NỘI DUNG của CÔNG NGHIỆP hóa, HIỆN đại hóa ở VIỆT NAM và ý NGHĨA THỰC TIỄN đối với PHÁT TRIỂN KINH tế đất nước GIAI đoạn HIỆN NAY

HCMKHOA ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO  TIỂU LUẬN MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MAC - LÊNIN ĐỀ TÀI: NỘI DUNG CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI PHAT TRI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO



TIỂU LUẬN MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MAC - LÊNIN

ĐỀ

TÀI: NỘI DUNG CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Ở VIỆT NAM VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI PHAT TRIỂN

KINH TẾ ĐẤT NƯỚC GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

GN

Thành Phố Hồ Chí MS2nh, tháng 5 năm 2022

22222

L

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 2

1 2 3 4 Lý do chọn đề tài 2

Mục tiêu nghiên cứu 3

Phương pháp nghiên cứu 3

Bố cục đề tài 3

B PHẦN NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1: NỘI DUNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM 4

1.1 Khái quát cách mạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 4

1 1 1.1 Khái niệm công nghiệp hóa và hiện đại hóa 4

.1.2 Đặc điểm công nghiệp hóa và hiện đại hóa 5

1 1 2 Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 5

.3 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư 6

.3.1 Quan điểm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư 6

.3.2 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam thích ứng 1 1 với cách mạng công nghiệp lần thứ tư 7

CHƯƠNG 2: Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA HIỆN ĐẠI HÓA ĐỐI VỚI PHAT TRIỂN KINH TẾ ĐẤT NƯỚC GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 14

2 2 1 Thực trạng của hiện đại hóa, công nghiệp hóa ở Việt Nam 14 2 Phương hướng của cách mạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

Đại hội VIII của Đảng nhận định rằng nước ta đã thoát khỏi khủng hoảng kinhtế- xã hội, nhiệm vụ đặt ra cho thời kỳ đầu là chuẩn bị tiền đề cho công nghiệphóa cơ bản đã hoàn thành cho phép nước ta bước vào thời kỳ mới đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đảng ta đã đưa ra những quan điểmmới chỉ đạo quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nhữngquan điểm này được Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa VII

và tiếp tục được bổ sung hoàn thiện trong các Đại hội VIII, IX, X, XI củaĐảng Một trong những quan điểm cơ bản đó là “Công nghiệp hóa gắn với hiệnđại hóa và gắn với kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường”

Nhiệm vụ CNH – HĐH đã được thực hiện ở nước ta trong những năm qua,nhất là thời kỳ đổi mới chúng ta đã thu được nhiều thành tựu quan trọng tạo thế

và lực cho thời kỳ phát triển tiếp theo Bên cạnh những thành tựu đã đạt đượcchúng ta không tránh khỏi những sai lầm Để giải quyết những nhiệm vụ mớiđặt ra cùng khắc phục những thiếu xót khiếm khuyết, đẩy lùi nguy cơ tụt hậu

về kinh tế đưa đất nước ra khỏi tình trạng đói nghèo, cải thiện đời sống nhândân, tăng cường tiềm lực quốc phòng an ninh, củng cố vững chắc độc lập chủquyền quốc gia thì không có con đường nào khác con đường đẩy mạnh CNH -HĐH đất nước

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu và góp phần làm rõ quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đấtnước

Nghiên cứu về mối quan hệ của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Trên cơ sở đó tổng kết những mặt tích cực, chỉ ra những điểm hạn chế, đề ragiải pháp thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với sự pháttriển nền kinh tế đất nước ở giai đoạn hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

Tra cứu tài liệu, tổng hợp và phân tích thông tin, nghiên cứu và đưa ra nhữngnhận xét, đánh giá, thực hiện phương pháp thảo luận nhóm tập trung

Sử dụng phương pháp tài liệu thứ cấp và phương pháp số liệu thống kê để đưa

ra dẫn chứng cụ thể và đánh giá từng nội dung cần thiết

Ngoài ra, còn sử dụng thêm phương pháp so sánh và phương pháp diễn dịch để

so sánh và phân tích các khía cạnh của vấn đề

-Khái quát về công nghiệp hóa

Thực trạng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta

Phương hướng và giải pháp thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta

