Theo Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, trong Hiệp định EVFTA, EU cam kết dành ưu đãi thuế nhập khẩu cho hàng giày dép Việt Nam, giảm từ mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi thông thường Most F
Trang 1ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM KHOA KINH DOANH QU ỐC TẾ
ĐỀ TÀI: Chọn một ngành xuất/nhập khẩu cụ thể đạt kim ngạch xuất/nhập
kh ẩu trên 1 tỷ USD (năm 2020) và phân tích các yêu cầu về pháp lý đối với
vi ệc thực hiện và nâng cao hiệu quả XNK của doanh nghiệp Việt Nam thuộc ngành đó
Tphcm, tháng 6, năm 2021
Gi ảng viên: Th.s Ngô Thị Hải Xuân Sinh viên th ực hiện: Nguyễn Hoàng Quý Ngân
MSSV: HCMTC20194052
L ớp: LTTC – KDQT/ TP4 Khóa: 2019
Email: nguyenhoangquyngan99@gmail.com
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu đang diễn ra rất sôi nổi Việt Nam tuy là nước đang phát triển, nhưng cũng đã gia nhập tự do thương mại quốc tế Bằng chứng là đến 2021 đã và đang ký kết rất nhiều Hiệp định tự do thương mại, điển hình như FTA, EVFTA, … Việc ký cam kết các Hiệp định này góp phần làm kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng Ngành da giày cũng là
làm được điều đó, các Doanh nghiệp Việt Nam cần phải đáp ứng được điều kiện như chứng nhận
quốc tế một cách thuận lợi hơn
Trang 3M ỤC LỤC
L ỜI MỞ ĐẦU 2
I LÝ THUY ẾT VỀ H I NIỆM V V I TR Ủ TH NG Ệ, UẬT QUỐ GI V ĐIỀU Ư QUỐ TẾ ĐỐI V I HOẠT Đ NG THƯƠNG MẠI QUỐ TẾ N I HUNG 5
I.1 Thông lệ là gì? 5
1.1 Khái niệm 5
1.2 Vai trò 5
I.2 Luật quốc gia là gì? 5
2.1 Khái niệm 5
2.2 Vai trò 5
I.3 Các điều ước Quốc tế là gì 5
3.1 Khái niệm 5
3.2 Vai trò 6
II PHÂN TÍCH CÁC YÊU C ẦU PHÁP LÝ TRONG TRIỂN KHAI HOẠT Đ NG XU ẤT KHẨU CỦA NGÀNH GIÀY DÉP QUA CHÂU ÂU 6
1 Tình hình xuất khẩu da giày của Việt Nam 6
1.1 Tổng quan ngành da giày Việt Nam 6
1.2 Tình hình xuất khẩu giày dép của Việt Nam năm 2020 6
2 Phân tích yêu cầu pháp lý trong triển khai hoạt động xuất khẩu của ngành da giày qua Châu Âu 7
2.1 Điều ước quốc tế 7
2.1.1 EVFTA có vai trò vè thuế quan trong xuất khẩu ngành da giày như thế nào ……… 7
a.EVFTA là gì? 7
b Phân tích yêu c ầu pháp lý của EVFTA về quy định thuế quan trong triển
khai hoạt động Thương mại Quốc Tế của ngành da giày 7
2.2 Thông lệ quốc tế 9
2.2.1 Chứng nhận và kiểm tra xuất xứ trong Hiệp định thương mại tự do Việt
Nam – EU 9
a Gi ấy chứng nhận xuất xứ C/O mẫu EUR.1 9
b Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ 10
c Ch ứng từ chứng minh và xác minh chứng từ xuất xứ hàng hóa 10
3 Luật quốc gia 11
Trang 4III T ẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC NẮM V NG TH NG Ệ, UẬT Ệ V ĐIỀU
