Phân tích tình huống độc đáo trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

Hãy cùng tham khảo những bài văn mẫu hay lớp 12 với đề bài phân tích tình huống độc đáo trong truyện ngắn Vợ nhặt của tác giả Kim Lân để thấy được tính nhân văn, độc đáo của tác phẩm. Hi vọng tài liệu này sẽ giúp các bạn học tốt môn Ngữ văn 12, ôn thi tốt nghiệp, luyện thi đại học môn Văn hiệu quả.

Phân tích tình huống độc đáo trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

Đề bài: Anh chị hãy nhận xét về tình huống độc đáo trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân trong chương trình văn học lớp 12 tập 2.

Dàn ý chi tiết

1/Mở bài:

+ Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

- Kim Lân là nhà văn một lòng một dạ đi về với "đất", với "người", với "thuần hậunguyên thủy" của cuộc sống nông thôn

- Nạn đói năm 1945 đã đi vào nhiều trang viết của các nhà văn, nhà thơ trong đã

có Vợ nhặt của Kim Lân

+ Nhận xét khái quát:

- Vợ nhặt xây dựng tình huống truyện độc đáo

- Qua tình huống truyện, tác phẩm thể hiện giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâusắc

2.Thân bài:

a Bối cảnh xây dựng tình huống truyện

+ Bối cảnh nạn đói khủng khiếp năm 1945 mà kết quả là hơn hai triệu người chết.+ Cái chết hiện hình trong tác phẩm tạo nên một không khí ảm đạm, thê lương.Những người sống luôn bị cái chết đe dọa

b Trong bối cảnh ấy, Tràng, nhân vật chính của tác phẩm "nhặt" được vợ Đó làmột tình huống độc đáo

+ Ở Tràng hội tụ nhiều yếu tố khiến nguy cơ "ế" vợ rất cao:

- Ngoại hình xấu, thô

- Tính tình có phần không bình thường

- Ăn nói cộc cằn, thô lỗ

- Nhà nghèo, đi làm thuê nuôi mình và mẹ già

- Nạn đói đe dọa, cái chết đeo bám

+ Tràng lấy vợ là lấy cho mình thêm một tai họa (theo lô gíc tự nhiên)

+ Việc Tràng lấy vợ là một tình huống bất ngờ

- Cả xóm ngụ cư ngạc nhiên

- Bà cụ Tứ cũng hết sức ngạc nhiên

- Bản thân Tràng có vợ rồi vẫn còn " ngờ ngợ"

+ Tình huống truyện bất ngờ nhưng rất hợp lí

- Nếu không phải năm đói khủng khiếp thì "người ta" không thèm lấy một ngườinhư Tràng

- Tràng lấy vợ theo kiểu "nhặt" được

c Giá trị hiện thực: tình cảnh thê thảm của con người trong nạn đói

+ Cái đói dồn đuổi con người

+ Cái đói bóp méo cả nhân cách

+ Cái đói khiến cho hạnh phúc thật mỏng manh, tội nghiệp

+ Vợ nhặt có sức tố cáo mạnh mẽ tội ác của bọn thực dân, phát xít

d Giá trị nhân đạo:

+ Tình người cao đẹp thể hiện qua cách đối xử với nhau của các nhân vật

- Tràng rất trân trọng người "vợ nhặt" của mình

- Thiên chức, bổn phận làm vợ, làm dâu được đánh thức nơi người "vợ nhặt"

- Tình yêu thương con của bà cụ Tứ

+ Con người huôn hướng đến sự sống và luôn hi vọng, tin tưởng ở tương lai:

ban đầu là Xóm ngụ cư, nhưng vì thất lạc bản thảo nên đến sau hòa bình 1954 ôngmới viết lại và cho ra mắt bạn đọc với tựa dề là Vợ nhặt Hơn nửa thế kỉ đã trôiqua nhưng tác phẩm vẫn xứng đáng là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhấtcủa văn xuôi Việt Nam hiện đại.

Yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của tác phẩm chính là ở chỗ nhà văn Kim Lân đã sángtạo ra một tình huống truyện đặc biệt, một tình huống ép le, trở trêu chứa đựng đầykịch tính nhưng tại chứa đựng ý nghĩa nhân văn vô cùng sâu sắc

Cốt truyện đơn giản: Một anh chàng ngụ cư nghèo khổ, độc thân, đứng tuổi và xấu

xí làm nghề kéo xe bò thuê, chỉ với vài câu bông đùa và mấy bát bánh đúc màkiếm được cô vợ nhặt – một cô gái đang dở sống dở chết vì đói Họ thành vợ thànhchồng giữa khung cảnh tối sầm lại vì đói khát Đêm tân hôn của họ diễn ra âmthầm trong bóng tối âm u, lạnh lẽo, điểm những tiếng hờ khóc tỉ tê của những nhà

có người chết đói theo gió vẳng lại Bữa cơm cưới của họ chì có cháo loãng, rauchuối và muối hột Mẹ chồng đãi con trai và con dâu món chè nấu bằng cám Bữacơm diễn ra trong tiếng trống thúc thuế dồn dập Câu chuyện của ba mẹ con xoayquanh chuyện Việt Minh hô hào dân chúng không đóng thuế và tổ chức phá khothóc của Nhật chia cho người nghèo