Cách mạng công nghiệp là những bước phát triển nhảy vọt về chất trình độ của

tư liệu lao động trên cơ sở những phát minh đột phá về kỹ thuật và công nghệtrong quá trình phát triển của nhân loại kéo theo sự thay đổi căn bản về phâncông lao động xã hội cũng như tạo bước phát triển về năng suất lao động caohơn hẳn nhờ áp dụng một cách phổ biến những tính năng mới trong kỹ thuật,công nghệ đó vào đời sống xã hội

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện

các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội, từ sửdụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức laođộng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sựphát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, nhằm tạo ra năngsuất lao động xã hội cao

1.1.2 Đặc điểm công nghiệp hóa và hiện đại hóa

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam có những đặc điểm sau:

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiệnhiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa

1.2 Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam

Một là đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, đồng thời giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân

Chuyển mạnh cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng tạo ra giátrị bằng tiền ngành sản xuất và thị trường; Thực hiện cơ giới hóa, điện khí hóa,thủy lợi hóa, chuyển đổi nhanh các tiến bộ khoa học công nghệ, sinh học vàosản xuất; Nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh theo từng vùng,từng nơi; Phát triển khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, vùng trồng trọt,chăn nuôi tập trung, các doanh nghiệp công nghiệp, dịch vụ, gắn với đào tạonghệ nhân, làng nghệ, hợp tác xã, trang trại, tạo thị trường tiêu thụ sản phẩm vàhiệu quả kinh tế cao Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới

Hai là đẩy nhanh phát triển công nghiệp, xây dựng và dịch vụ

Đẩy mạnh phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế tạo, côngnghiệp phần mềm và công nghiệp hỗ trợ có lợi thế cạnh tranh, tạo ra nhiều sảnphẩm xuất khẩu và thu hút nhiều lao động; Phát triển một số khu kinh tế mở vàđặc khu kinh tế Phát triển mạnh các ngành sản xuất hàng tiêu dùng và hàngxuất khẩu, sản xuất tư liệu sản xuất quan trọng theo hướng hiện đại Xây dựngđồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội.Tạo bước đột phá trong công nghiệpdịch vụ, nhất là những ngành có chất lượng cao, tiềm năng và sức cạnh tranhlớn, đưa tốc độ tăng trưởng công nghiệp dịch vụ lên trên tốc độ tăng GDP

Ba là phát triển kinh tế vùng

Phát triển các vùng trên cả nước và tạo liên kết giữa các vùng và trong cácvùng; Thúc đẩy phát triển các vùng kinh tế quan trọng, tạo động lực và tácđộng gián tiếp đến các vùng khác; đồng thời tạo điều kiện phát triển nhanh hơncác vùng kinh tế đang gặp nhiều khó

Bốn là phát triển kinh tế biển

Xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển toàn diện, có trọngtâm, trọng điểm; sớm đưa nước ta trở thành nước mạnh về kinh tế biển của khuvực, đi đôi với bảo đảm quốc phòng, an ninh và hợp tác quốc tế

1.3 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư

1.3.1 Quan điểm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Một là chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết, giải phóng mọi nguồn lực

Hiện nay, các quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của hầu hết các nướctrên thế giới đều chịu tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lầnthứ tư Vừa là thách thức, vừa là cơ hội, nhất là đối với các nước đang và kémphát triển Vì vậy, ta phải biết chủ động, tích cực công tác chuẩn bị các điềukiện cần thiết để thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa thích ứng với nhữngbiến động của cuộc cách mạng công nghiện lần thứ tư, xem đây chính là điểmxuất phát

Hai là các biện pháp thích ứng phải được thực hiện đồng bộ, phát huy sức sáng tạo của toàn dân

Để có thể tiện hành quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cách chịunhiều tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với nước ta hiệnnay là một công cuộc mang tính thách thức lớn Vì vậy, bắt buộc phải thực hiệnrất nhiều giải pháp, thực hiện những khâu phải tuần tự, đồng thời với một sốkhâu phải phải có lộ trình tối ưu Muốn chạm đến thành công, những giải phápnày phải được thực hiện đồng bộ, kèm theo đó là sự phối hợp của các chủ thểtrong nền kinh tế - xã hội, phát huy sự mạnh toàn dân