Ư QUỐC TẾ TRÊN GI P DO NH NH N N NG O HIỆU QUẢ THƯƠNG
MẠI QUỐ TẾ 12
K ẾT LUẬN 14
CÁC THU ẬT NGỮ .15
TÀI LI ỆU THAM KHẢO 16
Trang 5I LÝ THUY ẾT VỀ H I NIỆM V V I TR Ủ TH NG Ệ, UẬT QUỐ
GI V ĐIỀU Ư QUỐ TẾ ĐỐI V I HOẠT Đ NG THƯƠNG MẠI QUỐ TẾ NÓI CHUNG
1 Thông l ệ là gì?
1.1 Khái ni ệm: Thông lệ quốc tế đề cập đến các luật, quy tắc và hướng dẫn mà nhiều chính phủ,
tổ chức, liên minh và công chúng nói chung đã quyết định tuân theo trên toàn thế giới Trong thương mại quốc tế, luật pháp quốc gia, hiệp định và liên minh kinh tế được sử dụng phổ biến để tạo thuận lợi cho thương mại giữa các quốc gia và thương nhân
1.2 Vai trò: Thông lệ quốc tế có vai trò rất quan trọng trong thương mại quốc tế, nó đặt ra những quy tắc, tiêu chuẩn, luật pháp để tạo thuận lợi để thương mại giữa các thương nhân và các quốc gia, tránh sự
2 Lu ật quốc gia là gì?
2.1 Khái ni ệm: Luật quốc gia là một tập hợp các tiêu chuẩn pháp lý có cấu trúc bên trong thống
nhất được chia thành các tổ chức pháp lý, các nhánh luật và các văn bản do chính phủ ban hành theo quy định của pháp luật quốc gia Tùy theo mỗi quốc gia mà có hệ thống luật khác nhau để quản lý hoạt động thương mại quốc tế
- Văn bản pháp luật
- Án lệ của Tòa án trong nước
- Các nguồn luật khác của pháp luật quốc gia: bao gồm các tập quán thương mại của quốc
domestico‟)
2.2 Vai trò: Luật quốc gia trong hoạt động thương mại quốc tế có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh giao dịch thương mại quốc tế về vấn đề quyền tài phán ngoài lãnh thổ
3 ác điề ước Q ốc t là g
3.1 Khái ni ệm: Điều ước quốc tế là thỏa thuận bằng văn bản được ký kết nhân danh Nhà nước
hoặc Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với bên ký kết nước ngoài, làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trang 6theo pháp luật quốc tế, không phụ thuộc vào tên gọi là hiệp ước, công ước, hiệp định, định ước,
3.2 Vai trò: Điều ước quốc tế có vai trò điều chỉnh các mối quan hệ quốc tế, khi mà các Điều
ước quốc tế được ký kết từ các chủ thể chỉ cần thỏa thuận và áp dụng nhanh Theo nguyên tắc
của Điều ước quốc tế thì cần phải soạn thảo phù hợp với pháp luật của quốc tế Cũng vì lẽ đó mà hầu hết các Điều ước quốc tế phù hợp với hệ thống pháp luật quốc gia
Ngoài ra, điều ước quốc tế căn cứ vào số lượng chủ thể là điều ước song phương và điều ước đa phương Và căn cứ theo tính chất điều chỉnh là điều ước quy định theo những nguyên tắc chung
và điều ước quy định cụ thể
1 Tình hình xu ất khẩu da giày của Việt Nam
1.1 T ổng quan ngành da giày Việt Nam
Ngành công nghiệp da giày Việt Nam đã phát triển rất nhanh và được xem là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn đưa Việt Nam phát triển Da giày là một trong ba ngành đem lại kim ngạch xuất khẩu lớn nhất hiện nay sau dầu thô và dệt may, chiếm trên 10% tổng kim ngạch xuất khẩu
1.2 Tình hình xu ất khẩu giày dép của Việt Nam năm 2020
tháng đầu năm 2020 đạt trên 15,05 tỷ USD, giảm 9% so với cùng kỳ năm 2019
Thị trường EU đứng thứ 2 về kim ngạch, đạt 3,82 tỷ USD, chiếm 25,4%, giảm 15,9% Một số thị trường tuy kim ngạch thấp nhưng đạt mức tăng trưởng dương như: Séc tăng 6%, đạt 69,18 triệu USD; Thụy Điển tăng 2,6%, đạt 64,37 triệu USD; Thổ Nhĩ Kỳ tăng 17,5%, đạt 37,99 triệu USD, Luxembourg tăng 162,8%, đạt 27,87 triệu USD
Trang 7Sau 2 tháng Hiệp định EVFTA có hiệu lực, giày dép (trong đó có cả da giày) là mặt hàng nằm
2 Phân tích yêu c ầu pháp lý trong triển khai hoạt động xuất khẩu của ngành da giày qua Châu Âu
2.1 Điề ước quốc t
2.1.1 EVFTA có vai trò vè thu quan trong xuất khẩu ngành da giày như th nào?
a.EVFTA là gì?
