Luận văn thạc sĩ HUS đánh giá thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng đường từ đường phạm hùng đến đường lê đức thọ tại phường mỹ đình 1, mỹ đình 2

Nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu - Khảo sát điều tra thu thập tài liệu; - Tổng quan các chính sách, quy định pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; - Đánh giá thực trạng công tác bồ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

- -

VŨ VĂN VỊNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG ĐƯỜNG TỪ ĐƯỜNG PHẠM HÙNG ĐẾN ĐƯỜNG LÊ ĐỨC THỌ TẠI PHƯỜNG MỸ ĐÌNH 1, MỸ ĐÌNH 2, QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Hà Nội – 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

- -

VŨ VĂN VỊNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG ĐƯỜNG TỪ ĐƯỜNG PHẠM HÙNG ĐẾN ĐƯỜNG LÊ ĐỨC THỌ TẠI PHƯỜNG MỸ ĐÌNH 1, MỸ ĐÌNH 2, QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 8850103.01

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Hà Thành

XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG

Giáo viên hướng dẫn Chủ tịch hội đồng chấm luận văn

thạc sĩ khoa học

Hà Nội – 2020

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài “Đánh giá thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường giải phóng

mặt bằng của dự án xây dựng đường từ đường phạm hùng đến đường lê đức thọ tại phường Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội” là công trình do chính tác giả tìm hiểu, nghiên cứu và thực

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Quý Thầy, cô Khoa Địa Lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội đã trang bị cho tôi những kiến thức quý báu, giúp tôi tiếp cận tư duy khoa học, nghiên cứu, phục vụ công việc

Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất tới giảng viên hướng dẫn là

TS Nguyễn Thị Hà Thành đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt

quá trình hoàn thành luận văn

Cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành tốt nghiên cứu của mình

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Vũ Văn Vịnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 5

1.1.1 Khái quát chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 5

1.1.2 Sự cần thiết của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 5

1.1.3 Nguyên tắc bồi thường 7

1.1.4 Yếu tố giá đất và định giá đất 7

1.1.5 Thị trường bất động sản 8

1.1.6 Đặc điểm của quá trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư 9

1.2 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM 10

1.2.1 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở một số nước trên thế giới 10

1.2.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam 16

1.3 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 29

1.3.1 Về công tác chỉ đạo, điều hành 30

1.3.2 Về công tác xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thu hồi đất giải phóng mặt bằng 31

1.3.3 Về công tác giải quyết, tháo gỡ vướng mắc trong việc áp dụng cơ chế chính sách giải phóng mặt bằng 32

1.4 NHẬN XÉT CHUNG VỀ TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU…… 34 CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG TỪ ĐƯỜNG PHẠM HÙNG

ĐẾN ĐƯỜNG LÊ ĐỨC THỌ TẠI PHƯỜNG MỸ ĐÌNH 1, MỸ ĐÌNH 2, QUẬN

NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 36

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của quận Nam Từ Liêm 36

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 36

2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 38

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường 39

2.2 Tình hình quản lý đất đai quận Nam Từ Liêm 41

2.2.1 Tình hình quản lý về đất đai trên địa bàn quận Nam Từ Liêm 41

2.2.2 Hiện trạng sử dụng đất quận Nam Từ Liêm năm 2018 46

2.2.3 Đánh giá chung về tình hình quản lý sử dụng đất đai 48

2.3 ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ TẠI QUẬN NAM TỪ LIÊM 48

2.3.1 Các văn bản pháp lý về bồi thường hỗ trợ và tái định cư 48

2.3.2 Trình tự thủ tục thực hiện bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 49

2.3.3 Kết quả đạt được 54

2.3.4 Những vấn đề tồn tại, vướng mắc trong việc thu hồi đất 57

2.4 TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ TẠI DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG TỪ ĐƯỜNG PHẠM HÙNG ĐẾN ĐƯỜNG LÊ ĐỨC THỌ TẠI PHƯỜNG MỸ ĐÌNH 1, MỸ ĐÌNH 2 58

2.4.1 Cơ sở pháp lý của dự án 58

2.4.2 Khái quát về dự án trên địa bàn nghiên cứu 60

2.5 ĐỐI TƯỢNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐƯỢC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ 61

2.6 KẾT QUẢ THỰC HIỆN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ Ý KIẾN CỦA NGƯỜI DÂN KHI BỊ THU HỒI ĐẤT 73

2.6.1 Kết quả bồi thường, hỗ trợ khi thực hiện dự án 73

2.6.2 Kết quả hỗ trợ tại dự án nghiên cứu 82

2.6.3 Kết quả tái định cư của dự án 86

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN ĐƯỜNG TỪ ĐƯỜNG PHẠM HÙNG ĐẾN ĐƯỜNG LÊ ĐỨC THỌ TẠI PHƯỜNG MỸ ĐÌNH 1, MỸ ĐÌNH 2, QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 88

3.1 ĐÁNH GIÁ CHUNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TẠI DỰ ÁN NGHIÊN CỨU TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 88

3.1.1 Thuận lợi 88

3.1.2 Khó khăn 88

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN ĐƯỜNG TỪ ĐƯỜNG PHẠM HÙNG ĐẾN ĐƯỜNG LÊ ĐỨC THỌ TẠI PHƯỜNG MỸ ĐÌNH 1, MỸ ĐÌNH 2, QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 89

3.2.1 Giải pháp về chính sách 89

3.2.2 Giải pháp về vai trò của cộng đồng và ý thức của người dân 90

3.2.3 Về chức năng, nhiệm vụ của cán bộ thực hiện 91

3.2.4 Giải pháp tuyên truyền về chính sách pháp luật bồi thường, hỗ trợ tái định cư 91

3.2.5 Giải pháp cụ thể cho dự án 92

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94

1 KẾT LUẬN 94

2 KIẾN NGHỊ 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng trong môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, cơ sở phát triển kinh tế, văn hóa đời sống xã hội của nhân dân

Tài nguyên đất thì có hạn, bên cạnh đó dân số tăng nhanh dẫn đến nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia công cộng, phát triền kinh tế của con người ngày càng tăng Đất đai có tính cố định và có giới hạn về không gian không tuân theo ý muốn chủ quan của con người Chính vì vậy, đất đai cần được quản lý và sử dụng một cách hợp lý, có hiệu quả, tiết kiệm

và bền vững

Thu hồi bồi thường, hỗ trợ tái định cư để thực hiện các công trình quốc phòng an ninh, phát triển hạ tầng, kinh tế là một khâu quan trọng của quá trình phát triển đất nước Bồi thường, hỗ trợ tái định cư cũng là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội và công động dân cư, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, đặc biệt với các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi trên phạm vi cả nước, đến từng cơ

sở, đến từng địa phương

Hạ tầng kinh tế xã hội đang được quan tâm đầu tư nâng cấp, một số dự án quan trọng đã và đang được đầu tư xây dựng như các khu đô thị mới, các khu, cụm công nghiệp, các trục giao thông, các khu nhà cao tầng, khách sạn…nên đã góp phần gia tăng giá trị của ngành công nghiệp – xây dựng, hoạt động thương mại - dịch vụ có thêm những thành tựu mới, doanh số tăng nhanh, chất lượng được nâng cao, nhất là dịch vụ vận tải, bưu chính – viễn thông, ngân hàng, bảo hiểm

Sản xuất nông nghiệp và xây dựng nông thôn có nhiều chuyển biến quan trọng

Quận Nam Từ Liêm được thành lập theo Nghị quyết số 132/NQ-CP ngày 27/12/2013 của Chính phủ về điều chỉnh địa giới hành chính huyện Từ Liêm để thành lập 02 quận và 23 phường thuộc Thành phố Hà Nội Theo quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến 2030, tầm nhìn 2050, quận Nam Từ Liêm là một trong những đô thị lõi, là trung tâm hành chính, dịch vụ, thương mại của Thủ đô Hà Nội Quận Nam Từ Liêm có nhiều công trình kiến trúc hiện đại và quan trọng của Quốc gia và Thủ đô Hà Nội Quận cũng là địa phương có tốc độ đô thị hóa

nhanh và mạnh mẽ trong các quận, huyện thuộc Thành phố, với nhiều dự án trọng điểm đã và đang được triển khai

Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư của quận còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, chưa đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Thậm chí có lúc, có nơi xảy ra vụ việc phức tạp, kéo dài, làm chậm tiến độ thực hiện dự án, gây ảnh hưởng về kinh tế và ảnh hưởng trật tự trị an xã hội

Một trong những vấn đề quan trọng là người dân trong diện di dời phải thay đổi nghề nghiệp, điều kiện sống, học tập, thay đổi tập quán và các vấn đề tâm lý,

xã hội khác Cho nên bên cạnh đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng phục vụ đầu tư xây dựng, thì tạo việc làm cho người dân trong diện di dời, tạo lập sự cân bằng mới cho họ có được cuộc sống ổn định, cũng là yêu cầu hết sức cấp thiết hiện nay Chính vì những lý do đó, tôi tiến hành lựa chọn và nghiên cứu đề tài

