Các yếu tố môi trường quản trị luôn vận động, tương tác lẫn nhau, có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động quản trị một tổ chức.. Trong đó những yếu tố môi trường vĩ mô có ảnh
L ờ i m ở đầ u
Thịtrường kinh tế hiện nay đầy biến động, đối thủ cạnh tranh ngày càng nhiều, những tiến bộ khoa học kỹ thuật luôn thay đổi một cách nhanh chóng, cùng với đó là sự ra đời của nhiều điều luật mới, những chính sách quản lý thương mại của nhà nước Vì thế nếu doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải có chiến lược, định hướng cụ thể, xác định rõ mục tiêu đề ra Bên cạnh đó, đặc biệt cần đánh giá chính xác những tác động của các yếu tố môi trường đến doanh nghiệp Các yếu tố môi trường quản trị luôn vận động, tương tác lẫn nhau, có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động quản trị một tổ chức Trong đó những yếu tố môi trường vĩ mô có ảnh hưởng rất lớn tới hoạt động kinh doanh và quản trị của một doanh nghiệp Nó là cơ sở quan trọng để các nhà quản trị đưa ra kế sách mới điều hướng sự hoạt động của doanh nghiệp mình Vì vậy Nhóm 1 chọn đề tài “Phân tích ảnh hưởng của các yếu tố môi trường vĩ mô tới hoạt động của doanh nghiệp Grab”
Là một doanh nghiệp lớn trong làng dịch vụ xe ôm công nghệ, Grab cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ môi trường vĩ mô Vậy môi trường vĩ mô đã tác động như thế nào tới Grab và giải pháp giải quyết cho những tác động đó là gì? Tất cả được Nhóm 1 tìm hiểu và tổng kết qua bài thảo luận này
Trong quá trình làm thảo luận, do giới hạn về thời gian và năng lực nghiên cứu nên chúng em còn nhiều thiếu sót; mong thầy dành thời gian xem xét và góp ý để bài thảo luận được hoàn thiện hơn Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy đã luôn hỗ trợ, định hướng và chia sẻ những ý kiến quý báu nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu và cách trình bày bài thảo luận của chúng em.
* KẾT QUẢĐIỀU TRA KHẢO SÁT THỰC TẾ
Ngay khi nhận đề tài thảo luận, nhóm chúng em đã xác định mục tiêu nhằm nâng cao chất lượng bài làm Để phục vụ cho bài viết một cách tốt nhất, chúng em tiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm phỏng vấn đối tượng nghiên cứu, khảo sát và tài liệu tham khảo hiện có Quá trình thu thập được lên kế hoạch cẩn thận và thực hiện có hệ thống nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho phần phân tích, diễn giải và kết luận của bài viết.
Phương pháp thu thậ p d ữ li ệ u th ứ c ấ p
Nhóm thu thập dữ liệu có sẵn từ:
- Website: https://www.grab.com/vn
- Facebook: https://www.facebook.com/grabvn
- Và các nguồn thông tin có căn cứ khác trên Internet như baophapluat.vn, vietnamnet.vn, vneconomy.vn,
Phương pháp thu thậ p d ữ li ệu sơ cấ p
Về dữ liệu sơ cấp, nhóm tiến hành điều tra trắc nghiệm bằng cách thiết kế phiếu khảo sát online nhằm tìm hiểu thói quen sử dụng của khách hàng đối với các dịch vụ của Grab Quá trình khảo sát được thực hiện có chủ đích và thu về hơn 100 phiếu hợp lệ, cung cấp dữ liệu ban đầu phục vụ cho phân tích hành vi người dùng và đánh giá hiệu quả dịch vụ.
N ộ i dung
Lý thuyết
1 Môi trườ ng qu ả n tr ị
Môi trường quản trị là tập hợp các định chế hay lực lượng bên trong và bên ngoài tác động đến hoạt động quản trị của tổ chức
Theo Robbins, nhà quản trị chỉ có ảnh hưởng giới hạn đến kết quả hoạt động của tổ chức, bởi vì tổ chức chịu nhiều yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của người quản lý; những yếu tố này thuộc môi trường nội bộ và bên ngoài tổ chức, khiến mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên là một thực tế trong quản trị Vì vậy, hiệu quả quản trị phụ thuộc vào khả năng nhận diện và thích nghi với các yếu tố này và quản lý những rủi ro mà không thể kiểm soát hoàn toàn.
Các yếu tố của môi trường quản trị luôn vận động và tương tác với nhau, ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động quản trị của một tổ chức Tình hình suy thoái kinh tế làm giảm sức mua, trong khi sự đổi mới công nghệ và kỹ thuật có thể dẫn đến xuất hiện trên thị trường các sản phẩm mới với chất lượng tốt và giá cạnh tranh Sự ra đi đột ngột của một cán bộ quản trị giỏi hoặc một nhân viên giàu kinh nghiệm mà chưa có người thay thế tương xứng có thể làm gián đoạn quá trình điều hành Thay đổi của giá cả các yếu tố đầu vào và các chi phí liên quan cũng tác động đến quyết định và hiệu quả quản trị Tất cả những yếu tố này đan xen và ảnh hưởng lẫn nhau, đòi hỏi tổ chức liên tục thích nghi và điều chỉnh chiến lược quản trị để duy trì sự ổn định và hiệu quả hoạt động.
Các yếu tố của môi trường quản trị được chia làm hai nhóm chính: yếu tố môi trường bên ngoài tổ chức và yếu tố môi trường bên trong tổ chức Trong đó, môi trường bên ngoài tổ chức được phân thành hai nhóm yếu tố: môi trường vĩ mô và môi trường vi mô (môi trường ngành).
