Tiết 43 -Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

Tiết 43 - Tiếng Việt: Tổng kết từ vựngI Từ đơn và từ phức ngặt nghèo giam giữ bó buộc tươi tốt bọt bèo cỏ cây nhường nhịn đưa đón rơi rụng mong muốn nho nhỏ gật gù lạnh lùng xa xôi lấp

Giáo viên: Thiều Thị Cần

Tổ: Xã hội Ngày dạy: Thứ ba ngày 15/10/2019 – Lớp 9G

Tiết 43 -Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

2

Tiết 43 - Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

ngặt nghèo giam giữ

bó buộc tươi tốt bọt bèo

cỏ cây nhường nhịn đưa đón

rơi rụng mong muốn

nho nhỏ gật gù lạnh lùng

xa xôi lấp lánh

Tiết 43 - Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

Cách phân tích hiệu quả của từ láy

- Chỉ ra từ láy

- Giải nghĩa từ, kết luận đó là từ tượng hình hay tượng

thanh

- Nêu tác dụng: Hiệu quả của từ láy trong việc thể hiện

nội dung

4

Tiết 43 - Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

Tìm và phân tích tác dụng của từ láy trong trường hợp sau:

Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

( Sang thu- Hữu Thỉnh)

Từ láy: Dềnh dàng, vội vã

-Dềnh dàng: chậm chạp, thong thả

-Vội vã: sự gấp gáp, khẩn trương

->Đều là từ láy tượng hình

-Tác dụng: Miêu tả con sông trôi nhẹ nhàng, êm đêm, thong thả Trên bầu trời những cánh chim đang sải cánh bay về

phương Nam tránh rét

=>Bức tranh mùa thu êm đềm, thanh bình, thơ mộng

Tiết 43 - Tiếng Việt : Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

II Thành ngữ

6

Tiết 43 – Tiếng Việt – Tổng kết từ vựng

I.Từ đơn và từ phức

I Thành ngữ

Thường là một ngữ

(cụm từ)cố định, biểu

thị một khái niệm

Thường là một câu biểu thị một phán đoán, nhận định.

- Đánh trống bỏ dùi

- Được voi vòi tiên

- Nước mắt cá sấu

- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng

- Chó treo mèo đậy

Tiết 43 - Tiếng Việt:Tổng kết từ vựng

I.Từ đơn và từ phức

II Thành ngữ

- Thành ngữ chỉ động vật : chó cắn áo rách

->đã trong hoàn cảnh khốn khổ, lại gặp thêm tai hoạ dồn dập ập đến

- Thành ngữ chỉ thực vật : cây nhà lá vườn

-> Những thức ăn có sẵn trong nhà, không phải ra chợ mua

8

Tiết 43 - Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

I.Từ đơn và từ phức

II Thành ngữ

4.Tìm dẫn chứng về thành ngữ được sử dụng trong văn chương

a Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh

( Nói với con- Y Phương)

b Một hai nghiêng nước nghiêng thành

Sắc đành đòi một, tài đành họa hai

( Truyện Kiều- Nguyễn Du)

nghiêng nước nghiêng thành Lên thác xuống ghềnh

Tiết 43 - Tiếng Việt:Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

II Thành ngữ

III Nghĩa của từ

10

Tiết 43 - Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

I Từ đơn và từ phức

II Thành ngữ

III Nghĩa của từ

1 Khái niệm nghĩa của từ

2 Chọn cách hiểu đúng: a

3 Lựa chọn cách giải thích đúng và giải thích lí do lựa chọn

- Cách giải thích (b) đúng vì dùng từ rộng lượng định

nghĩa cho từ độ lượng và cụ thể hoá cho từ rộng lượng

Tiết 43 -Tiếng Việt :Tổng kết từ vựng

a Hãy giải nghĩa từ “phong cách” trong văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của Lê Anh Trà

b Giải nghĩa từ “người đồng mình” trong bài thơ “Nói với con” của Y Phương

12

Tiết 4 3- Tiếng Việt: Tổng kết từ vựng

IV Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của

từ

I Từ đơn và từ phức

II Thành ngữ

III Nghĩa của từ

Các từ gạch chân trong các trường hợp sau có phải là từ nhiều nghĩa không? Vì sao?

a.Lưng núi thì to mà lưng mẹ thì nhỏ.

( Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ- Nguyễn Khoa Điềm)

b Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

( Viếng lăng Bác- Viễn Phương)

Tiết 44 – Tiếng Việt : Tổng kết từ vựng

Các từ gạch chân trong các trường hợp sau có phải là từ nhiều nghĩa không? Vì sao?

a.Lưng núi thì to mà lưng mẹ thì nhỏ.

( Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ- Nguyễn Khoa Điềm)

Tiết 44 – Tiếng Việt : Tổng kết từ vựng

-Lưng mẹ: là một bộ phận của con người giữa cổ và hông, có

thể cõng, vác đồ vật.

-Lưng núi: hay còn gọi là sườn núi, là bộ phận ở giữa ngọn núi.

-> Có quan hệ về nghĩa, “ lưng núi” là nghĩa chuyển của “

lưng mẹ”

 Từ nhiều nghĩa.

Các từ gạch chân trong các trường hợp sau có phải là từ nhiều nghĩa không? Vì sao?

b Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

( Viếng lăng Bác- Viễn Phương)

Tiết 44 - Tiếng Việt : Tổng kết từ vựng

-Mặt trời: nghĩa thực là hành tinh trung tâm của hệ mặt trời.

-Mặt trời: Chỉ Bác Hồ

-> Không có quan hệ với nhau về nghĩa đây là 2 từ đồng âm.

- Mặt trời 1 và mặt trời 2 tuy có sự tương đồng về nghĩa( ánh

sáng, sự sống) nhưng khi ra khỏi ngữ cảnh thì nó mất đi ý nghĩa

đó.

=>Đây không phải là từ nhiều nghĩa.

Tiết 43 -Tiếng Việt :Tổng kết từ vựng

IV.Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

- Từ “ hoa” trong “thềm hoa”, “lệ hoa” dùng theo nghĩa

chuyển: Chỉ những gì thanh cao nhất, đẹp đẽ nhất

( Thềm hoa: Thềm trải gấm hoa; Lệ hoa: Nước mắt của

người con gái đẹp)

->Không phải hiện tượng từ nhiều nghĩa vì đây chỉ là nghĩa chuyển lâm thời nó chưa làm thay đổi nghĩa của

từ, chưa thể đưa vào từ điển

Xác định nghĩa gốc và nghĩa chuyển

Hướng dẫn về nhà

- Tiếp tục ôn về từ vựng

- Nắm chắc kiến thức đã ôn tập.