có kiến thức, kỹ năng tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục

GIAO TIẾP VÀ ỨNG XỬ CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON

TS Nguyễn Thị Hồng Vân Khoa Giáo dục mầm non Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương

1 Giáo viên mầm non

2 Giao tiếp, ứng xử của GVMN

3 Kỹ năng giao tiếp của GVMN

Giáo viên mầm non

- GVMN - người mẹ thứ hai của trẻ - người chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường

- GVMN – người được đào tạo để có kiến thức, kỹ năng tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ.

Hệ thống giáo dục Việt Nam (2020) gồm:

- GDMN: GDNT và GDMG (Bậc học đầu tiên)

- GDPT: GDTH, GDTHCS, GDTHPT

- GDNN: Sơ cấp, Trung cấp, Cao đẳng

- GDĐH: ĐH, Thạc sĩ, Tiến sĩ

Giáo viên mầm non

GVMN giữ vai trò CHỦ ĐẠO

Giáo viên mầm non

Định hướng cho sự phát triển của trẻ

Giáo viên mầm non

Dẫn dắt sự phát triển của trẻ

- Hoạt động giao tiếp cảm xúc trực tiếp với người lớn (2 – 12 tháng tuổi)

- Hoạt động với đồ vật (1 – 3 tuổi)

- Hoạt động vui chơi (3 – 6 tuổi)

- Hoạt động học tập

Giáo viên mầm non

Điều chỉnh sự phát triển của trẻ

Giáo viên mầm non

GVMN cần phải làm gì

Giáo viên mầm non

- Hiểu đặc điểm phát triển thể chất, tâm lý của trẻ

MN

- Sử dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục

- Rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp

- Sáng tạo trong tổ chức các hoạt động

- Luôn cập nhật kiến thức

- Không ngừng nâng cao trình độ

Giáo viên mầm non

Những thuận lợi, khó khăn của nghề giáo viên mầm non

Khó khăn

- Thời gian làm việc nhiều (8 – 10 tiếng/ngày)

- Áp lực (Phụ huynh, cấp trên, cộng đồng, gia đình)

- Lương thấp, chế độ đãi ngộ chưa hợp lý

- Thường xuyên phải đương đầu với những tình

huống xảy ra trong qúa trình chăm sóc, giáo dục trẻ

- Một số trường cơ sở vật chất còn thiếu thốn, cán bộ quản lý máy móc…

Thuận lợi

- Biết chăm sóc, dạy dỗ con cái một cách khoa học

- Khỏe và trẻ hơn vì đối tượng giao tiếp là trẻ em vô tư, hồn nhiên và môi trường sống trong sạch

- Tự hoàn thiện nhân cách

- Làm chủ hoạt động của mình

- Tình cảm của trẻ với cô là chân thật

- Kiếm việc làm dễ - có điều kiện phát triển tốt

Giáo viên mầm non

“Nghề dạy học là nghề cao quý nhất

trong những nghề cao quý, nghề

sáng tạo nhất trong những nghề

sáng tạo vì nó đã sáng tạo ra những

con người sáng tạo ”

Giao tiếp, ứng xử của GVMN

Giao tiếp

Giao tiếp sư phạm

Giao tiếp sư phạm của GVMN

Đối tượng giao tiếp Đặc điểm của đối tượng giao tiếp Nguyên tắc giao tiếp

Giao tiếp

Giao tiếp là sự tiếp xúc về mặt tâm lý giữa người với người để trao đổi thông tin, cảm xúc, kinh nghiệm sống ,

