Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3

Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỈM SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC TRỰC QUAN NHẰM PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG SỐNG CHO

HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 3

Người thực hiện: Hoàng

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Đạo đức

THANH HÓA NĂM 2018

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 2

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4

1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5

3 Các giải pháp đã sử dụng để phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong môn Đạo đức lớp 3 bằng việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan 7

3.1 Tìm hiểu khả năng giáo dục các kĩ năng sống phù hợp với độ tuổi học sinh và môn học Đạo đức lớp 3 7

3.2 Vận dụng linh hoạt và sáng tạo đồ dùng dạy học trực quan phù hợp trong mỗi tiết dạy để phát triển kĩ năng sống cho học sinh 8

3.3 Một số thiết kế bài giảng sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 9

3.3.1 Thiết kế bài có sử dụng linh hoạt đồ dùng dạy học trực quan là Máy chiếu trong phát triển kĩ năng giao tiếp cho học sinh 9

3.3.2 Sáng tạo trong việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan là tranh quét nhằm phát triển kĩ năng tự nhận thức, tự phục vụ cũng như kĩ năng hợp tác, đảm nhận trách nhiệm cho học sinh 12

Hình ảnh Bài tập thực hành kĩ năng sống- kĩ năng tự phục vụ 13

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 16

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 17

1 Kết luận 17

2 Kiến nghị 17

I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong nền hội nhập kinh tế quốc tế, nền giáo dục Việt Nam đã thực sự đổi mới về căn bản và toàn diện Đó là “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.”

Trong những năm qua, Bộ giáo dục và Đào tạo đã phát động các cuộc vận động và phong trào thi đua, đặc biệt là phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Trong đó giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập cho học sinh là tiêu chí để đánh giá hoạt động xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực Nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo dục rèn kỹ năng sống cho học sinh, Sở Giáo dục và đào tạo Thanh Hóa đã chỉ đạo cho các

cơ sở giáo dục tích cực đẩy mạnh các hoạt động giáo dục rèn kỹ năng sống cho học sinh gắn liền với phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thông qua các môn học chính khóa và ngoại khóa một cách thường xuyên, liên tục Phòng Giáo dục và đào tạo Bỉm Sơn chỉ đạo các trường học tích cực đưa nội dung giáo dục rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua hình thức khai thác các nội dung giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập cho các em trong các môn học bằng việc tích cực và sáng tạo trong đổi mới phương pháp dạy học

Trong thực tiễn dạy học hiện nay, việc dạy và học phân môn Đạo đức ở lớp 3 nói riêng và ở Tiểu học nói chung còn chưa thực sự được coi trọng, nhất là chưa thực sự tạo được hứng thú và niềm say mê học đạo đức cho học sinh Từ

đó mà kĩ năng sống của các em chưa tốt Điều đó đồng nghĩa với việc không ít giáo viên còn gặp khó khăn trong việc tìm ra những phương pháp dạy học hiệu quả để giải quyết những vấn đề còn tồn đọng trong dạy học bộ môn này

Bên cạnh đó, việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan trong giờ Đạo đức của phần đa giáo viên chưa nhiều, vẫn chưa khai thác hết được tác dụng “nhìn thấy rõ” của nó mang lại, nhất là chưa rèn được kĩ năng sống cho trẻ trong tiết học Đạo đức Điều này dẫn đến học sinh còn hạn chế các kĩ năng sống như: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng giao tiếp với bạn bè và mọi người, kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích, kỹ năng đảm nhận trách nhiệm, kỹ năng quản lí thời gian, kỹ năng hợp tác Để tháo gỡ những khó khăn trên của trẻ cũng như giúp các em tự tin, tích cực, chủ động và sáng tạo trong mỗi giờ học, tôi đã mạnh dạn

áp dụng “Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm

phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3” Qua

đó góp một phần nhỏ vào thực hiện phong trào thi đua mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và đang phát động

2 Mục đích nghiên cứu

Khi lựa chọn việc áp dụng “Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng

dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3” thì mục đích chính là tháo gỡ những khó khăn và hạn chế

của học sinh về các kĩ năng sống như: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng giao tiếp với bạn bè và mọi người, kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích, kỹ năng đảm nhận trách nhiệm, kỹ năng quản lí thời gian, kỹ năng hợp tác Qua đó, tạo sự tự tin, tích cực, chủ động và hứng thú học tập cho các em để mỗi tiết học Đạo đức

thực sự lí thú và hiệu quả Từ đó, giúp học sinh lớp tôi phụ trách nói riêng và học sinh lớp 3 trường tiểu học Bắc Sơn nói chung phát triển toàn diện các kĩ năng, năng lực, phẩm chất và tư duy trong học tập