2 Môi trường vĩ mô Đây là nhóm các yếu tố không chỉ ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động quản trị tổ chức mà còn ảnh hưởng đến cả các yếu tố của môi trường vi mô và môi trường bên trong tổ chức Chúng bao gồm các yếu tố kinh tế vĩ mô, chính trị - luật pháp, văn hóa xã hội, sự tiến bộ của khoa học công nghệ, yếu tố tự nhiên, những yếu tố này có thể tạo cơ hội cũng như rủi ro cho hoạt động quản trị tổ chức
Các yếu tố kinh tế vĩ mô gồm thu nhập quốc dân (tăng trưởng hoặc suy thoái kinh tế), lạm phát, tỷ giá hối đoái và lãi suất, tình hình việc làm và tiền lương, cùng với thuế và các yếu tố chính sách tác động đến tăng trưởng, ổn định giá cả và sức khỏe của nền kinh tế.
GDP tăng hay giảm ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của dân cư, mức đầu tư và chi tiêu công, từ đó tác động đến nhu cầu hàng hóa và dịch vụ và quy mô thị trường hàng hóa dịch vụ trong nền kinh tế Khi GDP tăng, thu nhập dân cư tăng, đầu tư và chi tiêu công mở rộng sẽ kích thích tiêu dùng và đẩy quy mô thị trường lên, trong khi GDP giảm dẫn đến giảm thu nhập, co lại đầu tư và chi tiêu công, khiến nhu cầu giảm và thị trường thu hẹp Những biến động này là thông tin quan trọng cho các hoạt động quản trị như hoạch định chiến lược, tác nghiệp, tổ chức điều hành và kiểm soát, cũng như cho quản trị tác nghiệp nhằm điều chỉnh kế hoạch và hoạt động phù hợp với bối cảnh kinh tế.
Lạm phát khiến chi phí đầu vào tăng và đẩy giá lên, làm giảm sức cạnh tranh và khiến thị trường khó tiêu thụ Ngoài ra, lạm phát cao làm thu nhập thực tế của người dân giảm, nên nhu cầu tiêu dùng và sức mua bị co hẹp Các yếu tố trên đòi hỏi nhà quản trị doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược và chính sách phù hợp để giảm thiểu thua lỗ, hạn chế tác hại và kiểm soát rủi ro liên quan đến lạm phát Việc nhận diện và ứng phó kịp thời với biến động lạm phát giúp doanh nghiệp duy trì hiệu quả hoạt động và bảo vệ lợi nhuận.
Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và giá thành của hàng hóa, dịch vụ, đặc biệt đối với doanh nghiệp thương mại quốc tế Sự biến động của tỷ giá tác động mạnh tới xuất nhập khẩu và đầu tư, làm thay đổi chi phí nhập khẩu nguyên liệu, thiết bị và sử dụng dịch vụ, từ đó ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm Lãi suất vay cũng là yếu tố chi phí quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và chi phí đầu vào/đầu ra của doanh nghiệp Do đó, việc quản trị rủi ro tỷ giá và lãi suất là một phần thiết yếu trong hoạch định chiến lược và quản trị doanh nghiệp.
Công ăn việc làm và thu nhập là những yếu tố then chốt tác động mạnh đến quyết định mở rộng hay hạn chế việc thuê mướn lao động Chính sách tiền lương của nhà nước ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và giá thành của sản phẩm Tình hình cung cầu lao động và mức lương trên thị trường lao động buộc các nhà quản trị phải cân nhắc trong việc thuê mướn, mở rộng hay thu hẹp quy mô hoạt động, và quyết định cách thu hút, sử dụng lao động Do đó, họ xem xét việc áp dụng các mô hình quản trị lao động phù hợp nhằm tối ưu hóa chi phí và hiệu quả hoạt động.
8 hình thức kinh doanh hiện đại kết hợp công nghệ cao với lao động lành nghề hoặc ngược lại cho thấy sự đa dạng trong cách doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực và quy trình làm việc Chính sách tiền lương tối thiểu và sự thay đổi hệ thống tiền lương có thể tạo áp lực hoặc mở ra cơ hội cho nhà quản trị, đòi hỏi các biện pháp quản trị nguồn nhân lực hiệu quả để nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và duy trì cạnh tranh.
Thuế suất tăng dẫn đến tăng chi phí và giá thành, gây khó khăn cho doanh nghiệp; ngược lại, hạ thuế suất sẽ tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh Tuy nhiên, thuế suất áp dụng cho các ngành nghề, lĩnh vực và sản phẩm ở từng giai đoạn có thể khác nhau, đòi hỏi nhà quản trị linh hoạt trong hoạch định kinh doanh, chiến lược sản phẩm và thị trường để tránh rủi ro và đạt hiệu quả cao Yếu tố chính sách và pháp luật, cùng với sự ổn định chính trị, là điều kiện thiết yếu cho phát triển kinh tế, vì doanh nghiệp là tế bào của nền kinh tế Các nghị quyết, chính sách của Đảng và Nhà nước và hệ thống luật phù hợp với thực tiễn thị trường sẽ thúc đẩy hoạt động của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường Mở cửa và hội nhập kinh tế mang lại cả cơ hội và rủi ro, vì vậy quản trị doanh nghiệp phải cân nhắc để đưa ra quyết định chiến lược và tác nghiệp phù hợp Trong dài hạn, luật và chính sách có thể thay đổi do nhiều nguyên nhân; khi luật có thể không phù hợp hoặc do biến đổi môi trường, doanh nghiệp cần dự báo và chủ động điều chỉnh chiến lược phát triển.