“Đánh giá thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng

của dự án xây dựng đường từ đường Phạm Hùng đến đường Lê Đức Thọ tại phường Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội”

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở dự án xây dựng tuyến đường từ đường Phạm Hùng đến đường Lê Đức Thọ tại phường Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội làm cơ sở cho việc đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn nghiên cứu

3 Nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu

- Khảo sát điều tra thu thập tài liệu;

- Tổng quan các chính sách, quy định pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;

- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG dự

án xây dựng tuyến đường từ đường Phạm Hùng đến đường Lê Đức Thọ tại phường

Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2;

- Phân tích làm rõ những ảnh hưởng từ việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư tới tiến độ của công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng dự án

- Đề xuất một số giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc và đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: thu hồi đất, giải phóng mặt bằng của dự án với tổng diện tích 16,8 ha trên địa bàn các phường Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Phạm vi khoa học: Đánh giá, phân tích thực trạng công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, làm rõ những nguyên nhân, những khó khăn vướng mắc trong giải phóng mặt bằng của dự án Đề xuất một số giải pháp tháo gỡ vướng mắc cho

Dự án

5 Phương pháp nghiên cứu 5.1 Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp

+ Thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên: vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, chế

độ thuỷ văn, tài nguyên thiên nhiên

+ Thu thập số liệu về điều kiện kinh tế - xã hội: dân số, lao động, tình hình sản xuất của các ngành

+ Thu thập các thông tin liên quan đến tình hình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của quận Nam Từ Liêm từ năm 2016 - 2019

+ Thu thập các tài liệu liên quan đến dự án gồm: tài liệu về bản đồ quy hoạch, bản đồ thu hồi đất và các văn bản pháp luật, chính sách có liên quan đến giải phóng mặt bằng, các hồ sơ thu hồi đất có liên quan đến các dự án nghiên cứu

+ Thu thập tài liệu, số liệu, báo cáo chuyên ngành, kết quả thống kê kiểm kê, từ phòng Tài nguyên và Môi trường; phòng Thống kê

5.2 Phương pháp điều tra nhanh các hộ gia đình và cá nhân

- Phỏng vấn các hộ có đất bị thu hồi tại dự án theo mẫu phiếu điều tra:

+ Thông tin về tổ chức, hộ gia đình, cá nhân + Tình hình về bồi thường, hỗ trợ: Tổng diện tích đất bồi thường, giá để bồi thường về đất, tài sản trên đất, số tiền được bồi thường

+ Đánh giá của các hộ gia đình, cá nhân đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

+ Nguyện vọng của người được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng như mức độ ảnh hưởng của dự án đến đời sống, việc làm, thu nhập của người bị thu hồi đất và người dân trong vùng dự án

- Số phiếu đã điều tra của là 90 phiếu

5.3 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu

Trên cơ sở các số liệu, tài liệu thu thập được, tiến hành tổng hợp thống kê

và xử lý số liệu thống kê từ các số liệu điều tra bằng phần mềm Excel Sau đó tiến hành sắp xếp số liệu đã xử lý dưới dạng biểu để dễ phân tích đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư thuộc dự án nghiên cứu

5 Cấu trúc luận văn

Cấu trúc của luận văn ngoài phần Mở đầu, kết luận và kiến nghị gồm các

nội dung chính sau:

Chương 1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2 Đánh giá thực trạng công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến đường từ đường Phạm Hùng đến đường Lê Đức Thọ tại phường Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Chương 3 Đề xuất một số giải pháp cho công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến đường từ đường Phạm Hùng đến đường Lê Đức Thọ tại phường Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội

6 Dự kiến kết quả đạt được

Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn nghiên cứu

7 Ý nghĩa khoa học

- Đề tài nghiên cứu một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống các chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của các dự án được chọn để đánh giá

- Các cấp thẩm quyền liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ tái định trên địa bàn quận Nam Từ Liêm có thể nghiên cứu, lựa chọn và áp dụng các giải pháp phù hợp để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư đạt được kết quả tốt hơn

- Kết quả nghiên cứu có thể dùng làm nguồn tài liệu tham khảo trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên địa bàn quận Nam Từ Liêm

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

1.1.1 Khái quát chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Theo khoản 4 Điều 5 của Luật Đất đai năm 2013 thì thu hồi đất: Là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất

đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định (Quốc hội, 2013)

- Theo khoản 12 Điều 3 của Luật Đất đai năm 2013 thì Bồi thường về đất là nhà Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất (Quốc hội, 2013)

- Theo quy định tại Khoản 7, Điều 4, Luật đất đai năm 2003: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới”

(Luật đất đai 2003) Quy định tại Khoản 14, Điều 3, Luật đất đai năm 2013: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển” (Quốc hội, 2013)

- Tái định cư là những chính sách, biện pháp của Nhà nước nhằm thông qua các hoạt động hỗ trợ để giúp đỡ những người bị thu hồi đất ở nằm trong diện phải

di dời khi có dự án đầu tư, đến nơi ở mới được ổn định đời sống, ổn định sản xuất để phát triển kinh tế-xã hội (Phạm Phương Nam, 2013)

Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau: Bồi thường bằng nhà ở; Bồi thường bằng giao đất ở mới; Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở Nhìn chung, TĐC là một bộ phận không thể tách rời và giữ

vị trí rất quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng

1.1.2 Sự cần thiết của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Mục tiêu phát triển kinh tế và xây dựng đất nước của Đảng và Nhà nước ta

đó là: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị,

không riêng gì đơn vị nào Do vậy, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và Trung tâm Phát triển Quỹ đất tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi thực hiện công tác giải phóng mặt bằng phải tranh thủ hệ thống mặt trận, các đoàn thể ở địa phương tham gia tuyên truyền vận động ngay từ khi triển khai thực hiện dự án Đồng thời địa phương nào quan tâm, tích cực làm tốt công tác này thì dự án sớm được triển khai và đi vào hoạt động, người dân sẽ có việc làm, tăng thêm thu nhập cho gia đình và cũng tăng nguồn thu cho ngân sách góp phần cho địa phương phát triển nhanh, phát triển bền vững

Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư mang tính quyết định vì tiến độ của các dự án, là khâu quan trọng trong thực hiện dự án Có thể nói: việc bồi thường giải phóng mặt bằng là mấu chốt quan trọng nhất của dự án, là linh hồn của dự án Việc làm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của những người bị thu hồi đất Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chính là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới Quá trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được tính từ khi bắt đầu thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đến khi giải phóng mặt bằng xong, tạo quỹ đất sạch và bàn giao đất cho chủ đầu tư Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và của toàn xã hội Triển khai thực hiện đúng tiến độ, đúng kế hoạch đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả Ngược lại công tác này chậm, kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, có khi gây

ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng

Luật đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dân thi hành như : Nghị định

số 43/2014/NĐ- CP về hướng dẫn thi hành luật đất đai năm 2013; Ngày 15/5/2014 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 47/2014/NĐ- CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Nhìn chung, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định trong tình hình hiện nay

không đơn thuần là bồi thường về mặt vật chất mà còn phải đảm bảo được lợi ích của người dân phải di chuyển Đó là họ phải có được chỗ ở ổn định, có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, được hỗ trợ ổn định đời sống sản xuất, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề để tạo điều kiện, tạo công ăn việc làm cho người dân sống và ổn định

1.1.3 Nguyên tắc bồi thường

Người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện do pháp luật quy định thì được bồi thường; trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương xem xét, hỗ trợ;

Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi; trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới hoặc bằng nhà, nếu

có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch được thực hiện thanh toán bằng tiền

1.1.4 Yếu tố giá đất và định giá đất

Một trong những vấn đề đang gây ách tắc cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hiện nay đó là giá bồi thường cho người có đất bị thu hồi

Giá đất là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do Nhà nước quy định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành thì giá đất được hình thành trong các trường hợp sau đây:

+ Do UBND các tỉnh, thành phố Trung ương (gọi chung là UBND cấp tỉnh) quy định (căn cứ vào nguyên tắc, phương pháp xác định giá đất và khung gia đất do Chính phủ quy định) và được công bố công khai vào ngày 01 tháng

01 hàng năm

+ Do đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất

+ Do người sử dụng đất thỏa thuận về giá đất với những người có liên quan khi thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Để xác định được giá đất chính xác và đúng đắn chúng ta cần phải có

những hiểu biết về định giá đất Định giá đất đó là những phương pháp kinh tế nhằm tính toán lượng giá trị của đất bằng hình thái tiền tệ tại một thời điểm khi chúng tham gia trong một thị trường nhất định Hay nói cách khác, định giá đất được hiểu là sự ước tính về giá trị quyền sử dụng đất bằng hình thái tiền tệ cho một mục đích cụ thể đã được xác định tại một thời điểm xác định

Khi định giá đất người định giá phải căn cứ vào mục đích sử dụng của từng loại đất tại thời điểm định giá để áp dụng phương pháp định giá đất cho phù hợp với thực tế Hiện nay, việc định giá đất chủ yếu sử dụng một số phương pháp truyền thống như các nước trên thế giới thực hiện, đó là phương pháp so sánh trực tiếp và phương pháp thu nhập