Cảnh anh Tràng đưa cô vợ nhặt về nhà là một tình huống lạ lùng, tạo ra sự ngạcnhiên và thú vị cho cả cái xóm ngụ cư đang hấp hối và lạ lùng ngay cả với mẹ conTràng Anh dẫn người đàn bà lạ mặt về nhà lúc trời nhập nhoạng tối Hai người lủithủi đi vào cái xóm ngụ cư heo hút, tồi tàn ở mé sông Nhà cửa hai bên đường úpsúp, tối om, không một ánh đèn, ánh lửa, chẳng khác gì những nấm mồ hoang.Khung cảnh ngập tràn tử khí Sự sống chỉ còn thoi thóp Bóng đen chết chóc đangbao phủ khắp nơi

Tràng dẫn người đàn bà mới quen về để làm vợ, để tạo dựng gia đình, tiếp nối sựsống Trên bờ vực thẳm của cái chết, họ tìm đến sự sống Tràng vui sướng vì sựkiện to lớn bất ngờ của đời anh: anh đã có vợ, anh đang dẫn vợ về nhà Đói, chếttràn lan Mình cũng đói, mẹ già cũng đói, thế mà lại lấy vợ vào lúc này Quả làchuyện lạ lùng và thú vị!

Trước hết là lạ lùng với dân xóm ngụ cư Cái cảnh Tràng đi trước với vẻ mặt phởnphở khác thường và người đàn bà đi sau cách ba bốn bước với cái dáng thèn thẹnhay đáo để làm cho mọi người tò mò kéo nhau ra xem Đầu tiên là lũ trẻ Đang ủ

rũ vì đói, chúng bỗng nhao nhao nói cười, trêu ghẹo anh Tràng: Anh Tràng ơi,chông vợ hài! Dân xóm ngụ cư thấy ồn ào thì kéo nhau ra xem rồi thì thầm bàntán Rồi họ hiểu ra và khuôn mặt họ bỗng dưng rạng rỡ hẳn lên Từ trong sâu thẳmtâm hồn họ vẫn le lói một niềm vui Họ thú vị nghĩ tới chuyện anh Tràng bỗngdưng có vợ và thực lòng muốn chia vui với anh Cái xóm ngụ cư đang thoi thópchờ chết này chợt bừng lên một thoáng sống Nhưng vui đấy lại lo ngay đấy Họ lo

thay cho Tràng: Ôi chao! Giời đất này còn rước cái của nợ đời về Biết có nuôi nổinhau sống qua được cái thì này không? Ấy là họ lo cho sự sống đang phải đối mặtvới cái chết và cứ hi vọng vượt lên cái chết.

Bà cụ Tứ mẹ anh Tràng ngạc nhiên khi nhìn thấy cô gái lạ ngồi ở giường con traimình Được gọi bằng u, bà càng chẳng hiểu ra làm sao Cho tới lúc nghe Tràngbảo : Kìa nhà tôi nó chào u… thì bà mới vỡ lẽ : Bà lão cúi đầu nín lặng Bà lãohiểu rồi Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oánvừa xót thương cho số kiếp đứa con mình… Thì ra là thằng con trai mình đã kiếmđược vợ và dẫn về đây Tâm trạng bà cụ buồn tủi, mừng, lo lẫn lộn Buồn tủi vìlàm cha làm mẹ mà không tròn trách nhiệm đối với con cái, nghèo khổ đến nỗikhông thể cưới được vợ cho con Mừng vì tự nhiên con trai có được vợ, dù là vợnhặt Còn lo bởi bà cụ băn khoăn : biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống quađược cơn đói khát này không ? Càng ngẫm nghĩ, bà cụ càng thương con trai vàthương cô gái xa lạ kia vô hạn : Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòngnước mắt

Đến ngay chính anh Tràng cũng ngạc nhiên không kém Ngạc nhiên đến sửng sốt,không tin là sự thật: Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờngợ như không phải thế Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư? Hà! Việc xảy ra thật hắn cũngkhông ngờ, hắn chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận, ấy thế mà thành vợ thànhchồng… Ngày hôm sau thức dậy, nhìn chị ta quét dọn sân vườn, Tràng vẫn chưadám tin là mình đã có vợ Chuyện xảy ra cứ như trong một giấc mơ, nhưng ngườiđàn bà bằng xương bằng thịt kia chính là vợ anh, dẫu chẳng phải cưới xin gì.Tình huống mà Kim Lân đặt ra trong truyện là một tình huống éo le, trớ trêu,không biết nên buồn hay nên vui Bản thân Tràng lúc đầu thì mừng vì tự nhiên cóđược vợ, nhưng rồi anh chợn, nghĩ: Thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết

có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng Hàng xóm cũng lo thay cho anh và nhất làngười mẹ già lo và thương đứt ruột Tác giả đặc tả đêm tân hôn của vợ chổngTràng với những chi tiết thật ấn tượng và chứa đựng ý nghĩa sâu xa: Tràng chỉ dámthắp đèn có một lúc rồi tắt Hai người nằm lặng lẽ bên nhau trong bóng tối hãihùng, ghê rợn bởi tiếng hờ khóc tỉ tê văng vẳng từ những nhà có người chết đói.Chút hạnh phúc nhỏ nhoi, mong manh của họ bị cái đói, cái chết bủa vây Nhưng

sự sống là bất diệt Từ trong cái chết, sự sống vẫn sinh sôi, nảy nở Bi thương cùngcực thành dữ dội Sự sống bất chấp cái chết, điều đó chứng tỏ ý chí con người vàquy luật của cuộc đời mạnh mẽ biết chừng nào!