Trong bối cảnh hội nhập thị trường quốc tế, quản trị doanh nghiệp nắm vững quy định của WTO, của các khối thị trường và của các quốc gia đối tác để bảo đảm các quyết định quản trị chiến lược và hoạt động tác nghiệp được phù hợp, từ đó tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro trong môi trường quốc tế Yếu tố văn hóa và xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình thiết kế và thực thi hệ thống quản trị, giúp doanh nghiệp điều chỉnh mô hình và cách làm sao cho phù hợp với bối cảnh đa quốc gia và đa văn hóa, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Quản trị tổ chức liên quan đến sử dụng nguồn nhân lực và quản trị các mối quan hệ với khách hàng, nhà cung cấp và đối thủ cạnh tranh; các yếu tố văn hóa truyền thống, phong tục tập quán, chuẩn mực xã hội, đạo đức và đặc điểm nhân khẩu học chi phối mạnh hành vi của người lao động cũng như hành vi của các bên liên quan trong hoạt động kinh doanh Trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự đa dạng về văn hóa và lối sống của các đối tượng này ngày càng tăng đòi hỏi quản trị tổ chức và doanh nghiệp phải xây dựng nội dung và phương thức thích ứng phù hợp Yếu tố công nghệ và kỹ thuật đóng vai trò then chốt trong quá trình tổ chức vận hành, đổi mới và nâng cao hiệu quả quản trị, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu thị trường.
Trong kinh tế thị trường, mục đích kinh doanh là đáp ứng nhu cầu thị trường và tìm kiếm lợi nhuận; tuy nhiên, nhu cầu luôn thay đổi và khách hàng ngày càng khắt khe về chất lượng, sự phù hợp về giá cả và phương thức phục vụ Để đáp ứng xu thế này, doanh nghiệp cần phối hợp đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng hàng hoá, dịch vụ và đẩy mạnh áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệ như một con đường cơ bản, hữu hiệu Cạnh tranh khốc liệt với đối thủ cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động đổi mới; khi đối thủ đi trước trong áp dụng khoa học, kỹ thuật công nghệ, doanh nghiệp sẽ bị buộc phải thích nghi và đổi mới nhanh chóng Trong bối cảnh môi trường công nghệ hiện nay có nhiều đặc điểm mới với nhiều cơ hội và thách thức, việc nhận diện và ứng dụng các yếu tố công nghệ, kỹ thuật là một yếu tố then chốt cho sự tồn tại và phát triển.
Những lợi thế vượt trội từ kỹ thuật và công nghệ cùng với nhu cầu ngày càng tăng về sản phẩm kỹ thuật đã thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khiến số lượng phát minh và sáng chế ngày càng nhiều Thời gian ứng dụng và chuyển giao công nghệ được rút ngắn, chu kỳ đổi mới và vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn lại, mở đường cho sự xuất hiện của nhiều vật liệu mới và công nghệ kỹ thuật với các tính năng vượt trội, mang lại hiệu quả cao trong ứng dụng Sự bùng nổ của Internet và các công nghệ thông tin truyền thông làm tăng tốc độ kết nối thị trường và hợp tác nghiên cứu, đồng thời đẩy mạnh quá trình chuyển giao công nghệ Các yếu tố này vừa mang lại thời cơ lớn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, vừa đặt ra thách thức về cạnh tranh, đổi mới liên tục và thích ứng với xu thế số hóa.
T ổ ng quan doanh nghi ệ p
Grab Holdings Inc, thường được gọi là Grab, là một công ty công nghệ Đông Nam Á có trụ sở chính tại Singapore và Indonesia Ban đầu nổi tiếng với các dịch vụ đặt xe GrabTaxi, GrabCar và GrabBike, Grab sau đó mở rộng hoạt động sang vận chuyển thực phẩm với GrabFood, GrabMart, và dịch vụ giao hàng trọn gói.
GrabExpress cũng như các dịch vụ tài chính và thanh toán kỹ thuật số thông qua ứng dụng di động
Grab là ứng dụng vận chuyển trên điện thoại thông minh cho phép người dùng đặt taxi, ô tô, xe máy, giao hàng và thức ăn từ điểm này đến điểm khác với giá cước được biết trước và thời gian đợi xe ngắn nhờ công nghệ kết nối nhanh với các tài xế ở khu vực Ứng dụng được xem như một làn gió mới cho di chuyển tại các nước Đông Nam Á, mang lại sự tiện lợi và nhanh chóng cho người dùng, đồng thời khắc phục nhiều nhược điểm của phương thức gọi xe truyền thống để khách hàng dễ dàng chọn loại hình vận tải phù hợp.
2 Lịch sử hình thành và phát triển của Grab
- Tên cũ: My Teksi/GrabTaxi (2012 – 2016)
- Người sáng lập: Anthony Tan
Tan Hooi Ling (đồng sáng lập)
Ý tưởng thành lập Grab bắt nguồn từ năm 2011 khi một nhóm bạn ngồi uống trà và bàn về những khó khăn trong việc bắt taxi ở Đông Nam Á Từ thực tế ấy, Anthony Tan, khi ấy đang theo học tại Harvard Business School, cùng các cộng sự đã quyết tâm làm một điều khác biệt và đồng sáng lập nền tảng gọi xe trên di động nhằm cải thiện trải nghiệm di chuyển Đến năm 2014, Grab bắt đầu hoạt động tại Singapore và nhanh chóng mở rộng ra nhiều thị trường khác, trở thành một trong những startup công nghệ hàng đầu khu vực.
Khắc phục những bất tiện của giao thông công cộng là niềm tin rằng đời sống người dân có thể được nâng cao khi hệ thống giao thông hoạt động một cách hiệu quả và văn minh Vì vậy, ý tưởng về một ứng dụng đặt xe taxi đã được chọn cho vòng chung kết của cuộc thi Kế hoạch Kinh doanh 2011 tại Harvard Business School, như một giải pháp di chuyển thông minh, thuận tiện và thân thiện với người dùng.