Kết quả kiểm tra thi hành Luật Đất đai năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy trong 17.480 đơn tranh chấp khiếu nại, tố cáo về đất đai thì

có tới 12.348 trường hợp là khiếu nại về bồi thường giải phóng mặt bằng chiếm 70,64% trong các trường hợp khiếu nại về bồi thường, giải phóng mặt bằng thì

có tới 70% là khiếu nại về giá đất nông nghiệp bồi thường quá thấp so với giá đất chuyển nhượng thực tế trên thị trường hoặc giá đất ở được giao tại nơi tđc lại quá cao so với giá đất ở đã được bồi thường tại nơi bị thu hồi (bộ tài nguyên và môi trường, 2015)

Như vậy, nếu công tác định giá đất để bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không được làm tốt sẽ làm cho công tác giải phóng mặt bằng ách tắc, dẫn tới không có mặt bằng đầu tư, làm chậm tiến độ triển khai dự án hoặc làm lỡ cơ hội đầu tư

1.1.5 Thị trường bất động sản

Thị trường bất động sản là nơi giải quyết quan hệ về cung - cầu bất động sản trong một thời gian và không gian nhất định Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản góp phần giảm thiểu việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư do người đầu tư có thể đáp ứng nhu cầu về đất đai thông qua các giao dịch trên thị trường; đồng thời, người bị thu hồi đất có thể tự mua hoặc thuê đất đai, nhà cửa mà không nhất thiết phải thông qua Nhà nước thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Giá cả của bất động sản được hình thành trên thị trường và nó sẽ tác động tới giá đất tính bồi thường

1.1.6 Đặc điểm của quá trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư

Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau Đối với khu vực đô thị, mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn dẫn đến quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có những đặc trưng nhất định

Đối với khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ quá trình giải phóng mặt bằng và giá đất tính bồi thường, hỗ trợ cũng có đặc trưng riêng của nó Còn đối với khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp Do đó giải phóng mặt bằng và giá

đất tính bồi thường, hỗ trợ cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế- xã hội đối với mọi người dân Đối với khu vực nông thôn, dân

cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất

để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Trước tình hình đó đã dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau này Mặt khác cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng, không được tập trung một loại nhất định nên gây khó khăn cho công tác định giá bồi thường do các nguyên nhân sau:

+ Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt của người dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở

+ Nguồn gốc sử dụng đất khác nhau qua nhiều thời kỳ với chế độ quản lý khác nhau, cơ chế chính sách chưa đáp ứng với nhu cầu thực tế sử dụng đất nên chưa giải quyết được các vướng mắc và tồn tại cũ

+ Thiếu quỹ đất do xây dựng khu tái định cư cũng như chất lượng khu tái

định cư thấp chưa đảm bảo được yêu cầu

+ Dân cư một số vùng sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống bám vào các trục đường giao thông của khu dân cư làm kế sinh nhai nay chuyển đến ở khu vực mới thì điều kiện kiếm sống bị thay đổi nên họ không muốn di chuyển

1.2 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

1.2.1 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở một số nước trên thế giới

1.2.1.1 Trung Quốc

Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất năm 2009 tại một

số thành phố lớn của Trung Quốc: Thâm Quyến, Bắc Kinh Người bị thu hồi đất được bồi thường bằng đất nông nghiệp, nếu không có đất nông nghiệp thì được bồi thường bằng tiền Giá đất được tính để bồi thường bằng tiền được xác định theo phương pháp thu nhập (lấy thu nhập ròng bình quân 3 năm liền đối với khu đất bị thu hồi chia cho lợi tức tín dụng, sau đó nhân với 30 lần - tương ứng 30 năm được giao đất) Tiền bồi thường được huy động từ 3 nguồn:

+ Nguồn thu từ đất đai khoảng gần 70%, nguồn thu này chiếm khoảng 15%

tổng thu ngân sách nhà nước hàng năm

+ Doanh nghiệp bồi thường bằng việc trích từ 10% - 15% diện tích đất thu hồi để nông dân có thể sử dụng đất đó làm khách sạn, nhà hàng, nhà ở, v.v hoặc góp vốn bằng đất với doanh nghiệp để kinh doanh, dịch vụ

+ Cộng đồng thôn trích một khoản trong quỹ chung của thôn quỹ này được hình thành từ nhiều nguồn trong đó một phần từ tiền Nhà nước đền bù cho người

bị thu hồi đất) để hỗ trợ cho người bị thu hồi đất

Ngoài việc bồi thường bằng đất, bằng một phần đất và tiền hoặc bằng tiền, người bị thu hồi đất nông nghiệp còn được đào tạo nghề đối với người trong độ tuổi cho phép, được mua bảo hiểm xã hội Việc thu hồi đất Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biết trước trong phạm vi một năm Người dân có quyền lựa chọn các hình thức bồi thường thiệt hại bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở

mới Tại Bắc Kinh và Thượng Hải, người dân thường lựa chọn bồi thường thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với nơi làm việc của mình Về giá bồi thường thiệt hại, tiêu chuẩn là giá thị trường Mức giá này cũng được Nhà nước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời được điều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tác động điều chỉnh tại chính thị trường đó Đối với đất nông nghiệp, bồi thường thiệt hại theo tính chất của đất và loại đất

Về TĐC, các khu TĐC và các khu nhà ở được xây dựng đồng bộ và kịp thời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyền chú ý điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhà nước có chính sách riêng

1.2.1.2 Hàn Quốc

Theo pháp luật thu hồi đất và bồi thường của Hàn Quốc, nhà nước có quyền thu hồi đất (có bồi thường) của người dân để sử dụng vào các mục đích sau đây:

(-) Các dự án phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh;

(-) Dự án đường sắt, đường bộ, sân bay, đập nước thủy điện, thủy lợi v.v;

(-) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, nhà máy điện, viện nghiên cứu v.v;

(-) Dự án xây dựng trường học, thư viện, bảo tàng …;

(-) Dự án xây dựng nhà, xây dựng cơ sở hạ tầng trong khu đô thị mới, khu nhà ở để cho thuê hoặc chuyển nhượng …

Chính sách, pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở Hàn Quốc

có những điểm đáng lưu ý sau đây:

+ Quy trình tham vấn và cưỡng chế.Việc bồi thường khi nhà nước thu hồi đất

được thực hiện theo phương thức tham vấn và cưỡng chế với các bước cụ thể sau:

(i) Thu thập, chuẩn bị các quy định về tài sản và đất đai có liên quan đến việc thu hồi đất;

(ii) Xây dựng và công bố phương án bồi thường;

(iii) Thành lập Hội đồng bồi thường;

(iv) Đánh giá và tính toán tổng số tiền bồi thường;

(v) Yêu cầu tham vấn bồi thường;

(vi) Hoàn tất hợp đồng bồi thường

Các cơ quan công quyền thỏa thuận với người bị thu hồi đất về phương án, cách thức bồi thường Nếu quá trình tham vấn bị thất bại thì nhà nước phải sử dụng biện pháp cưỡng chế Theo ông Kim Jaejeong, Cục trưởng Cục Chính sách đất đai Hàn Quốc, thì ở Hàn Quốc có 85% tổng số các trường hợp nhà nước thu hồi đất thực hiện thành công theo quy trình tham vấn, chỉ có 15% các trường hợp phải sử dụng phương thức cưỡng chế

+ Nguyên tắc bồi thường, được ghi nhận trong các đạo luật về bồi thường

khi thu hồi đất Những nguyên tắc cơ bản bao gồm:

(i) Chủ dự án bồi thường cho chủ đất và cá nhân có liên quan về những thiệt hại gây ra do thu hồi đất hoặc sử dụng đất … cho các công trình công cộng;

(ii)Việc bồi thường được thực hiện trước khi triển khai dự án;

(iii) Bồi thường cho chủ đất bằng tiền mặt hoặc trái phiếu do chủ thực hiện

dự án phát hành;

(iv) tiền bồi thường được chi trả cho từng cá nhân;

(v) Thực hiện bồi thường trọn gói, một lần

+ Về thời điểm xác định giá bồi thường, trường hợp thu hồi đất thông qua

hình thức tham vấn thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm các bên đạt được thỏa thuận đồng thuận về phương án bồi thường Đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức cưỡng chế thì xác định giá tại thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

+ Về xác định giá bồi thường, chủ thực hiện dự án không được tự định giá

mà do ít nhất hai cơ quan định giá thực hiện Đây là các tổ chức tư vấn về giá đất hoạt động độc lập theo hình thức doanh nghiệp hoặc công ty cổ phần có chức năng tư vấn về giá đất Trong trường hợp chủ đất có yêu cầu về việc xác định giá bồi thường thì chủ đầu tư thực hiện dự án có thể lựa chọn thêm một tổ chức tư vấn về định giá đất thứ ba Giá đất được lựa chọn làm căn cứ xác định bồi thường

là giá trung bình cộng của kết quả định giá của hai hoặc ba cơ quan dịch vụ tư vấn về giá đất độc lập được thuê định giá

