(TIỂU LUẬN) THỰC TRẠNG và GIẢI PHÁP vấn đề STRESS của SINH VIÊN TRƯỜNG đại học GIA ĐỊNH

Mặc dù chưa có thống kê vềthực trạng stress trên cộng đồng nhưng đã có không ít nghiên cứu được thựchiện ở các nhóm đối tượng cụ thể bao gồm nhân viên văn phòng, học sinh vàsinh viên.. Ở

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIA ĐỊNH

KHOA: KHOA HỌC XÃ HỘI – NGÔN NGỮ

KHÓA: 13 NĂM HỌC: 2021 – 2022

ĐỀ TÀI:

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP VẤN ĐỀ STRESS CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI

HỌC GIA ĐỊNH.

Giảng viên hướng dẫn: Dương Hoàng Lộc

Môn học: Phương pháp học đại học – nghiên cứu khoa học

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 14 tháng 02 năm 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIA ĐỊNH KHOA: KHOA HỌC XÃ HỘI – NGÔN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài: 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề: 2

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn: 3

4 Mục tiêu nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu: 4

Mục tiêu nghiên cứu: 4

Nhiệm vụ nghiên cứu: 5

Đối tượng nghiên cứu: 7

5 Phương pháp nghiên cứu: 7

NỘI DUNG 8

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN: 8

1 Khái niệm: 8

1.1 Stress ở độ tuổi sinh viên: 8

1.2 Nguyên nhân của việc stress: 9

1.3 Mức độ nghiêm trọng của stress: 11

2 Vai trò, thực trạng của việc stress trong môi trường học tập và rèn luyện hiện nay: 12

2.1 Vai trò: 12

2.2 Thực trạng: 12

CHƯƠNG II: ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA STRESS 12

1.1 Nhược điểm của stress: 12

1.2 Ưu điểm của stress: 13

CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY 13

1 Dấu hiệu nhận biết stress trong môi trường học tập và làm việc của sinh viên: 13

2 Biện pháp làm giảm stress 14

KẾT LUẬN: 15

6 Nguồn tư liệu: 15

7 Bố cục đề tài nghiên cứu: 16

8 Nguồn tài liệu tham khảo: 17

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Lí do nhóm chọn đề tài này là vì trong cuộc sống hiện nay, bất cứ cá nhânnào cũng có thể đối diện với hiện tượng stress Stress có thể xảy ra với nhữngngười xung quanh ta, cũng có thể diễn ra với chính bản thân chúng ta trongnhững thời điểm mà ta đôi lúc không thể nhận biết được Ngày nay, stress đượcxem là một phần tất yếu của cuộc sống Cả trẻ em và người lớn đều có thể bịcăng thẳng, trong đó người trẻ tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất.Stress ở sinh viên là một tình trạng rất phổ biến Mặc dù chưa có thống kê vềthực trạng stress trên cộng đồng nhưng đã có không ít nghiên cứu được thựchiện ở các nhóm đối tượng cụ thể bao gồm nhân viên văn phòng, học sinh vàsinh viên

Stress đã trở thành một phần của cuộc sống học tập của học sinh do những kỳvọng bên trong và bên ngoài khác nhau đặt lên vai họ Thanh thiếu niên đặc biệt

dễ bị tổn thương bởi các vấn đề liên quan đến căng thẳng học tập khi quá trìnhchuyển đổi xảy ra ở cấp độ cá nhân và xã hội Do đó, việc hiểu các nguồn gốc

và tác động của căng thẳng trong học tập trở nên cấp thiết để có được các chiếnlược can thiệp đầy đủ và hiệu quả Nghiên cứu sử dụng thiết kế nghiên cứu địnhlượng trong đó những người tham gia được sàng lọc bằng Thang đo căng thẳngtrong học tập (Rajendran & Kaliappan), năm 1991 từ bốn luồng cụ thể là thươngmại, quản lý, khoa học nhân văn và khoa học cơ bản Năm khía cạnh của cácnguồn như bất cập cá nhân, sợ thất bại, liên cá nhân khoa học hiểu các nguồngốc của căng thẳng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các mô-đun vàchiến lược tư vấn hiệu quả bởi các nhà tâm lý học và cố vấn học đường để giúphọc sinh giảm bớt căng thẳng