Hiệp định EVFTA - European-Vietnam Free Trade Agreement, hay còn được gọi là Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU, là thỏa thuận được kí kết giữa 28 nước thành viên liên minh châu Âu và Việt Nam
Mục tiêu chính của việc ký kết hiệp là tạo ra khu vực mậu dịch chung nhằm xóa bỏ những hàng rào thuế quan và phi thuế quan, gây nên những trở ngại kinh tế của các thành viên ký kết Hiệp định sẽ diễn ra theo một lộ trình cụ thể và rõ ràng để có thể phù hợp với tình hình kinh tế hiện tại
Hiệp định có thể loại bỏ hơn 70% thuế hải quan đối với hàng hóa và mở cửa thị trường dịch vụ
b Phân tích yêu c ầu pháp lý của EVFTA về q y định thu quan trong triển khai hoạt động Thương mại Quốc T của ngành da giày
Theo Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, trong Hiệp định EVFTA, EU cam kết dành ưu đãi thuế nhập khẩu cho hàng giày dép Việt Nam, giảm từ mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi thông thường (Most Favoured Nation - MFN) là 12,5% về 0% theo lộ trình 3 - 7 năm.Đối với ngành
da giày có mã hàng hóa là 6403 (bao gồm cả da sống da tổng hợp và da thuộc), hiên tại, mặt hàng này nằm trong tiểu phụ lục 2-A-1 Biểu thuế của Liên Minh Châu Âu có mức thuế suất cơ
sở là 8% ( theo điều 2.7 cắt giảm hoặc xóa bỏ thuế quan)
Trang 8Từ khi EVFTA có hiệu lực, ngành da giày đã có bước tiến hơn, khi vẫn đang ảnh hưởng bởi dịch COVID, nhưng vẫn đạt được mức tăng trưởng dương với 3,82 tỷ USD, dự báo mức tăng trưởng của ngành da giày sẽ tăng lên 3%/ năm kim ngạch xuất khẩu toàn ngành
Tuy nhiên, để được hưởng thuế suất ưu đãi theo cam kết trong EVFTA, Việt Nam cần phải đáp ứng về yêu cầu nguồn gốc xuất xứ, bao gồm quy định hàm lượng giá trị khu vực ( Regional Value content – RVC) trong nguồn gốc xuất xứ nguyên vật liệu sản phẩm Theo EVFTA, khoản
2 Điều 2.9, hai bên hợp tác phải hỗ trợ quản trị lẫn nhau về hải quan và các vấn đề liên quan là một phần thực thi và kiểm soát các ưu đãi thuế quan bao gồm nghĩa vụ xác định các tình trạng xuất xứ, tiến hành xác minh bằng chứng của xuất xứ và cung cấp kết quả xác minh, cấp phép cho Bên nhập khẩu tài liệu hoặc tính chính xác của thông tin liên quan đến việc dành ưu đãi thuế Chính vì điều này, các tổ chức được ủy quyền đã cấp hơn 20.000 bộ Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu EUR.1 đi 28 nước EU
Thế nhưng, theo khoản 3, Điều 2.9, cho thấy rằng nếu như bên nhập khẩu phát hiện hàng hóa có xuất xứ không đáp ứng các yêu cầu quy định trong nghị định, thì Bên nhập khẩu có thể từ chối
áp dụng ưu đãi thuế quan Vậy nên, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải lưu ý trong quá trình là chứng nhận xuất xứ hàng hóa
Một lưu ý nữa của các Doanh nghiệp Việt Nam là theo khoản 5, Điều 2.9, Cơ quan có thẩm quyền của Bên nhập khẩu sẽ thông báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền của Bên xuất khẩu các phát hiện của mình, sau đó cung cấp thông tin có thể kiểm chứng, dựa trên cơ sở đó hai bên tiến hành và tham vấn nhằm hướng đến một giải pháp được hai bên chấp nhận Nên khi nhận được thông báo, cần phải giải quyết nhanh chóng với người mua, tránh gây thêm những phát sinh chi phí khác