Đặt nhân vật vào tình huống éo le như vậy, nhà văn đã làm nổi bật ý nghĩa nhânvăn sâu xa của tác phẩm Cho dù không trực tiếp nói tới thực dân Pháp, phát xítNhật và chính quyền phong Kiến tay sai nhưng từ câu chuyện về người vợ nhặtvẫn toát lên lời tố cáo đanh thép tội ác tày trời của chúng đã gây ra nạn đói thảmkhốc có một không hai trong lịch sử nước ta Quan trọng hơn cả là truyện đã thể

hiện thành công vẻ đẹp tinh thần ẩn giấu trong cái vẻ ngoài xác xơ vì đói khát củanhững người nghèo khổ Trong cái cuộc sống không đáng gọi là sống ấy, họ vẫnnhen nhóm niềm tin và hi vọng vào một sự đổi đời, vào tương lai tươi sáng Đóchính là giá trị nhân văn làm nên sức sống lâu dài của tác phẩm.

Bài tham khảo 2

Kim Lân được mệnh danh là cha đẻ của đồng ruộng, là nhà văn một lòng đi về vớiđất với người, với những giá trị thuần hậu nguyên thủy của nông thôn Việt Nam.Lần đầu tiên có một nhà văn xắn quần lội xuống bùn để lắng nghe hơi thở nồngnàn của đất đai của cuộc sống con người để tái hiện mồn một trên mỗi trang viết.Văn Kim Lân hấp dẫn người đọc bởi cốt truyện đơn giản, lối kể hấp dẫn và khảnăng phân tích tâm lý nhân vật sắc sảo Trong số những tác phẩm của ông thìtruyện ngắn Vợ nhặt được in trong tập " Con chó xấu xí" xuất bản năm 1962 làtiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Kim Lân Trong tác phẩm ông đã ghi lại

sự thật mặn chát của cuộc đời người nông dân trong nạn đói 1945, tất cả sự thậtnghiệt ngã ấy được nhà văn thông qua tình huống truyện Vợ nhặt

Xây dựng tình huống là vấn đề then chốt của truyện ngắn, là cánh cửa mở ra đểngười đọc đi vào khám phá giá trị của một tác phẩm văn chương Nhà văn thườngxây dựng hoàn cảnh điển hình để đặt nhân vật vào đó khám phá vẻ đẹp tâm hồntính cách nhân vật đồng thời tái hiện bức tranh đời sống xã hội Kim Lân cũng thế,ông đã tái hiện không gian năm đói 1945 làm phông nền cho việc anh cu Tràngnhặt được vợ Cái năm Ất Dậu ngày ấy đã trở thành nỗi kinh hoàng của lịch sử, làvết thương lòng không bao giờ mờ được trong trái tim mỗi người dân Việt Nam.Hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói là con số mà hàng trăm hàng nghìn năm saumỗi lần nhắc tới con cháu ta không khỏi rùng mình ghê sợ về cái thời mà trên trờitừng đàn quạ đen rỉa xác người chết đói bay lên, gào lên từng hồi thê thiết Dướiđất bên những gốc đa gốc gạo xù xì bóng những người đói đi lại dật dờ như nhữngbóng ma Người Thái Bình, Nam Định đội chiếu lũ lượt bồng bế dắt díu nhau đitrông xanh xám dật dờ như những bóng ma Không khí vẩn lên mùi ẩm mốc củarác rưởi và mùi gây của xác người, tất cả tạo nên một bầu không khí ảm đạm tangtóc và thê lương Cái đói, cái chết len lỏi vào ngõ ngách, gõ cửa từng nhà, đụngchạm đến từng người, cõi âm hòa với cõi dương, cuộc sống mấp mét bên bờ vựccủa cái chết Giữa bối cảnh tối xầm lại vì đói khát ấy thì một việc hệ trọng nhấtcủa một đời người lại diễn ra một cách nhanh chóng vội vàng - đó là việc anh cuTràng có vợ

Tràng có vợ là một truyện lạ bởi hắn vốn là một người xấu trai mà dân ngụ cư cho

là ế vợ "hai con mắt nhỏ tí gà gà đắm vào bóng chiều, hai quai hàm bạnh ra, cáimặt bặm lại lúc nào cũng nhấp nhỉnh những ý nghĩ vừa lý thú vừa dữ tợn Cái đầutrọc nhẵn chúi về đằng trước, cái lưng dài rộng như là lưng gấu lại thêm tật vừa đivừa ngẩng mặt lên trời cười hềnh hệch" Nhìn Tràng chẳng khắc gì sản phẩm màtạo hóa chạm khắc vội vàng Thật vậy, lời văn của Kim Lân như thứ nước rửa ảnh

làm nổi hình nổi sắc nhân vật trên từng câu chữ Một người xấu như Tràng mà có

vợ, thậm chí nhặt được vợ đó chẳng phải là một chuyện lạ hay sao Không chỉ xấu

mà Tràng còn rơi vào kiếp nghèo, nghèo đến tận đáy cùng của xã hội Hãy nhìncăn nhà mà hai mẹ còn Tràng ở chẳng khác gì túp lều xiêu mưa ngã gió mọc trênnhững búi cỏ dại " lổn nhổn ", thêm vào đó tài sản của Tràng còn là một đống quần