3 Đối tượng nghiên cứu

Việc lựa chọn kiến thức, nội dung của môn Đạo đức trong chương trình Đạo đức lớp 3 thông qua việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh, từ đó xây dựng được những giờ học phù hợp, mới mẻ, lí thú và gần gũi với tâm sinh lí và trình độ nhận thức của học sinh lớp 3D trường Tiểu học Bắc Sơn, Bỉm Sơn, Thanh Hóa chính là đối tượng nghiên cứu của đề tài mà tôi áp dụng

4 Phương pháp nghiên cứu

Khi thực hiện áp dụng “Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy

học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3”, tôi đã sử dụng một số phương pháp chính như: phương pháp

nghiên cứu, xây dựng cơ sở lí thuyết; phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin; phương pháp thống kê, xử lí số liệu, cụ thể như sau:

a Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lí thuyết

Là phương pháp nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến nội dung, tình tiết đồ dùng dạy học trực quan, ý nghĩa giáo dục trong mỗi bài Đạo đức phù hợp với nội dung kiến thức tiếp nhận của học sinh để các em có thể hiểu và vận dụng vào cuộc sống các kĩ năng sống thích hợp như khảo sát SGK, tham khảo sách giáo viên, tạp chí giáo dục, tập san giáo dục, mạng Internet,

b Phương pháp điều tra khảo sát thực tế

Đây là phương pháp điều tra nghiên cứu thực tế việc tổ chức dạy và học

về sử dụng có hiệu quả dồ dùng dạy học trực quan ứng với những nội dung, kiến thức phù hợp để tạo giờ dạy hiệu quả trong môn Đạo đức cho học sinh lớp 3 ở trường Tiểu học Bắc Sơn nói riêng và một số trường tiểu học nói chung trên địa bàn thi xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa

c Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

Sau khi áp dụng giải pháp này vào thực tiễn dạy học tại lớp 3D, trường tiểu học Băc Sơn kết hợp thu thập các tài liệu, dữ liệu phục vụ cho đề tài, tôi đã tiến hành phân tích, tổng hợp các số liệu minh chứng cụ thể qua các thời điểm kiểm tra của giáo viên, tổ chuyên môn và Nhà trường từng thời điểm cụ thể Từ

đó rút ra kết luận và hiệu quả về việc áp dụng “Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3”

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Chúng ta đều biết, trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII (ngày 26/1/2016) định hướng đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đã nêu rõ:“Phương pháp dạy và học mới không chỉ làm cho người học phát triển tư duy độc lập, sáng tạo mà còn giúp người thầy thêm tiến bộ, trưởng thành….Giáo dục cần phải tập trung phát triển mạnh năng lực và phẩm chất người học, đảm bảo hài hòa đức, trí, thể, mỹ, thực hiện tốt phương châm mới: Dạy người, dạy chữ và dạy nghề (trước đây là dạy chữ, dạy người, dạy nghề).” Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy và học tập trung rèn

kĩ năng, bồi dưỡng năng lực và phẩm chất người học là nhiệm vụ cần được chú trọng trong giáo dục đào tạo Các Nhà trường đã triển khai và chỉ đạo tới toàn thể cán bộ giáo viên, nhân viên trong mỗi nhà trường, trong đó có trường Tiểu học Bắc Sơn, Bỉm Sơn, Thanh Hóa

Việc giúp học sinh rèn kĩ năng sống một cách chủ động, tự nhiên có vai trò đặc biệt quan trọng trong môn Đạo đức vì nó chính là đang giúp cho các em

có một khả năng tự phục vụ, giao tiếp, phòng tránh các tai nạn thương tích tốt, đồng thời chủ động sử dụng thời gian và khả năng hợp tác nhạy bén Qua đó sẽ giúp các em hiểu về thế giới xung quanh việc học tập ở trường, ở nhà cũng như tình cảm gia đình, niềm đồng cảm thương yêu con người, các đồ vật và loài vật xung quanh một cách chủ động, tích cực và sáng tạo Từ đó gắn với việc giáo dục học sinh tình yêu gia đình, cộng đồng; yêu thiên nhiên, đất nước; yêu lao động

Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Một trong những nội dung tập trung xây dựng đó là đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, đồng thời có sự thống nhất cao việc tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học trong toàn cấp học; trang bị cho học sinh những hành

vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày; giúp các em có khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử, ứng phó phù hợp, tích cực trước tình huống cuộc sống

Những điều nói trên đồng nghĩa với việc người giáo viên cần mạnh dạn nghiên cứu, xây dựng và thực hiện có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan một cách linh hoạt, khéo léo và sáng tạo nhằm rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 Qua đó giúp các em phát triển những kĩ năng, năng lực và phẩm chất cần thiết của con người mới xã hội chủ nghĩa Muốn mỗi giờ dạy học Đạo đức bằng đồ dùng dạy học trực quan cho học sinh lớp 3 đạt hiệu quả như đã nói Trước hết phải hiểu về việc “sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan” Đó là việc giáo viên sáng tạo, khéo léo đưa hoặc trình chiếu những tranh ảnh, hình vẽ nội dung của bài học hay những việc làm, hoạt động thực tế mà học sinh đã tham gia vào trong tiết học để hình thành kiến thức mới hay củng cố cũng như liên hệ kiến thức nhằm giúp học sinh phát triển kĩ năng sống một các tốt nhất Qua đó thúc

đẩy tư duy, động lực và niềm say mê, hứng thú học Đạo đức cho học sinh bằng những câu hỏi gọi mở suy đoán mà giáo viên đưa ra khi sử dụng đồ dùng trực quan trong mỗi tiết học

Trước hết, chúng ta cần hiểu một số khái niệm:

+ “ Phát triển ” là khuynh hướng vận động đã xác định về hướng của sự vật: hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Ý nghĩa của nguyên lí này đòi hỏi: trong khi xem xét, đánh giá sự vật, hiện tượng phải tôn trọng nguyên tắc phát triển của chúng, không được thành kiến định kiến Luôn lạc quan tin tưởng vào khuynh hướng vận động của sự vật, tạo mọi điều kiện để sự vật phát triển

+ "Kỹ năng sống”: Tổ chức Y tế Thế giới WHO định nghĩa kỹ năng sống là

"khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày" Trong giáo dục tiểu học và giáo dục trung học, kỹ năng sống có thể là một tập hợp những khả năng được rèn luyện và đáp ứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện đại hóa; ví dụ cuộc sống bao gồm quản lý tài chính (cá nhân), chuẩn bị thức ăn, vệ sinh, cách diễn đạt, và kỹ năng tổ chức Đôi khi kỹ năng sống, nhưng không phải luôn luôn, khác biệt với các kỹ năng nghiệp vụ (trong nghề nghiệp)

Mục tiêu giáo dục theo tinh thần đổi mới là: phát triển toàn diện năng lực

và phẩm chất người học Toàn diện ở đây được hiểu là chú trọng phát triển cả

phẩm chất và năng lực con người, cả dạy chữ, dạy người, dạy nghề Giáo dục và

đào tạo phải tạo ra những con người có phẩm chất, năng lực cần thiết như trung

thực, nhân văn, tự do sáng tạo, có hoài bão và lí tưởng phục vụ Tổ quốc, cộng đồng; đồng thời phải phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân, làm chủ bản thân, làm chủ đất nước và làm chủ xã hội; có hiểu biết và kĩ năng cơ bản để sống tốt và làm việc hiệu quả… như Bác Hồ từng mong muốn:

"một nền giáo dục sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho

nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn

có của các em" Tuy nhiên, cách dạy của một số giáo viên ở một số nhà trường

tiểu học hiện nay còn xem trọng việc dạy chữ, chưa chú trọng đúng mức dạy làm người, nhất là việc giáo dục kỹ năng sống (GDKNS) cho học sinh

Chính vì những lập luận trên mà tôi đã mạnh dạn ứng dụng kinh nghiệm

sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3 nhằm tạo được hứng thú học tập

và rèn kĩ năng sống cho các em Như vậy đồng nghĩa với việc sẽ đáp ứng được nhu cầu của dạy học mới hiện nay