Tuy nhiên, căng thẳng kéo dài chính là nguồn cơn của nhiều vấn đề tâm lý,tâm thần như rối loạn lo âu, trầm cảm, các rối loạn liên quan đến stress và gia

1

tăng nguy cơ mắc các bệnh lý thể chất Đối với sinh viên, căng thẳng thần kinhcòn ảnh hưởng đến thành tích học tập và gia tăng tỷ lệ bỏ học, thất nghiệp trongtương lai Do đó nhóm chọn đề tài này để tìm hiểu rõ về vấn nạn stress đã gây rahậu quả gì đến sinh viên của thành phố Hồ Chí Minh nói chung và sinh viêntrường đại học Gia Định nói riêng.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Tổng quan lịch sử nghiên cứu stress:

Trước tiên phải nói về cái stress nói chung trước khi để cập tới sự stress tronghọc tập nói riêng Stress đã là một vấn đề, một hiện tượng hiện hữu ngay từnhững thời xa xưa rồi Khi con người bắt đầu có mặt trên quả đất này thì chúng

ta đã phải đối chọi rất nhiều với thiên nhiên, hoang dã Nào là mưa to gió lớn, làhạn hán, là thú dữ khắp nơi đâu đâu cũng đầy rẫy những nỗi lo những căngthẳng ập tới

Vậy đây là cái hiện tượng tâm lý này tuy không được gọi thẳng ra cái tên

“stress" ngay từ xưa nhưng nó luôn tồn tại song song với quá trình hình thành vàphát triển của loài người cho tới tận bây giờ Nó tồn tại như một thực thế hiểnnhiên trong cuộc sống của nhân loại ở khắp các bộ tộc, các thời đại và khắp cácchâu lục Trên tình trạng đó các nhà nghiên cứu tâm lý học phương Đông,phương Tây đã nhìn ra sớm được điều này

Trọng tâm của quan điểm này đó là nằm ở việc chủ thể có khả năng nhận thứcthức được mức độ của tác động của sự kiện Nếu sự kiện đó có hại hoặc có thểảnh hưởng xấu và họ ít có khả năng đối phó thì sẽ sản sinh ra stress Ở quanđiểm tâm lý này cũng chứa hạn chế đó là việc bỏ qua bớt một số yếu tố sinh họccủa stress và mối liên hệ giữa sinh học với các mặt khác như cảm xúc, hành vi.Vậy nên những hướng nghiên cứu trên cũng chỉ là để tham khảo rồi từ đó có thểrút ra được ý nghĩa và khái niệm chung của stress chứ không hướng dẫn cụ thể ở

2

bất kì một hướng riêng nào vì mỗi hướng trên đều chỉ tập trung vào một phươngdiện và loại bỏ các phương diện khác.

Đặc biệt ở đối tượng học sinh, sinh viên với nhiều biểu hiện tâm lý phức tạp khichịu ảnh hưởng của cácáp lực như: học tập, thi cử,bạn bè, thầy cô, cha mẹ…Vìvậy nghiên cứu về stress ở đối tượng này rất cần được đi sâu hơn để có thể giảmthiểu được những ảnh hưởng tiêu cực của stress đối với đời sống học tập củahọc sinh, sinh viên nói riêng cũng như người Việt Nam nói chung

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn:

Ý nghĩa khoa học:

Trong thời gian dài nhất, mọi người cho rằng học sinh ít bị ảnh hưởng nhấtbởi bất kỳ loại căng thẳng hoặc vấn đề nào Căng thẳng hiện được hiểu là mộtcuộc khủng hoảng lối sống ảnh hưởng đến bất kỳ cá nhân nào bất kể giai đoạnphát triển của họ Nhiệm vụ duy nhất mà sinh viên phải thực hiện là học tập vàviệc học tập không bao giờ được coi là căng thẳng Điều được chứng minh làcăng thẳng là những kỳ vọng mà cha mẹ dành cho con cái của họ, từ đó trởthành gánh nặng lớn hơn mà những đứa trẻ này không thể gánh được nữa

- Để hiểu mức độ căng thẳng học tập mà sinh viên phải đối mặt và các nguồnkhác nhau đã gây ra điều này Sự khác biệt về giới tính và những khác biệt khônngoan về tổng thể căng thẳng trong học tập

- Mặc dù mức độ căng thẳng nhất định thúc đẩy học sinh đạt được hiệu suất tối

ưu, khi nó không được quản lý một cách hiệu quả do không đủ nguồn lực để đốiphó với căng thẳng, nó có thể gây ra những hậu quả tồi tệ cho học sinh cũng như

cơ sở giáo dục

Ý nghĩa thực tiễn:

3

Với tình trạng học online do đại dịch covid – 19 cũng đã gây ảnh hưởng rấtnhiều dẫn đến stress cho các sinh viên, sang chấn tâm lý nặng nề và dai dẳng,gây ra hậu quả nghiêm trọng về tâm lý với rất nhiều người đặc biệt là đối vớisinh viên trường đại học Gia Định Tình trạng kinh tế suy sụp kéo dài trong hơnhai năm qua, đặc biệt nhiều ngành nghề gần như không hoạt động gì, dẫn đếnnạn thất nghiệp làm nhiều sinh viên năm cuối ko thể thực tập và kiếm việc làmthuận lợi được Sinh viên học online nhiều, thời gian tiếp xúc với mạng internet,điện thoại, máy tính nhiều, thiếu những mối quan hệ giao tiếp ngoài xã hội Bố

mẹ cũng có những xáo trộn trong cuộc sống, lo mua sắm trang thiết bị để đảmbảo việc học online… sinh viên tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử dễ dẫnđến tình trạng nghiện điện tử

Từ đó mỗi bạn sinh viên của trường Đại học Gia Định sẽ biết rõ hơn vềstress, có thể tìm hiểu sâu hơn về stress và giúp cho bản thân không bị stress

4 Mục tiêu nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu:

Mục tiêu nghiên cứu:

+ Thực trạng stress của sinh viên Gia Định hiện nay:

- Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về mức độ hiểu biết về hiện tượng stress.Nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả và cách thức ứng phó khi bị stress trong đời sống

ở sinh viên nhằm tìm ra các biện pháp hữu ích giúp nâng cao hiểu biết cho sinhviên về hiện tượng stress từ đó sinh viên sẽ biết cách ứng phó, hạn chế được nhữnghậu quả đáng tiếc khi bị stress trong đời sống

- Nghiên cứu có mục đích tìm hiểu thực trạng ứng phó với các nguồn gâystress trong học tập ở sinh viên, nhằm làm giảm tình trạng stress trong học tập, vàtăng cường khả năng ứng phó ở sinh viên

+ Nguyên nhân và giải pháp khắc phục tình trạng stress ở sinh viên:

4

- Nguyên nhân:

 Do sự thay đổi môi trường sống

 Do áp lực từ việc học hành

 Do vấn đề về tài chính

 Thói quen ăn uống thiếu khoa học

 Khó hòa hợp trong các mối quan hệ - Giải pháp khắc phục:

 Hoạt động thể dục thể thao

 Sắp xếp thời gian biểu hợp lý

 Trò chuyện và kết bạn với những người bạn mới

 Chăm sóc cho bản thân

 Cân đối chi tiêu một cách hợp lý

 Tâm lí trị liệu

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tìm hiểu thực trạng về mức độ hiểu biết về hiện tượng stress, nguyênnhân, biểu hiện, hậu quả và cách ứng phó khi bị stress trong đời sống của sinh viênnhằm xác định mức độ hiểu biết về hiện tượng stress, nguyên nhân, biểu hiện, hậuquả và cách thức ứng của sinh viên Trường Đại học Gia Định khi bị stress trongđời sống

- Đọc và phân tích một số quan điểm, công trình nghiên cứu của các nhà

tâm lý học trong và ngoài nước nhằm xây dựng cơ sở lý luận

cho để tài 5

- Đưa ra các khái niệm cho đề tài.