+ Về bồi thường đất và tài sản trên đất bị thu hồi Bồi thường đối với đất được thực hiện dựa trên giá đất ở từng khu vực do Chính phủ công bố hàng

năm theo Luật Công bố giá trị và Định giá bất động sản Tổ chức định giá sẽ tiến hành so sánh các yếu tố như vị trí, địa hình, môi trường xung quanh… có ảnh hưởng đến giá trị của đất, tham chiếu từ hơn 01 hoặc 02 mảnh đất tham khảo so với mảnh đất cần định giá Quá trình định giá cần đảm bảo sự hài hòa giữa giá đất do tổ chức định giá đưa ra và mức giá theo khung giá đất công khai, chính thức của Chính phủ…

Bồi thường đối với tài sản trên đất bao gồm: nhà ở, cây trồng, công trình

xây dựng, mồ mả Đối với các tài sản khác gắn liền với đất, việc bồi thường được xác định cụ thể như sau:

(i) Bồi thường các quyền sử dụng đối với tài sản (quyền khai thác mỏ, quyền đánh bắt cá, quyền sử dụng nguồn nước …) được thực hiện với mức giá phù hợp thông qua định giá chi phí đầu tư, mức lợi nhuận mong đợi;

(ii) Bồi thường thiệt hại do việc thu hồi đất dẫn đến tạm ngừng hoặc dừng công việc kinh doanh gây ra;

(iii) Bồi thường thiệt hại về hoa màu trên đất nông nghiệp dựa vào việc xác định doanh thu trên mỗi đơn vị diện tích đất nông nghiệp;

(iv) Bồi thường thiệt hại về thu nhập cho người lao động bị mất việc hoặc tạm thời nghỉ việc do thu hồi đất gây ra Việc bồi thường được thực hiện dựa trên căn cứ xác định mức lương trung bình của người lao động theo Luật liêu chuẩn lao động

+ Về tái định cư khi thu hồi đất ở Chủ thực hiện dự án có trách nhiệm xây

dựng khu tái định cư, trả tiền di dời hoặc trả tiền cho quỹ tái định cư Khu tái định

cư phải có hệ thống cơ sở hạ tầng đảm bảo cuộc sống của người dân Người bị thu hồi đất ở được ưu tiên mua đất tái định cư với giá ưu đãi thấp hơn 80% so với chi phí phát triển Diện tích mỗi mảnh đất tái định cư rộng từ 165 m2 - 265 m2 … (Nguyễn Quang Tuyến, 2013)

1.2.1.3 Singapore

Luật pháp Singapore quy định Nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất và người dân có nghĩa vụ chấp hành quyết định thu hồi đất Việc thu hồi đất được

thực hiện dựa trên quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt và tuân thủ các nguyên tắc chủ yếu sau đây:

(i) Thu hồi đất bắt buộc để sử dụng đất vào mục đích công cộng;

(ii) Hạn chế việc thu hồi đất thuộc sở hữu tư nhân (chỉ thu hồi trong các trường hợp cần thiết);

(iii) Việc thu hồi đất phải được sự đồng ý của Chính phủ, sau khi đã thảo luận và tham khảo ý kiến của cộng đồng;

(iv) Việc thu hồi đất được thực hiện theo quy trình chặt chẽ do pháp luật quy định

Nhà nước thông báo cho người bị thu hồi đất biết trước từ 2 đến 3 năm trước khi ra quyết định thu hồi đất Trường hợp người bị thu hồi đất không thực hiện quyết định thu hồi đất sẽ bị nhà nước áp dụng các biện pháp cưỡng chế hoặc

bị phạt theo Luật xâm chiếm đất công (State Lands Encroachment Act)

Chính sách, pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở Singapore

có những điểm đáng lưu ý sau đây:

- Về mức bồi thường thiệt hại, được xác định căn cứ vào giá trị thực tế bất

động sản của chủ sở hữu; các chi phí tháo dỡ, di chuyển chỗ ở hợp lý; chi phí mua nguyên liệu xây dựng nhà ở mới; thuế nhà ở mới Trường hợp người bị thu hồi đất không tán thành với phương án bồi thường thiệt hại do nhà nước xác định, họ có quyền thuê một tổ chức định giá tư nhân để tiến hành định giá lại các chi phí thiệt hại Nhà nước trả tiền thuê định giá lại

Việc xác định mức bồi thường được xác định là giá trị bất động sản do người bị thu hồi đất đầu tư, không phải là giá trị thực tế của bất động sản Phần giá trị tăng thêm do sự đầu tư cơ sở hạ tầng của nhà nước được bóc tách khỏi giá trị bồi thường Điều này có nghĩa là nhà nước không bồi thường theo giá bất động sản hiện tại mà bồi thường theo giá thấp hơn do trừ đi phần giá trị bất động sản tăng thêm từ sự đầu tư cơ sở hạ tầng của nhà nước

Bên cạnh đó, nhà nước cũng xem xét bồi thường cho người bị thu hồi đất các thiệt hại sau đây: Trường hợp công trình công cộng đi ngang qua bất động sản gây ảnh hưởng xấu đến lợi ích của người sử dụng đất như tiếng ồn, khói bụi,

người đi đường có thể nhìn vào nhà v.v; trường hợp công trình công cộng gây chia cắt manh mún mảnh đất hiện hữu; chi phí để hoàn tất thủ tục đứng tên chủ

sở hữu hoặc chủ sử dụng đối với phần diện tích đất còn lại

Nhà nước chi trả 20% tổng giá trị bồi thường khi chủ nhà thực hiện việc tháo dỡ nhà ở Phần giá trị bồi thường còn lại được thanh toán khi người bị thu hồi đất ở hoàn tất việc di chuyển chỗ ở Trường hợp hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu cấp bách về chỗ ở sẽ được nhà nước cho thuê nhà ở với giá thuê phù hợp

- Những yêu cầu sau đây của người bị thu hồi đất sẽ không được xem xét để bồi thường:

(i) Yêu cầu thưởng cho việc di chuyển chỗ ở sớm hoặc cố tình không chịu thực hiện quyết định thu hồi đất để đòi mức giá bồi thường cao hơn;

(ii) Yêu cầu đòi bồi thường phần chi phí đầu tư thêm vào ngôi nhà hoặc xây dựng nhà mới sau khi nhà nước đã có quyết định thu hồi đất;

(iii) Yêu cầu bồi thường theo giá mua bán, chuyển nhượng đất đai thực tế;

(iv) Trường hợp thu hồi bất động sản đối với hoạt động kinh doanh không

có giấy phép;

(v) Trường hợp người sử dụng đất không có căn cứ pháp lý để bồi thường;

(vi) Đất sử dụng bất hợp pháp …

- Khiếu nại và giải quyết khiếu nại về bồi thường khi thu hồi đất Trường

hợp người bị thu hồi đất không nhất trí với mức giá bồi thường họ có quyền khiếu kiện về giá trị bồi thường Hội đồng bồi thường là người có thẩm quyền quyết định về giá trị bồi thường và đưa ra câu trả lời đối với người khiếu kiện

Nếu người bị thu hồi đất không đồng ý với câu trả lời của Hội đồng bồi thường thì có quyền khởi kiện vụ việc ra Tòa Thượng thẩm

Chính sách bồi thường khi nhà nước thu hồi đất của Singapore được tiến hành thận trọng (đặc biệt đối với đất thuộc sở hữu tư nhân) trên cơ sở các quy định chặt chẽ của pháp luật Nguyên tắc công bằng, minh bạch được đề cao trong quá trình thực hiện nên đã nhận được sự đồng thuận của người dân Tỷ lệ cưỡng chế khi thu hồi đất thấp (dưới 1% tổng số các trường hợp thu hồi đất)

- Vấn đề tái định cư cho người bị thu hồi đất ở rất được Chính phủ

Singapore rất chú trọng thực hiện Chính sách này được triển khai gắn với việc

bố trí nhà ở do nhà nước xây dựng (nhà ở công) và cung cấp với giá rẻ đi kèm với một số điều kiện Cục Phát triển nhà (HDB) được thành lập năm 1960 có nhiệm vụ cung cấp nhà ở công cho người dân, trong đó chủ yếu phục vụ công tác tái định cư Tính từ khi thành lập đến nay, HDB đã cung cấp nhà ở cho 85% dân số; trong đó có 2% người dân được thuê căn hộ

Việc tái định cư được thực hiện trên cơ sở điều tra xã hội học một cách cẩn thận, tỉ mỉ nhằm thu thập, xác minh các thông tin: Số lượng thành viên trong hộ gia đình; nguồn thu nhập; nghề nghiệp; nơi làm việc; tình trạng pháp lý của bất động sản tạo căn cứ vững chắc cho quá trình thực hiện tái định cư chính xác, công bằng