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Bác Hồ của chúng ta đã từng nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng còn có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Thật vậy, ngoài việc học tập thì việc rèn luyện đạo đức của mỗi người học sinh là vô cùng quan trọng Nói đến đức người ta có thể dễ dàng hiểu đó là những kỹ năng sống sao

cho có ích cho gia đình và xã hội Kỹ năng sống là điều hết sức quan trọng với

tất cả mọi người, chứ không riêng gì học sinh Tuy nhiên, học sinh là đối tượng

thường được nhắm đến đầu tiên trong việc giáo dục kỹ năng sống, bởi trên thực

tế cho thấy hiện nay kỹ năng sống của các em học sinh đang là vấn đề rất đáng

quan tâm nhất vì đã xuất hiện hiện tượng nói trống không, thậm chí chỉ chào thầy cô dạy mình hoặc không chào cũng đang xảy ra ngày một nhiều hoặc nhiều trẻ rất thiếu kỹ năng làm việc nhà, kỹ năng tự phục vụ; hiện tượng trẻ em ngu ngơ khi phải xử lý những tình huống của cuộc sống thực, thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu bản lĩnh vượt qua khó khăn, thiếu sáng kiến và dễ nản chí

Vì vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là điều hết sức cần thiết cho tương lai các em và cần được bắt đầu rèn luyện từ nhỏ, từ từng hành vi cá nhân đơn giản nhất, theo đó hình thành tính cách và nhân cách Thực tế cho thấy, việc rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ ở nhiều giáo viên ở các trường tiểu học chưa hiệu quả, chưa thu hút được trẻ và các bậc phụ huynh cùng tham gia vào công tác giáo dục rèn kỹ năng sống cho các em Nhất là nhiều giáo viên cho rằng dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học nói chung và dạy học Đạo đức ở lớp 3 nói riêng không cần thiết phải sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, chỉ cần dạy “chay”, làm sao cho học sinh nắm được nội dung bài học là được, dẫn đến việc học sinh không hào hứng học tập môn học, coi nhẹ việc rèn đạo đức, lối sống và các kỹ năng sống cần thiết để phục vụ bản thân, hòa nhập cộng đồng như khả năng tự học, tự chăm sóc bản thân, biết lễ phép, hiếu thảo, tự phục vụ bữa ăn và vệ sinh

cá nhân, tự tin trong giao tiếp và xử lý tình huống trong cuộc sống hàng ngày

Học sinh lớp tôi chủ nhiệm phần đa là con em nhà nông, đặc biệt có học sinh dân tộc nên việc được tiếp xúc với thông tin, báo đài và nhất là mạng Internet không nhiều Hơn nữa học sinh lớp tôi ít được tiếp xúc với việc học môn Đạo đức

mà giáo viên sử dụng đa dạng đồ dùng dạy học trực quan Chính vì vậy mà học sinh vẫn còn rụt rè, thiếu tự tin trong học tập, đặc biệt kỹ năng sống của các em còn hạn chế Nên chất lượng trong việc học tập môn Đạo đức lớp 3 tôi phụ trách nói riêng và ở trường Tiểu học Bắc Sơn nói chung là chưa cao, còn mang tính hình thức, chưa được coi trọng như các môn Toán và Tiếng Việt

Cụ thể, đầu năm, tôi đã khảo sát theo phiếu với nội dung tìm hiểu về sở thích học tập môn học và các kỹ năng sống trên 31 học sinh lớp 3D trường Tiểu học Bắc Sơn tôi phụ trách, kết quả thu được như sau:

Tổng số

HS

Kỹ năng sống tốt Kỹ năng sống khá

tốt Kỹ năng sống kém

Từ kết quả thực trạng trên cho thấy học sinh chưa có những kĩ năng cơ bản trong cuộc sống cũng như chưa có niềm đam mê học tập môn học, nhất là các kỹ năng tự phục vụ bản thân, kỹ năng giao tiếp, ra quyết định và xử lý tình huống còn yếu Chính vì vậy mà tôi đã mạnh dạn đưa một số giải pháp trong

thực tế giảng dạy và công tác để giải quyết những băn khoăn, vướng mắc và những vấn đề còn tồn đọng trong dạy học và giáo dục học sinh với mong muốn góp phần giúp cho học sinh lớp tôi phụ trách sẽ phát triển và nâng cao được những kỹ năng sống cơ bản ở lứa tuổi của mình Như vậy các em sẽ hứng thú và say mê học tập môn học này, đáp ứng được yêu cầu giáo dục hiện nay

3 Các giải pháp đã sử dụng để phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong môn Đạo đức lớp 3 bằng việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan

Việc áp dụng“Kinh nghiệm sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực

quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Đạo đức lớp 3” giúp học sinh có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực đạo đức phù hợp

với lứa tuổi trong các mối quan hệ của các em với lời nói, việc làm của bản thân; với những người trong gia đình, bạn bè và công việc trường lớp; với Bác Hồ và những người có công với đất nước; với cây trồng, vật nuôi; với hàng xóm, láng giềng và bạn bè quốc tế Từ đó, hình thành và phát triển thái độ, ý thức trách nhiệm của bản thân, nhất là các kỹ năng sống phù hợp để phục vụ bản thân, gia đình và xã hội Từ đó sẽ tạo một môi trường học tập có ích thúc đẩy học sinh phát triển toàn diện Để thực hiện được điều đó tôi đã tiến hành một số giải pháp sau:

3.1 Tìm hiểu khả năng giáo dục các kĩ năng sống phù hợp với độ tuổi học sinh và môn học Đạo đức lớp 3

Ai cũng muốn gặt hái được những thành công trong cuộc sống, muốn có cuộc sống bình an, hạnh phúc Những để đạt được điều đó, ngoài việc có tri thức, có sức khỏe, có đạo đức,…con người còn cần phải có kỹ năng sống Nhưng kĩ năng sống không phải là có sẵn Kĩ năng sống chỉ được hình thành và phát triển trong quá trình học tập, rèn luyện và thực hành trải nghiệm trong cuộc sống hằng ngày ở trường, ở gia đình và ngoài xã hội

Việc giáo dục KNS trong môn Đạo đức lớp 3 nhằm trang bị cho học sinh các KNS cần thiết, phù hợp với lứa tuổi, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với người thân trong gia đình, với thầy cố giáo và bạn bè và những người xung quanh; với cộng đồng, quê hương, đất nước và môi trường tự nhiên; giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích, có kế hoạch, tự trọng, tự tin, có kỉ luật, biết hợp tác, giản dị, tiết kiệm, gọn gang, ngăn nắp, vệ sinh,…để trở thành con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực của nhà trường và công dân có ích cho xã hội

Bản thân nội dung môn Đạo đức lớp 3 đã chứa nhiều nội dung liên quan đến các kĩ năng sống, đó là:

+ Kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ông bà, cha mẹ, anh chị em, bạn bè, thầy

cô giáo và mọi người xung quanh: chào hỏi, cám ơn, xin lỗi; nói lời yêu cầu, đề nghị; bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ; bày tỏ ý kiến, tiếp khách đến nhà, ứng xử khi gặp đám tang,…

+ Kĩ năng bày tỏ ý kiến của bản thân, kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi (trong các tình huống đạo đức ở gia đình, nhà trường và xã hội)

+ Kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kỹ năng tự phục vụ và quản lý thời gian

+ Kĩ năng hợp tác (biết hợp tác với bạn bè và mọi người xung quanh thực hiện các hoạt động tập thể, hoạt động cộng đồng)

+ Kĩ năng phòng tránh tai nạn và thương tích

+ Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin về các vấn đề thực tiễn trong đời sống ở nhà trường, ở cộng đồng có liên quan đến chuẩn mực hành vi đạo đức đã học

+ Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm (biết nhận và thực hiện trách nhiệm của bản thân)

+ Kĩ năng tự nhận thức (biết xác định và đánh giá bản thân, đặc điểm, sở thích, thói quen, năng khiếu, điểm mạnh, điểm yếu, của bản thân)

+ Kĩ năng từ chối (biết cách từ chối khi bị rủ rê, lôi kéo làm những điều sai trái)

+ Kĩ năng xác định giá trị (có tình cảm và niềm tin vào các chuẩn mực hành vi đạo đức đã học)

Khả năng giáo dục KNS trong môn Đạo đưc lớp 3 không chỉ thể hiện ở nội dung môn học ở từng bài học cụ thể mà còn được thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng, đổi mới của môn học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động

và sáng tạo của người học Đặc biệt để giáo dục và phát triển KNS cho học sinh một cách hiệu quả nhất thì vai trò quan trọng lại ở sự sáng tạo, linh hoạt trong vận dụng phương pháp và hình thưc tổ chức lớp học của giáo viên

Có thể khẳng định Đạo đức là môn học có tiềm năng to lớn trong việc giáo dục và phát triển kĩ năng sống cho học sinh lớp 3

3.2 Vận dụng linh hoạt và sáng tạo đồ dùng dạy học trực quan phù hợp trong mỗi tiết dạy để phát triển kĩ năng sống cho học sinh

