TẬP HUẤN CÔNG TÁC ÔN THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

Các đơn vị trình bày đề thi và quan điểm xây dựng đề, cách ôn tập cho HSNghiên cứu, trao đổi đề và đáp án tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2019 – 2020; Thực hành xây dựng đề tuyển sinh vào

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÁI NGUYÊN

TẬP HUẤN

CÔNG TÁC ÔN THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT

NĂM HỌC 2020 – 2021 - MÔN NGỮ VĂN

Báo cáo viên: Lê Thị Bằng Giang – Trường PTDT Nội trú

Trần Văn Đức – THPT Gang Thép

Thái Nguyên, ngày 2/1/2020

Các đơn vị trình bày đề thi và quan điểm xây dựng đề, cách ôn tập cho HS

Nghiên cứu, trao đổi đề và đáp án tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2019 – 2020;

Thực hành xây dựng đề tuyển sinh vào lớp 10

Trao đổi kinh nghiệm dạy đọc - hiểu, viết đoạn văn NLXH, bài văn NLVH

Thiết kế tiết dạy ôn tập thi tuyển sinh vào lớp 10

Các đơn vị trình bày đề thi và quan điểm xây dựng đề, cách ôn tập cho HS

1

Nghiên cứu, trao đổi đề và đáp án tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2019 – 2020;

2

Thực hành xây dựng đề tuyển sinh vào lớp 10

3

- Nhóm 1 : Ngữ liệu 1:

Ra 4 câu hỏi đọc hiểu (1-2 nhận biết, 1-2 thông hiểu, 1 vận dụng)

- Nhóm 2: Ngữ liệu 2

Ra 4 câu hỏi đọc hiểu (1-2 nhận biết, 1-2 thông hiểu, 1 vận dụng)

- Nhóm 3: Ra câu hỏi viết đoạn văn nghị luận xã hội gợi ra từ ngữ liệu đọc

hiểu (Ngữ liệu 1 + 2)

- Nhóm 4: Ra câu nghị luận văn học (chọn văn bản thơ – học kì I, lớp 9)

- Nhóm 5: Ra câu nghị luận văn học (chọn văn bản truyện – học kì I, lớp 9)

Phần I : Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Đến năm mười bốn tuổi tôi vẫn chưa tự xếp quần áo cho mình Tất cả đều là việc của mẹ Giặt, phơi, xếp, ủi, treo lên móc Mỗi sáng, tôi chỉ việc mặc những chiếc áo rất phẳng, tinh tươm để đến trường Cho đến một ngày nọ mẹ đi vắng, và trời trưa đang nắng bỗng lắc rắc vài hạt mưa Không cách nào khác, tôi phải làm Lấy quần áo từ sào phơi, ôm vào phòng Tôi chợt nhận ra quần áo vừa lấy từ sào xuống thật là thơm, một mùi hương mới mẻ, lạ lẫm, thanh sạch, “nóng giòn” Mùi của nắng Và lần đầu tiên trong đời, tôi ngồi xuống bên đống quần áo, lóng ngóng, bắt đầu xếp từng cái một.

Tôi chỉ muốn nói rằng … những ví dụ đó không hoàn toàn là những việc nhỏ nhặt

Nếu bạn không tự làm được điều dễ dàng, cớ sao tôi phải tin rằng bạn có đủ trách nhiệm và nhận thức để làm điều khó hơn?

(Nếu biết trăm năm là hữu hạn – Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn, 2017)

Câu 1 (0,5 điểm) Xác định 02 phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản

trên

Câu 2 (0,5 điểm) Năm mười bốn tuổi, nhân vật “tôi” chưa thể tự làm được việc gì?

Câu 3 (1,0 điểm) Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ trong câu

văn: “Tôi chợt nhận ra quần áo vừa lấy từ sào xuống thật là thơm, một mùi hương mới mẻ, lạ lẫm, thanh sạch”

Câu 4 (1,0 điểm) Bài học em nhận được qua câu văn sau là gì?