Nếu không, theo khoản 6, Điều 2.9 sau 30 ngày kể từ ngày thông báo (tại khoản 5), các cơ quan
có thẩm quyền không đạt được một giải pháp đồng thuận đối với cả hai Bên, thì Bên nhập khẩu
có quyền đề xuất vấn đề này với Ủy ban Thương mại Tiếp đó, trong vòng 60 ngày kể từ khi vấn
đề được đề xuất lên, Ủy ban Thương mại không đạt được đồng thuận về một giải pháp có thể chấp nhận đuợc, Bên nhập khẩu có thể tạm thời đình chỉ ưu đãi thuế quan đối với các sản phẩm liên quan (theo khoản 7, Điều 2.9)
Trang 9Tuy nhiên, trong quá trình đàm phán của hai bên, Doanh nghiệp Việt Nam có thể thuyết phục được người mua áp dụng biện pháp tạm thời đình chỉnh để có thể chuẩn bị các giấy tờ chứng nhận xuất xứ trong 3 tháng (được tham vấn định kỳ trong phạm vi Uỷ ban Thương) theo khoản
đồng
2.2 Thông lệ q ốc t
Để nhận được nhiều ưu đãi thuế quan xuất khẩu hàng hóa sang Châu Âu, chắc chắn không thể thiếu các chứng nhận xuất xứ hàng hóa Vậy nên trước khi xuất khẩu hàng hóa sang Châu Âu, doanh nghiệp Việt Nam nên tiến hành chứng nhận, và kiểm tra xuất xứ để có thể hưởng được ưu đãi thuế quan Nhất là đối với ngành da giày ở Việt Nam hiện nay, đang cạnh tranh với Trung Quốc
Cam kết theo quy tắc xuất xứ trong EVFTA, nguyên liệu sử dụng trong sản phẩm giày dép không xuất xứ từ ngoại khối, ngoại trừ các bộ phận lắp ghép từ mũi giày và đế giày Các tiêu chí xuất xứ này so với một số FTA thì thắt chặt hơn, thế nhưng các doanh nghiệp cũng không lạ lẫm
gì, vì tiêu chí này tương tự trong GSP mà ngành da giày đã xuất khẩu sang EU Đây là thuận lợi rất lớn cho doanh nghiệp giày dép Việt Nam
Do đó, nó được xem là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cấp C/O và tỷ lệ sử dụng C/O ưu đãi cao
2.2.1 Ch ứng nhận và kiểm tra xuất xứ trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU
a Gi ấy chứng nhận xuất xứ C/O mẫu EUR.1
C/O là một bản giấy phải được làm bằng tiếng anh C/O bao gồm 1 bản gốc và 2 bản sao Theo thông tư số : 11/2020/TT-BCT, hàng hóa có xuất xứ Việt Nam nhập khẩu vào EU (ở điều 19 khoản 2):
1 Sử dụng C/O phát hành theo quy định tại Điều 4 và từ Điều 20 đến Điều 23 ( mẫu EUR.1)
2 Để khai báo C/O doanh nghiệp cần có thông tin chi tiết để xác định hàng hóa ( điều 20 khoản 4) C/O không được tẩy xoá hoặc viết chữ đè lên chữ khác Việc sửa đổi được thực hiện bằng cách xoá thông tin sai và bổ sung thông tin đúng Việc sửa đổi đi kèm chữ ký tắt của người hoàn thiện C/O và được chấp thuận bởi cơ quan có thẩm quyền (điều 20)
Trang 103 C/O sẽ được kiểm tra bởi cơ quan có thẩm quyền Bên xuất khẩu mục đích là trừ khả năng gian lận Và được cấp kể từ ngày được kê khai, không quá 3 ngày kể từ ngày xuất khẩu (điều 21)
4 Ngoài ra, C/O được phép cấp sau ngày xuất khẩu hàng hóa trong trường hợp do lỗi hoặc thiếu sót khách quan và lý do hợp lệ Hay bị bên nhập khẩu từ chối do lỗi kỹ thuật, hoặc hàng chưa xác định được là đang vận chuyển, lưu kho tại điều 17 C/O cấp sau sẽ có nội dung “ISSUED
RETROSPECTIVELY” ( điều 22)
5 trường hợp C/O cần được cấp lại thì sẽ thể hiện nội dung “DUPLICATE‟‟ Và hiệu lực sẽ được tính theo C/O bản gốc
b ơ ch tự chứng nhận x ất xứ