1.3.2 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam thích ứng với cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Hơn 30 năm sau khi thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước đã phát triển vượtbậc và đạt được những điều to lớn, từ một nước nghèo kém phát triển trở thànhmột nước đang phát triển có thu nhập trung bình thấp Tăng trưởng kinh tế ởmức cao trong 30 năm, trung bình từ 6% đến 7% / năm Quy mô tổng thể vàtrình độ kỹ thuật của nền kinh tế, hệ thống công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ

và kết cấu hạ tầng đều được cải thiện, cơ cấu kinh tế có chuyển biến tích cực.Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được hoàn thiện,đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế ViệtNam đã thu hút được nhiều nguồn vốn trong và ngoài nước và đạt được nhiềuthành tựu khoa học công nghệ trên thế giới Các ngành kinh tế, công nghiệp,nông nghiệp và dịch vụ của cả nước đều phát triển về quy mô và công nghệ.Việt Nam vẫn đang trong thời kỳ “dân số vàng”, nhiều năm qua đã phát triểngiáo dục, phổ cập giáo dục trung học cơ sở, tiến tới phổ cập trung học phổthông, có đội ngũ trí thức, nhà nghiên cứu khoa học, trình độ cao - Các nhàkhoa học và chuyên gia chất lượng từ nhiều khía cạnh khác nhau, bao gồm cảngười Việt Nam trong nước và nước ngoài

Tuy nhiên, hệ thống kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của ViệtNam vẫn chưa hoàn thiện Mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn chủyếu dựa vào chiều rộng, chủ yếu dựa vào phát triển tự nhiên và lao động phổthông chi phí thấp và quá trình chuyển đổi còn chậm Kinh phí, lao động, đấtđai và các nguồn lực khoa học và công nghệ chưa được huy động, phân bổ hợp

lý và sử dụng có hiệu quả Năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranhcủa nền kinh tế, doanh nghiệp và nhiều sản phẩm của Việt Nam còn thấp Côngnghiệp tuy phát triển nhưng quy mô còn nhỏ, trình độ còn thấp Sản xuất côngnghiệp chủ yếu dựa vào gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp, trình độ côngnghệ còn tụt hậu, phần lớn là từ thời kỳ cách mạng công nghệ 2.0, đổi mớichậm; năng suất lao động của Việt Nam chưa bằng 1/5 Singapore, 1/3 TháiLan, 1/2 năng suất lao động của Việt Nam Philippines; khả năng cạnh tranh vàkhả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu còn rất hạn chế Nội lực của ngành

còn yếu, phụ thuộc nhiều vào doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài(FDI), tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm do doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoàisản xuất ra còn thấp Điều chỉnh cơ cấu khu vực sản xuất công nghiệp cònchậm Công nghiệp hỗ trợ kém phát triển, chưa có ngành công nghiệp mũinhọn đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế; nhiều ngành công nghiệp được ưutiên phát triển nhưng không đạt được mục tiêu đề ra Hầu hết các sản phẩmcông nghệ cao như điện thoại di động, máy tính, linh kiện và thiết bị điện tửđều do các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài sản xuất Công nghệthông tin, viễn thông phát triển nhanh chóng nhưng chủ yếu phải nhập khẩuthiết bị phục vụ kinh doanh dịch vụ Công nghiệp phần mềm khá phát triển vàchủ yếu là gia công cho nước ngoài Hạ tầng hệ thống chưa đồng bộ Chấtlượng nghiên cứu và đào tạo ở các viện nghiên cứu, trường đại học và cơ sởdạy nghề còn hạn chế; ít xuất bản, ít bằng sáng chế được bảo hộ và ít trườngđại học hàng đầu trong khu vực; thiếu lao động có tay nghề cao, thiếu nguồnnhân lực chất lượng cao, thiếu các chuyên gia lao động lành nghề, đặc biệt làthiếu các tổng công trình sư có khả năng thiết kế, chế tạo các sản phẩm côngnghiệp quy mô lớn, chất lượng cao, …