“Nếu bạn không tự làm được điều dễ dàng, cớ sao tôi phải tin rằng bạn có đủ trách nhiệm và nhận thức để làm điều khó hơn?”

Phần II - LÀM VĂN (7.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm)

Từ văn bản ở phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 15 – 20 dòng) trình bày suy nghĩ về vai trò của thói quen tự lập đối với mỗi người

Phần I : Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Hãy hướng sự quan tâm của bạn tới những việc bạn có thể làm thay vì nghi hoặc khả năng của bản thân Thực tế cho thấy, chúng ta chẳng đạt được bất cứ điều gì nếu cứ luôn miệng nói rằng mình không làm được Khi phải đối mặt với khó khăn, hãy tự nhủ rằng mọi rắc rối sẽ được giải quyết, từ đó, nỗ lực tìm giải pháp cho vấn đề Đó chính là cách tạo ra sự khởi đầu tốt đẹp Hãy nhớ rằng thành công trong cuộc sống luôn đi kèm với những câu khẳng định như: “Tôi có thể” hoặc “Tôi

sẽ làm được”, và hành động bao giờ cũng tạo ra điều kì diệu Đừng ngồi đó chờ đợi mộng tưởng biến thành sự thật Khi đã nỗ lực hết mình, dù có thất bại, bạn cũng không phải tiếc nuối Thất bại khiến bạn không chỉ rút ra bài học kinh nghiệm mà còn hiểu được giá trị của thành công Bạn thực sự thất bại khi chưa thử mọi cơ hội

mà bạn đang có Khi thực sự muốn làm một điều gì đó, chắc chắn sẽ có cách để bạn làm được.

(Quên hôm qua, sống cho ngày mai – Tian Dayton, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh)

Câu 1 (0,5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên/Chỉ ra tác hại của của việc nghi ngờ khả năng của bản thân được nêu trong đoạn trích?

Câu 2 (0,5 điểm) Theo tác giả, cách tạo ra sự khởi đầu tốt đẹp được nói đến trong

đoạn trích là gì?/Xác định phép liên kết câu trong đoạn văn: “Khi đã nỗ lực hết mình…chắc chắn sẽ có cách để bạn làm được”.

Câu 3 (1,0 điểm) Theo em, vì sao thất bại giúp ta hiểu được giá trị của thành công?/ Theo em, vì sao thành công trong cuộc sống luôn đi kèm với những câu

khẳng định như: “Tôi có thể”, hoặc “Tôi sẽ làm được” và hành động bao giờ cũng tạo ra điều kì diệu.

Câu 4 (1,0 điểm) Em có cho rằng, suy nghĩ “Tôi có thể, tôi sẽ làm được” đồng

nghĩa với thái độ tự cao hay không? Vì sao?

Phần II - LÀM VĂN (7.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm)

Từ văn bản ở phần đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 15 – 20 dòng) chia sẻ những điều em có thể làm để thành công

Trao đổi kinh nghiệm dạy đọc - hiểu, viết đoạn văn nghị luận xã hội.

4

ĐỌC HIỂU

VĂN BẢN VĂN HỌC VĂN BẢN NHẬT DỤNG

CHỌN NGỮ LIỆU ĐỌC HIỂU

•Không nên quá dài, phải có nguồn…

•Phải có tư tưởng, phải đưa ra được bài học nào đó về tri thức khoa học, tri thức cuộc sống hoặc bài học về tư tưởng, đạo lí, các vấn đề xã hội…

•Phải có đủ các yếu tố nội dung và nghệ thuật để đặt câu

hỏi ở các mức độ: biết, hiểu, vận dụng.

•Nên hướng học sinh đến những điều tốt đẹp, những tình cảm nhân văn, lẽ phải…

NHỮNG KIẾN THỨC CẦN CÓ ĐỂ LÀM BÀI ĐỌC HIỂU

• Nắm chắc kiến thức về ngữ âm, từ vựng, ngữ nghĩa, ngữ pháp, văn bản… liên quan đến đọc hiểu.