EVFTA cho phép Nhà xuất khẩu đủ điều kiện do EVFTA quy định, tự chứng nhận hàng hóa trên bất kỳ chứng từ nào bao gồm hóa đơn, vận đơn,
Để thực hiện tự chứng xuất xứ, cần phải hiểu rõ các quy định về tự chứng nhận xuất xứ đối với hàng hóa từ Việt Nam tại Điều 25
1 Nhà xuất khẩu tự chứng nhận phải theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 19, và đáp ứng quy định của EVFTA
2 Theo khoản 2 Điều 25 trên chứng từ phải có đủ thông tin về hàng hóa đúng với quy định tại Phụ lục VII ban hành kèm tại Thông tư này
3 Theo khoản 7 Điều 25 trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày phát hành chứng từ tự chứng nhận xuất xứ, nhà xuất khẩu nêu tại khoản 1 Điều này khai báo, đăng tải chứng từ tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa và chứng từ liên quan đến lô hàng xuất khẩu theo quy định từ điểm c đến điểm
h khoản 1 Điều 15 Nghị định số 31/2018/NĐ-CP trên Hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất
xứ điện tử tại địa chỉ www.ecosys.gov.vn của Bộ Công Thương
Thời hạn hiệu lực của chứng từ xuất xứ hàng hóa là 12 tháng kể từ ngày phát hành ( khoản 1 Điều 26) Nhưng theo khoản 2 Điều 26, trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà nhập khẩu thì vẫn được cơ quan hải quan Nước nhập khẩu chấp nhận mặc dù
đã hết hiệu lực
c hứng từ chứng minh và xác minh chứng từ x ất xứ hàng hóa
Chứng từ dùng để chứng minh xuất xứ hàng hóa để đề nghị cấp C/O hoặc phát hành chứng từ tự chứng nhận xuất xứ được quy định ở Điều 30
Trang 111 Việc kiểm tra, xác minh chứng từ sẽ do cơ quan có thẩm quyền của Nước nhập khẩu Lý do là
để kiểm tra về tính xác thực, tránh trường hợp gian lận xảy ra Ví dụ như công ty A ở Tung Quốc xuất hàng sang Việt Nam, sau đó lại thay đổi nguồn gốc xuất xứ từ “ made in China” thành “ made in Việt Nam” xuất sang EU để hưởng ưu đãi thuế quan Đây cũng là những lý do EU e ngại việc ký kết hiệp định mới với Việt Nam Vì vậy để tạo thêm uy tín vững chắc, các Doanh nghiệp nên làm C/O ở cơ quan nhà nước một cách chi tiết, chính xác và tuân thủ quy định khác của EVFTA
3 Lu ật quốc gia
Tùy theo mỗi quốc gia sẽ có hệ thống luật thương mại khác nhau để quản lý hoạt động thương mại quốc cho phù hợp với tình hình ở quốc gia gia đó
Tuy nhiên Luật thương mại ở Việt Nam cũng dựa vào các văn bản pháp luật quốc tế, Án lệ WTO, các tập quán thương mại quốc tế,…Từ đó, hình thành các văn bản pháp luật quốc gia, Án
lệ Tòa án trong nước, và các nguồn luật khác bao gồm cả các tập quán thương mại quốc gia Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu cũng được xem là luật thương mại quốc gia
Để có thể khuyến khích xuất nhập khẩu hàng hóa - đặt biệt là ngành da giày, chiếm kim ngạch xuất khẩu chiếm thứ 3 ở Việt Nam Việc giảm thuế suất thuế xuất khẩu cũng góp phần gia tăng
Trước đây, để tính thuế xuất khẩu ngành da giày cần xác định hàng hóa ngành da giày có mã hàng hóa là gì Mã hàng hóa được phân loại hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập
bằng da thuộc có mã HS 64.03
Sau đó, dựa vào Nghị định số 122/2016/NĐ-CP ngày 01/9/2016 của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan;…để tính % thuế xuất khẩu
Ví dụ như:
- Hàng hóa là giày dép thuộc có mã HS 64.03 có thuế nhập khẩu là 30%