Vào tháng 6/2012, MyTeksi chính thức ra mắt tại Malaysia, cạnh tranh với Uber và Easy Taxi, và đạt thành công ban đầu khi có hơn 11.000 lượt tải ứng dụng trong ngày ra mắt Chỉ một năm sau, vào tháng 6/2013, ứng dụng đạt kỷ lục khi cứ 8 giây lại có một lệnh đặt xe, tương đương khoảng 10.000 lệnh đặt xe mỗi ngày Đến tháng 8 năm 2013, MyTeksi mở rộng thị trường sang Philippines dưới thương hiệu GrabTaxi.
Vào tháng 10 năm 2013, GrabTaxi đã mở rộng hoạt động sang Singapore và Thái Lan, và chỉ sau bốn tháng tiếp tục gia nhập thị trường Việt Nam và Indonesia Đến ngày 28 tháng 1 năm 2016, GrabTaxi chính thức đổi thương hiệu thành Grab nhằm khẳng định vị thế của hãng tại thị trường Đông Nam Á.
Ban đầu, nguồn vốn của Grab dựa hoàn toàn vào gia đình người sáng lập Anthony Tan Vào tháng 4/2014, Grab huy động hơn 10 triệu USD từ Vertex Ventures; một tháng sau đó, hãng gọi vốn thêm 15 triệu USD, chủ yếu từ CGV Capital Tháng 10/2014, Grab gọi vốn 65 triệu USD từ Tiger Global, Vertex Ventures, CGV và Qunar – đối tác lớn trong lĩnh vực lữ hành của Trung Quốc Lượng vốn tăng ứng với tốc độ tăng trưởng của Grab Vào tháng 7 vừa qua, Grab đã gọi vốn thành công với trị giá 2,5 tỷ USD SoftBank Group Corp (Nhật Bản) và Didi Chuxing của Trung Quốc là hai nhà đầu tư lớn nhất ở vòng gọi vốn này với tổng 2 tỷ USD Với số tiền đầu tư mới, giá trị của Grab tăng lên 6 tỷ USD, giúp hãng trở thành startup có giá trị lớn nhất Đông Nam Á.
Tháng 3/2019, Grab công bố nhận thêm 1,46 tỷ USD từ Vision Fund của SoftBank, nâng tổng vốn huy động ở vòng gọi vốn Series H lên trên 4,5 tỷ USD Các nhà đầu tư tham gia vòng này gồm Hyundai Motor Group, Booking Holdings, Toyota Motor Corporation, Oppenheimer Funds, Microsoft Corporation, Ping An Capital và Yamaha Motor Sau vòng gọi vốn, Grab được định giá gần 14 tỷ USD.
Grab đang phát triển mạnh mẽ tại 8 quốc gia và 195 thành phố ở Đông Nam Á, với ứng dụng di động đặt xe công nghệ đã có tới 90 triệu thiết bị sử dụng và hơn 5 triệu người dùng mỗi ngày Hiện tại Grab có hơn 2 triệu tài xế tham gia nền tảng, giúp công ty chiếm tới 95% thị trường xe ôm công nghệ trên toàn thế giới Trong thời gian tới, Grab dự định mở trung tâm liên lạc 24/7 cho tài xế và khách hàng, thí điểm tại Myanmar.
GrabTaxi đã được triển khai tại Việt Nam lần lượt ở TP Hồ Chí Minh từ tháng 2/2014, ở Hà Nội từ tháng 5/2014 và ở Đà Nẵng từ tháng 6/2015, mở ra dịch vụ gọi taxi công nghệ trên cả nước Bên cạnh đó, GrabBike đã hoạt động tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội từ tháng 11/2014 và tháng 6/2015, mang lại lựa chọn di chuyển linh hoạt cho người dùng tại các thành phố lớn Đầu tháng 9 năm 2018, Grab Việt Nam tuyên bố bắt tay với dịch vụ thanh toán di động Moca tại Việt Nam nhằm củng cố vị thế của hãng taxi công nghệ trên thị trường nội địa.
Grab đang ngày càng khẳng định vị thế tại thị trường Việt Nam và mở rộng ảnh hưởng ở Đông Nam Á, nhờ liên tục cải tiến dịch vụ và mang đến cho người tiêu dùng những trải nghiệm tốt nhất Với chiến lược đa dịch vụ và mạng lưới đối tác rộng, Grab cung cấp các giải pháp di chuyển, giao nhận và thanh toán tiện lợi, giúp người dùng Việt Nam tiếp cận dịch vụ chất lượng cao và nâng cao sự thuận tiện trong cuộc sống hàng ngày.
3 Các dịch vụ mà Grab cung cấp
Grab cung cấp tất cả dịch vụ trên nền tảng ứng dụng di động, nhằm mang lại sự nhanh chóng và tiện lợi trong thời đại 4.0 ngày nay Với một ứng dụng trên điện thoại, người dùng có thể dễ dàng tiếp cận từ đặt xe, giao nhận đến thanh toán và nhiều tiện ích khác chỉ bằng vài thao tác Theo thời gian, Grab liên tục mở rộng mạng lưới đối tác, tối ưu hóa công nghệ và nâng cao bảo mật để đáp ứng nhu cầu di chuyển, mua sắm và các dịch vụ tiện ích hàng ngày một cách nhanh chóng và an toàn.
Grab cũng gần như mở rộng các dịch vụ của mình để tạo sự tiện lợi và nhanh chóng cho các khách hàng
Ban đầu, khi mới vừa gia nhập thị trường Việt Nam, Grab chỉ có các dịch vụ cơ bản như: GrabBike, GrabCar, GrabTaxi… Kể từ năm 2017, các
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
14 dịch vụ mới ra đời nhằm cạnh tranh với các đối thủ như Go-Viet và Be, thể hiện chiến lược mở rộng của Grab với các sản phẩm nổi bật như Grab đi tỉnh, GrabExpress, GrabFood và gần đây là GrabMart, bên cạnh GrabCar.