• Có vốn hiểu biết từ ngữ phong phú, có kiến thức nền tảng

về khoa học, văn hoá, xã hội là một lợi thế (Tiếp nhận văn bản phụ thuộc vào tri thức nền của người tiếp nhận).

• Có khả năng tư duy lô gic, lập luận chặt chẽ, khả năng

biểu đạt ngôn ngữ rõ ràng, chính xác.

Các bậc nhận thức Động từ mô tả

Biết: Sự nhớ lại, tái hiện kiến thức, tài liệu

được học tập trước đó như các sự kiện, thuật

ngữ hay các nguyên lí, quy trình.

- (Hãy) định nghĩa, mô tả, nhận biết, đánh dấu, liệt

kê, gọi tên, phát biểu, chọn ra, …

Hiểu: Khả năng hiểu biết về sự kiện, nguyên lý, giải  

thích tài liệu học tập, nhưng không nhất thiết phải

liên hệ các tư liệu

- (Hãy) biến đổi, ủng hộ, phân biệt, ước tính, giải thích, mở rộng, khái quát, cho ví dụ, dự đoán, tóm tắt.

Vận dụng thấp: Khả năng vận dụng các tài liệu đó

vào tình huống mới cụ thể hoặc để giải quyết các

Khả năng đặt các thành phần với nhau để tạo

thành một tổng thể hay hình mẫu mới, hoặc giải

các bài toán bằng tư duy sáng tạo.

Khả năng phê phán, thẩm định giá trị của tư liệu

theo một mục đích nhất định.

- (Hãy) phân loại, tổ hợp lại, biên tập lại, thiết kế, lí giải, tổ chức, lập kế hoạch, sắp xếp lại, cấu trúc lại, tóm tắt, sửa lại, viết lại, kể lại.

- (Hãy) đánh giá, so sánh, đưa ra kết luận thỏa thuận, phê bình, mô tả, suy xét, phân biệt, giải thích, đưa ra nhận định.

- Nội dung chính của ngữ liệu

- Giá trị của phép liên kết, thao tác lập luận, BPTT…

- Vận dụng kiến thức trong ngữ liệu giải quyết một vấn đề tương tự, liên quan…

NGUỒN TƯ LIỆU ĐỂ DẠY ĐỌC HIỂU

HƯỚNG DẪN HS LÀM BÀI ĐỌC HIỂU

• Chuẩn bị : Chế bản câu hỏi, để các khoảng trống dự kiến câu trả lời của học sinh HS làm bài ghi bằng bút chì GV tổ chức chữa bài, HS mới ghi lại bằng bút chì hoặc bút bi

• Trên lớp : HS đọc kỹ câu hỏi để trả lời đúng yêu cầu

- Khi HS chưa quen làm ĐH: chia nhóm (4HS/nhóm), hoàn

thiện bài ĐH trong 10’ GV chữa bài, đi từ tư duy đến cách diễn đạt, sao cho HS biết cách làm bài và diễn đạt đúng ý,

trúng ý.

- Khi HS đã quen làm ĐH: làm việc cá nhân 15’ GV chữa bài

LƯU Ý

• GV chịu khó chấm, chữa, góp ý cho HS từng thao tác

• Đi từ tư duy đến cách trả lời cho rõ ràng, ngắn gọn và có tính thuyết phục

HƯỚNG DẪN HS VIẾT ĐOẠN

NLXH

• Yêu cầu hình thức : 01 đoạn văn (vi phạm chuẩn hình thức

mất 0,25 điểm)