Người bị thu hồi đất ở muốn được tái định cư tại các căn hộ do HDB cung cấp phải được Cơ quan quản lý đất đai Singapore (SLA) bảo lãnh và làm thủ tục giới thiệu mua hoặc thuê nhà của Cục Phát triển nhà (HDB) với điều khoản ưu đãi; được miễn thế chấp…Công dân Singapore được ưu tiên tái định cư Trường hợp người bị thu hồi đất ở không sử dụng nhà do HDB cung cấp sẽ được nhà nước hỗ trợ thêm một khoản tiền (khoảng 1.200 đô la Singapore)

Nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân, Chính phủ có các ưu đãi, hỗ trợ cho chương trình phát triển nhà ở của HDB, nhất là các chính sách về tài chính, huy động vốn và hỗ trợ, tạo điều kiện cho người mua nhà HDB cung cấp nhiều nhà ở công nhằm thỏa mãn nhu cầu đa dạng của người dân, trong đó các tòa nhà cao tầng chủ yếu được cung cấp phục vụ tái định cư Bên cạnh đó còn có các loại nhà hạng sang và kể cả nhà nhỏ khép kín Để hạn chế tình trạng mua bán, đầu cơ nhà ở kiếm lời, Chính phủ Singapore quy định người dân khi mua nhà ở của HDB phải sử dụng để ở sau 5 năm mới được bán và sau 10 năm (kể từ thời điểm bán căn nhà đầu tiên) mới được mua căn nhà thứ 2 của HDB (Nguyễn Quang Tuyến, 2013)

1.2.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam

1.2.2.1 Từ khi có Luật Đất đai năm 1993 đến năm 2003

Hiến pháp 1992, Luật Đất đai năm 1993 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 15/10/1993 Quy định "đất có giá" và người sử dụng đất có các

quyền và nghĩa vụ, đây là sự đổi mới có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của Luật Đất đai năm 1993

+ Tại Điều 12 quy định “Nhà nước xác định giá các loại đất để tính thuế chuyển quyền sử dụng đất, thu tiền khi giao đất hoặc cho thuê đất Tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất Chính phủ quy định khung giá các loại đất đối với từng vùng theo thời gian”

+ Điều 27 quy định “Trong từng trường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu

hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh và vì lợi ích của quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệt hại”

Những quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Luật Đất đai năm 1993 đã thu được những thành tựu quan trọng trong giai đoạn đầu thực hiện, nhưng càng về sau, do sự chuyển biến của tình hình kinh tế xã hội, nó đã dần mất đi vai trò làm động lực thúc đẩy phát triển Để tạo điều kiện đẩy nhanh tốc độ giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ thi công công trình, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất, nhiều văn bản quy định về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được ban hành:

Luật sửa đổi bổ sung một số điều năm 2001 Luật Đất đai Nghị định số 90/CP ngày 17/9/1994 của Chính phủ quy định về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/04/1998 của Chính phủ về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; thay thế Nghị định số 90/CP nêu trên

Thông tư 145/1998/TT-BTC ngày 04/11/1998 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/04/1998 của Chính phủ

Nghị định số 22/1998/NĐ-CP và Thông tư số 145/1998/TT-BTC đã quy định

rõ phạm vi áp dụng bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, đối tượng phải bồi thường thiệt hại, đối tượng được bồi thường thiệt hại, phạm vi bồi thường thiệt hại và các chính sách cụ thể về bồi thường thiệt hại về đất, tài sản gắn liền với đất,

việc lập khu TĐC cũng như việc tổ chức thực hiện

- Về việc áp dụng: Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định của Nghị định số 22/1998/NĐ-CP và Thông tư số 145/1998/TT-BTC áp dụng chung cho mọi trường hợp bị Nhà nước thu hồi đất Đây là một điểm khác

so với Nghị định số 90/CP

- Đối tượng phải bồi thường thiệt hại: Người sử dụng đất được Nhà nước

giao đất hoặc cho thuê đất có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về đất và tài sản cho người có đất bị thu hồi để giao hoặc cho mình thuê

- Đối tượng được bồi thường thiệt hại: Phải là người có quyền sử dụng đất,

người sở hữu tài sản hợp pháp theo quy định của pháp luật

- Phạm vi bồi thường thiệt hại gồm:

Bồi thường thiệt hại về đất cho toàn bộ diện tích đất thu hồi

Bồi thường thiệt hại về tài sản hiện có

Trợ cấp đời sống và sản xuất cho những người phải di chuyển chỗ ở, di chuyển địa điểm sản xuất kinh doanh

Trả chi phí chuyển đổi nghề nghiệp cho người có đất bị thu hồi

Trả các chi phí phục vụ trực tiếp cho việc tổ chức thực hiện bồi thường, di chuyển, giải phóng mặt bằng

Về nguyên tắc bồi thường thiệt hại về đất: Khi Nhà nước thu hồi đất thì tuỳ từng trường hợp cụ thể mà người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng tiền, nhà ở hoặc bằng đất Khi bồi thường bằng đất hoặc nhà ở mà có sự chênh lệch về giá trị thì người được bồi thường được nhận hoặc phải trả lại phần chênh lệch giá trị đo bằng tiền

Điều kiện được bồi thường: do chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử có nhiều thay đổi và do còn nhiều bất cập trong công tác quản lý,

sử dụng đất, Nghị định số 22/1998/NĐ-CP đã quy định rất cụ thể, chi tiết các trường hợp được bồi thường thiệt hại về đất, về tài sản (Tổng cục địa chính, 2001)

Giá đất để tính bồi thường thiệt hại: Giá đất để tính bồi thường thiệt hại được xác định trên cơ sở giá đất của địa phương ban hành theo quy định của Chính phủ nhân với hệ số K để đảm bảo giá đất tính bồi thường phù hợp với khả

năng sinh lợi và giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở địa phương

Chính sách hỗ trợ: Thực tế, khi Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng đất ổn định, lâu dài, hậu quả là người dân bị mất đất ở, mất tư liệu sản xuất, nhiều trường hợp phải di chuyển chỗ ở, đời sống của người bị thu hồi đất gặp nhiều khó khăn, nên việc thực hiện các chính sách hỗ trợ để khôi phục thu nhập, cải thiện mức sống của những người bị ảnh hưởng là rất cần thiết Chính sách hỗ trợ quy định trong Nghị định số 22/1998/NĐ-CP bao gồm:

Hỗ trợ về ổn định sản xuất và đời sống, chi phí đào tạo chuyển nghề

Trợ cấp ngừng việc cho cán bộ công nhân viên của doanh nghiệp trong thời gian ngừng sản xuất kinh doanh đến lúc sản xuất kinh doanh trở lại hoạt động bình thường

Trợ cấp chi phí di chuyển, hỗ trợ tạo lập chỗ ở đối với người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước, thưởng tiến độ

Hỗ trợ cho các đối tượng chính sách

Tái định cư: chính sách TĐC được đề cập đầy đủ hơn so với các Nghị định trước đó, việc Nhà nước chuẩn bị đủ điều kiện để lập khu TĐC; bao gồm quỹ đất, quỹ nhà ở và quỹ tiền mặt là một phần đảm bảo công tác giải phóng mặt bằng thực hiện nhanh chóng Lập khu TĐC được cụ thể hoá một chương riêng trong Nghị định

số 22/1998/NĐ-CP, bao gồm quy định thẩm quyền phê duyệt lập khu TĐC, điều kiện bắt buộc phải có khu TĐC, nguyên tắc bố trí đất ở cho các hộ gia đình tại khu TĐC và nguồn vốn xây dựng khu TĐC Ngoài ra còn có một số quy định về chính sách hỗ trợ lập khu TĐC, góp phần khôi phục cuộc sống của người dân trong vùng giải toả Lập khu TĐC, thể hiện chính sách đổi mới của Nhà nước về quan điểm và mục tiêu lấy con người làm trọng tâm trong quá trình bồi thường thiệt hại đối với người bị thu hồi đất

Tổ chức thực hiện: các văn bản trước đây mới chỉ quan tâm đến nội dung bồi thường cho đất bị thu hồi và các tài sản gắn liền với đất bị thu hồi, thì Nghị định số 22/1998/NĐ-CP đã có quy định cụ thể về công tác tổ chức thực hiện, trách nhiệm của UBND các cấp và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp thành phố trong việc chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư của các dự án như lập phương án bồi thường, xác định mức bồi thường hoặc trợ cấp cho từng tổ chức gia đình, cá nhân và tổ chức thực hiện bồi thường theo phương án được phê duyệt Các quy định này đã giúp cho các địa phương có sự chủ động trong việc lựa chọn phương án bồi thường phù hợp với điều kiện kinh

tế - xã hội, quỹ đất, tập quán của địa phương

Trong việc thực hiện Luật Đất đai năm 1993, chính sách thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã có những tiến bộ nhằm đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước ta Tuy nhiên, cơ chế bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trong thời kỳ này vẫn còn một số nhược điểm như sau:

Giá đất để tính bồi thường cho người bị thu hồi đất chưa được quy định chưa theo một chuẩn mực nhất quán Có nhiều quyết định của UBND các tỉnh về giá đất