GrabCar là loại hình vận tải không sử dụng xe có biển taxi, với giá cước hiển thị ngay khi khách đặt xe và rẻ hơn taxi truyền thống Dịch vụ này không bị cấm ở các tuyến đường nội thành, mang lại sự tiện lợi cho những chuyến đi trong thành phố GrabCar phù hợp cho những khách hàng muốn đi ô tô giá rẻ.
GrabBike là dịch vụ gọi xe bằng xe máy hoặc mô tô, với chi phí được hiển thị ngay sau khi khách đặt xe, tương tự Grabcar nhưng giá cước rẻ hơn nhiều Dịch vụ này phù hợp trên mọi địa hình và có mức giá cạnh tranh, vì vậy GrabBike được xem là lựa chọn phù hợp và hấp dẫn cho người Việt Nam.
Th ự c tr ạ ng ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố môi trường vĩ mô tớ i ho ạt độ ng của doanh nghiệp
+ Cơ cấu ngành kinh tế
Nền kinh tế ngày càng phát triển dẫn đến sự dịch chuyển cơ cấu ngành theo hướng tăng trưởng của các ngành thương mại và dịch vụ, đồng thời thu hẹp vai trò của nông nghiệp Nhận thức về xu thế này giúp doanh nghiệp điều chỉnh danh mục sản phẩm và dịch vụ cho phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của thị trường và định hướng phát triển của doanh nghiệp.
+ Tốc độtăng trưởng kinh tế
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Việt Nam được xem là câu chuyện thành công trên trường quốc tế, với tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục nằm ở tốp đầu thế giới suốt thập niên qua, theo dữ liệu của World Bank Sự tăng trưởng ấn tượng này phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam và thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư toàn cầu.
Biểu đồ thể hiện tốc độtăng trưởng GDP trong 7 năm trở lại đây
Tăng trưởng năm 2019 của Việt Nam thấp hơn mức 7,08% của năm 2018 nhưng vẫn cao hơn mức tăng của các năm 2014-2017 Tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây thuộc hàng cao trong khu vực, song cho thấy sự nhạy cảm trước những ảnh hưởng tiêu cực từ bên ngoài, như cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và đặc biệt sự xuất hiện của Covid-19 kéo theo khủng hoảng kinh tế toàn cầu Việt Nam đã phải đối mặt với diễn biến phức tạp của dịch bệnh và các dịch vụ của Grab cũng chịu ảnh hưởng nặng nề trong giai đoạn Covid-19 khi người dân thực hiện giãn cách xã hội và ở nhà nhiều hơn.
Ngân hàng Nhà nước đã công bố nhiều chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và ổn định hoạt động tín dụng trên toàn nền kinh tế Điển hình, Thông tư 01/2020/TT-NHNN cho phép các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi và phí, đồng thời giữ nguyên nhóm nợ để giảm gánh nặng tài chính và duy trì khả năng tiếp cận vốn cho người dân và doanh nghiệp.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
347.000 tỷ đồng được kỳ vọng có thể tăng thêm trong thời gian tới cùng với nhiều chính sách khác đang được triển khai Lạm phát ngày càng tăng khiến chi phí đầu vào tăng cao và người dân thắt chặt chi tiêu, đặt áp lực lên hoạt động kinh doanh Trước bối cảnh đó, Grab đối mặt với nhiều khó khăn và buộc phải linh hoạt điều chỉnh cơ cấu, mở rộng và cải thiện dịch vụ để đáp ứng nhanh chóng với sự biến động của nền kinh tế thị trường.
+ Tỷ giá hối đoái và lãi suất
Trong những năm gần đây, tỷ giá VND/USD được điều hành ổn định, linh hoạt với biên độ dao động dưới 2%/năm nhờ cung cầu ngoại tệ thuận lợi và chính sách ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô của Nhà nước Có thể nhận định các yếu tố ủng hộ tỷ giá ổn định sẽ tiếp tục được duy trì trong năm 2020 và một số năm tiếp theo Đối phó với Covid-19, NHNN đã hạ lãi suất điều hành 3 lần liên tiếp vào tháng 3, 5 và 10/2020, với tổng mức giảm 150 điểm phần trăm đối với lãi suất tái cấp vốn, cũng như hạ trần lãi suất tái cấp vốn ngắn hạn dưới 6 tháng từ 80–100 điểm phần trăm Bên cạnh đó, NHNN hoãn siết tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn thêm 1 năm để cho các ngân hàng không bị áp lực cơ cấu lại nguồn vốn trong bối cảnh các NHTM đã phải hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn về thanh khoản, thông qua việc giảm lãi suất cho vay, giãn nợ và cơ cấu lại nợ.
+ Thu nhập bình quân đầu người, cơ cấu chi tiêu
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể về phát triển kinh tế và cải thiện đời sống người dân, nhưng phần lớn người Việt vẫn ở mức thu nhập trung bình và thấp so với một số nước khu vực như Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonesia Năm 2020 cho thấy mức GDP bình quân đầu người theo nhóm ASEAN lần lượt là Singapore 62.113 USD, Malaysia 11.378 USD, Thái Lan 7.675 USD, Indonesia 4.287 USD và Việt Nam 3.759 USD Dựa trên bối cảnh này, khi hình thành chiến lược kinh doanh của mình, Grab cũng đối mặt với một số khó khăn nhất định, chẳng hạn như xác định đúng đối tượng khách hàng mục tiêu và điều chỉnh mô hình vận hành cho phù hợp với điều kiện thị trường Việt Nam.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Grab sẽ cung cấp các dịch vụ phù hợp với túi tiền của người Việt Nam bằng cách điều chỉnh sản phẩm và dịch vụ cho địa phương, đồng thời đưa ra các lựa chọn có giá thành cạnh tranh trên thị trường mà vẫn đảm bảo lợi nhuận cho doanh nghiệp Trong bối cảnh dịch bệnh và khó khăn kinh tế, thu nhập bình quân của người dùng bị giảm sút và cơ cấu chi tiêu thay đổi, khiến người tiêu dùng cân nhắc kỹ hơn khi quyết định mua sắm và tập trung nhiều hơn vào hàng hóa, dịch vụ thiết yếu Đây là bài toán đòi hỏi doanh nghiệp phải đánh giá kỹ lưỡng để vừa duy trì hoạt động vừa phát triển bền vững Tuy nhiên, Grab vẫn có thể kinh doanh tại Việt Nam và đạt được lợi nhuận bằng cách cung cấp các dịch vụ phù hợp với tình hình kinh tế và khả năng chi trả của người tiêu dùng.