áo rách vắt khươm mươi niên trong một góc nhà, là hai cái ang nước để khô congtrơ trọi dưới gốc cây ổi , là đống rác mùn tung bành ngay giữa lối đi Có thể nóicái nghèo đã kéo ghì cuộc sống của mẹ con Tràng xuống sát đất để rồi cái chếtđang rình rập bủa vây Kim Lân đã chọn những chi tiết rất thật, rất đời thường, lựachọn những ngôn ngữ mộc mạc giản dị và gần gũi để tái hiện bức tranh hiện thựcđời sống xám ngắt trong năm Ất Dậu 1945 Đã nghèo, Tràng lại còn mang thânphận của dân ngụ cư nên thật tội nghiệp, bởi coi khinh miệt thị dân ngụ cư đã đisâu vào tiềm thức đến mức trở thành lời truyền miệng:

Trai làng ở góa còn đông

Cớ sao em lại lấy chồng ngụ cư

Đặc biệt là ở việc Tràng có vợ chỉ với một câu nói bông đùa trong lần gò lưng kéo

xe bò thóc, hắn nhìn thấy những cô gái ngồi vêu mặt ra ở dốc tỉnh, Tràng đoán họngồi đó để nhặt hạt rơi hạt vãi hay ai có việc gọi thì làm Họ chính là kiếp ngườitrôi dạt bị cơn bão táp của đói khát đẩy xô Trước cảnh đó Tràng cất câu hò cho đỡnhọc chứ không có ý chòng gẹo cô nào:

Muốn ăn cơm trắng mấy giò này

Lại đây mà đẩy xe bò với anh nì

Chẳng hiểu sao lúc đó chàng lại có thể nói ra những lời có cánh đến như vậy Dẫubiết rằng có khối đấy mà cơm trắng mấy giò thế mà Thị vẫn ton ton chạy lại đẩy

xe cho Tràng Hắn thích chí cười tít cả mắt bởi từ ngày cha sinh mẹ đẻ đến giờchưa có ai cười với hắn tình tứ như thế Câu hò cất lên giữa ngày đói khát sẽ chẳngbao giờ lịm tắt mà luôn để lại dư vang, biết đâu một ngày nào đó nó trở thànhchiếc phao cứu sinh cứu vớt người chết đuối vì đói khát Đôi khi nó là cái cớ lànhịp cầu dẫn con người đến với nhau Quả thật lần thứ hai khi trả hàng xong Tràngngồi uống nước ở cổng chợ tỉnh thì Thị ở đâu sầm sập chạy đến đứng sưng sỉatrước mặt Tràng:" Điêu! người thế mà điêu" Thoáng đầu Tràng chẳng hiểu gìnhưng trong phút chốc Tràng nhận ra Thị, Thị hôm nay rách quá, trên khuôn mặtlưỡi cày chỉ trơ lại hai con mắt Nghĩa là Thị đang mấp mé bên bờ vực của cáichết, chỉ biết dõi theo câu hò xăm xăm đi tới tìm Tràng mà thôi, kiếp đời trôi dạtnhư

Thị thì biết đâu là bến bờ neo đậu:" Tối đâu là nhà, ngã đâu là giường" Thị đíchthực là người của cái thời:

Con đói lả trên lưng mẹ khóc

Mẹ đợ con đi nấu thóc cầm hơi

Kiếp người cơm vãi cơm rơi

Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi

Nhìn Thị tình yêu thương đồng loại trong Tràng trỗi dậy, hắn sẵn sàng đãi Thị

"thích ăn gì thì ăn", nghe thế hai con mắt trũng hoáy của Thị tức thời sáng lên,nghĩa là Thị đã tìm thấy một nguồn sống: " ăn nhé" "ăn thì ăn chứ sợ gì" Thế làThị cắm đầu ăn liền một chặp bốn bát bánh đúc chẳng nói năng gì Nhìn Thị lúcnày có vẻ như rất trơ trẽn, Thị đã chối bỏ liêm xỉ, đánh rơi lòng tự trọng cắm đầu

mà ăn Kẻ hời hợt thì nhìn Thị bằng cặp mắt khinh bỉ, người sâu sắc thì ngậm ngùicám cảnh rưng rưng nước mắt mà cảm thông xót xa cho Thị Cái gì đã làm cho Thịđánh rơi mất lòng tự trọng? Cái gì đã làm cho Thị trở nên trơ trẽn? Phải chăng đó

là cái đói, cái chết? Vì sống cho nên Thị phải ăn bởi sống mới là nhân văn nhânbản Đã có bao triết lý ném ra giữa đời để bênh vực những người như Thị, ví nhưngạn ngữ Hi Lạp cho rằng:" Có ai chết hai lần để học bài học kinh nghiệm về cáichết bao giờ đâu" hay Nguyễn Khải đã có lúc khẳng định " Muốn chết nhưng đờicòn dài nên phải sống cho dù phải sống táo bạo, sống ghen tị với mọi người vàhờn giận với chính bản thân mình" Thật vậy, hãy một lần ta đặt mình vào hoàncảnh của Thị ta sẽ thấu hiểu được nỗi tủi hờn và nhục nhã trong Thị Và như vậyThị thật đáng thương, đáng chia sẻ hơn là đáng trách Xong bữa tiệc bánh đúc Thịcầm cây đũa quệt ngang miệng và nói "hà, ngon", "về chị ấy thấy hụt tiền thì bỏbố", Tràng nói:" làm đếch gì có vợ Này nói đừa chứ có về với tớ thì khuôn hànglên xe rồi cùng về", Tràng cứ nghĩ mình nói đùa, ai ngờ Thị về thật Thế là mộtđám cưới diễn ra