Giáo viên phải chủ động chọn lựa nội dung, kiến thức phù hợp trong việc

sử dụng đồ dùng dạy học trực quan để tạo ra những hình ảnh hấp dẫn phù hợp đặc điểm lứa tuổi học sinh, với nội dung bài học Từ đó, giúp học sinh chủ động, tích cực học tập, có kĩ năng sống tốt Đồng thời hiểu rõ tầm quan trọng của việc hình thành và phát triển KNS phù hợp với lứa tuổi Hình thành được ở các em tình yêu, kính trọng và biết ơn Bác Hồ, vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam; có thói quen sống ngăn nắp, vệ sinh, tự làm lấy việc của mình; Biết quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em; Tích cực tham gia việc lớp, việc trường; Biết ơn thương binh, liệt sĩ – những người có công với đất nước; Biết tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước Như vậy sẽ tạo được hiệu quả giờ học cao nhất

Đồng thời, phải biết khai thác và sử dụng Internet tìm kiếm thông tin, tư liệu, hình ảnh để chọn lựa thông tin, tư liệu làm đồ dùng dạy học Đặc biệt sử dụng hình ảnh, tư liệu về những việc làm, những hành vi đạo đức liên quan đến bản thân học sinh ở gia đình, trường học hay địa phương giúp học sinh có sự liên

hệ thực tế, tạo mối quan hệ thân thiện, nhẹ nhàng, gần gũi với cuộc sống học sinh

Có như vậy việc hình thành và phát triển KNS choc các em mới đạt hiệu quả cao

Dạy học Đạo đức ở Tiểu học, nhất là ở lớp 3 giáo viên cần phải cố gắng tạo và rèn cho mình một tác phong nhẹ nhàng, gần gũi Ngôn ngữ trong sáng, truyền cảm, cử chỉ dịu dàng, thân thiện; đánh giá tích cực, công bằng Đặc biệt

là phải trau dồi kiến thức về các lĩnh vực liên quan đến tâm lí lứa tuổi và các phương pháp, hình thức tổ chức linh hoạt, sáng tạo cũng như nắm rõ về các KNS cần rèn cho học sinh

3.3 Một số thiết kế bài giảng sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học trực quan nhằm phát triển kĩ năng sống cho học sinh lớp 3

3.3.1 Thiết kế bài có sử dụng linh hoạt đồ dùng dạy học trực quan là Máy chiếu trong phát triển kĩ năng giao tiếp cho học sinh

Giao tiếp là một nhu cầu không thể thiếu trong thời đại ngày nay! Sự tồn tại và phát triển của con người luôn gắn liền với sự tồn tại của cộng đồng Không ai có thể sống, hoạt động ngoài gia đình, bạn bè và xã hội Làm cách nào

để khắc phục hoặc cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh trong thời đại mới?

Để giúp học sinh luôn tự tin, mạnh dạn, có kĩ năng giao tiếp tốt với bạn

bè, người thân và mọi người xung quanh, tôi đã thiết kế một số bài giảng điện tử trong dạy học môn Đạo đức, cụ thể là:

a Mô phỏng qua bài 1 “Kính yêu Bác Hồ” – sách Đạo đức 3 ( trang 2-4).

Bác Hồ -vị cha già muôn vàn kính yêu của dân tộc Việt Nam, một danh

nhân văn hóa kiệt xuất của dân tộc và thế giới - suốt cuộc đời lo cho dân, cho nước, luôn chăm lo và dành tình cảm đặc biệt tới các cháu thiếu niên, nhi đồng Giờ đây, Bác đã đi xa nhưng nỗi nhớ về Người không bao giờ vơi cạn trong lòng mỗi người con đất Việt, nhất là các cháu thiếu niên, nhi đồng Để giúp học sinh hiểu rõ được điều đó, ngay ở hoạt động 1, sau khi cho các nhóm tìm hiểu nội dung và đặt tên cho 4 bức tranh trong SGK Đạo đức (trang 2), tôi cho đại diện các nhóm trình bày ý kiến thảo luận và bổ sung Tiếp theo tôi trình chiếu chùm hình ảnh về cuộc đời và tình cảm của Bác đối với các cháu thiếu niên, nhi đồng Việt Nam và quốc tế trình chiếu cho các em quan sát, kết hợp chia sẻ hiểu biết của bản mình về Bác Hồ kính yêu:

Chùm hình ảnh về cuộc đời và sự nghiệp Bác Hồ