để tính bồi thường còn thiếu cơ sở; giá đất do các địa phương quy định hầu hết đều thấp hơn giá đất trên thị trường; người bị thu hồi đất nông nghiệp thường chịu thiệt thòi, người bị thu hồi đất phi nông nghiệp thường được lợi

Khi thực hiện thu hồi đất được tiến hành theo từng dự án, công trình đã được phê duyệt Vì vậy Nhà đầu tư phải làm việc rất nhiều đối tác để thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; có trường hợp phải làm việc với UBND cả ba cấp tỉnh, thành phố, xã, làm việc với ban bồi thường hỗ trợ và tái định cư và làm việc với người có đất bị thu hồi

Thời kỳ này việc thu hồi đất chủ yếu trả bằng tiền; nhiều trường hợp phải TĐC cho người bị thu hồi đất nhưng chưa được giải quyết thoả đáng, nếu có TĐC không bằng khu dân cư đã thu hồi

1.2.2.2 Luật Đất đai năm 2003 đến năm 2013

Luật Đất đai năm 2003 đã mở rộng các quyền của người sử dụng đất, trong

đó có quyền được nhận bồi thường khi nhà nước thu hồi đất Điều 4 Luật Đất đai

xác định rõ: “Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại

quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này” và định nghĩa “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất” Tuy nhiên điều này chưa

nói rõ về thu hồi đất của các cá nhân, đồng thời cũng chưa phân loại rõ các đối tượng bị thu hồi đất khác nhau vì đối với mỗi đối tượng bị thu hồi đất khác nhau thì ảnh hưởng đối với đời sống của hộ đó lại khác nhau

Các trường hợp thu hồi đất của người dân cũng được quy định rõ trong Điều 38 và Điều 40 của Luật Theo đó Nhà nước thu hồi đất nhằm phục vụ các mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh

tế Trong Luật cũng đã giải thích rõ về mục đích phát triển kinh tế là trong trường hợp đầu tư xây dựng khu công nghiệp (KCN), khu công nghệ cao, khu kinh tế và các dự án đầu tư lớn theo quy định của Chính phủ Như vậy khái niệm phát triển kinh tế còn khá mơ hồ nên chính quyền các tỉnh đã thu hồi đất nông nghiệp ồ ạt

để xây dựng các KCN, cụm công nghiệp mà không quan tâm đến hiệu quả sử dụng đã dẫn đến nhiều khu, cụm công nghiệp không được lấp đầy, nhiều dự án treo, đất bỏ hoang hoá nhiều năm

Luật Đất đai năm 2003 cũng đã quy định về việc bồi thường và TĐC cho người bị thu hồi đất, theo đó những hộ có GCNQSDĐ hoặc đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ khi bị thu hồi đất sẽ được bồi thường Đồng thời người bị thu hồi đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi Các dự án trước khi thu hồi đất phải lập và thực hiện các dự án TĐC để bồi thường cho người bị thu hồi đất ở phải di chuyển chỗ ở Khu TĐC được quy hoạch chung cho nhiều dự án và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

Nhằm cụ thể hóa chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định theo Luật Đất đai 2003 Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn thi hành như: Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03-12-2004; NĐ 84/2007/NĐ-CP của Chính phủ ngày 25-5-2007 về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất, giải quyết khiếu nại về đất đai; NĐ 69/2009/NĐ-CP ngày 13-8-2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày

27-7-2007 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16-11-2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất và nhiều thông tư hướng dẫn

1.2.2.3 Từ sau Luật Đất đai năm 2013 đến nay

Luật Đất đai được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 6 ngày 09/12/2013 Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2014 Để hướng dẫn việc bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, Chính phủ và các Bộ, ngành đã ban hành các văn bản liên quan: Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 (Có hiệu lực từ 01/07/2014) quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2013; Nghị định số 44/2014/NĐ-

CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất (Có hiệu lực từ 01/07/2014); Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 (Có hiệu lực từ 01/07/2014) quy định về bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi nhà nước thu hồi đất

Luật Đất đai năm 2013 đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới cụ thể hơn

và phù hợp hơn so với Luật cũ và phù hợp hơn với yêu cầu của công tác bồi thường, hỗ trợ, TĐC cụ thể như sau:

* Quy định nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất các chế định bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trong Luật Đất đai 2003 được quy định trong 03 điều (41, 42, và 43), trên thực tế đã chưa thể chế hết các quy định mang tính nguyên tắc này để thực hiện thống nhất khi

xử lý những vấn đề phức tạp phát sinh trong thực tiễn thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại các địa phương Khắc phục hạn chế này, Luật Đất đai 2013 đã tách nguyên tắc bồi thường về đất và nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thành 02 điều riêng biệt (74

và 88) Trong đó, quy định cụ thể các nguyên tắc bồi thường về đất và các nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất để các bộ, nghành, địa phương và người thu hồi đất căn cứ vào đó thống nhất thực hiện

Cụ thể, Điều 74 Luật Đất đai 2013, quy định các nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất: Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có

đủ điều kiện được bồi thường (theo quy định tại Điều 75) thì được bồi thường;

việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thế của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất; việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kip thời và đúng quy định của pháp luật Và Điều 88 quy định nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất: Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ

sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường; khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại

* Quy định cụ thể và làm rõ các điều kiện để được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội

vì lợi ích quốc gia, công cộng đối với từng loại đối tượng mà Nhà nước thu hồi đất Luật Đất đai 2013 bổ sung thêm 02 trường hợp được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất (Điều 75), cụ thể:

- Bổ sung bồi thường đối với các trường hợp sử dụng đất thuê trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhằm đảm bảo sự bình đẳng giữa người sử dụng đất theo hình thức thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê với người được giao đất có thu tiền sử dụng đất (có cùng nghĩa vụ tài chính như nhau)

- Bổ sung bồi thường đối với trường hợp cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất mà không phải là đất do nhà nước giao, cho thuê và có giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai 2013 này mà chưa được cấp (Luật Đất đai 2003 chưa quy định việc bồi thường, hỗ trợ đất đối với đất do cơ sở tôn giáo đang sử dụng vào mục đích xản xuất nông nghiệp, sản xuất lâm nghiệp, sản xuất kinh doanh phi công nghiệp, làm cơ sở hoạt động từ thiện, không phải đất do được nhà nước giao mà có nguồn gốc do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hợp pháp hoặc khai hoang trước ngày 01/7/2004 nên gây vướng mắc trong thực hiện tại nhiều địa phương)

* Thể chế hóa cơ chế, chính sách bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại thông qua các quy định chi tiết đối với từng loại đất, gồm: đất nông nghiệp, đất ở, đất phi công nghiệp không phải đất ở và theo từng loại đối tượng

sử dụng đất (từ Điều 77 đến Điều 81) Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, việc xác định mức bồi thường cho người có đất bị thu hồi đối với đất sử dụng có thời hạn không chỉ căn cứ loại đất, đối tượng sử dụng đất mà còn phải căn cứ thời hạn sử dụng đất còn lại của người sử dụng đất đối với đất đó

* Quy định cụ thể về bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại, cho một số trường hợp không được bồi thường đất (Điều 76) Theo Khoản 13, Điều 3 Luật Đất đai 2013, Chi phí đầu tư vào đất còn lại bao gồm chi phí san lấp mặt bằng và chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tư vào đất mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa thu hồi được

Những trường hợp được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi, bao gồm: Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, trừ trường hợp đất nông nghiệp được Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân quy định tại khoản 1 Điều 54; đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc trường hợp

có thu tiền sử dụng đất nhưng được được miễn tiền sử dụng đất; đất được Nhà nước cho thuê đất hàng năm, đất thuê trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất thuê do thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng; đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối

* Bổ sung quy định về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự

án đặc biệt Điều 87, Luật Đất đai 2013 quy định theo hướng:

- Bổ sung trường hợp thu hồi đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người, đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người thì người có đất thu hồi được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để ổn định đời sống, sản xuất theo quy định của Chính phủ

- Đối với dự án đầu tư do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, Thủ

tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư mà phải di chuyển cả cộng đồng dân cư, làm ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống, kinh tế - xã hội, truyền thống văn hóa của cộng đồng, các dự án thu hồi liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thì Thủ tướng Chính phủ quyết định khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Đối với dự án sử dụng vốn vay của các tổ chức quốc tế, nước ngoài mà Nhà nước Việt Nam có cam kết về khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư thì thực hiện theo khung chính sách sách đó

* Về chính sách hỗ trợ Luật Đất đai năm 2013 bổ sung một số quy định so

với Luật Đất đai năm 2003:

- Quy định các nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Người sử dụng

đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ; việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật (Khoản 1, Điều 83)

- Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông

nghiệp mà không có đất nông nghiệp để bồi thường Cụ thể: Hộ gia đình, cá nhân

trực tiếp sản xuất nông nghiệp, khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp để bồi thường thì ngoài việc được bồi thường thường bằng tiền còn được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề tìm kiếm việc làm; trường hợp người được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề tìm kiếm việc làm trong độ tuổi lao động có nhu cầu đào tạo nghề thì được nhận vào các cơ sở đào tạo nghề; được tư vấn hỗ trợ tìm kiếm việc làm, vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất kinh doanh” (Khoản 1, Điều 84)

- Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ, khi Nhà nước thu hồi đất ở mà phải di chuyển chổ ở Cụ thể: Đối với hộ gia đình, các nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ mà nguồn thu nhập chính là từ nguồn kinh doanh dịch vụ, khi Nhà nước thu hồi mà phải di chuyển chổ ở thì được vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh; trường hợp người có đất thu hồi còn trong độ tuổi lao động thì được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm (Khoản 2, Điều 84)

* Về chính sách tái định cư Để khắc phục tình trạng nhiều dự án chưa có

khu tái định cư đã thực hiện thu hồi đất ở, thậm chí có những dự án mà người có đất bị thu hồi phải đi thuê nhà ở nhiều năm mà vẫn chưa được bố trí vào khu tái định cư, Luật Đất đai năm 2013 đã có những quy định mới, như sau:

- Bổ sung quy định về lập và thực hiện dự án tái định cư (Điều 85) theo hướng: UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện có trách nhiệm tổ chức và thực hiện

dự án tái định cư trước khi thu hồi đất; quy định khu tái định cư tập trung phải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền; quy định việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng khu tái định cư

- Sửa đổi, bổ sung quy định về bố trí tái định cư cho người bị thu hồi đất ở

mà phải di chuyển chổ ở (Điều 86), cụ thể: Người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ nếu tại khu vực thu hồi đất có dự án tái định cư hoặc có điều kiện tái định cư (ưu tiên vị trí thuận lợi cho người sớm bàn giao mặt bằng, người có công với cách mạng); giá đất cụ thể tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, giá bán nhà ở tái định cư do UBND cấp tỉnh quyết định; quy định trường hợp người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư mà tiền bồi thường, hỗ trợ không

đủ mua 01 suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ tiền để mua một suất tái định cư tối thiểu

1.2.2.4 Khái quát tình hình thu hồi đất trên địa bàn cả nước

Ở nước ta, các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu của thực tế cũng như yêu cầu của các quy luật kinh tế Sự quan tâm tới lợi ích của những người bị thu hồi đất được cụ thể hóa ngay trong Luật đất đai năm 2013, ngoài ra các Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai; Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 quy định về giá đất;

Thông tư số 37/2014 ngày 30-6-2014 quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017

của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai, cũng thể hiện sự quan tâm đặc biết đối với người bị thu hồi đất và tính minh bạch trong công tác bồi thường, hỗ trợ Vì thế, công tác bồi thường, hỗ trợ trong thời gian qua đã đạt được các kết quả khá khả quan, thể hiện trên một số khía cạnh chủ yếu sau:

Về đối tượng được bồi thường, hỗ trợ: ngày càng được xác định đầy đủ

chính xác, phù hợp với tình hình thực tế của đất nước, giúp cho công tác quản lý đất đai của Nhà nước được nâng cao, người nhận bồi thường, hỗ trợ cũng thấy thỏa đáng

Về mức bồi thường, hỗ trợ: ngày càng cao tạo điều kiện cho người dân bị

thu hồi đất có thể khôi phục lại tài sản bị mất Một số biện pháp hỗ trợ đã được

bổ sung và quy định rất rõ ràng, thể hiện được tinh thần đổi mới của Đảng và Nhà nước nhằm giúp cho người dân ổn định về đời sống và sản xuất

Về trình tự thủ tục tiến hành: bồi thường, hỗ trợ đã được tiến hành theo

trình tự thủ tục ngày càng chặt chẽ, tối giản, giải quyết được nhiều vướng mắc trong khi tiến hành giải phóng mặt bằng, giúp cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ đạt hiệu quả

Áp dụng tại các địa phương: bên cạnh việc thực hiện các quy định của Luật

Đất đai năm 2013, các Nghị định hướng dẫn thi hành, đã dựa trên sự định hướng chính sách của Đảng và Nhà nước, tình hình thực tế tại địa phương để ban hành các văn bản pháp luật áp dụng cho địa phương mình, làm cho công tác bồi thường,

hỗ trợ được thực hiện hợp lý và đạt hiệu quả cao hơn Do đã vận dụng các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thỏa đáng nên việc thu hồi đất đã tiến hành khá thuận lợi, mặc dù vẫn còn những khiếu nại nhưng số này ít và không gây trở ngại đáng kể trong quá trình thực hiện

Việc nhận thức về tầm quan trọng, ý nghĩa cũng như tính chất phức tạp của

vấn đề thu hồi đất của các nhà quản lý, hoạch định chính sách, của chính quyền địa phương được nâng lên Chính phủ đã có nhiều nỗ lực để tạo điều kiện vật chất và kỹ thuật trong việc bồi thường, hỗ trợ

Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ có năng lực và có nhiều

kinh nghiệm ngày càng đông đảo; Sự chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của công tác bồi thường, hỗ trợ giữa các bộ, ban, ngành có các dự án đầu tư ngày càng được

mở rộng và có hiệu quả

Nhờ bổ sung, sửa đổi các quy định pháp luật về phương pháp tổ chức, về năng lực cán bộ thực thi giải phóng mặt bằng, tiến độ giải phóng mặt bằng trong các dự án đầu tư gần đây đã được rút ngắn hơn so với các dự án cũ, góp phần giảm bớt tác động tiêu cực khi tiến hành giải phóng mặt bằng Việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ đã giúp cho đất nước ta xây dựng cơ sở vật chất, phát triển kết cấu hạ tầng, xây dựng khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các dự án trọng điểm của Nhà nước, cũng như góp phần chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế, ổn định đời sống sản xuất cho người dân có đất bị thu hồi

1.2.2.5 Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất

a Về tổ chức thực hiện

Công tác tổ chức thực hiện BTHT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất tại nhiều địa phương còn nhiều tồn tại:

- Chưa thực hiện đúng trình tự, thủ tục khi công khai quy hoạch, thông báo

kế hoạch thu hồi đất, cưỡng chế

- Việc thực hiện chính sách đền bù khi thu hồi đất chưa nghiêm minh, vi phạm nguyên tắc dân chủ, công khai, công bằng, đúng pháp luật

- Có một số dự án vi phạm, sai sót về: Bồi thường không đúng đối tượng, không đúng giá, phân loại sai hạng đất, vị trí đất, đo đạc diện tịch đất và kiểm đếm tài sản không chính xác, thậm chí có trường hợp kê khống diện tịch bồi thường để chia chác, hưởng lợi bất chính

- Cơ chế phân cấp trách nhiệm giữa các ngành, các cấp nhiều mặt còn chồng chéo, thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, chưa đồng bộ, chặt chẽ, thiếu tính chuyên nghiệp, năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bọ cơ sở còn yếu

b Giá đất bồi thường

- Trên thực tế, một số địa phương do khó khăn về ngân sách để đầu tư (giao thông, thuỷ lợi, công trình phúc lợi, ) và phục vụ mục đích thu hút vốn đầu tư nên một số chính quyền địa phương đều có xu hướng quy định giá đất thấp chỉ bằng 30% - 50% mức giá đất bình quân chung nên không đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất khi được đền bù bằng tiền, số tiền nhận được không mua lại được QSDĐ thay thế để tiếp tục sống bằng nông nghiệp

- Giá đất nông nghiệp còn thấp song khi chuyển mục đích sử dụng thì giá trị QSDĐ tăng lên nhiều lần Mặc dù chênh lệch này do đầu tư của Nhà nước nhưng gắn với đất mà người nông dân được giao, cùng với việc chưa được xử lý mức hỗ trợ thoả đáng, nhất là đối với việc thu hồi đất ở các khu vực ven đô và khu vực gần với khu công nghiệp, khu dân cư, tại các vùng giáp ranh giữa đô thị và nông thôn làm cho tình hình trở nên phức tạp, bức xúc

- Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh, nhiều địa phương giao cho chủ đầu tư trực tiếp thoả thuận với nông dân, nhưng do tổ chức thiếu chặt chẽ, thống nhất dẫn đến sự khác nhau về giá đất bồi thường, về chế độ bồi thường, hỗ trợ trên cùng một địa bàn cũng làm cho tình hình trở nên phức tạp, bức xúc

c Tình hình khiếu nại liên quan đến bồi thường khi thu hồi đất

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng còn nhiều tồn tại, yếu kém, thậm chí tiêu cực đã gây bức xúc cho người dân; theo ước tính sơ bộ có trên 80% số vụ khiếu kiện của công dân liên quan đến đất đai, trong đó phần lớn là khiếu nại về giá đất tính bồi thường (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2012)