Tràng có vợ thực là một chuyện éo le đám cưới của Tràng và Thị cứ ngỡ như chỉ

có trong chuyện cổ tích, vậy mà nó lại là một đám cưới có thật ở xã hội Việt Namkhi chìm dưới ách thống trị của bọn thực dân phong kiến Đám cưới gì mà khôngmột lễ nghi dạm hỏi? chẳng lẽ bốn bát bánh đúc là toàn bộ sính lễ ư? Đám cưới gì

mà không một kẻ đón người đưa, thậm chí cuộc đón dâu từ chợ huyện về xóm ngụ

cư chỉ có hai người Cô dâu với chiếc nón rách nghiêng nghiêng che nửa khuônmặt, quần áo rách như tổ đỉa Chú rể thị lúc nào cũng ngửa mặt lên trời cười hềnhhệch tự đắc với mình Đám cưới đi trên nền tảng của một đám tang chung toàn dântộc, những tưởng rằng họ đang dắt díu nhau về cõi chết Tràng thật liều – cái liềucủa Tràng là ở thời buổi này nuôi than mình còn chưa nổi lại còn đèo bòng Thịcũng thật liều – Thị liều nhắm mắt đưa than, theo không một chàng trai xa lạ vềlàm vợ Biết đâu hai cái liều hợp lại sẽ thành một tổ ấm.Về đến nhà,bước chân vàocăn nhà rúm ró xiêu vẹo, quần áo, niêu bát vứt bừa bộn cả trên giường dưới đất,Thị “nén một tiếng thở dài”, “cái ngực gầy lép của Thị nhô lên” Dường như tronghơi thở dài ấy chứa đựng nỗi thất vọng bởi nhìn cảnh ngộ của gia đình Tràng thìliệu Tràng có phải là cái bến vững chắc cho con thuyền đời thị neo đậu hay không?Mặc dù Tràng đon đả thanh minh: “không có người đàn bà nhà cửa thế đấy”, “ngồi

đây…ngồi xuống đây, tự nhiên!” thế nhưng Thị chỉ dám ngồi “mớm” ở mépgiường Ai dám bảo Thị trơ trẽn nữa, ai dám bảo Thị đánh rơi mất long tự trọngnữa, mà lúc này con người thật của thị đã trỗi dậy trong sự tủi nhục ngậm ngùichua chát.Thị ngồi mớm ở mép giường trông nó chông chênh như chính cuộc đờicủa Thị vậy Còn Tràng nhìn Thị ngồi ngay giữa nhà mà chợt nghĩ hóa ra mình đã

có vợ rồi và chàng không hiểu vì sao Thị lại buồn như thế Người đời thường nói:

“Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà/ Trong ba việc ấy thật là khó khăn” ấy thế mà việc có

vợ đối với Tràng dễ như trở bàn tay, như nhặt rơm nhặt rác ở ngoài đường Sinh racũng là kiếp người mà sao Thị tội nghiệp đến vậy, nhìn Thị mà nỗi buồn thêmnặng trĩu.Tâm trạng của bà cụ Tứ thì chứa đầy những cảm xúc ngổn ngang và mâuthuẫn Bà cụ vui vì cuối cùng con mình cũng có vợ nhưng lại tủi thân vì sự trớ trêucủa số phận, bà mẹ nghèo nặng trĩu những nỗi lo âu cho tương lai của conmình :"liệu chúng nó có nuôi nổi nhau qua cơn đói khát này không" Câu hỏi chấtchứa nỗi hoang mang, ám ảnh kiếp bần hàn không lối thoát và cả sự rình rập trướcngõ của cơn ác mộng về cái đói chưa bao giờ dữ dội đến thế" Trong lòng bà, tacảm thấy cả nỗi buồn của một người mẹ không được thấy con trong ngày vui,không có lấy một mâm cơm làm lễ gia tiên Trong lời nghẹn ngào tâm sự của bàcòn có cả sự xót xa, một chút ân hận vì đã không làm được đầy đủ bổn phận củamột người mẹ đối với con :"Năm nay đói to đấy, chúng mày lấy nhau lúc này uthương quá" Cái chậc lưỡi mặc kệ số phận của Tràng; hành động “nén một tiếngthở dài” tủi thân của người đàn bà khi liếc nhìn gia cảnh nhà chồng; sự nghẹnngào, xót xa của bà cụ Tứ trước hạnh phúc của con trai mình… khiến người đọckhông biết nên vui hay nên buồn, không cảm nhận được đây là hạnh phúc hay bấthạnh, sự sống hay là cái chết

Đặt nhân vật của mình vào tình huống bất ngờ và éo le như vậy, Kim Lân đã làmnổi bật được nhiều ý nghĩa sâu sắc cho tác phẩm của mình Với việc xây dựng tìnhhuống truyện độc đáo nhà văn đã thể hiện rõ chủ đề của tác phẩm đồng thời tố cáohiện thực xã hội đã tước đoạt hết quyền sống, quyền hạnh phúc của con người

Có thể nói, ấn tượng của người đọc với tác phẩm “Vợ nhặt” của Kim Lân chính là

ở tình huống truyện đầy độc đáo, bất ngờ nhưng cũng không kém phần éo le củathiên truyện Thành công đó khiến truỵên ngắn của Kim Lân sống được với thờigian Cái nạn đói năm 1945 với hơn hai triệu người bị chết đói ấy, rồi một lúc nào