Theo Nghị định 126/2020 của Chính phủ, từ ngày 5/12/2020 các hãng dịch vụ vận tải công nghệ như Grab phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng 10% trên toàn bộ doanh thu, thay vì chỉ nộp trên phần hãng thu về như trước Quy định mới khiến người dùng phải chịu thêm chi phí khi VAT được áp dụng trên toàn doanh thu thay cho một phần lợi nhuận dành cho nền tảng.
Trước đây, Grab chỉ đóng 10% thuế giá trị gia tăng (VAT) trên phần doanh thu thực nhận sau khi trích khấu cho tài xế, trong khi các tài xế chỉ phải đóng 3% VAT; từ ngày 5/12, quy định mới yêu cầu Grab nộp 10% VAT trên toàn bộ tổng doanh thu khách hàng thanh toán cho mỗi chuyến xe, đồng nghĩa với phần thuế VAT Grab phải nộp cho cả chuyến xe là 10%; để đáp ứng quy định mới, Grab đã thông báo tăng giá cước kể từ ngày 5/12; cụ thể, giá cước cho 2 km đầu tiên của dịch vụ GrabCar 4 chỗ tại Hà Nội đã được điều chỉnh.
Nội, Bắc Ninh, TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ tăng thêm 2.000 đồng, lên 27.000 đồng Mức cước này tại các thành phố khác như Hải Phòng,
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Các thành phố Quảng Ninh và Đà Nẵng ghi nhận việc tăng giá cước thêm 3.000 đồng, nâng mức tối thiểu lên 25.000 đồng; đối với GrabBike, giá cước mỗi km sau 2 km đầu tiên tăng từ 3.400 đồng lên 4.000 đồng và giá cước tính theo thời gian di chuyển sau 2 km đầu tiên tăng từ 300 đồng lên 350 đồng mỗi phút Tương ứng với mức tăng phí, tỷ lệ khấu trừ của Grab trên mỗi chuyến GrabBike được nâng lên 27,273%, bao gồm phí sử dụng ứng dụng 20% như trước và thuế GTGT Đối với tài xế GrabCar, tỷ lệ chiết khấu áp dụng từ 28,375% lên 32,841% (bao gồm phí ứng dụng + thuế GTGT + thuế thu nhập cá nhân) đối với tài xế chịu phí sử dụng ứng dụng 25%.
Nghiên cứu các yếu tố môi trường chính trị và pháp luật là một phần không thể thiếu đối với các doanh nghiệp kinh doanh trên thị trường
Ngày 7/1/2016, quyết định của Bộ GTVT ban hành kế hoạch thí điểm triển khai ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm hỗ trợ quản lý và kết nối hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng, đánh dấu sự ra đời của loại hình taxi công nghệ Trong khuôn khổ này, Grab được xem như đơn vị tiên phong với lợi thế cạnh tranh đáng kể, nhờ áp dụng các chiến lược khuyến mãi cho khách hàng và chiết khấu tối đa cho tài xế Kết quả là Grab Việt Nam bùng nổ về thị phần và số lượng tài xế, góp phần định hình lại thị trường vận tải hành khách theo hợp đồng tại Việt Nam.
Hiện nay, do chưa ban hành các chính sách phân biệt rõ giữa doanh nghiệp cung cấp công nghệ và doanh nghiệp kinh doanh vận tải trong quyết định thí điểm của Bộ GTVT, Grab được xem như vận tải hành khách như taxi nhưng không phải chịu thuế như các doanh nghiệp vận tải, không phải chịu các điều kiện kinh doanh như taxi, không phải gắn logo, không phải đóng thuế cho người lao động, lái xe không cần tham gia học tập, tập huấn, gây bất lợi cho taxi thông thường và làm gia tăng mâu thuẫn giữa xe công nghệ và taxi truyền thống ngày càng gay gắt Đỉnh điểm của mâu thuẫn là vụ kiện giữa Vinasun và Grab.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Trong bối cảnh đó, Bộ Giao thông vận tải (Bộ GTVT) quyết định dừng thí điểm và xây dựng hành lang pháp lý mới thông qua Nghị định 10/2020, có hiệu lực từ ngày 1/4/2020, nhằm đáp ứng nhu cầu giao thông và tạo sự cạnh tranh lành mạnh giữa các loại hình vận tải Những tiến bộ rõ rệt của Nghị định 10/2020 đã tạo nền tảng cho Grab hoạt động chính thức và lâu dài trong một môi trường kinh doanh lành mạnh, sau giai đoạn thí điểm Grab đã vượt qua thời kỳ thử nghiệm và bước vào hoạt động chính thức cho đến thời điểm hiện tại, đồng thời khái niệm hợp đồng điện tử được thừa nhận cho các xe công nghệ.
Toàn bộ xe GrabCar bắt buộc dán 3 tem: phù hiệu xe hợp đồng (dán ở kính trước), logo hợp tác xã (dán ở cửa) và tem GrabCar (dán ở kính lái phía trong) Nghị định 10/2020 mở ra cơ hội cho Grab mở rộng kinh doanh trên toàn quốc miễn là bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định và không bị hạn chế bởi một số địa phương như trong đề án thí điểm Về dài hạn, quy định này vừa là thách thức vừa là cơ hội cho Grab phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.