Thực trạng đó đặt ra những vấn đề sau đối với công nghiệp hóa theo hướnghiện đại ở nước ta hiện nay:

Vấn đề nhận thức và quan điểm

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ diễn ra với tốc độ rất nhanh, quy mô rấtlớn, tạo ra những thay đổi sâu rộng trong mọi lĩnh vực, vì vậy, nếu bỏ lỡ, khôngtận dụng được thời cơ này thì đất nước sẽ tụt hậu xa hơn so với các nước,những hậu quả do nó gây ra sẽ rất to lớn Đây là vấn đề mà toàn Đảng, toàn dâncần phải nhận thức sâu sắc, quyết tâm nắm bắt thời cơ, phải xem đây là vấn đềhàng đầu, sống còn đối với đất nước hiện nay

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động tới tất cả các đối tượng, các lĩnhvực của xã hội, đồng thời có sự tham gia của tất cả các đối tượng, các lĩnh vực

xã hội Trong đó, có thể tổng hợp lại, khái quát thành 3 lĩnh vực (3 khối)lớn: Lĩnh vực sản xuất, lĩnh vực khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo vàlĩnh vực quản lý nhà nước Ba lĩnh vực này có quan hệ gắn bó, ảnh hưởng và

tác động lẫn nhau Sản xuất là lĩnh vực trung tâm, là nơi trực tiếp diễn ra, thểhiện những diễn biến, quá trình vận động, phát triển, những kết quả, thành tựucủa Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Khoa học - công nghệ, giáo dục - đàotạo giữ vị trí then chốt, là khâu đột phá để sản xuất phát triển Quản lý nhànước có vai trò quyết định, tạo ra môi trường, động lực thúc đẩy phát triển sảnxuất, phát triển khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo Cả lĩnh vực quản lýnhà nước và khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo đều phải hướng vào yêucầu đáp ứng phục vụ tốt nhất mục tiêu phát triển sản xuất Sản xuất trong cáchmạng công nghiệp lần thứ tư chỉ phát triển được trên cơ sở các thành tựu khoahọc - công nghệ, giáo dục - đào tạo và quản lý nhà nước phù hợp.

Vấn đề đổi mới nội dung công nghiệp hóa

Thực hiện công nghiệp hóa trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư,trước hết, phải định hướng lại chính sách (hay chiến lược) công nghiệp hóa,vừa phát triển theo chiều rộng để tận dụng, phát huy tiềm năng, lợi thế của nềnnông nghiệp nhiệt đới và của lực lượng lao động đông đảo, giá rẻ của thời kỳ

“dân số vàng”; phát triển nông, lâm, ngư nghiệp và các ngành công nghiệp sửdụng nhiều lao động, như dệt may, giầy da, vừa phải chuyển mạnh sang pháttriển theo chiều sâu dựa trên khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực chất lượngcao để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh Định hướngtất cả các ngành, lĩnh vực kinh tế đều phải đổi mới công nghệ, chuyển mạnhsang sử dụng những công nghệ ở trình độ cách mạng công nghiệp lần thứ tư;ứng dụng những thành tựu mới nhất của công nghệ sinh học, công nghệ vậtliệu, công nghệ in 3D, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, in-tơ-nét kết nốivạn vật, rô-bốt, các máy móc, thiết bị thông minh vào sản xuất, kinh doanh vàquản lý sản xuất, kinh doanh Tất cả các ngành, lĩnh vực kinh tế phải từng bướcchuyển sang tự động hóa, tiến tới thông minh hóa, nông nghiệp thông minh,công nghiệp thông minh, dịch vụ vận tải thông minh, ngân hàng thông minh Đổi mới cơ cấu kinh tế, nhất là cơ cấu công nghiệp, phù hợp với xu hướng pháttriển của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Theo yêu cầu đó, những ngành,lĩnh vực kinh tế cần tập trung phát triển sẽ bao gồm: các ngành nông, lâm, ngưnghiệp gắn với phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm, ngư nghiệp, công