đó sẽ lùi vào dĩ vãng Nhưng câu chuỵên “nhặt vợ” của anh Tràng thì vẫn sốngcùng tâm hồn, cùng nỗi đau và niềm tin của người dân Việt Nam

Bài tham khảo 3

Nói đến nghệ thuật truyện ngắn, người ta thường coi ba yếu tố sau đây là cơ bảnnhất: tình huống truyện, nhân vật truyện và cách trần thuật Có nhiều truyện ngắn,

sự sáng , tạo tình huống đóng vai trò then chốt Đặt vào tình huống ấy, nhân vậttruyện bộc lộ sâu sắc tâm lý, tính cách Tư tưởng của thiên truyện cũng nhờ thế mà

được thể hiện đậm đà Và xoay quanh tình huống ấy, các tình tiết cũng trở nên hấpdẫn.Truyện Vợ nhặt của Kim Lân thuộc loại tác phẩm như thế.

Tình huống của Vợ nhặt thể hiện ngay ở tên truyện Một anh nông dân “nhặt” được

vợ Mà nào anh ta có bảnh bao hấp dẫn gì: vừa nghèo, vừa xấu trai, lại là dân ngụ

cư Vậy mà chỉ “tầm phơ tầm phào” mấy câu mà có vợ theo về

Sự hấp dẫn của tình huống truyện trước hết là ở đó Như một nghịch lý, nó gâyngạc nhiên cho mọi người trong xóm ngụ cư, cho bà cụ Tứ, mẹ Tràng, và cho cảbản thân Tràng là kẻ đã “nhặt” được vợ

“… người trong xóm lạ lắm: Họ đứng cả trong ngưỡng cửa nhìn ra bàn tán…”Đến khi hiểu ra là Tràng có vợ theo về, thì họ lại càng ngạc nhiên hơn nữa Ngườithì “cười lên rung rúc’ Người lại lo dùm cho anh ta Ôi chao! Giời đất này cònrước cái của nợ dài về Biết có nuôi nổi nhau sống qua được cái thì này không?”

Bà cụ Tứ hiểu tỉnh cảnh con mình hơn ai hết nên càng khó tin Tràng có vợ Thấy

có người đàn bà đứng ngay ở đầu giường còn mình, bà cụ cứ ngơ ngác tự hỏi:

”Quái sao lại có người đàn bà nào ở trong ấy nhỉ? Sao lại chào mình bằng u? Aithế nhỉ?” Bà cụ làm sao hiểu nổi Nghèo như con bà ai người ta thèm lấy mà có vợđược Vả lại trời làm đói khát thế này, nuôi thân chẳng nổi, lấy gì nuôi vợ nuôicon? Bản thân Tràng cũng lấy làm lạ cho mình Nhìn vợ, ngồi ngay giữa nhà, anh

ta “vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư?”

Đúng là một tình huống thật lạ Nhưng khi hiểu ra rồi thì lại thấy có gì đáng ngạcnhiên đâu Cái lý do dễ hiểu biết bao, nhưng cũng buồn tủi biết bao, tội nghiệp biếtbao! Điều này, bà cụ Tứ gần hết đời người phải làm bạn với cái nghèo mới thật sựthấm thía: “Bà lão cúi đầu nín lặng Bà lão hiểu rồi Lòng người mẹ nghèo khổ ấycòn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa conmình Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con trong lúc trong nhà ăn nên làmnổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này Con mình thì… Trong kẽ mắtkèm nhèm của bà cụ rủ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôinổi nhau cho qua được cơn đói khát này không?”

Lòng bà cụ thật là ngổn ngang trăm mối: vừa mừng vừa lo, vừa vui vừa tủi Mừngvui vì dù sao con mình cũng cd vợ, điều mà bổn phận làm mẹ bà đã không lo nổicho con: ừ thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau u cũng mừng lòng.Nhưng lo buồn, tủi nhục vì “người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người tamới lấy đến con mình, Mà con mình mới có vợ được…”

Như thế là tình huống truyện đã làm bộc lộ sâu sắc tâm trạng, tính cách các nhânvật Bà cụ Tứ do từng trải nhiều nên tâm lý diễn biến phức tạp hơn cả Còn Tràngthì lo ít, vui nhiều Mới đầu cũng “chọn”, nhưng liền sau đó chặc lưỡi mặc kệ!”.Trên đường đưa vợ về nhà, thấy người ta tò mò nhìn ngó, “hắn lại lấy vậy làmthích ý làm, cái mặt cứ vênh lên tự đắc với mình Niềm vui át hẳn nỗi lo, đến nỗi

anh ta không hiểu được tại sao vợ lại buồn, mẹ lại khóc: “Chán quá chẳng đâu vàođâu tự nhiên cũng khóc”.