1.3 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Công tác giải phóng mặt bằng năm 2016 được triển khai thực hiện trong điều kiện tình hình kinh tế - xã hội tiếp tục có nhiều khó khăn; các cơ chế chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có sự thay đổi đáng kể trong Luật đất đai năm 2013; Vì vậy, dưới sự chỉ đạo, điều hành sâu sát, tịch cực của UBND thành phố, sự quyết tâm, lỗ lực của các cấp chình quyền quận, huyện, phường xã và

chủ động phối hợp của các sở, ban ngành thành phố, công tác giải phóng mặt bằng năm 2016 tiếp tục đạt được những kết quả tịch cực như sau:

Theo báo cáo, từ năm 2010 đến tháng 6-2016, trên địa bàn thành phố có 3.073 dự án phải thực hiện thu hồi đất; đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 1.711

dự án, với tổng diện tịch đất hơn 8.462ha; chi trả hơn 54.829 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ cho 213.554 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và bố trí tái định cư cho

9.924 hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển chỗ ở (Báo nhân dân, 2016)

Công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế

xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội đang được thực hiện với nỗ lực cao hơn

và giải pháp mới với phương châm quyết liệt hơn Nhờ vậy công tác công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã góp phần quan trọng vào quá trình CNH - HĐH thủ đô Hà Nội

1.3.1 Về công tác chỉ đạo, điều hành

* Cấp Thành phố

- Ngay từ đầu năm 2014, lãnh đạo UBND Thành phố đã chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho các Sở, Ban, ngành có liên quan rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế chính sách theo quy định của Luật đất đai 2013

- Ngày 12/10/2016, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 192/KH - UBND về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 08 - NQ/TU ngày 15/9/2016 của Ban Thường vụ Thành ủy về nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2016 - 2020 và những năm tiếp theo

- Lãnh đạo UBND Thành phố thường xuyên đôn đốc và chủ trì nhiều cuộc giao ban, kiểm điểm tiến độ giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm nhằm kịp thời chỉ đạo giải quyết tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đôn đốc đẩy nhanh tiến

độ thực hiện của các dự án

- Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng Thành phố cũng thường xuyên chủ trì tiến hành nhiều cuộc họp đôn đốc, kiểm điểm tiến độ công tác giải phóng mặt bằng tại các địa bàn nơi thu hồi đất, tại các dự án trọng điểm để hướng dẫn tháo

gỡ vướng mắc trong việc áp dụng cơ chế chính sách BTHT&TĐC

- Các Sở, ngành Thành phố, trên từng lĩnh vực quản lý Nhà nước của ngành mình, cũng đã chủ động kiểm tra, hướng dẫn giải quyết các nội dung liên quan đến giá bồi thường về đất, giá nhà, đất tái định cư, xác định nguồn gốc đất đai, tài sản trên đất ; đồng thời các Sở, ban, ngành Thành phố cũng thường xuyên kiểm tra các dự án đầu tư xây dựng quỹ nhà, đất TĐC, đôn đốc các Chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ đảm bảo sớm hoàn thành đưa quỹ nhà, đất TĐC vào sử dụng để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn Thành phố

* Cấp quận, huyện

- Các quận, huyện đã tịch cực huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; Định kỳ hàng tuần, lãnh đạo UBND một số quận, huyện đã trực tiếp chủ trì giao BAN GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG với các chủ đầu tư và lãnh đạo các xã, phường, thị trấn nơi thu hồi đất; đối với các vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền kịp thời đề xuất, báo cáo UBND Thành phố và Liên ngành xem xét giải quyết, đảm bảo triển khai thực hiện đồng bộ, có hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm trên địa bàn

- Tại nhiều dự án, nhất là tại các dự án trọng điểm của Chính phủ và Thành phố, lãnh đạo cấp ủy đảng và chính quyền quận, huyện đã chỉ đạo các tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng tịch cực phối hợp với các đoàn thể chính trị - xã hội cơ sở nơi thu hồi đất như Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ

nữ, Hội Nông dân để thành lập nhiều Tổ tuyên truyền đến từng nhà để tuyên truyền, vận động, giải thích người bị thu hồi đất chấp hành bàn giao mặt bằng cho dự án

1.3.2 Về công tác xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thu hồi đất giải phóng mặt bằng

- Trong quá trình xây dựng các dự thảo Nghị định Chính phủ, các dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2013, Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng Thành phố cùng các Sở, ngành có liên quan đã tham gia nghiên cứu, đóng góp ý kiến với các Bộ: Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Xây dựng, liên quan đến công tác BTHT&TĐC (bằng nhiều hình thức khác nhau như tổ chức Hội thảo lấy ý kiến trực tiếp, ban hành văn bản góp ý );

- Trên cơ sở các quy định của Luật đất đai năm 2013, các Nghị định của Chính phủ và Thông tư hướng dẫn của các Bộ, ngành Trung ương, Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng Thành phố và các Sở, Ngành có liên quan đã chủ động nghiên cứu, tham mưu cho UBND Thành phố ban hành quy định về các nội dung thuộc thẩm quyền của UBND Thành phố do Luật Đất đai và Nghị định Chính phủ giao như: Quyết định số 21/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 (quy định về thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất), Quyết định số 22/2014/QĐ - UBND ngày 20/6/2014 (quy định về hạn mức giao đất, hạn mức công nhận quyền sử dụng đất), Quyết định số 24/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 (quy định về đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất); Quyết định số 29/2014/QĐ-UBND ngày 22/7/2014 (về việc ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc); Quyết định số 74/2014/QĐ-UBND ngày 02/10/2014 (quy định về xác định giá đất cụ thể trên địa bàn thành phố Hà Nội); Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND quy định về chính sách BTHT&TĐC; Quyết định số 10/2017/QĐ-UBND ngày 29/3/2017 về ban hành quy định các nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố Hà Nội về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội Các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên có hiệu lực thi hành cùng với Luật Đất đai 2013, các Nghị định của Chính phủ đã tạo hành lang pháp lý cho việc tổ chức thực hiện công tác thu hồi đất giải phóng mặt bằng theo đúng quy định của pháp luật

1.3.3 Về công tác giải quyết, tháo gỡ vướng mắc trong việc áp dụng cơ chế chính sách giải phóng mặt bằng

- Trong quá trình tổ chức thực hiện công tác thu hồi đất giải phóng mặt bằng, khi phát sinh những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền, UBND các quận, huyện đã chủ động tổng hợp, rà soát và báo cáo, đề xuất UBND Thành phố, Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng Thành phố để được xem xét, giải quyết

- Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng Thành phố đã cùng các Sở, ngành và UBND các quận, huyện có liên quan họp thống nhất để báo cáo, đề xuất UBND Thành phố giải quyết, chấp thuận nhiều cơ chế chính sách phù hợp với thực tiễn

(như các chính sách hỗ trợ về đất, chính sách bố trí tái định cư, tạm cư, hỗ trợ tự

lo tái định cư ); Trong năm 2017, riêng Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng Thành phố đã chủ trì họp liên ngành giải quyết bình quân 10 - 20 nội dung vướng mắc/tuần

- Các Sở, ngành Thành phố, trên từng lĩnh vực quản lý Nhà nước của ngành mình, cũng đã chủ động tịch cực giải quyết các nội dung liên quan đến giá bồi thường đất, giá nhà, đất tái định cư, đến nguồn gốc đất đai, đến tài sản hình thành trên đất, cụ thể như:

+ Sở Tài nguyên và Môi trường đã thường xuyên hướng dẫn các quận, huyện và các chủ đầu tư trong việc thu hồi đất, giao đất, xác định nguồn gốc đất, xác định mốc giới giải phóng mặt bằng; đối với công tác xác định giá đất làm căn

cứ bồi thường, hỗ trợ, trong năm 2017, Sở Tài nguyên và Môi trường đã trình UBND Thành phố ban hành 21 Quyết định phê duyệt điều chỉnh giá đất ở làm căn cứ bồi thường, hỗ trợ và nhiều văn bản chấp thuận cho tiếp tục thực hiện giá

đất ở đã được phê duyệt trong thời gian cuối năm 2016 (theo số liệu báo cáo của

Sở Tài nguyên và Môi trường);

+ Sở Xây dựng, trong năm 2017, đã thẩm tra hồ sơ, trình UBND Thành phố ban hành 45 Quyết định phê duyệt giá bán nhà tái định cư tại các khu TĐC thuộc quỹ nhà TĐC của Thành phố; tham mưu trình UBND Thành phố ban hành các Quyết định bán 1.433 căn hộ tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển chỗ ở khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án trên địa bàn Thành

phố (theo số liệu báo cáo của Sở Xây dựng);

+ Sở Tài chính cũng đã thường xuyên phối hợp với Liên ngành trong việc xác định giá bồi thường, hỗ trợ về đất; xác định giá bán nhà tái định cư cho các

hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển chỗ ở; tham mưu, nghiên cứu, đề xuất giải quyết các nội dung vướng mắc về chính sách BTHT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất;

+ Thanh tra Thành phố, trong năm 2017 đã chủ trì phối hợp cùng Liên ngành và UBND các quận, huyện (như Hà Đông, Long Biên, Hoàng Mai ) để

xử lý, giải quyết dứt điểm nhiều vụ việc khiếu nại tồn đọng, các nội dung vướng mắc, tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng