2 - c – Tàu chạy băng băng trên đường ray: Sự di chuyển nhanh của phương tiện giao thông.. Dòng nào dưới đây nêu đúng nét nghĩa chung của từ chạy có trong tất cả các câu trên?. Câu 3 Từ
Trang 1Luyện tập về từ nhiều nghĩa trang 73 - Tuần 7
Hướng dẫn giải Luyện từ và câu SGK Tiếng Việt 5 tập 1
trang 73, 74
Câu 1
Tìm ở cột B lời giải nghĩa thích hợp cho từ chạy trong mỗi câu ở cột A:
(1) Bé chạy lon ton trên sân. a) Hoạt động của máy móc.
(2) Tàu chạy băng băng trên
đường ray
b) Khẩn trương tránh những điều không may sắp xảy đến
(3) Đồng hồ chạy đúng giờ. c) Sự di chuyển nhanh của phương tiện
giao thông
(4) Dân làng khẩn trương chạy
lũ
d) Sự di chuyển nhanh bằng chân
Trả lời:
(1) - (d) – Bé chạy lon ton: Sự di chuyển nhanh bằng chân
(2) - (c) – Tàu chạy băng băng trên đường ray: Sự di chuyển nhanh của phương tiện giao thông
(3) - (a) – Đồng hồ chạy đúng giờ: Hoạt động của máy móc
(4) - (b) – Dân làng khẩn trương chạy lũ: Khẩn trương tránh những điều không may sắp xảy đến
Câu 2
Trang 2Dòng nào dưới đây nêu đúng nét nghĩa chung của từ chạy có trong tất cả các
câu trên?
a) Sự di chuyển
b) Sự vận động nhanh
c) Di chuyển bằng chân
Trả lời:
b) Sự vận động nhanh
Câu 3
Từ ăn trong câu nào sau đây được dùng với nghĩa gốc?
a) Bác Lê lội ruộng nhiều nên bị nước ăn chân.
b) Cứ chiều chiều, Vũ lại nghe tiếng còi tàu vào cảng ăn than.
c) Hôm nào cũng vậy, cả gia đình tôi cùng ăn bữa cơm tối rất vui vẻ.
Trả lời:
Từ ăn trong câu (c): "Hôm nào cũng vậy, cả gia đình tôi cùng ăn bữa cơm tối
rất vui vẻ." được dùng với nghĩa gốc
Câu 4
Chọn một trong hai từ dưới đây và đặt câu để phân biệt các nghĩa từ ấy:
a) Đi
- Nghĩa 1: tự di chuyển bằng bàn chân
- Nghĩa 2: mang (xỏ) vào chân hoặc tay để che, giữ
b) Đứng
Trang 3- Nghĩa 1: ở tư thế thân thẳng, chân đặt trên mặt nền.
- Nghĩa 2: ngừng chuyển động
Trả lời:
a) Đi
- Nghĩa 1: Tự di chuyển bằng bàn chân
Em đi bộ rất nhanh
- Nghĩa 2: Mang (xỏ) vào chân hoặc tay để che, giữ
Em đi đôi giày này rất vừa
b) Đứng
- Nghĩa 1: Ở tư thế thân thẳng, chân đặt trên mặt nền
Chúng em đứng nghiêm chào cờ Tổ quốc
- Nghĩa 2: Ngừng chuyển động
Bộ đội ta đã chặn đứng âm mưu của kẻ thù
Trang 4Lý thuyết Từ nhiều nghĩa lớp 5
* Khái niệm: Từ nhiều nghĩa là từ có 1 nghĩa gốc và một hay một số nghĩa
chuyển Các nghĩa của từ bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau
- Một từ nhưng có thể gọi tên nhiều sự vật , hiện tượng, biểu thị nhiều khái niệm (về sự vật, hiện tượng) có trong thực tế thì từ ấy gọi là từ nhiều nghĩa
VD 1: Xe đạp: chỉ loại xe người đi, có 2 bánh, dùng sức người đạp cho quay bánh Đây là nghĩa duy nhất của từ xe đạp Vậy từ xe đạp là từ chỉ có một nghĩa
VD 2: Với từ "Ăn'':
- Ăn cơm: cho vào cơ thể thức nuôi sống (nghĩa gốc)
- Ăn cưới: Ăn uống nhân dịp cưới
- Da ăn nắng: Da hấp thụ ánh nắng cho thấm vào, nhiễm vào
- Ăn ảnh: Vẻ đẹp được tôn lên trong ảnh
- Tàu ăn hàng: Tiếp nhận hàng để chuyên chở
- Sông ăn ra biển: Lan ra, hướng đến biển
- Sơn ăn mặt: Làm huỷ hoại dần từng phần
=> Như vậy, từ "Ăn" là một từ nhiều nghĩa
* Nghĩa đen: Mỗi từ bao giờ cũng có một nghĩa chính, nghĩa gốc và còn gọi là
nghĩa đen Nghĩa đen là nghĩa trực tiếp, gần gũi, quen thuộc, dễ hiểu; nghĩa đen không hoặc ít phụ thuộc vào văn cảnh
* Nghĩa bóng: Là nghĩa có sau (nghĩa chuyển, nghĩa ẩn dụ), được suy ra từ
nghĩa đen Muốn hiểu nghĩa chính xác của một từ được dùng, phải tìm nghĩa trong văn cảnh