Bỗng nhiên “nhặt” được vợ, hạnh phúc đến với Tràng quá lớn và quá đột ngột.Mãi đến sáng hôm sau anh ta vẫn còn thấy “trong người êm ái lửng lơ như ngườivừa ờ trong giấc ma di ra” Và cùng với niềm vui, ý thức về bổn phận, về tráchnhiệm đối với cái tổ ấm của mình, cũng nảy sinh Anh ta thấy thương yêu gắn bóvới mọi người, với cái nhà, cái sân, khoảnh vườn của mình một cách lạ lùng “Mộtnguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng Bây giờ hắn mới thấyhắn nên người”

Buồn tủi nhất là tâm trạng của người vợ Tràng “nhặt” được Lấy chồng là chuyệnthiêng liêng là sự phó thác cả cuộc đời minh cho người đàn ông mà mình yêu quý.Vậy mà chị ta nào có biết Tràng là ai, tốt xấu thế nào đâu Chỉ một câu hò bângquơ và mấy bát bánh đúc riêu cua là theo ngay về, Cái đói đã đẩy người đàn bàđến chỗ chẳng còn biết xấu hổ là gì, mất hết ý thức tự trọng, thấy mình không hơn

gì cái rơm cái rác, người ta có thể “nhặt” được nơi đầu đường, xó chợ…

Tác giả “Vợ nhạt” quả đã sáng tạo được một tình huống truyện thật độc đáo Mộttình huống vừa rất hiện thực, vừa mang nhiều ý nghĩa biểu tượng sâu sắc

Lên án tội ác của bọn đế quốc Nhật Pháp đã gây ra cho nhân dân ta nạn đói khủngkhiếp mùa xuân năm 1945, đã là đề tài của hàng loạt tác phẩm thơ văn sau Cáchmạng tháng Tám, 1945 (Thơ Văn Cao, truyện ngăn, tiểu thuyết của Nguyên Hồng,

Tô Hoài, Nguyễn Đình Thi v.v.) Với Vợ nhặt, Kim Lân đã giải quyết đề tài ấymột cách riêng vừa vô cùng cảm động, vừa buộc người ta đọc phải suy nghĩ nhứcnhối, day dứt mãi, lớp thanh thiếu niên ngày nay đọc chắc không thể tưởng tượngnổi cái giá của con người đã cd lúc rẻ mạt đến thế Nghĩa là không bằng con vật.Cái Tý của Chị Dậu trong Tắt đèn của Ngô Tất Tố vẫn còn cao giá hơn nhiều Chỉvài bát bánh đúc mà thành vợ hẳn hoi, thân phận con người như thế có hơn gì cỏrác Bọn phát xít thực dân đã từng đấy nhân dân ta đến nông nỗi như thế đấy Lờikết tội của Vợ nhặt thật là ngắn gọn sâu sắc thấm thía biết bao!

Nhưng chủ đề của Vợ nhặt không chỉ cổ thế Tình huống truyện đã đặt nhân vật kềbên nanh vuốt của cái chết Một không khí chết chóc cứ len lỏi trong tác phẩmvớimùi khói,khét lẹt của những đống rấm trong nhà có người chết lan tới và tiếng

hờ khóc ngoài xóm lọt vào tỉ tê lúc to lúc nhỏ… Nhưng qua tâm trạng của cácnhân vật, nhất là Tràng và bà cụ Tứ, thấy người dân lao động tin ở sự sống, vẫn hyvọng ở tương lai, cũng khao khát một tổ ấm gia đình để được thương yêu nhau vàcùng chia sẻ vui buồn, để có bổn phận với nhau cũng như có trách nhiệm vớiđời…

Đó là bản chất lạc quan của nhân dân lao động Một chủ nghĩa lạc quan có căn cứ

gì rõ rệt – “Ai giàu ba họ, ai khó ba đời“ – Vẫn tồn tại dai dẳng ở những conngười luôn sống hết mình với cuộc sống trong lao động và đấu tranh để sinh tồn

Niềm tin tưởng lạc quan ấy cuối cùng đã gặp được ánh sáng của cách mạng với lá

cờ Việt Minh bay phấp phới báo hiệu cuộc đổi đời vĩ đại của dân tộc đang sắp sửa

Bài tham khảo 4

Sự thành công của mỗi truyện ngắn có sự góp mặt của nhiều yếu tố, trong yếu tốđóng vai trò then chốt là: tình huống, nhân vật và cách trần thuật, nhà văn cónhững điểm mạnh riêng để tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm mình Kim Lân đãrất thành công trong các truyện ngắn của mình khi sáng tác được những tình huốngtruyện đặc sắc Đọc Vợ nhặt của Kim Lân ta cảm rõ điều đó

Trong Vợ nhặt của Kim Lân, tình huống truyện đã giúp nhà văn xây dựng bộc lộsâu sắc tính cách và tâm lí nhân vật Đồng thời gúp ông bộc lộ tâm tư ti và nhữngđiều mà bản thân ông muốn gửi gắm cho bạn đọc Truyện cũng thế mà hấp dẫnhơn

Tình huống của Vợ nhặt thể hiện ngay ở tên truyện Một anh nông dân “nhặt”được vợ Mà nào anh ta có bảnh bao hấp dẫn gì: vừa nghèo, vừa xấu trai, lại là dânngụ cư Vậy mà chỉ “tầm phơ tầm phào” mấy câu mà có vợ theo về

Sự hấp dẫn của tình huống truyện trước hết là ở đó Như một nghịch lý, nó gâyngạc nhiên cho mọi trường trong xóm ngụ cư, cho bà cụ Tứ, mẹ Tràng cho cả bảnthân Tràng là kẻ đã “nhặt” được vợ

“ người trong xóm lạ lắm: Họ đứng cả trong ngưỡng cửa nhìn ra bàn tán…”Đếnkhi hiểu ra là Tràng có vợ theo về, thì họ lại càng ngạc nhiên hơn Người thì “cườilên rung rúc” Người lại lo dùm cho anh ta “Ôi chao ! đất này còn rước cái của nợđời về Biết có nuôi nổi nhau sống qua được cái thời này không ?”