- Làm rõ các đặc điểm tâm lý của sinh viên và đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên Đại học Gia Định

- Nghiên cứu có các nhiệm vụ cụ thể đó là:

(1) Xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài: bao gồm trình bày mô hình lý thuyếtnền tảng; giới thiệu các khái niệm nguồn gây stress, ứng phó với stress trong họctập, và động lực học tập; và tổng quan về nghiên cứu

(2) Khảo sát các nguồn gây stress trong học tập ở sinh viên

(3) Đo lường các chiến lược ứng phó với stress trong học tập ở sinh viên, mức độ stress, kết quả học tập, động lực học tập, và các biến số khác

(4) Phân tích quan hệ giữa các biến số nhằm trả lời các câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu:

1 Sinh viên có những biểu hiện stress như thế nào?

2 Đâu là những nguyên nhân dẫn đến stress và giải pháp?

Giả thuyết nghiên cứu:

1 Sinh viên có những biểu hiện stress:

 Tâm trạng nhạy cảm và không ổn định Khi bị stress, tính tình thường trở nên khó chịu, dễ cáu gắt, bực dọc, lo âu, thiếu kiên nhẫn,…

 Mất phương hướng, giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ,

 Có cái nhìn tiêu cực, bi quan

 Ăn nhiều hơn hoặc ít hơn, ngủ quá nhiều hoặc quá ít

6

 Một số sinh viên sử dụng rượu bia, thuốc lá để giải tỏa căng thẳng.

2 Nguyên nhân dẫn đến stress và giải pháp:

 Nguyên nhân: Cuộc sống của một sinh viên có thể là một cuộc sống căngthẳng Các yếu tố như bài tập về nhà (quá nhiều bài tập về nhà có thể dẫn đến kiệtsức, học tập kém tích cực hơn, sinh viên cảm thấy quá tải), đời sống xã hội, áp lựccủa cha mẹ, và khối lượng công việc không ngừng nghỉ đều tạo ra căng thẳng,

 Giải pháp:

 Tích cực tham gia các hoạt động ngoài trời để giảm căng thẳng

 Suy nghĩ tích cực

 Học cách thư giãn

 Nghe nhạc, xem phim

 Đảm bảo dinh dưỡng

 Sinh hoạt điều độ

 Kết nối những mối quan hệ mới

 Trong các nhóm đối tượng, sinh viên là một nhóm đối tượng được đánhgiá có nguy cơ gặp các vấn đề căng thẳng tâm lý ở mức cao do áp lực học tập, thi

cử, các mối quan hệ tình yêu, bạn bè, điều kiện kinh tế Tại Việt Nam, theo báocáo kết quả điều tra quốc gia về vị thành niên lần thứ hai năm 2009 (SAVY II) cótới 73,1% thanh niên (tuổi từ 14 – 25) từng có cảm giác buồn chán do căng thẳngtâm lý Nếu stress mức độ binh thường sẽ là động lực giúp sinh viên đạt kết quảcao hơn trong học tập cũng như trưởng thành hơn trong cuộc sống thì stress ở mức

độ nặng sẽ là nguyên

7

nhân dẫn đến kết quả học tập suy yếu cũng như các bệnh lý về tinh thần

và thể chất Vì vậy, nhằm từng bước nâng cao sức khỏe, kết quả học tậpcủa cộng đồng nói chung và của sinh viên nói riêng, chúng em tiến hànhnghiên cứu đề tài “Thực trạng và giải pháp vấn đề stress sinh viên trườngđại học Gia Định."

Đối tượng nghiên cứu:

Toàn thể sinh viên trường đại học Gia Định

5 Phương pháp nghiên cứu:

Áp dụng các phương pháp nghiên cứu sau để thu nhập thông tin phù hợp cho đề tài nghiên cứu:

+ Phương pháp định lượng: Thu nhập các số liệu, phỏng vấn và quan sát, số liệu

có các tính chất thống kê để có được những thông tin cơ bản, tổng quát về đốitượng nghiên cứu nhằm phục vụ mục đích thống kê, phân tích, Các thông tin, dữliệu thường được thu nhập thông tin qua khảo sát diện rộng