Nhận xét ảnh hưởng của các yếu tố môi trường vĩ mô tới hoạt động của
Các yếu tố môi trường vĩ mô có ảnh hưởng sâu sắc tới hoạt động của doanh nghiệp, tạo nên những cơ hội và gây ra không ít thách thức cho doanh nghiệp
Môi trường vĩ mô tạ o cho doanh nghi ệ p Grab r ấ t nhi ề u thu ậ n l ợi, cơ h ộ i phát tri ể n:
1 Mật độ dân số ở các thành phố lớn rất cao, nhu cầu đi lại nhiều
2 Đa số mọi người đều sử dụng Smartphone nên dễ tiếp cận và sử dụng các ứng dụng tiện ích
3 Chiếm lĩnh được thị trường ở các địa bàn Hà Nội, Hồ Chí Minh…
4 Sự tham gia vào mô hình kinh tế chia sẻ ngày càng phát triển, có được sự hỗ trợ và thúc đẩy của nhà nước
5 Wifi miễn phí có ở nhiều nơi, mạng di động giá rẻ, mọi người có thể truy cập vào ứng dụng ở bất kì đâu vào thời điểm nào
6 Việc phát triển của thương mại điện tử cũng đưa lĩnh vực xe công nghệ, dịch vụ giao hàng, đặt đồ ăn ngày càng phổ biến, được nhiều người sử dụng đặc biệt là giới trẻ hiện nay
7 Dịch bệnh hiện nay, việc giãn cách xã hội khiến mọi người đều có xu hướng sử dụng các ứng dụng giao nhận và đặt hàng trực tuyến
8 Có sự gia nhập của đông đảo số lượng tài xế nhằm kiếm thêm thu nhập
Bên c ạnh đó, môi trường vĩ mô làm cho doanh nghiệ p Grab g ặ p không ít nh ững khó khăn:
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
1 Khách hành vẫn ưu tiên sử dụng các phương tiện giao thông cá nhân hơn vì sự tiện dụng của bản thân và chi phí đỡ tốn kém hơn
2 Giá xăng tăng có thểảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận
3 Môi trường cạnh tranh khá gay gắt ở tất cả các loại hình dịch vụ, khách hàng thường có xu hướng sử dụng dịch vụ có ưu đãi:
- Đối với dịch vụ đặt xe, đối thủ cạnh tranh không chỉ với các phương tiện truyền thống như: xe buýt, taxi, … mà còn là sự xuất hiện của các ứng dụng tương tự như Gojek, Be
- Đối với dịch vụ giao nhận đồ ăn, có sự xuất hiện mạnh mẽ của Baemin, Shopee Food một cách chuyên môn và đa dạng
- Đối với dịch vụ giao hàng, đó là các đối thủ đã có từ lâu như GHTK, J&T
4 Phân khúc khách hàng tiếp cận chủ yếu ở độ tuổi dưới 40 tuổi
5 Tình hình dịch bệnh hiện nay cũng mang đến nhiều khó khăn cho Grabcar,
Grabbike Khi nhà nước đưa ra các chỉ thị giãn cách và người dân hạn chế đi lại, di chuyển
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
Gi ả i pháp
Để mở rộng thị phần và tăng doanh thu, doanh nghiệp nên chủ động triển khai các chương trình khuyến mãi và voucher giảm giá hấp dẫn, đồng thời áp dụng các chiến lược tích điểm nhằm lôi kéo khách hàng, giữ chân họ và xây dựng một tệp khách hàng trung thành Việc tích điểm thưởng giúp khách hàng quay lại nhiều hơn, tăng giá trị vòng đời khách hàng và tối ưu hóa chi phí marketing Song song với đó, các chương trình Flash Sale giới hạn thời gian với mức ưu đãi nổi bật sẽ thu hút khách hàng mới và kích hoạt lượt mua trong ngắn hạn Sự kết hợp giữa khuyến mãi đa dạng, chương trình tích điểm và Flash Sale có thể nâng cao nhận diện thương hiệu, tăng cường lượt truy cập và cải thiện tỷ lệ chuyển đổi trên các kênh online.
Chúng tôi tiếp tục phát triển và mở rộng hợp tác toàn diện trên nhiều loại hình kinh doanh đa dạng, nhằm tối ưu hóa chi phí và tăng hiệu quả vận hành Sự liên kết vững chắc giữa các đối tác giúp giảm thiểu các chi phí liên quan, từ đó mang lại mức giá tối ưu nhất cho khách hàng và nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm dịch vụ trên thị trường.
Chú trọng tuyển dụng và bổ sung thêm nhân sự chăm sóc khách hàng, đồng thời đẩy mạnh đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ này nhằm hoàn thiện nghiệp vụ, nâng cao chất lượng phục vụ và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng.
Để tối ưu nguồn lực và nâng cao trải nghiệm người dùng, cần sắp xếp thời gian và khu vực hoạt động của tài xế sao cho phân bổ số lượng tài xế đồng đều trên toàn địa bàn Việc điều phối này giúp giảm tình trạng nhiều khu vực có số lượng tài xế Grab quá lớn trong khi những khu vực khác khó đặt xe, từ đó tăng khả năng tiếp cận dịch vụ và đảm bảo hoạt động vận hành trơn tru.
Trong bối cảnh Covid-19 diễn biến phức tạp, doanh nghiệp cần triển khai các giải pháp hỗ trợ khách hàng một cách bài bản và kịp thời Đồng thời đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ dịch bệnh mang tính cộng đồng, tiêu biểu như đi chợ hộ và hỗ trợ nông sản cho người dân gặp khó khăn Những nỗ lực này không chỉ giúp chăm sóc khách hàng tốt hơn mà còn tăng cường uy tín thương hiệu, thúc đẩy sự gắn kết xã hội và đóng góp vào ổn định hoạt động kinh doanh trong thời kỳ đại dịch.