Bà cụ Tứ hiểu tình cảm con mình hơn ai hết nên càng khó tin Tràng có vợ, cóngười đàn bà đứng ngay ở đầy giường con mình, bà cụ cứ ngơ ngác tự hỏi: “Quáisao lại có người đàn bà nào ở trong ấy nhỉ ? Sao lại chào mình bằng u? Ai thế nhỉ?

“ Bà cụ làm sao hiểu nổi Nghèo như con bà ai người ta thèm lấy có vợ được Vảlại trời làm đói khát thế này, nuôi thân chẳng nổi, lấy gì vợ nuôi con?

Bản thân Tràng cũng lấy làm lạ cho mình Nhìn vợ, ngồi ngay giữa nhà, anh ta

“vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư ?”

Đúng là một tình huống lạ Nhưng khi hiểu ra rồi thì lại thấy có gì đáng ngạc nhiênđâu Cái lý do dễ hiểu biết bao, nhưng cũng buồn tủi biết bao, tội nghiệp bao! Điềunày, bà cụ tứ sống gần hết đời người phải làm bạn với cái nghèo mới sự thấm thía:

“Bà lão cúi đầu nín lặng Bà lão hiểu rồi Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu rabiết bao nhiều cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho kiếp đứa con mình Chao ôi,người ta dựng vợ gả chồng cho con trong lúc trong nhà ăn nên làm nổi, nhữngmong sinh con đẻ cái mở mặt sau này Con mình thì Trong kẽ mắt kèm nhem của

bà cụ rủ xuống hai dòng nước mắt Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau cho quađược cơn đói khát này không ?”.

Lòng bà cụ thật là ngổn ngang trăm mối: vừa mừng vừa lo, vừa vui vừa tủi Mừngvui vì dù sao con mình có có vợ, điều mà bổn phận làm mẹ bà đã không lo nổi chocon: “ ừ, thôi thì các con đã phải duyên kiếp với nhau, u cũng mừng " Nhưng lobuồn, tủi nhục vì “người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ người ta mới lấy đếncon mình Mà con mình mới có vợ được ” Như thế là tình huống truyện đã làmbộc lộ sâu sắc tâm trạng, tính cách các nhân vật Bà cụ Tứ do từng trải nhiều nêntâm lí diễn biến phức tạp hơn cả Còn Tràng thì lo ít, vui nhiều Mới đầu cũng

“chợn”, nhưng liều sau đó chặc lưỡi kệ !” Trên đường đưa vợ về nhà, thấy người

ta tò mò nhìn ngó, “hắn lại vậy làm thích ý lắm, cái mặt cứ vênh lên tự đắc vớimình” Niềm vui át hẳn nỗi lo, đến nổi anh ta không hiểu được tại sao vợ lại buồn,

mẹ lại khóc: “Chán quá, chẳng đâu vào đâu tự nhiên cũng khóc !”

Bỗng nhiên “nhặt” được vợ, hạnh phúc đến với Tràng quá lớn và quá đột ngột.Mãi đến sáng hôm sau anh ta vẫn còn thấy “trong người êm ái lửng lơ như ngườivừa ở trong giấc mơ đi ra” Và cùng với niềm vui, ý thức về bổn phận, về tráchnhiệm đối với cái tổ ấm của mình, cũng nảy sinh Anh ta thấy thương yêu gắn bóvới mọi người, với cái nhà, cái sân, khoảnh vườn của mình một cách lạ lùng “Mộtnguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng Bây giờ hắn mới thấyhắn nên người”

Buồn tủi nhất là tâm trạng của người vợ Tràng “nhặt” được Lấy chồng chuyệnthiêng liêng là sự phó thác cả cuộc đời mình cho người đàn ông mình yêu quý.Vậy mà chị ta nào có biết Tràng là ai, tốt xấu thế nào đâu Chỉ một câu hò bângquơ và mấy bát bánh đúc riêu cua là theo ngay về Cái đói đã đẩy người đàn bàđến chỗ chẳng còn biết xấu hổ là gì, mất hết ý thức tự thấy mình không hơn gì cáirơm cái rác, người ta có thể “nhặt” được ngoài đường, xó chợ

Nhưng chủ đề của Vợ nhặt không chỉ có thế Tình huống truyện đã đặt nhân vật kềbên nanh vuốt của cái chết Một không khí chết chóc cứ len lỏi trong tác phẩm vớimùi khói, khét lẹt của những đống rấm nhà có người chết lan tới và tiếng hờ khócngoài xóm lọt vào tỉ tê lúc to lúc nhỏ Nhưng qua tâm trạng của các nhân vật,nhất là Tràng và bà cụ Tứ, thấy người dân lao động tin ở sự sống vẫn hi vọng ởtương lai, cũng khao khát một tổ ấm gia đình để được thương yêu nhau và cùngchia xẻ vui buồn, để có bổn phận với nhau cũng như có nhiệm với đời

Đó là bản chất lạc quan của nhân dân lao động Một chủ nghĩa lạc quan có căn cứ

gì rõ rệt “Ai giàu ba họ, ai khó ba đời”… vẫn tồn tại dai dẳng ở những con ngườiluôn sống hết mình với cuộc sống trong lao động và đâu tranh để sinh tồn Niềmtin tưởng lạc quan ấy cuối cùng đã gặp được ánh sáng của cách mạng với lá cờViệt Minh bay phấp phới báo hiệu cuộc đổi đời vĩ đại của dân tộc đang sắp sửa