thiết lập các mối quan hệ

Giao tiếp sư phạm

Giao tiếp sư phạm là quá trình

tiếp xúc – trao đổi – tác động qua

lại lẫn nhau giữa nhà giáo dục

Giao tiếp sư phạm của giáo viên mầm non

Giao tiếp sư phạm của giáo viên mầm non

Giao tiếp sư phạm của giáo viên

mầm non là quá trình tiếp xúc,

trao đổi, tác động qua lại giữa

giáo viên với trẻ mầm non , với

các đối tượng khác như phụ

huynh của trẻ, đồng nghiệp, cấp

trên trong mối quan hệ hợp tác

để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ

Đối tượng giao tiếp sư phạm của

giáo viên mầm non

Đối tượng giao tiếp sư phạm của

giáo viên mầm non

Đặc điểm tâm lý trẻ mầm non

- Nhận thức: Nhu cầu, đặc điểm

Nguyên tắc giao tiếp với trẻ

Yêu thương trẻ như con, em của mình

Yêu thương trẻ như con, em của mình

Yêu thương trẻ như con, em của mình

- Cách xưng hô: CÔ – CON

- Cô giáo tận tụy, khéo léo, dịu dàng, hy sinh cho trẻ

- Cô giáo đối xử với trẻ công bằng về mọi mặt

- Cô giáo quan tâm chung đến cả lớp và từng trẻ trong lớp

- Cô giáo tạo bầu không khí gia đình trong lớp học

Nguyên tắc giao tiếp với trẻ

Thành tâm, thiện ý với trẻ

Thành tâm, thiện ý với trẻ

- Thật lòng và có ý tốt với trẻ, mọi suy nghĩ, việc làm của

cô đều vì sự phát triển thể chất, tình cảm, trí tuệ của trẻ

Nguyên tắc giao tiếp với trẻ

Thỏa mãn hợp lý

các nhu cầu

cơ bản của trẻ

Thỏa mãn hợp lý các nhu cầu cơ bản của trẻ

- Thỏa mãn đúng, đủ nhu cầu của từng lứa tuổi, không thỏa mãn thừa hay thiếu

- Thực hiện đúng chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ

- Thỏa mãn nhu cầu cho cả lớp theo chuẩn quy định, đồng thời phải quan tâm đến nhu cầu riêng của từng trẻ

- Quan tâm đến địa điểm, không gian, môi trường, phương tiện, phương thức thỏa mãn nhu cầu cho trẻ

Nguyên tắc giao tiếp với trẻ

Giao tiếp, ứng xử với trẻ bằng hành vi, cử chỉ dịu hiền, nhẹ nhàng; thái độ

cởi mở, vui tươi

Giao tiếp, ứng xử với trẻ bằng hành vi, cử chỉ dịu hiền,

nhẹ nhàng; thái độ cởi mở, vui tươi

- Luôn có thái độ cởi mở, vui tươi.

- Luôn có những hành vi, cử chỉ dịu hiền, nhẹ nhàng.

Nguyên tắc giao tiếp với trẻ

Dạy – dỗ

Đặc điểm tâm lý của các đối tượng

Các cô giáo hãy chia sẻ:

1 Khi gửi con đến trường, cha mẹ trẻ

có cảm xúc như thế nào và mong

muốn điều gì?

2 Trong công tác, đồng nghiệp, cấp

trên mong muốn điều gì?

Đặc điểm tâm lý của phụ huynh

- Thương con, xót con

- Mong con ngoan, tiến bộ

- Mong cô giáo quan tâm chăm sóc con tận tình, chu

đáo

- Mong được cô giáo tôn trọng

- Mong được cô giáo chia sẻ, tư vấn

Đặc điểm tâm lý của đồng nghiệp

- Mong có được sự hợp tác trong công việc

- Mong được tôn trọng

- Mong được chấp nhận

- Mong được quan tâm, ghi nhận

- Mong nhận được đồng cảm, chia sẻ, giúp đỡ

- Mong nhận được động viên, khích lệ…

Đặc điểm tâm lý của cấp trên

- Mong cấp dưới ủng hộ, phục tùng

- Mong được cấp dưới tôn trọng

- Mong được cấp dưới quan tâm

- Mong nhận được đồng cảm, chia sẻ, giúp đỡ

- Mong được động viên, khích lệ…

Nguyên tắc giao tiếp với phụ huynh của trẻ

Tôn trọng

-Lắng nghe

-Sử dụng phương tiện ngôn ngữ/phi ngôn ngữ có văn hóa

(ánh mắt, nét mặt, nụ cười, tư thế, tác phong)

- Trang phục

Tôn trọng người khác là tôn trọng chính mình

Nguyên tắc giao tiếp với phụ huynh của trẻ

Thiện ý

-Nghĩ tốt về người khác, không định kiến

-Dành tình cảm tốt đẹp, chân thành với nhau

-Làm điều tốt, tạo thuận lợi cho nhau

-Động viên, khích lệ

Niềm vui, hạnh phúc và những mối quan hệ tốt đẹp

Nguyên tắc giao tiếp với phụ huynh của trẻ

Vô tư

-Không tính toán

-Không lợi dụng

-Không ghen tị

-Không chê cười, chế diễu

Điều kiện để xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp

Nguyên tắc giao tiếp với phụ huynh của trẻ

Đồng cảm

-Đặt mình vào người khác

-Hiểu, thông cảm, chia sẻ, giúp đỡ

Cởi mở, tạo niềm tin với những người xung quanh

Một câu nói dịu dàng

Kỹ năng giao tiếp của giáo viên mầm non

Kỹ năng giao tiếp của giáo viên mầm non

- Kỹ năng định hướng (quan sát)

- Kỹ năng định vị

- Kỹ năng mở đầu quá trình giao tiếp

- Kỹ năng làm chủ trạng thái cảm xúc của bản

thân

- Kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp

- Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm

Kỹ năng định hướng (quan sát)

Kỹ năng định hướng (quan sát)

- Mức độ 2: Quan sát các biểu

hiện bên ngoài để nhận biết

bản chất hiện tượng tâm lý

bên trong

Thực hành

Thực hành

Thực hành

Thực hành

Thực hành

Thực hành

Kỹ năng định vị

- Xác định vị trí của mình

trong các mối quan hệ xã hội

- Đặt mình vào vị trí của đối

tượng giao tiếp

Kỹ năng mở đầu giao tiếp

Thu hút sự chú ý của đối tượng, tạo không khí thoải mái trong quá trình giao tiếp

Kỹ năng làm chủ trạng thái cảm xúc

- Kiềm chế, che giấu cảm xúc

khi cần thiết

- Điều khiển, điều chỉnh các

biểu hiện tâm lý của mình để

đảm bảo giao tiếp hiệu quả

Kỹ năng làm chủ trạng thái cảm xúc

- Đã bao giờ bạn tức giận?