• Yêu cầu nội dung : Trình bày trọn vẹn một ý , đúng yêu cầu đề

ra, diễn đạt rõ ràng, các câu có liên kết, lập luận thuyết phục

HƯỚNG DẪN HS VIẾT ĐOẠN NLXH

Ví dụ: Viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em

về vai trò của quê hương với đời sống tâm hồn của con người

Trao đổi kinh nghiệm dạy HS kĩ năng làm văn Nghị luận văn học

Báo cáo viên: TRẦN VĂN ĐỨC – Trường THPT Gang Thép

4

Nắm được kiến thức nền của các TPVH

Cách thức khai thác, tìm hiểu TPVH

Phương pháp làm các kiểu bài NLVH

Luyện viết, chữa lỗi, củng

cố kĩ năng

So sánh văn học

Cảm nhận – liên hệ

Làm sáng tỏ

01 nhận định

01 đoạn văn xuôi

1

2016 - 2017 2017 - 2018 2018 - 2019 2019 - 2020 2013-2014

2014 - 2015

TT KĨ NĂNG LÀM VĂN CẦN HÌNH THÀNH CHO HS Điểm

1 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận 0,5

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận 0,25

3

Triển khai vấn đề nghị luận

-Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm phù hợp

-Các luận điểm được triển khai theo trình tự hợp lí

-Sử dụng tốt các thao tác nghị luận để triển khai luận điểm đó

-Biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và dẫn chứng

3,5

Tổng điểm câu nghị luận văn học 5,0

Phân bố thời gian làm bài:

120 phút

+ Đọc - hiểu: 20 phút (3,0 điểm) + Viết đoạn văn NLXH: 20 phút (2,0 điểm) + Viết bài văn NLVH: 75 phút (5,0 điểm)

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI

Đề thi TS vào 10 năm học 2017 – 2018:

Cảm nhận của em về đoạn văn sau: Chúng tôi, mọi người – kể cả anh … hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa” (Chiếc lược ngà, Ngữ văn 9, tập 1, NXB giáo dục 2016)

Khái quát những sự việc ở đoạn văn trước

Cảm nhận nhân vật trong đoạn văn

Cảm nhận tài năng miêu tả và tình cảm của tác giả

Những cảm thụ, đánh giá riêng về đoạn văn

TRIỂN KHAI VẤN ĐỀ NGHỊ LUẬN

Lưu ý: Phân tích nhân vật trong từng câu văn, qua các chi tiết miêu tả hành động,

ngôn ngữ, tâm lí…/ cách sử dụng từ ngữ, biện pháp nghệ thuật, giọng điệu…

SO SÁNH VĂN HỌC - Đề thi TS vào 10 năm học 2018 – 2019:

Cảm nhận của em về 2 đoạn thơ sau:

Mọc giữa dòng sông xanh… Tôi đưa tay tôi hứng (Mùa xuân nho nhỏ) Bỗng nhận ra hương ổi … Hình như thu đã về (Sang thu)

CẢM NHẬN – LIÊN HỆ : Đề thi TS vào 10 năm học 2019 – 2020:

Cảm nhận của em về nhân vật anh thanh niên trong đoạn trích: “Anh hạ giọng…trên cầu Hàm Rồng” Từ đó, liên hệ với nhân vật Phương Định trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi để thấy được lí tưởng sống của thế hệ trẻ Việt Nam những năm

chống Mĩ

đối tượng (ND – NT miêu tả)

ra điểm tương đồng và khác biệt với đối tượng yêu cầu liên hệ

ra ý kiến cá nhân về yêu cầu của đề bài (nếu có)

Yêu cầu

cơ bản, trọng tâm

Phân hóa, nâng cao

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT Ý KIẾN BÀN VỀ VĂN HỌC

Đề thi TS vào 10 năm học 2013 – 2014, 2014 - 2015:

Bàn về tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương, có ý kiến cho rằng:

Qua câu chuyện về cuộc đời và cái chết thương tâ, của Vũ Nương, Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện niềm cảm thương đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ phong kiến, đồng thời khẳng điịnh vẻ đẹp truyền thống của họ.

Em hãy phân tích nhân vật Vũ Nương để làm sáng tỏ nhận định trên

Bàn luận

-Khẳng định tính đúng đắn/hợp lí…

của ý kiến…

-Vai trò của ý kiến trong tiếp nhận TP…

Trao đổi về việc thiết kế tiết dạy ôn tập thi tuyển sinh vào lớp 10

5

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÁI NGUYÊN

Tài khoản gmail lớp tập huấn Tài khoản:

taphuannguvan2020@gmail.com

Mật khẩu:

Taphuannguvan2020tn