QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY

CHƯƠNG XI QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY... Một số quan điểm triết học phi mác xít về con người  Trong triết học phương Đ

CHƯƠNG XI

QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM

HIỆN NAY

I Một số quan điểm triết học phi mác

xít về con người

 Trong triết học phương Đông

 Trong triết học Phương Tây trước Mác

 Trong các trào lưu triết học hiện đại

 Đánh giá khái quát các quan niệm triết học về con người trong triết học phi mác xít

II Quan điểm của triết học Mác Lênin về con người

1 Con người là một thực thể tự nhiên – xã

– Các giai đoạn mang tính sinh học mà con người trải qua, từ lúc

sinh thành, phát triển và mất đi quy định bản tính sinh học

trong đời sống con người

 Những thuộc tính, những đặc điểm sinh học, quá trình tâm - sinh

lý, các giai đoạn phát triển khác nhau nói lên bản chất sinh học của cá nhân con người

Tuy nhiên, mặt tự nhiên không phải là yếu tố duy nhất quy định bản chất con người, mà đặc trưng quy định sự khác biệt giữa con người và thế giới loài vật là mặt xã hội

 Trong lịch sử, từng có những quan niệm khác nhau về sự khác

biệt giữa con người với con vật Chẳng hạn:

– Aristốt: Con người - động vật chính trị

– Pascal: Con người - động vật biết chế tạo công cụ

– Pranklin: Con người - cây sậy biết suy nghĩ

 Triết học Mác - Lênin khẳng định: tính xã hội của con người

biểu hiện bắt đầu trước hết từ trong lao động, sản xuất Có thể

nói, hoạt động sản xuất vật chất đã biểu hiện căn bản bản chất

xã hội của con người Tại sao vây? Bởi vì:

 Là sản phẩm tự nhiên - xã hội nên quá trình hình thành và phát triển của con người luôn chịu sự tác động của cả ba nhóm quy luật khác nhau Trong đó:

 Nhóm các quy luật tự nhiên: quy định phương diện sinh học của con người

 Nhóm các quy luật tâm lý - ý thức: quy định nền tảng tâm lý

của con người, như: hình thành các tình cảm, khát vọng, niềm tin, ý chí

 Nhóm các quy luật xã hội quy định các quan hệ xã hội giữa

người với người

  Cả ba nhóm quy luật này cùng tác động, tạo nên sự thống

nhất hoàn chỉnh trong đời sống con người bao gồm cả mặt sinh học và mặt xã hội tạo ra Con người (Hómosapiens) viết hoa.

2

Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người

là tổng hoà các quan hệ xã hội.

Điều đó có nghĩa là:

 Không có con người trừu tượng, con người luôn là

con người cụ thể

 Chỉ có trong toàn bộ các quan hệ xã hội con người

mới bộc lộ toàn bộ bản chất xã hội của mình Lưu ý:

– Bản chất tự nhiên của con người cũng được thể

hiện trên nền tảng xã hội: “bản chất tự nhiên trên

nền tảng xã hội”

– Quan hệ giữa bản chất cá nhân con người cụ thể

và con người nói chung là mối quan hệ giữa cái

riêng với cái chung, giữa cái đặc thù và cái phổ

biến Điều đó cũng có nghĩa là:

3 Con người sản phẩm, vừa là chủ thể

của lịch sử

 Việc ra đời, hình thành và phát triển của con người:

– Một mặt, là kết quả của sự tiến hoá lâu dài của giới hữu sinh– Mặt khác, cũng là sản phẩm của lịch sử của chính mình Con

người cũng là chủ thể của lịch sử

 C.Mác: "Các học thuyết duy vật cho rằng con người là sản

phẩm của những hoàn cảnh và giáo dục… các học thuyết ấy cũng quên rằng chính con người cũng làm thay đổi hoàn cảnh

và bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục)

 Bằng việc tác động vào tự nhiên, bằng hoạt động thực tiễn, con người không chỉ cải biến giới tự nhiên mà còn là động lực thúc đẩy lịch sử xã hội phát triển

  Con người vừa là chủ thể, vừa là sản phẩm của lịch sử

4 Quan điểm của triết học Mác-Lênin

về giải phóng con người

 Triết học Mác-Lênin là triết học vì con người

 Nội dung cốt lõi của chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và triết học Mác-Lênin nói riêng là giải phóng con người: từ con người cụ thể tiến tới giải phóng giai cấp và toàn nhân loại

Chủ nghĩa xã hội với việc khắc phục

sự tha hóa của con người

hiện thực (Tiên đoán của Einstein về CNXH)

III.Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người trong sự nghiệp cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về

con người

 Yêu cầu khách quan của lịch sử, xã hội

 Văn hóa truyền thống của người Việt Nam

 Tinh hoa văn hóa nhân loại

2 Nội dung cơ bản của tư tưởng

Hồ Chí Minh về con người

2.1 Con người là vốn quý nhất - nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng

 Hồ Chí Minh nhận thức về con người cụ thể, lịch sử, mang tính xã hội

 Thương yêu và quý trọng con người

 Tin vào sức mạnh, phẩm giá và tính sáng tạo của con người Tiết kiệm sức dân, tôn trọng đức và tài của dân, lắng nghe ý kiến của dân, chăm lo đời sống của dân

 Lòng khoan dung rộng lớn

2.2 Con người vừa là mục tiêu, vừa là

động lực của cách mạng

 Con người là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng Mục tiêu của cách mạng là giải phóng con người, vì vậy mọi chủ trương của Đảng phải vì dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân

 Con người là động lực của cách mạng Cần phải tổ chức và thức tỉnh hàng chục triệu nông dân, phải thức tỉnh và tổ chức toàn thể giai cấp công nhân, nhân dân lao động

2.3 Chủ trương phát triển con người

IV Vấn đề xây dựng con người Việt Nam trong giai

đoạn hiện nay

1 Con người Việt Nam trong lịch sử

đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết với cá nhân- gia đình- làng xã-Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa, trọng tình, đạo đức, cần cù thông minh sáng tạo trong lao động; tinh tế

Mặt hạn chế

 Tính hạn chế trong dân chủ làng xã

 Tập quán sản xuất tiểu nông

 Đề cao thái quá kinh nghiệm

 Tính hai mặt của một số truyền thống

2 Xây dựng và phát triển con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

 Cách mạng Việt Nam hiện nay và vấn đề đặt

ra đối với việc xây dựng con người Việt Nam

 Xây dựng con người Việt Nam hiện nay đáp ứng yêu cầu của giai đoạn cách mạng hiện nay

Một số giải pháp

 Giải pháp về nhận thức

 Giải pháp về quy hoạch đào tạo và phát triển

 Giải pháp về chính sách, môi trường xã hội

 Giải pháp về chính sách sử dụng và đãi ngộ