- Bạn tức giận khi nào?

- Khi tức giận bạn thường làm gì?

- Làm thế nào để kiềm chế cơn

Kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp

- Phương tiện ngôn ngữ: Phát

âm, từ ngữ, câu, ngữ điệu

- Phương tiện phi ngôn ngữ: ánh

mắt, nét mặt, cử chỉ, hành động.

- Phương tiện kỹ thuật: điện

thoại, máy tính, máy chiếu…

Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm

Khả năng giải quyết những mâu

thuẫn, xung đột nảy sinh trong

qúa trình giao tiếp sư phạm

Giao tiếp với trẻ

Giao tiếp với cha

mẹ trẻ

Giao tiếp với đồng

Cách thức giải quyết tình huống sư phạm

- Tìm nguyên nhân nảy sinh tình huống

- Giải quyết các tình huống sư phạm bằng cách:

+ Liên hệ với các kiến thức khoa học đã biết

+ Thực hiện đúng các nguyên tắc và phương thức giao tiếp, ứng xử

+ Đánh giá ngay kết quả

Giải quyết tình huống

Ở lớp bạn phụ trách có trẻ A hay đánh bạn/trêu bạn.

Bạn hãy xác định nguyên nhân và nêu cách xử lý tình huống

Giải quyết tình huống

Cô Mai, giáo viên lớp mẫu giáo lớn rất bối rối khi một số phụ huynh tỏ ra lo lắng khi thấy trẻ đến lớp chỉ được chơi, được hát, múa mà không được học đọc, học viết, học tính toán

Họ có ý kiến với cô: “Hết năm nay con tôi vào lớp 1, vậy

mà bây giờ vẫn chưa biết đánh vần, chưa biết viết, có khi tôi xin chuyển sang trường khác chứ không vào lớp 1 làm sao theo kịp các bạn”.

Nếu là cô giáo Mai, bạn sẽ nói với phụ huynh của trẻ như thế

Giải quyết tình huống

Để chuẩn bị cho giờ dạy, cô Lan đã cố gắng làm đồ dùng trực quan, vì không khéo tay nên đồ dùng cô làm không được đẹp, kết quả giờ dạy không được như cô mong muốn Trong giờ bình xét kết quả, khi mọi người góp ý cho giờ dạy, cô Lan lắng nghe, tiếp thu với thái độ bình tĩnh Tuy nhiên, sau ý kiến của cô Bình: “Giờ dạy của chị Lan kết quả chưa thật tốt như mong muốn vì chị chuẩn bị đồ dùng trực quan chưa cẩn thận, nếu chị thật sự cố gắng thì kết quả sẽ tốt hơn”, thì cô Lan đã tỏ thái độ bực bội, phản đối rất mạnh mẽ ý kiến góp ý của cô Bình, không khí buổi họp trở nên căng thẳng.

Giải quyết tình huống

Giờ đón trẻ lớp mẫu giáo nhỡ C5, một bé gái đang chơi ở góc lớp bỗng bị nôn bẩn hết quần áo Thấy vậy, cô A vội chạy lại vỗ nhẹ vào lưng trẻ rồi đưa vào nhà vệ sinh Cô B lấy ba lô mang vào, đồng thời lấy chổi, xẻng ra dọn chỗ trẻ vừa nôn, sau đó quay vào nhà vệ sinh Trong lúc đó có 2 phụ huynh đưa con đến lớp, đồng thời cô hiệu phó cũng đi ngang qua, không thấy cô giáo đón trẻ, cô hiệu phó hỏi to: “Sao không có cô nào đón trẻ thế này?”, sẵn đang khó chịu cô B từ từ đi ra cửa, vừa đi vừa nói: “Chúng

em phải dọn chỗ trẻ nôn chứ có chơi đâu, chị làm gì mà to tiếng thế?” Cô hiệu phó gay gắt: “Dù thế nào thì cũng phải có một cô đón trẻ chứ, để trẻ

Thảo luận

Bạn hãy chia sẻ những vấn đề/tình huống bạn đã gặp trong giao tiếp với trẻ, với cha mẹ của trẻ, với đồng nghiệp, với cấp trên và cách bạn giải quyết

Chúc các cô giáo có nhiều

niềm vui, hạnh phúc

và thành công trong công việc, trong cuộc sống!