Phương pháp định tính: là hướng tiếp cận nhằm thăm dò về vấn đề stress, mô tả

và giải thích dựa vào các phương tiện khảo sát kinh nghiệm, nhận thức, động cơthúc đẩy, dự định, hành vi, thái độ Chúng có thể hướng chúng ta đến việc xâydựng giả thuyết và các giải thích

+ Phương pháp phỏng vấn sâu, giúp tìm hiểu sâu hơn nhận thức về nguyênnhân stress, nhu cầu và mong muốn và cách thức ứng phó của sinh viên đối vớicác tác nhân gây stress học tập Bằng cách sử dụng phỏng vấn sâu có thể biết đượccác ý kiến, sự đánh giá của giảng viên, các nhà quản lý về stress trong học tập vànguyên nhân stress trong học tập của sinh viên hiện nay

+ Phương pháp trắc nghiệm, được sử dụng để nghiên cứu mức độ stress trong học tập của sinh viên ĐH Gia Định

8

NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:

1 Khái niệm:

Stress là một trạng thái thần kinh căng thẳng, bao gồm nhiều yếu tố như vật lý,hóa học và phản ứng của một cá thể đang cố gắng thích nghi với một sự thay đổihay áp lực từ bên ngoài hoặc bên trong Khi gặp tác nhân gây stress sẽ làm cho

cơ thể tiết ra hormone giúp cung cấp năng lượng mạnh mẽ cho các cơ, nhịp thởnhanh hơn, nhịp tim tăng lên trạng thái thần kinh bị căng thẳng do nhiềunguyên nhân gây ra như áp lực công việc, học tập, thi cử,

1.1 Stress ở độ tuổi sinh viên:

Stress ở sinh viên là tình trạng rất phổ biến Theo thống kê của Tổ chức Y tếThế giới (WHO), khoảng 25% dân số gặp phải tình trạng này Mặc dù chưa cóthống kê về thực trạng stress trên cộng đồng nhưng đã có không ít nghiên cứuđược thực hiện ở các nhóm đối tượng cụ thể bao gồm nhân viên văn phòng, họcsinh và sinh viên

Trên thực tế, stress không hẳn lúc nào cũng gây ra tác động tiêu cực Tuy nhiên,căng thẳng kéo dài chính là nguồn cơn của nhiều vấn đề tâm lý, tâm thần như rốiloạn lo âu, trầm cảm, các rối loạn liên quan đến stress và gia tăng nguy cơ mắccác bệnh lý thể chất Đối với sinh viên, căng thẳng thần kinh còn ảnh hưởng đếnthành tích học tập và gia tăng tỷ lệ bỏ học, thất nghiệp trong tương lai

1.2 Nguyên nhân của việc stress:

Stress ở sinh viên có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng thường

có liên quan đến việc học, các mối quan hệ và vấn đề tài chính Ngoài ra, tínhcách nhút nhát, tự ti, thiếu kỹ năng giao tiếp và kinh nghiệm sống cũng là nhữngyếu tố gia tăng căng thẳng thần kinh

Các nguyên nhân sau:

9

+ Áp lực từ việc học

Áp lực từ việc học là nguyên nhân hàng đầu gây stress ở học sinh và sinh viên.Thực tế, chương trình học ở nước ta tương đối nặng vì quá chú trọng đến lýthuyết Do đó, sinh viên thường mất nhiều thời gian để đọc hiểu và học thuộccác khái niệm, nguyên lý trước khi thực hành Tình trạng này khiến cho sinhviên mất nhiều thời gian cho việc học, không có thời gian để nghỉ ngơi và traudồi các kỹ năng cần thiết khác

+ Do vấn đề tài chính

Đa phần sinh viên đều sống xa gia đình và phải tự quản lý chi tiêu Đối vớinhững gia đình không có điều kiện, chi phí học tập và sinh hoạt tại các thànhphố lớn thật sự là “bài toán khó” Vì vậy ngoài thời gian học, không ít sinh viênphải làm thêm ngoài giờ để trang trải cuộc sống Hơn nữa, một số sinh viên cònphải kiếm tiền để tự trang trải học phí, nơi ở, chi phí đi lại, ăn uống,…

+ Do khó thích nghi với môi trường mới

10