Các doanh nghiệp vận chuyển nên trang bị bộ dụng cụ vệ sinh trên xe nhằm bảo đảm an toàn cho tài xế và hành khách Bộ dụng cụ có thể bao gồm dung dịch sát khuẩn tay, phun khử trùng xe và màn chắn nhựa nhằm giảm tiếp xúc giữa đối tác tài xế và hành khách, từ đó nâng cao mức độ vệ sinh và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn.
Để ứng phó với tác động của dịch bệnh, cần triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhằm duy trì hoạt động và ổn định kinh tế Các biện pháp nổi bật gồm cắt giảm thuế, giảm chi phí vận hành và các gói hỗ trợ tài chính, đồng thời tăng cường tạo việc làm mới thông qua việc huy động các doanh nghiệp vận tải phục vụ nhu cầu đi chợ của người dân Những biện pháp này góp phần đảm bảo chuỗi cung ứng hàng hóa thiết yếu, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Các văn bản luật quy định rõ ràng trách nhiệm và nghĩa vụ của doanh nghiệp cũng như các lợi ích dành cho tài xế, giúp họ yên tâm làm việc Những quy định này tạo khung pháp lý minh bạch, bảo vệ quyền lợi tài xế và nâng cao sự ổn định trong quá trình làm việc Khi tài xế được đảm bảo lợi ích và sự công bằng, họ có động lực cống hiến và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
K ế t lu ậ n
Grab chịu tác động mạnh từ môi trường vĩ mô khi ngày càng có nhiều thay đổi về luật giao thông vận tải và các quy định liên quan; đồng thời, văn hóa ứng xử của người dùng và của các tài xế xe ôm công nghệ đang có xu hướng tiêu cực, làm tăng khó khăn cho hoạt động kinh doanh Thêm vào đó, hoạt động của các tài xế bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt như bão, lũ và các biến động dịch bệnh, khiến Grab gặp nhiều trở ngại trong việc duy trì dịch vụ và mở rộng thị trường.
Trong bối cảnh hiện nay, các công ty công nghệ ngày càng nhiều và ngày càng lớn mạnh, được khách hàng biết đến rộng rãi bên cạnh Grab Để chiếm thị phần lâu dài, doanh nghiệp cần liên tục cập nhật kiến thức, học hỏi và xây dựng các mô hình quản lý mới, đồng thời áp dụng công nghệ hiện đại, ưu tiên bảo vệ môi trường và tiết kiệm nhiên liệu Nhờ đó, doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, vươn lên tầm cao mới và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, thành công lâu dài trong tương lai.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)
1 Ngh ị đị nh 126 v ề lu ậ t qu ả n lý thu ế đã ảnh hưở ng ả nh t ới grab như thế nào?
Ngày 19/10/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/12/2020
Kể từ ngày 05/12/2020, chính sách thuế giá trị gia tăng (VAT) áp dụng cho hoạt động thực hiện theo hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa Grab và các đối tác có sự thay đổi: trước đây Grab chỉ đóng 10% VAT sau khi chiết khấu cho tài xế, trong khi các tài xế chỉ đóng 3% VAT Theo quy định mới từ ngày 05/12/2020, Grab phải nộp 10% VAT trên toàn bộ tổng doanh thu khách hàng thanh toán cho mỗi chuyến xe Tương ứng với mức tăng cước, tỷ lệ khấu trừ của Grab trên mỗi chuyến xe tăng từ 20% lên 27,273% Với sự thay đổi này, nhiều tài xế không hài lòng với mức khấu trừ mới và phản ứng gay gắt, thậm chí một bộ phận lớn người dùng đã tắt ứng dụng để đình công.
Việc đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến giao thông công cộng, giúp giao thông dễ dàng hơn và người dân ngày càng ưu tiên di chuyển bằng phương tiện công cộng vì giá vé rẻ và lợi ích di chuyển nhanh Ví dụ, Hà Nội vừa đưa vào hoạt động tuyến tàu điện Cát Linh – Hà Đông, cho thấy xu hướng người dân chọn phương tiện công cộng ngày càng mạnh mẽ Theo nhóm 1, sự thay đổi này có thể được xem như một thách thức mới đối với Grab, buộc hãng phải thích nghi với thói quen di chuyển thay đổi và cạnh tranh với các lựa chọn công cộng.
Sự phát triển của cơ sở hạ tầng không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho Grab triển khai các dịch vụ mà còn đặt ra thách thức đáng kể cho các nhà quản trị doanh nghiệp, đòi hỏi thời gian nghiên cứu và xây dựng chiến lược dịch vụ khác biệt nhằm khai thác những điểm yếu của phương tiện công cộng chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu về tính linh động và không gian riêng cho người dùng Trong bối cảnh này, Grab cần tập trung phát triển các giải pháp tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, tăng tính linh hoạt của dịch vụ và cá nhân hóa đề xuất di chuyển, đồng thời các nhà quản trị phải cân nhắc tới chi phí, rủi ro và cơ hội cạnh tranh để duy trì lợi thế trên thị trường.
3 Y ế u t ố nào đã ảnh hưởng đế n quy ết đị nh c ủ a grab v ề vi ệc tăng cườ ng phí c ủ a khách hàng?
Yếu tố kinh tế là yếu tố ảnh hưởng chính đến quyết định của Grab về việc tăng phí cho khách hàng Theo Nghị định 126, thuế giá trị gia tăng (VAT) áp dụng cho dịch vụ gọi xe công nghệ đã tăng lên, làm tăng chi phí vận hành và tác động đến mức phí cuối cùng mà người dùng phải trả Vì vậy Grab cân nhắc điều chỉnh mức phí nhằm duy trì chất lượng dịch vụ và bù đắp chi phí liên quan đến VAT tăng.
Downloaded by Út Bé (beut656@gmail.com)